comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et abhis uirtutib. ñ recessit.
Qm̃ aut̃ tali sacrificio delecłai.
&& pacificat᷑ ds̃. & peccata dimit¬
tit: ido recte holocaustũ pro
itato et hostia pacifica dicitur.
canstrũ quoq panũ arimorum
qu conspersi sunt oleo. & laga¬
u absq fermento uncła oleo. ac
ibamina singłorũ offeret sacer¬
aos corã dño: & faciet tã ꝓ pec¬
cato quã in holocaustũ. Arietẽ

Expanded text:
irtutibus non recessit. Quoniam autem tali sacrificio delectatur et pacificatur Deus, et peccata dimittit, ideo recte holocaustum, et pro peccato, et hostia pacifica dicitur. Canistrum ergo panum azymorum, qui conspersi sunt oleo, et lagana absque fermento, uncta oleo, ac libamina singulorum offeret sacerdos coram Domino, et faciet tam pro peccato, quam in holocau
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ capilli. scẽ cogitationes
intelligunt᷑. His aut̃ narareus
semꝑ ornatꝰ. & ñquã priuatus eẽ
debet. Qui enĩ semꝑ bene cogitat.
ñ facile peccat. Male em̃ cogita¬
tiones. sunt causa peccandi. Se¬
cũdũ illud. Ex corde eñi exeunt
cogitationes malȩ. adulteria.
furta. Homicidia. Crescant gͥ
mentis capilli. crescant bonȩ
cogitationes. quib natareus
semꝑ ornet᷑. & tueat᷑. Sequit᷑.
Om̃i tp̃r consecrationis suȩ

Expanded text:
itationes intelliguntur. Hic autem Nazaraeus semper ornatus, et nunquam privatus esse debet. Qui enim semper bene cogitat, non facile peccat; malae enim cogitationes sunt causa peccandi, secundum illud: « Ex corde enim exeunt cogitationes malae, adulteria, furta, homicidia . » Crescant ergo mentis capilli, crescant bonae cogitationes, quibus Nazaraeus semper ornetur et tucatur. Sequitur: « Omni tempore consecrationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit iniquitatẽ. om̃s iustitiȩ eiꝰ
quas fecerat. ñ recordabunt᷑. Si
gͥ peccauerit iustus. & peniten¬
tiam egerit. saluabit᷑ quidẽ ñ
quia iustus fuit. s quia penitẽ¬
tiam egit. Unde &e priores iusti¬
tiȩ dies. ñ immerito ꝑisse uiden¬
tur. Pauͦ que sequunt᷑ de illo na¬
zareo intelligant᷑: qui om̃i tp̃r
uite sue sine crimine uixit. &
usq infinẽ inbonis oꝑib ꝑse¬
uerauit. Talis enĩ apłs exftitit.
qui ait. Nichil eñi mͥ conscius
dores elegi precipit. Sequit
Ista ẽ lex consecrationis. cũ cdiesi
ex uoto decreuerat cõplebunt
ad ducet eũ adostiũ tab̃nacul
federis. & offeret oblationẽ euis

Expanded text:
iniquitatem, omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur . » Si ergo peccaverit justus et poenitentiam egerit, salvabitur quidem, non quia justus fuit, sed quia poenitentiam egit, unde et priores justitiae dies non immerito periisse videntur. Ea vero quae 177 sequuntur de illo Nazareo intelligantur, qui omni tempore vitae suae sine crimine vixit, et usque in finem in bonis operibus perseveravit. Talis enim Apostolus exstitit, qui ait: « Nihil mihi conscius dotes eligi praecipit. Sequitur: « Ista est lex consecrationis, cum dies quos ex voto decreverat complebuntur, adducit eum ad ostium tabernaculi foederis, et offe
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ dies: ultima ẽ. Prima gͥ die.
e septima radit᷑. qui ex quo pec¬
cat. penitere ñ cessat. Semper
gͥrasus. semꝑ penitens. & do¬
lens appareat. qui crim̃ cõmit¬
nt. Neq se narareũ & iustum
singat: qui iusticiã peccando

Expanded text:
enim dies ultima est. Prima ergo die, enim dies ultima est. Prima ergo die, et septima raditur qui, ex quo peccat, poenitere non cessat. Semper ergo rasus, semper poenitens et dolens appareat, qui crimen committit, neque se Nazaraeum et justum fingat qui peccando
Abbreviated transcription (Latin):
ineo ẽ. & tunc quidẽ caput cõ¬
secrationis eiꝰ polluit᷑: quia eiꝰ
mens. eiꝰq scã conuersatio abho¬
minabilis & sordida efficit᷑. Qd̃
radet ilico. ut inipsa capillor
tonsione insinuet. quo dolore.
& qua penitentia interiꝰ conftñ¬
gatur. Neq enĩ decet ut extion
capillatione pulcher appateas
qu mentẽ interius peccando de¬
aluauit. Neq erubescat penite¬
t. qui ñ erubuit peccare. In hoc
m̃ qd̾ caput radit. crimen se egis¬
sostendit: qm̃ alit̃ natareo ca¬
put radere ñ licebat. Quid igit᷑
aliud ẽ caput radere. quã peni¬
tentram peccatũ ostendere: Ille
aut radit᷑ ilico. & ineadẽ die: qui
satim penitentia ductus. ñ tar¬
dat conuertiad dnm̃: neq differt
dedie indiem. Radit᷑ aut̃ rursuˢ
e die septima: ut quẽ ad modũ
cepit. sic usq infinẽ inpeniten¬
na ꝑseueret. Qui enĩ ꝑseueraue¬
nt usq infinẽ. saluus erit. Unde
& dauid. Et peccatũ inquit me¬
um corã me ẽ semꝑ. Septima

Expanded text:
c quidem caput consecrationis ejus polluitur, quando ejus mens, ejusque sancta conversatio abominabilis et sordida efficitur. Quod radet illico, ut in ipsa capillorum tonsione insinuet, quo dolore et qua poenitentia interius constringatur. Neque enim decet ut exteriori capillatione pulcher appareat, qui mentem interius peccando decalvavit; neque crubescat poenitere, qui non erubuit peccare. In hoc enim, qui caput radit, crimen se egisse ostendit, quoniam aliter Nazaraeo caput radere non licebat. Quid ergo aliud est caput radere quam per poenitentiam peccatum ostendere.? Ille autem raditur illico, et in eadem die, qui statim poenitentia ductus non tardat converti ad Dominum, neque differt de die in diem. Raditur autem rursus et die septima, ut quemadmodum coepit, sic usque in finem in poenitentia perseveret. « Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Unde et David: « Et peccatum meum contra me est semper . » Septima
Abbreviated transcription (Latin):
lubȩ sacerdoti. in introitu tab¬
nacłi testimonii. facietq sacer¬
dos unũ ꝓpeccato. & alterum
inholocaustũ. & deprecabitur
pro eo.quia peccauit suꝑ mor¬
tuo. scĩficabitq caput eiꝰ indie
illo. & consecrabit dño dies seꝑa¬
tionis illiꝰ. offerens agnũ annicu¬
lũ propeccato. ita tam̃ ut dies
priores irriti sint. qm̃ polluta
dicii octaua dicat᷑. unde & qͥdã
psalmi ꝓ octaua titulãt. tamen
potest.qua huiꝰ uitȩ ebdoma¬
dafinita. anima acorpore seꝑat᷑.
quãuis peccauit. digna tamen
penitentia peccata deleuit. of¬

