comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ atq gentiles dicerent eẽ reddenda: solus uelut da¬
nel excitato in se dei spũ. arguebat ꝑfidiȩ xp̃ianos: gen¬
tilibꝰ obuiabat dicens. Quod piꝰ frat̃ eripuit. quomodo
a me putatis ẽẽ reddendũ: cũ in eo & religio ledat᷑ &. frat᷑.
plo. quod sub patre suo ca nullꝰ abstulerat. respondit.
Patrẽ meũ laudatis quia ñ abstulit: nec ego abstuli.
Numqͥd pat̾ meus reddidit: ut me deb̾ẽ reddere postu¬
letis: Postremo etiã si pat᷑ reddidisset᷑ si at abstulerat.
imitatorem in ea parte fratris cͣc me mallem. Aut mĩ
quid pat̾ augustꝰ fuit & frat̃ non fuit: Par utriq de¬
betur reuerentia. & par utriꝰq ẽ cirea rem publicam gra.
Utrumq unitabor: ut & ñ reddam qd̾ pat̾ reddere
ñ potuit. qͥa nulłꝰ abstulerat: & seruemi qd̾ a frẽ est con¬
stitutũ. Postulet pareus roma: alia q̃ciumnq desiderat.

Expanded text:
pariter atque gentiles dicerent esse reddenda, solus velut Dapariter atque gentiles dicerent esse reddenda, solus velut Daniel , excitato in se Dei Spiritu, arguebat perfidiae christianos, gentilibus obviabat dicens: Quod pius frater eripuit, quomodo a me putatis esse reddendum? cum in eo et religio laedatur et frater, eniretur exemplo, quod sub patre suo ea nullus abstulerat, respondit: Patrem meum laudatis, quia non abstulit; nec ego abstuli. Numquid pater meus reddidit, ut me debere reddere postuletis! Postremo etiamsi pater reddidisset, frater abstulerat, imitatorem in ea parte fratris esse me mallem. Aut numquid meus pater augustus fuit, et frater non fuit? Par utrique debetur reverentia, et par utriusque est circa rempublicam gratia. Utrumque imitabor: ut et non reddam quod pater reddere non potuit; quia nullus abstulerat: et servem quod a fratre est constitutum. Postulet parens Roma alia quaecumque desiderat:
Abbreviated transcription (Latin):
uinctꝰ coniugio castitatẽ. Quistam dñs serui. quã ille
sui corꝑis fuit: Quis tã alioꝵ arbit: quã ille suȩ cen¬
sor etatis: Qͥd de pietate eiꝰ loquar: Qͥ cñ homines
nobili ortos genere &e locupletes ꝓsapia. que cito eres¬
mouere munidiam solet. regiȩ cupiditatis accusator
urgeret & p̃fectus insisteret: respondit. Nlichil crucn¬
tum. scĩs p̃sertim diebꝰ statueret᷑. Ꝙ cũ pꝰ aliquot dies
accnsatoris legeret᷑ libellus. calũniã ꝓnuntiauit: accu¬
satũ libere donec p̃fecł cognosceret obseruare uissit᷑ nep
ante aut postea. qͥsquã tauti cͥminis sub adolescente im¬
ꝑatore formidauit. Inuidiam risit adolescens: quod
robusti metuitut imꝑatores. Miserant ꝓpt̾ recuꝑanda
temploꝵ iuira sac̾dotes ꝓfana pͥuilegia: cultꝰ sacroꝵ
suoꝵ roma legatos. & quod ẽ grauiꝰ senatꝰ nomine n¬
tebant᷑. W cũ uniu̾si in consistorio qͥ aderant: xp̃iani

Expanded text:
vinctus conjugio castitatem. Quis tam dominus servi, quam ille vinctus conjugio castitatem. Quis tam dominus servi, quam ille sui corporis fuit? Quis tam aliorum arbiter, quam ille suae censor aetatis? 18. Quid de pietate ejus loquar? qui cum homines nobili ortos genere, et locupleti prosapia, quae cito movere invidiam solet, regiae cupiditatis accusator urgeret, praefectus insisteret, respondit ut nihil cruentum sanctis praesertim diebus statueretur. Et cum post aliquot dies accusatoris legeretur libellus, calumniam pronuntiavit, accusatum libere, donec praefectus cognosceret, observare jussit. Neque ante aut postea quisquam tanti criminis sub adolescente imperatore formidavit invidiam. Risit adolescens, quod robusti metuunt imperatores. 19. Miserat propter recuperanda templorum jura, sacerdotiorum profana privilegia, cultus sacrorum suorum, Roma legatos; et, quod est gravius, senatus nomine nitebantur. Et cum universi, qui in consistorio aderant, christiani
Abbreviated transcription (Latin):
ne alicuiꝰ conturtu ducerent᷑: congruã adolescentem
ideres senilẽ serre sententiã lactabant inuidi. quod
p̃mature prandium peteret. Cepit ita frequentare
ienimum: ut plerũq ipse impransus comuinũ sollẽ¬
ne suis comitibꝰ exhiberet: quo & religionisacre satis¬
faceret: & ne pͥnceps humanitatis. scemice alicui forma
ac decore deꝑiret. Romȩ adolescens nobilis nuntiabat᷑.
lussit eam ad comitatũ uenire. misẜꝰ p̃tio deprauat᷑.
sine mandati effectu redit. Alterũ misit: ne uoluisse
em̃dare uitia adolescentiũ & ñ potuisse uideret᷑. datꝰ
ẽ obtrectandi aliquibꝰ locus. Deductam tam̃: mimquã
aut exspectauit aut uidit. Postea redire p̃cepit: ut &
omnes cognoscerent irritũ eꝰ non eẽ mandatũ: & ado¬
lescentes doceret ab amore mulieris temꝑare: quã ipse
qͥ potuit habere in potestate despexerat. & hec fecit
cũ