Expanded text:
troitu foederis testimonii facietque sacerdos unum pro peccato et alterum in holocaustum et deprecabitur pro eo quia peccavit super mortuo sanctificabitque caput eius in die illo et consecrabit Domino dies separationis illius offerens agnum anniculum pro peccato ita tamen ut dies priores irriti fiant quoniam polluta udicii octava dicatur unde et quidem psalmi pro octava intitulantur tamen potest, quia hujus vitae hebdomada finita, anima a corpore separatur. quamvis peccaverit, digna tamen poenitentia peccata
Abbreviated transcription (Latin):
pis eius abrenunciant. Quidẽ
eñi aliud. uinũ et om̃e qd̾ in¬
ebriare potest ñ bibere. nisi
auiciis & peccatis abstinere.
quib anima inebriata sensũ.
& rationẽ. et omnẽ uirtutem
et fortitudinẽ amittit : Unde
bene ñ solũ uinũ. uerũ etiam
uuas. & quicquid ex uinea usq
ad acinũ ẽẽ potest abicere pre¬
cipit. ut ñ solũ agendo. uerũ
etiam neq cogitando peccemꝰ.
Om̃i tempore consecrationis
suȩ. nouacła ñ transibit super
caput eiꝰ. usq ad cõpletũ diem
quo dño consecrat᷑. Sc̃s erit creᷤ¬
cente cesarie capitis eiꝰ. Caput

Expanded text:
pis ejus abrenuntiant. Quid est enim aliud vinum, et omne quod inebriare potest, non bibere, nisi a vitiis et peccatis abstinere, quibus anima inebriata sensum et rationem, omnemque virtutem et fortitudinem amittit? Unde bene non solum vinum, verum etiam et uvas, quidquid ex vinea, usque ad acimum esse potest, abjicere praecepit, ut non solum agendo, verum etiam neque cogitando peccemus. « Omni tempore consecrationis suae novacula non transibit super caput ejus, usque ad completum diem quo Domino consecratur. Sanctus erit crescente caesarie capitis ejus. » Cap
Abbreviated transcription (Latin):
yposuimus. illud scilicet quo
diciũ. ñ mechabis. Decimũ autẽ
ñ scm ordinẽ. s scđm numerũ
& ponit suꝑ altare. si hoc om̃s
qui presto sunt. & aurib audi¬
re. corde intelligere. corde intel¬
post aquarũ bibitionẽ mulieri
uent̃ si rea fuerit tumescit. fem̃q
putrescit. Hoc significare puto.
quia post quã hereticus excom¬
municatus & cdãpnatus est. oĩs
eius doctrina et predicatio gig¬
nendi & pariendi uires amit¬
it. om̃ibq inutilis uentosa
&fetida eẽ uidet᷑. Sicut enim
uentre & femore mulieres. ita
doctrina et predicatione adul¬
termos suos heretici gignunt
& pariunt.

Expanded text:
atum exposuimus, illud scilicet quo dicitur: « Non moechaberis . » Decimum autem, non secundum ordinem, sed secundum numerum et ponit super altare, et hoc omnes qui praesto sunt auribus audire, et corde intelligere etpost aquarum bibitionem, mulieris venter, si rea fuerit, tumescit, femurque putrescit, hoc significare puto, quod postquam haereticus excommunicatus et damnatus est, omnis ejus doctrina, et praedicatio gignendi et pariendi vires amittit, omnibusque inutilis, ventosa et fetida esse videtur. Sicut enim ventre et femore mulieres, ita doctrina et praedicatione adulterinos suos haeretici gignunt et pariunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse quidẽ eos homicidas ur̃¬
ficit. quos longe apredicłis cuu¬
tatib repꝑit. De hoc aut̃ capło¬
sumus locuti infine libri suꝑioriꝰ

Expanded text:
 ipse quidem eos homicidas interficit, quos longe a praedictis civitatibus reperit. De hoc capitulo locuti sumus in fine libri superi
Abbreviated transcription (Latin):
subditũ eẽ ostendit. Idẽ eñi signi¬
ficant mille qd̃ om̃s. qm̃ hic nu¬
merus ꝑfectus est. om̃sq inse nu¬
meros continet.Qui inse quidẽ
replicari potest.crescere uͦ ñ põt.
Notandũ aut̃. qd̃ duo milia cu¬
biti inmille passib concludun¬
tur. Unde constat quia duo cu¬
bitiunũ passũ faciunt.

Expanded text:
tendit; idem enim significat mille, quod omnes, quoniam hic numerus perfectus est, omnesque in se numeros continet, qui in se quidem replicari possunt, crescere vero non possunt. Notandum autem, quod duo millia cubiti in mille passibus concluduntur; unde et constat, quod duo cubiti unum passum faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sine om̃i uiciorũ contagione
peccatũ ñ fecit. nec dolus inuen¬
tusẽ more eiꝰ. Hastile aũt huius
candelabri: corpus dñcũ intel¬
ligit᷑. Calami uͦ de hoc hastili ꝓ¬
cedentes. & septẽ lucernȩ suꝑ eos

Expanded text:
ne ulla vitiorum contagione, peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Hastile autem hujus candelabri, corpus Dominicum intelligimus; calami vero de hoc hastili procedentes, et septem lucernae super eos
Abbreviated transcription (Latin):
uigerit: om̃i scientiȩ plenitudine¬
eũ replere ualet. Portat eñĩ secũ¬
hos sciphos: quib om̃s satiat sitien¬
tes. Unde ipsa ueritas ait. Qui cre¬
tiã: quisolẽ suũ oriri facit super
bonos ce malos. Desperulis aut̃¬
& liliis. id ipsũ qd̾ supra intelli
quatuor euãgłia. Sperura uͦ uł mun¬
dus uel eiꝰ potestas. que cireuit totũ
mundũ. Iiliũ aut̃. eiꝰ diuinitaᷤᷤ

Expanded text:
igerit, omnis scientiae plenitudine replere valet; portat enim hos scyphos, quibus omnes satiat sitientes. Unde ipsa Veritas ait: « Qui cretiam, qui « solem suum oriri facit super bonos, et malos . » De sphaerulis autem et liliis idipsum, quod supra, intelligquatuor Evangelia. Sphaerula vero vel mundus, vel ejus potestas, quae circumvenit totum mundum; lilium autem ejus divin
Abbreviated transcription (Latin):
sculptã & uariatã. multoq ar tefi
cio cõpositã: qm̃ ꝑmultos labors
uictoriȩ palmas ce coronas apłisis¬
ceperunt. Hȩc aut̃ corona qͣtuor
digitis alta ẽẽ dr̃: qm̃ quatuor ma¬
di partib suꝑatis. hanc sui sangͥ̃
regnorũ mensurã: creuit &e quanti¬
tas coronȩ. Nã ce mundi principes
qt regna uincebant. tot sibi diade¬
mata antiquitꝰ imponere solebant
fecit aut &e alterã coronã aureolã
suꝑillã. Primã gͥ coronã habenti
quia mundũ uicert̃: scdam uero
eccłiȩq doct̾ores. duas merentur
habe coronas. Unã peis quos adł
dẽ conuertunt: de qua apłs all.

Expanded text:
sculptam et variatam, multsculptam et variatam, mult quoniam per multos labores victoriae palmas et coronas apostoli susceperunt. Haec autem corona quatuor digitis alta esse dicitur, quia quatuor mundi partibus superatis, hanc sui sanguinregnorum mensuram crevit et quantitas coronae. Nam et mundi principes quot regna vincebant, tot sibi diademata antiquitus imponere solebant. Fecit autem et alteram coronam aureolam super illam. Primam ergo coronam habent, quia mundum vicerunt; secundam veroEcclesiaeque doctores duas merentur habere coronas; unum pro eis, quos ad fidem convertunt, de qua Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rasilẽ. altã quatuor digitis: et
suꝑ illã alterã coronã aureolã. Aind
ẽ eñ qd̾ huic m̃sȩ labiũ fieri iubet᷑:
Nũquid ipsa locututa ẽ & dictura:
dñe labia mea aꝑies. et osmeũ an¬
nuntiabit laudẽ tuã: Ipsa eñ hoc
dicit: qm̃ qͥcũq hoc dicit. ĩmo ipsa¬
aureũ beate paule. qͥd dicis. Uis
audire qͥd: Sapientiã loqͥmur
int̾ ꝑfect̾os. Here utiq hoc labiũ
aureũ ẽ. Et illud quidẽ labium
Om̃s em̃ apłi labia aurea st̃. Indul-¬
ge mͥ ds indulge: qui pollutis la¬
biis deaureis labiis loqui p̃sumo.
Et ipsimquit labio fecit coronã
int̾rasilẽ. altã quatuor digias s
gͦ mensa sed labiũ coronat. sinisen
regũ sicut apłi dignus ũquãfut
coiona: Quis dot hostes uicit: aus
tot regna suꝑauit: Quis cotiensac
suis aduersariis triũphauit: de
hac eñi coiona certꝰ apłs dicebat.
De reliquo reposita ẽ mͥ coronauist¬
ciȩ. Habet gͥ labiũ coronã int̾rasiẽ

Expanded text:
interrasilem, altam quatuor digitis, et interrasilem, altam quatuor digitis, et super illam alteram coronam aureolam. » Quid est enim, quod huic mensae labium fieri jubetur? nunquid ipsa locutura est, et dictura: « Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam? » Ipsa certe hoc dicit, qaureum, beate Paule, quid dicis? Vis audire quid? « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Vere utique hoc labium aureum est. Et iOmnes enim apostoli labia aurea sunt. Indulge mihi, Deus, indulge, qui pollutis labiis, de labiis aureis loqui praesumo. Et ipsi quoque labio fecit coronam interrasilem, altam 90 quatuor digitis. Non ergo mensa, sed labium coronatur. Quis enim regum, sicut apostoli, dignus unquam fuit corona? Quis tot hostes vicit? Quis tot regna superavit? Quis toties de suis adversariis triumphavit? De hac enim corona certus Apostolus dicebat: « De reliquo reposita est mihi corona justitiae . » Habet igitur labium coronam interrasilem,
Abbreviated transcription (Latin):
habet. qm̃ usq ad scłi consũmati¬
onẽ. quȩ ẽ eiꝰ longitudo. cunctis
ad eã uementib spũalẽ cibũ suffi¬
cient̃ minstrabit. Inlatitudine
quoq quia ꝑuniuersos mundi
t̾minos dilatat᷑: nichil habens
diminutionis. abundant̃ reficit
om̃s. At uͦ cũ mnaltũ se extendit.
ad plenũ instruere &e satiare ñ ua¬
let: magnã maltitudine diminu¬
tionẽ hȩc mensa habere uidet᷑.
Beatus &e eñĩ paulus maltitudi¬
nẽ raptus. quędã se audisse dicit.
quȩ suꝑ hanc mensã ponere ñau¬
det. dudiui em̃ inquit archana
uerba. quȩ ñ licet homim loqui.
Quȩ eñi loqui ñ licet: nec scribere
ucet. Que uͦ scribe ñ licet: super
hanc mensã ñ ponunt᷑. Est em̃
hȩc mensa diuina scriptura. facct
gͥ quantũ diminutionis hec men¬
sa in altitudine habeat. Est autem
auro mundissimo inaurata. qm̃
sincerissimo sapientie & scientie
nitore refulget. Sequit᷑.
aciesq illi labiũ aureũ ꝑcir¬
cuitũ: & illi labio coronam

Expanded text:
am usque ad saeculi consummationem, quae est ejus longitudo, cunctis ad eam venientibus, spiritualem cibum sufficienter ministrabit. In latitudine quoque, qua per universos mundi terminos dilatatur, nihil habens diminutionis, abundanter reficit omnes; at vero cum in altum se extendit, ad plenum instruere et satiare non valet, magnam in altitudine diminutionem haec mensa habere videtur. Beatus enim Paulus in altitudinem captus, quaedam se audisse dicit, quae super hanc mensam ponere non audet. « Audivi, inquit, enim arcana verba, quae non licet homini loqui . » Quae enim loqui non licet, nec scribere licet; quae vero scribere non licet, super hanc mensam non ponuntur. Est enim haec mensa divina Scriptura. Patet igitur, quantum diminutionis haec mensa in altitudine habeat; est autem auro mundissimo inaurata, quoniam sincerissimo sapientiae et scientiae nitore tota refulget. Sequitur: « Faciesque illi labium aureum per circuitum, et ipsi labio coronam
Abbreviated transcription (Latin):
Iae gͥ ẽ decẽ: qd̾ om̃s. Has autẽ
cortinas. apłi texueit̃. Unde ce¬
aocto gentiũ beatus paulus.
acarte scenofactona uiuebat.
Tot eñi cortinas texuerunt apłi.
quot gentes uel ciuitates ad do¬
minũ conuerterunt. Ponebãt
gͥapłi byssũ retortã incortinis.
qͣndo t̾rã idẽ terrenos & pecca¬
tores. a mundi uoluptatibus
ad xp̃i amore. &e fidẽ retorque¬
bant. Ponebant et iacinctum:
qͣndo sola cȩlestia contẽplari.
& diligere hominib suadebãt.
Ponebant &e purpurã. qͣndo
adbaptismi grãm eos uocabãt.
Ponebant &e coccũ: qͣndo ut ig¬
ne sp̃s flagrarent. &e dm et ꝓxi¬
nũ diligerent. cos ãmonebãt.
Ideo eñĩ coccus bistingit᷑. quia
caritas &e ignis amoris. & ad

Expanded text:
ergo est decem, quod omnes. Has autem cortinas apostoli texuerunt. Unde doctor gentium beatus Paulus de arte scenofactoria vivebat. Tot enim cortinas texuerunt apostoli, quot gentes vel civitates ad Dominum convertuntur. Ponebanti byssum retortam in cortinis, quando terram, id est terrenos et peccatores, a mundi voluptatibus ad Christi amorem et fidem retorquebant. Ponebant et hyacinthum, quando sola coelestia contemplari et diligere hominibus suadebant. Ponebant et purpuram, quando ad baptismi gratiam eos vocabant. Ponebant ad coccum, quando ut igne spiritus flagrarent, et Deum et proximum diligerent, eos admonebant. Ideo enim coccus bis tingitur, quia charitas et ignis am
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ intelligat.
uinq cortine sibi iungai¬
tur mutuo: ce aliȩ qͥnq¬
nexu simil coherebunt. Quod
aut̃ in duas partes cortine dun¬
dunt᷑: duos ȩccłiȩ parietes sign¬
ficat: unũ excircũtisione aten
expreputio uenientẽ. Unde e
lapis angularis xp̃c uocat᷑. dus
inse comungens parietes. iudes¬

Expanded text:
tatem intelligat. « Quinque cortinae sibi jungentur mutuo, et alia quinque simili nexu cohaerebunt. » Quod in duas partes cortinae dividuntur, duos Ecclesiae parietes significat; unum ex circumcisione, alterum ex praeputio venientem. Unde et lapis angularis Christus vocatur, duos in
Abbreviated transcription (Latin):
cortina eẽ ñ potest. Om̃s eñ cor¬
tinȩ umꝰ mensure sc̃. Om̃is igit᷑
gens. om̃is sect᷑a. om̃is anima.
quȩ utrũq testam̃tũ ñ recipit:
ad utrũq ãplexandũ se ñ exten¬
dit: &e utrũq duplicit̾ intelli¬
gendũ ẽẽ ñcredit: in ȩccłiȩ cor-¬
tinis nequaquã intexet᷑. Latitu¬
do aũt cortinarũ ẽ quatuor cu¬

Expanded text:
cortinae unius mensurae sunt. Omnis igitur gens, omnis secta, omnis anima, quae utrumque testamentum non recipit, ad utrumque amplexandum se non extendit, et utrumque dupliciter intelligendum esse non credit, in Ecclesiae cortinis nequaquam 93 intexetur. Latitudo autem cortinarum est quatuor cu
Abbreviated transcription (Latin):
Post arche fabricationẽ. mensam
mopsi facere iubet᷑: quȩ qͥdẽ id¬
ipsũ significat. qd̾ mͦ cherubin
significate diximus. Mensa eñi
hoc in loco diuina scriptura in¬
telligit᷑. Dequa mensa scriptũ est.
Parasti inconspect̾u meo mensã.
Iteꝙ. fiat mensa eorũ corã ipsis in
laqueũ. Diuina nãq scriptuta &
chetubin dr: qm̃ om̃is scientie est
plemtudo & quibdã uelocib alis
stibito uolans omnia replet: &e m̃¬
sauocat᷑: quia multis diuersisq
deliciis animã pascit. Fit aũt hȩc
mensa delignis seth̃i. quȩ fortia
quidẽ &e inputribilia st̃. ꝑ qd̾ diu¬
nã scriptira. et̾nã & indeficientẽ¬
c̃ẽ demonstrat. Est aũt mensa ista

Expanded text:
cationem, mensam Moyses facere jubetur, quae quidem idipsum significat, quod modo cherubim significare diximus. Mensa enim hoc in loco divina sapientia intelligitur, de qua mensa scriptum est: « Parasti in conspectu meo mensam . » Itemque: « Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum . » Divina namque Scriptura et cplenitudo, et quibusdam velocibus alis subito volans omnia replet; et mensa vocatur, quia multis diversisque deliciis animam pascit. Fit autem haec mensa de lignis Setim, quae fortia quidem et imputribilia sunt, per quod divinam Scripturam aeternam et indeficientem demonstrat. Est aute
Abbreviated transcription (Latin):
na obscurat᷑. Talis em̃ erat apłs
quiait. Preterea que ertrinsecꝰ
sunt instantia mea cotidiana:
sollicitudo omniũ eccłiarũ. Iste
enĩ sic clare ardebat & lucebat:
ut emunctorio ñ indigeret.
mẽ pondus cande labri
cũ uniuersis uasis suis: ha¬
bebit talentũ auri mundissimi.
uerũ etiã in ipso pondẽ possidet.
hoc candelabrũ. Unde & corpꝰ
fabricatũ. ipsũq saluatorẽ nrm̃¬

Expanded text:
na obscuratur. Talis enim erat Apostolus, na obscuratur. Talis enim erat Apostolus, qui ait: « Praeter ea, quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium Ecclesiarum . » Iste enim sic clare ardebat, ut emunctorio non indigeret. « Omne pondus candelabri, cum universis vasis suis, habebit talentum auri mundissimi. in ipso pondere possidet hoc candelabrum. Unde et corpufabricatum, ipsumque Salvatorem n
Abbreviated transcription (Latin):
Imunctoria quoq
ce ubi quȩ emunctꝰa sunt.
extingant̃: fiant de auro purissi¬
mo. Nisi eni hȩ lucernȩ uiqͥb¬
dam pigre. & tarde arderent.
emunctoniis utiq ñ indigerent.
Adhoc em̃ emunctona lucernis
adhibent̃: ut meliꝰ luceant. Es
eñi aliquis inȩccłia: cui sp̃s sapi¬
entiȩ datusẽ. Qui fiforte in pre¬
ddicatione &e doctꝰrina pigerẽ.
eius lucerna emunctorio indi¬
get. ut clarius luceat. E munc¬
conũ aut̃ caritas ẽ. Qui enim
hanc habent: ociosi eẽ ñ posst̃.
Scđin illud. Caritas eñi dei:
de ardentes:& ipsã pigriciã et
tarditatẽ quã abeis tollit. inua¬
sis ad hoc preparatis extinguit
&e interimit: qͣtinus uel sic omnis
lucernȩ obscuritas penitus deleat᷑.
Ego quidẽ hec uasa. si tam̃ uasadi¬
cidebent. ñ enĩ nom̃ eis inpositũ
est: curã &e sollicitudinẽ ẽẽ puto.
Quã qui habet: pigritiã ce tardi¬
tatẽ. inse penitꝰ extinxit. Qui qm̃
semꝑ sollicitusẽ: niiquã eiꝰ lucer¬

Expanded text:
munctoria quoque, et ubi quae emuncta sunt exstinguantur, fiant de auro mundissimo. » Nisi enim hae lucernae in quibusdam pigre 92 et tarde arderent, emunctoriis utique non indigerent. Ad hoc enim emunctoria lucernis adhibentur ut melius luceant. Est enim aliquis in Ecclesia, cui spiritus sapientiae datus est, qui si forte in praedicatione et doctrina piger est, ejus lucerna emunctorio indiget ut clarius luceat. Emunctorium autem charitas est: qui enim hanc habent, otiosi esse non possunt, secundum illud: « Charitas Dei ude ardentes, et ipsa pigritiam et tarditatem, quam ab eis tollit, in vasis ad hoc praeparatis exstinguit et interimit, quatenus vel sic omnis lucernae obscuritas penitus diluatur. Ego quidem haec vasa si tamen vasa dici debent; non enim eis nomen impositum est, curam et sollicitudinem esse puto, quam qui habet, pigritiam et tarditatem in se penitus exstinxit, qui quoniam semper sollicitus est, nunquam ejus lucer
Abbreviated transcription (Latin):
semel tinctꝰ es.Si solũ ꝓximũ.
semel tinctus es.Si uͦ dm̃ et
ꝓximũ diligas: & coccus es. &
bistinctꝰ. Coccꝰ quidẽ. quia ig¬
ne amoris ardes: bis tinctꝰ uero.
quia duplici amore rubescis.
fiunt aut̃ hȩ cortinȩ oꝑe plu¬
mario. quatenus &e ipse uolare
ualeant. & om̃s intuentes uo¬
late doceant. Hic eñi hȩ corti¬
nȩ fiunt: sed hic diutius ma¬
nere ñ debent. Sument enim
pennas ut aqͥlȩ: uolabunt et
ñ deficient.
ongitudo uniꝰ cortinȩ ha¬
bebit uiginti octꝰo cubitoᷤ.
latitudo quatuor cubitorum
erit. Unius mensurȩ fient
uniuersa tentoria. Cur enim
uiginti octꝰo cubitorũ ẽ corti¬
narũ longitudo: nisi quia in
iuginti octo utrũq testamen¬
tũ duplicat᷑: Bisnãq decem.
&e bis quatuor: uiginti octo fi¬
unt. duplicat᷑ aut̃ utrũq tes¬
tamentũ: quando priꝰ scdm̃ lit¬
terã. deinde uͦ spũalit̃ intelugi¬
tur. Merito gͥ longitudo corti

Expanded text:
solum proximum, semel tinctus es; si vero Deum et proximum diligas, et coccus es, et bis tinctus es; coccus quidem, quia igne amoris ardes; bis tinctus vero, quia duplici amore rubescis. Fiunt autem hae cortinae opere plumario, quatenus et ipsae volare valeant, et omnes eas intuentes volare doceant. Hic enim hae cortinae fiunt, sed hic diutius manere non debent. Sument enim pennas, ut aquilae, volabunt et non deficient. « Longitudo unius cortinae habebit viginti octo cubitos; latitudo quatuor cubitorum erit. Unius mensurae fient universa tentoria. » Cur enim viginti octo cubitorum est cortinarum longitudo, nisi quia in viginti octo utrumque testamentum duplicatur? Bis namque decem, et bis quatuor viginti octo fiunt. Duplicatur autem utrumque testamentum, quando prius secundum litteram, deinde vero spiritualiter intelligitur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
neã habeat. Hoc aut illi audiant
qͥ sacras scripturas meditari neglit.
Ut em̃i de aliis taceã: ipsi quaq ui
tifices cherubin istos aliqͣndoñ cos¬
noscunt. Et quãuis ad eos ut ogr̃ꝰ

Expanded text:
gnitam habeat. Hoc autem illi audiant, qui sacras Scripturas meditari negligunt. Ut enim de aliis taceamus, ipsi quoque episcopi cherubim istos aliquando non cognoscunt. Et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Trescͤiphi quasi inmodũ nucis
ꝑcalamos singłos.speruleq si¬
mul &e liliũ. Et tres fimilit̾ sciphi.
instar nucis. incalamo altero.spe¬
ruleq et liliũ. Hoc erit opussex
calamorũ: qͥ producendisunt
de hastili. In ipso aũt candelabro
er̃t quatuor sciphi innucis mo¬
dũ: sperulȩq ꝑsingłos ce lilia.
Sperula subduob calamis ꝑtͥa
loca: qͥsimul sexfiunt ꝓcedentes
de hastili uno. Et sperulȩ gͥae ca¬
lami. exipso ert̃: uniuersaducti¬
lia de auro purissimo. facies et lu¬
cernas septẽ: & pones eas suꝑ can¬
delabrũ. ut uceant exadueiso
c̃otũ candelabrũ posuimus. ut
pnis adlitterã eiꝰ fonna dinosca¬
dis. &e qͣlit̃ factũ fuerit intelliga¬
ais. Hhastile em̃ eiꝰ usq ad sũmũ
continuũ erat. In qͦ ꝑquatuor
loca. quatuoisciphi inmodum
nicis erant: quos fortasse nos no¬
aes dicere possumꝰ. Suꝑ quos spe¬
nilȩ. idẽ rotulȩ quȩdã erant.
diꝙ suꝑ ipsas rotulas erant lilia:

Expanded text:
Tres scyphi quasi in modum nucis Tres scyphi quasi in modum nucis per calamos singulos, sphaerulaeque simul et lilium et tres similiter scyphi instar nucis in calamo altero spherulaque et lilium hoc erit opus sex calamorum qui producendi sunt de hastili in ipso autem candelabro erunt quattuor scyphi in nucis modum spherulaeque per singulos et lilia spherula sub duobus calamis per tria loca qui simul sex fiunt procedentes de hastili uno et spherae lami ex ipso erunt, universa ductilia de auro purissimo. Facies et lucernas septem, et pones eas super candelabrum, ut luceant ex adverso. » Totum candelabrum posuimus, ut prius ad litteram ejus forma dignoscatur, et qualiter factum fuerit intelligatur. 91 Hastile enim ejus usque ad summum continuum erat, in quo per quatuor loca, quatuor scyphi in modum nucis erant, quos fortasse nos modo dicere possumus. Super quos sphaerulae, id est rotulae quaedam erant, atque super ipsas rotulas erant lilia per
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinis. Xp̃c aũt quã¬
uis om̃s posuerit. ipse eñi ẽ pa¬
nis uiuus qͥ decȩlo descendit:
tam̃ quatuor pͥncipalit̾ obtulit.
quib nullȩ delicie cõparari
possunt. Posut aũt & ysaias
it et beatus paulus panes suos:
quos quales sint ñ ẽ necesse lau¬
dare. S quis om̃s enumerare
ualeat qui adhanc mensã pa¬
nes detulerunt: Q adhuc qͥdẽ
suꝑ hanc mensã panes ponunt᷑.
Ideo enĩ ait. Et pones suꝑmen¬
sã panes ꝓpositionis: inconspec¬
tumeo seꝑ. Noneñi sine causa
suꝑ hanc mensã panes ponere
dignus ñ sũ: precor te dñe iħu
ut saltẽ dehis qui positisunt cor¬
dis uentrẽ mͥ ad implere conce¬
das. Hȩc aut̃ demensa dicta sufti¬
ciant: nunc decandelabro uideam
acies &e candelabrũ
ductile: de auro mundissimo.
hastile eiꝰ & calamos. sciphosce spe¬
rulas: aclilia exipso ꝓcedentia.
Sexcalami egredient᷑ de laderib:
tres ex uno latere. & tres exaltero.

Expanded text:
pulchritudinis. Christus autem quampulchritudinis. Christus autem quamvis omnes posuerit « ipse est panis vivus, qui de coelo descendit , » tamen quatuor principales obtulit, quibus nullae deliciae comparari possunt. Posuit autem et Isaias, it et beatus Paulus panes suos, quos quales sint non est necesse laudare. Sed quis omnes enumerare valeat, qui ad hanc mensam panes detulerunt? Et adhuc quidem super hanc mensam panes ponuntur. Idem enim ait: « Et pones super mensam panes propositionis in conspectu meo semper. » Non enim sine causa super hanc mensam panes ponere dignus non sum, precor te, Domine Jesu, ut saltem de his, qui positi sunt, ventrem mihi adimplere concedas. Haec autem de mensa dicta sufficiant; nunc de candelabro videamus. « Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile ejus, et calamos, scyphos. et sphaerulas, ac lilia ex ipso procedentia. Sex calami egredientur de lateribus, tres ex uno latere, et tres ex altero.
Abbreviated transcription (Latin):
psos quoq uect̾es facies delignis
sech̃i. & cucũdabis auro: ad sub¬
uehendã mensã. Beati ep̃i si hoc
intelligant: si se ligna sechĩ. ligna
fortia &x inputribilia ẽẽ cognoscant:
si auro circundati. & irtutũ nito¬
re. & sapientiȩ. et scientiȩ luce pre¬
fulgeant.
arabis & acitabula e⁊ fialas
churibula &e ciatos in quib
offerenda sunt libamnna: exau¬
to purissimo. Quid nos faciemus
peccatores ad libamina offerenda
uocati: cũ de auto purissimo ds
omnia hec fierip̃cipiat: Phec
eñi minores gradus eccliȩ intelligi¬
mus. Omnia em̃i hec uasa ministe¬
rii sunt: inquib sacrificiũ offere¬
te. quia ego sc̃s sũ: ut ñ solũ ep̃i¬
subdiacones. & cȩteri eccłis & al¬
taris ininistri et doctrina et uita
refulgeant.
t pones suꝑ mensã panes ꝓ¬
positionis: in conspectumeo
semꝑ. Ego panesistorũ: omina
uolumina. Quinq &e eñi panes
moyses in hanc mensã posuit: &
quidẽ meffabilis saporis atq

Expanded text:
« Ipsos quoque vectes facies de lignis « Ipsos quoque vectes facies de lignis Setim, et circumdabis auro, ad subvehendam mensam. » Beati episcopi si hoc intelligant, si se ligna Setim, ligna fortia et imputribilia, esse cognoscant, si auro circumdati, et virtutum nitore, et sapientiae, et scientiae luce praefulgeant. « Parabis et acetabula, ac phialas, thuribula, et cyathos, in quibus offerenda sunt libamina, ex auro purissimo. » Quid nos peccatores faciemus ad libamina offerenda vocati, cum de auro purissimo Deus omnia haec fieri praecipiat? Per hoc enim minores gradus Ecclesiae intelligimus. Omnia enim haec vasa ministerii sunt, in quibus sacrificium offere ut non solum episubdiacones, et caeteri Ecclesiae et altaris ministri, et doctrina et vita refulgeant. « Et pones super mensam panes propositionis, in conspectu meo semper. » Ego panes istos puto omnia lumina. Quinque enim panes Moyses in hac mensa posuit, et quidem ineffabilis saporis et
Abbreviated transcription (Latin):
mano carissimi: alterã uͦ prouicus
& malignis spiritib suꝑatis: qua
quidẽ xp̃i confessores coronantur.
uatuor quoq
circulos aureos preparabiᷤ
cirriss aurei: ut miitant᷑ uectes ꝑeoᷤᷤ.
& possit mensa portari. Quid enm
quatuor circul aurei & qͥd uertes
significent: in archȩ constructiõe
suꝑiꝰ dictũ ẽ. Quatuo em̃ circuli:
quatuor st̃ untutes principales.
Uectes: ep̃i & doctores. St̃ autem¬
isti circul inquatuoi angłis: ut
omnib admensã ueniencib pͥmi
occurant. Huiꝰ & em̃ mense cibis
ie indignus ẽ: qui ꝑhos circulos
intrare ñ uult. Hȩc ẽ cñi illa angus¬
ã. iusticiã. fortitudinẽ. & tẽꝑantiã
ñcustodit: huiꝰ se mensȩ facit in¬
dignũ. Phos gͦ circulos transe¬
ant uectes: his uirtutib catenati.
ae conexi. teneant ep̃i & doct̾ores:
nũquã abeis recedant: nũquã
uiscant᷑. his eñi uectib portatur
niȩ cibaria deferentib. nutritur
diginst̃ qui coronari debeant.
Sequitur.

Expanded text:
mino, charissimi. . » Alteram vero pro vitiis et malignis spiritibus superatis, qua quidem Christi confessores coronantur. « Quatuor quoque circulos aureos praeparabis, circuli aurei, ut mittantur vectes per eos, et possit mensa portari. » Quid vero quatuor circuli aurei, et quid vectes significent in arcae constructione, superius dictum est. Quatuor enim circuli, quatuor sunt virtutes principales; vectes or angulis, ut omnibus ad mensam venientibus primi occurrant. Hujus etenim mensae cibis ille indignus est, qui per hos circulos intrare non vult. Haec est enim illa angusam, justitiam, fortitudinem et temperantiam non custodit, hujus se mensae facit indignum. Per hos ergo circulos transeant vectes, his virtutibus catenati et connexi teneantur episcopi et doctores; nunquam ab eis recedant, nunquam viscantur. His enim vectibus portatur ualis alimoniae cibaria deferentibus nutritur digni sunt, qui coronari debeant. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
septẽtrio & meridies. ñ in congrue
intelligi possint: ut unicinq
cur. Et ita fiet: ut singłi sciphi.
suas. & proprias spã habeant.
Restat aut ut de liliis dicamus
Sicut em̃ singłi sciphi. singlasi
suꝑse habebant. S qͥd ꝑliliamsi

Expanded text:
Septentrio et Meridies non incongrue Septentrio et Meridies non incongrue intelligi possint, ut unicuique tur; et ita fiet ut singuli scyphi suas proprias sphaeras habeant. Restat autem ut de liliis dicamus: sicut enim singuli scyphi singulas super se habent. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ candelabrũ posite. lucent¬
quia sic̃ insequentib dicet᷑. con¬
tra mensã exalia parte candela¬
brũ positũ erat. Tota em̃ mensa
his lucernis illuminat᷑: om̃isq
locus cenebrosus ẽ quẽ iste lucer¬
nȩ ñ ulustrant. Quatuor uͦ sciphi
erant in hastili. ꝑ qͦs quatuor
euugłia intelligimus. quorũto¬
ta integra &e ꝑfecta scientia contine¬
tur inpectore saluatoris. siquidẽ
& inde manauit. Bene aut̃ euuge¬
lia sciphis cõparant᷑: qm̃ ipsis pro¬
pinantib &e fidei inũ ubiq fun¬
dentib totus mundus ex eis re¬
pletꝰ. & inebriatꝰ ẽ. Posuit autẽ
& quatuor sperulas. suꝑ quatuor
totũ portat & sustinet mundũ.
quãuis unus tantũmͦ sit mun¬
dus: tam̃ quia quatuor sunt
cuiq euugłio totus in integrũ
mundus ascribit᷑. & quidẽ ñ in¬
uniuerso mundo sufficeret. adfidẽ.
doctrinã. ce salutẽ. Quãuis per
quatuor sperulas. qͣtuor mundi
partes. oriens uidelicet & occidẽs.

Expanded text:
super candelabrum positae lucentquia sicut in sequentibus dicetur, contra mensam ex alia parte candelabrum positum erat; tota enim mensa his lucernis illuminatur, omnisque locus tenebrosus est, quem istae lucernae non illustrant. Quatuor vero scyphi erant in hastili, per quos quatuor Evangelia intelligimus, quorum tota integra et perfecta scientia continetur in pectore Salvatoris; siquidem et inde emanaverunt. Bene autem Evangelia scyphis comparantur, quoniam ipsis propinantibus et fidei vinum ubique fundentibus, totus mundus ex eis repletus et inebriatus est. Posuit autem et quatuor sphaerulas super totum portat et sustinet mundum: t quamvis unus tantummodo sit mundus; tamen, quia quatuor sunt cuique Evangelio totus in integrum mundus ascribitur. Et quidem non imum per se universo mundo sufficeret ad fidem, doctrinam, et salutem. Quamvis per quatuor sphaerulas, quatuor mundi partes, Oriens videlicet et Occidens,
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ despiciunt. In hanc aut arelĩ
ut suꝑiꝰ dixerat testimoniũ ponet
iubet᷑. ꝑ qd̾ tabulȩ testam̃ti inteli¬
gunt᷑: quatenus sc̃a ȩccłia ñquan
legis sibi datȩ obliuiscat. Et qũ
duo sunt cestam̃ta uetꝰ uidelicet e
nouũ: ideo bis inarchã testimonũ
ponere iussit. Sequit᷑. Inde precipũ
do filus isrł ꝑte mandauero.: ibie
quȩras. ibi me muenies. inde tibi
loquar. Unde : de suꝑ propiciato¬
rio. & de medio duiorũ cherubin a
gͦ uult loqͥ cũ deo. ueniat adcheri¬
bin. currat ad scͥpturarũ testam̃ta.
inueniet. Uis eñi in hoc cherubd
ũ loquentẽ audire: Ego inquit
sũ dñs ds cuus: qui eduxi te de tia
ȩgypti. Non habebis deos alieusꝰ
absq me. Ꝙ innouo. Ego sũ ofi¬
ũ. ꝑme siquis introient saliuas¬

Expanded text:
i negligunt. In hac autem arca, ut superius dixerat, testimonium ponere jubetur, per quod tabulae testamenti intelliguntur; quatenus S. Ecclesia nunquam legis sibi datae obliviscatur; et quoniam duo sunt Testamenta, Vetus videlicet et Novum; ideo bis in arca Testamentum ponere jussit. Sequitur: « Inde praecipiam, ua filiis Israel per te mandavero, ibi me quaeras, ibi me invenies, inde tibi loquar; unde? super propitiatorium et de medio duorum cherubim. Qui ergo vult loqui cum Deo, veniat ad cherubim. currat ad Scripturarum testamenta, inveniet. Vis enim in cherubim Dominum loquentem audire? « Ego, inquit, sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti: non habebis Deos alienos absque me . » Et in Novo: « Ego sum ostium; per me si quis introierit, salva
Abbreviated transcription (Latin):
espiciantq se mutuo: uersis
uultib inꝓpiciatonũ quo
oꝑienda ẽ archa. Inqͥ pones desti¬
moniũ qd̾ dabo tibi. Inde p̃cipiã
& loquaradte. suꝑꝓpiciatono
scilicet ac medio duoũ cherubin
qͥ ert̃ suꝑ archã testimonii: cunctaqͣ
mandabo ꝑte filuis isrł. Qd̾ eñĩche
rubin se mutuo respiciunt.amboꝵ
testam̃torũ amiciciã & concordiam
significat. Idẽ eñi ambo testamur:¬

Expanded text:
espiciantque se mutuo versis vultibus in propitiatorium quo operienda est arca in qua pones testimonium quod dabo tibi inde praecipiam et loquar ad te supra propitiatorio scilicet ac medio duorum cherubin qui erunt super arcam testimonii cuncta quae mandabo per te filiis Israhel facierubim mutuo se respiciunt, amborum Testamentorum amicitiam et concordiam significat. Idem enim testantur
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. Et ego qutidẽ suꝑiorẽ sperã.
ep̃orũ chorũ eẽ puto. Quȩ spera
qm̃ lucetnis ꝓprior erat: maion¬
bus sacram̃tis epõs illustrari. ce
plus luminis &e intelligentiȩ cos
chorus sacerdotũ & aliorũ gradu¬
ũ intelligebat᷑: quȩ quidẽ &e sub
ep̃is ẽ. & ñ tantũ adluminis cla¬
ritatẽ accedit. Tercia uͦ laiconĩ
omniũ: qui ñ solũ ep̃is uerũcti¬
am cunct̾is ordinib eccłiasticis
gatũ sel sp̃s participare demõs¬
d̃. descriptis gͥ om̃ib quȩ ad
andelabri hastile ꝑtinebant:
ntiis deeiꝰ calamis uideamꝰ. Ha¬
nbat eñi unusquisq calamus
nessciphos: totidẽq sperulas ce
uua T̃ res eñi sciphi: tres species
naturalis: ethica. idẽ moralis. lo¬
gica de rationalis. Ex his enim
uib sapientiȩ partib qͣsi extrib
scipbis. immo qͣsi extrib flumini¬
bis: om̃is sapientia decurrit. his
totus mundus portat᷑ &e mebriat᷑.
hos gͥ tres sciphos unusquisq ca¬

Expanded text:
iorem sphaeram episcoporum chorum esse puto, quae sphaera, quoniam lucernis propior erat, majoribus sacramentis episcopos illustrari, et plus luminis et intelligentiae eos chorus sacerdotum et aliorum graduum intelligatur, qui quidem et sub episcopis est, et non tantum ad luminis claritatem accedit. Tertia vero laicorum omnium, qui non solum episcopis, verum etiam cunctis ordinibus ecclesiasticis tus participare demonstrat. Descriptis ergo omnibus, quae ad candelabri hastile pertinebant, nunc de ejus calamis videamus. Habebat enim unusquisque calamus tres scyphos, totidemque sphaerulas et lilia. Tres enim scyphi tres species natura lis, ethica, id est moralis, logica, id est rationalis. Ex his enim tribus sapientiae partibus, quasi ex tribus scyphis, imo quasi ex tribus fluminibus omnis sapientia decurrit; his totus mundus potatur et inebriatur. Hos ergo tres scyphos unusquisque ca
Abbreviated transcription (Latin):
rio facies. Quid eñi ista significent.
iã suꝑiꝰ diximus. Phec em̃i. qua¬
tuor elem̃ta ce quatuoruir tutes
principales siginficant᷑. Byssus
eñi. quia de t̾ra orit᷑: t̾rã designat.
Iacinctus aut̃ quia coloris acriiẽ
ꝓ aere ponit. Purpura uͦ. quia
pisciũ sanguine tingit᷑. aquam
de monstrat: qm̃ & pisces deaqͣ
nascunt᷑. Coccus uͦ quia igniti&e
narũ materies hominessunt Si
eñĩ ȩccłiȩ parietes ex hominib
construunt᷑: qͣre &e corinȩ tab¬
nculi ex ominib ñ texantur.
est em̃ est & ȩcclia &e taberna

Expanded text:
Quid ista significent jam superius diximus. Per haec enim quatuor elementa, et quatuor virtutes principales significantur. Byssus enim, quia de terra oritur, terram designat; hyacinthus vero, quia coloris aerei est, pro aere ponitur: purpura autem, quia piscium sanguine tingitur, aquam demonstrat, quoniam et pisces de aqua nascuntur. Coccus vero, quia igniti etnarum materies homines sunt. Si enim Ecclesiae parietes ex hominibus constituuntur, quare et cortinae tabernaculi ex hominibus non texuntur? Idem enim est Ecclesia et tabern
Abbreviated transcription (Latin):
lucernȩ desuꝑ erant: una inhasti¬
h. & sex incalamis. Nonem̃ pu¬
tandũ ẽ qd ad manẽ uisũ pascen¬
dũ. sed admagnũ sacramentum
insinuandũ:tã artificiosũ et
mirabile candelabrũ dñs ꝑmo
dit lucernã. & ponit eã submo¬
dio sed suꝑ candelabrũ ut luce¬
at om̃ib quiindomo st̃. Qd̃ qui

Expanded text:
lucernae desuper erant, una in hastili, et sex in calamis. Non enim putandum est, quod ad inanem usum pascendum, sed ad magnum sacramentum insinuandum tam artificiosum, et mirabile candelabrum Dominus per Moydit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt . » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ aut̃ de eoqd̃ moyses
precepit filiis isrł. ut post¬
quã ĩ terrã promissionis quiẽte
habitarent. delerent totũ amalech.
de subcelo. qm̃ occurrit eis ĩ uia
& extremos agminis eius incerfe¬
cit. quando exercitus erat fame
et labore confectus. Quid enĩ per
amalech qui popłs siue lingens brutꝰ¬
inc̃pretat᷑. nisi hereticos incelligi¬
mus. qui &e quasi bruta anima¬
ua din ñ timent. et eos quos pos¬
sunt lingendo. & adulando de¬
cipiunt: & isti quidẽ popło dei
ad suꝑnã patriam festinanti in
uia occurrunt: isti eius ider im¬
pedire nituntur. isti quia pͥmos
&e fortiores ñ ualent: extremos qͦsq
et imꝑfectiores decipiunt. & occi
maxime hereticorũ ꝑsuasio ui¬
res ht̃: quando popłs fame & la¬
bore consumit᷑. Fame utiq audi¬
endi uerbũ dei. Quiem̃ hoc cibo
sunc refecti. hereticorũ ñ timent
insidias. Illi quoq facile abeisuin¬
cunt᷑. quos ĩ uia mandatorũ dei
iam labore fatigatos currere ce¬

Expanded text:
equitur autem de eo quod Moyses praecepit filiis Israel, ut postquam in terra promissionis quiete habitarent, delerent totum Amalec de sub coelo, quoniam occurrit eis in via, et extremos agminis ejus interfecit, quando exercitus erat fame et labore confectus. Quid enim per Amalec, qui populus bruterpretatur, nisi haereticos intelligimus? Qui et quasi bruta animalia Deum non timent et eos, quos possunt, lingendo et adulando decipiunt. Et isti quidem populo Dei ad supernam patriam festinanti in via occurrunt: isti ejus iter impedire nituntur: isti, quia primos et fortiores non valent, extremos quosque et imperfectiores decipiunt et occidmaxime haereticorum persuasio vires habet, quando populus fame et labore consumitur. Fame utique audiendi verbi Dei: qui enim hoc cibo sunt refecti, haereticorum non timent insidias. Illi quoque facile ab eis vincuntur, quos in via mandatorum Dei jam labore fatigatos currere tae
Abbreviated transcription (Latin):
fructus sc̃ificabit᷑. laudabilis do¬
mino. Et icło quinto anno fruc¬
tus comecłe. & poma colligere
licet: quia quatuor annis ex ple-¬

Expanded text:
fructus sanctificabitur laudabiliter Domino; et ideo quinto anno fructus comedere, et poma colligere licet; quia quatuor annis exple
Abbreviated transcription (Latin):
quifacit peccatũ. seruus ẽ peccati.
huiꝰ aut̃ dñs diabolus ẽ. Siigit᷑
calis seruus penitentia ductus.
adnos confugerit. ñ abiciamuseũ.
ncq anĩa cõmunione repellamũ.
s habitet nobiscũ. & ĩ scõiũ cȩtu
conuerset᷑. nemo eũ contristet. ne¬
mo eũ de peccatis preteritis tur¬
yit̃ reprehendat. Hoc em̃ agere
qͥd aliud ẽ. nsi eũ iterũ diabolo tͣ¬
dere. & ĩ despationẽ inducere:

Expanded text:
qui facit peccatum, servus est peccati . » Hujus autem Dominus diabolus est. Si igitur talis servus poenitentia ductus ad nos confugerit, non abjiciamus eum, neque a nostra communione repellamus; sed habitet nobiscum, et in sanctorum coetu conversetur; nemo eum contristet, nemo eum de peccatis turpiter deprehendat. Hoc enim agere quid aliud est, nisi eum iterum diabolo tradere, et in desperationem adducere
Abbreviated transcription (Latin):
abebis locũ ex tra castra ad
quẽ egredieris ad requista
nadure. gerens paxillũ ĩ baldeo.
Cũq sederis. fodies ꝑcircuitum
et egestũ humo oꝑies qd̾ releuat᷑ẽ
Dñs em̃i ds tuus ambulat ũ me¬
dio castrorũ. ut eruat te. & dra¬
dat tibi inimicos tuos. et sint
castra tua sc̃a. & nichił ĩ eis ap¬
pareat feditatis. ne derelinquat¬

Expanded text:
a castra ad quem egrediaris ad requisita naturae gerens paxillum in balteo cumque sederis fodies per circuitum et egesta humo operies quo relevatus es Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos ut sint castra tua sancta et nihil in eis appareat foeditatis nec derelinquat
Abbreviated transcription (Latin):
seniorib isrł. qui simul cũ eo
onus popłi ferant: & ñ ipse so¬
lus grauet᷑. Qd̃ cũ factũ eẽt: des¬
cendit dñs ꝑ nubẽ: & auferens
de spũ qui erat inmoyse. dedit
illis.Cũq requieuisset meis
sp̃s. prophauerunt nec ultra
cessauerunt. Manifestissime
nãq isti septuaginta & duo
uiri. septuaginta et luos. xp̃i
discipłos designant. Quos ñ de
alio s de illo spũ qui in xp̃o erat.
quẽ tunc qͥdẽ moyses signifi¬
cabat ds impleuit. Quo reple

Expanded text:
senioribus Israel, qui simul cum eo senioribus Israel, qui simul cum eo unus populi ferant, et non ipse solus gravetur. Quod cum factum esset, « descendit Dominus per nubem, et auferens de spiritu, qui erat in 181 Moyse, dedit illis. Cumque requievisset in eis spiritus, prophetaverunt, nec ultra cessaverunt. » Manifestissime namque isti septuaginta duo viri septuaginta et duos Christi discipulos designant, quos non, de alio, sed de illo Spiritu, qui in Christo erat quem tunc Moyses significabat Deus implevit, quo reple
Abbreviated transcription (Latin):
discamus: quȩ ait. In principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud
dm: & ds erat uerbũ. & merito
quidẽ tunc dñs iratus ualde.
merito quoq moysi res intole¬
randa uisa est. Quisenĩ tolerare
possit. qd̾ manna respuit᷑: & ce¬
pe & allia eliguntur: Quisfa¬
cile ferat. qd̾ popłs tanto labo¬
re de tã dura seruitute ereptus:
pro comedendis alliis. inegyp¬
tũ redire desidat: S uideamꝰ
quid sequit᷑. Ad huc carnes inqͥt
erant indentib corũ: nec defe¬
cerat huiꝰcemodi cib: & ecce
furor dñi concitatus inpopłm.
ꝑcussit eũ plaga magna nimiᷤ.
Apparet gͥ. eos ꝑom̃ĩa ẽẽ infe¬
lices: quorũ desidia praua ds̃
exaudit. fortasse hos ñ oceidis¬
set: nisi eis carnes male quesitas
dedisset. Rogemus gͥ dnm̃: ne
nos exaudiat. cũ male aliqͥo pos¬
tulamus. Hec enĩ omĩa ut apłs¬
ait. infigura contingebant illiᷤ.¬
dñs moysi. tantis maliᷤ
increduli popłi affecto: ut eli¬
gat septuaginta duos uiros de

Expanded text:
n principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Et merito quidem tunc Dominus iratus est valde; merito quoque Moysi res intoleranda visa est. Quis enim tolerare potest, quod manna respuitur, et caepe, et allia eliguntur? Quis facile ferat, quod populus tanto labore de tam dura servitute ereptus, pro comedendis alliis in Aegyptum redire desiderat? Sed videamus quid sequitur: « Adhuc carnes, inquit, erant in dentibus eorum, nec defecerat hujuscemodi cibus: et ecce furor Domini concitatur in populum, percussitque eum plaga magna nimis. » Apparet ergo eos per omnia esse infelices, quorum prava desideria Deus exaudit: fortasse hos non occidisset nisi ejus carnes male quaesitas dedisset. Rogemus ergo Dominum, ne nos exaudiat, cum male aliquid postulamus. « Haec enim omnia, ait Apostolus, in figura contingebant illinus Moysi, tantis malis increduli populi affecto ut eligat septuaginta duos viros de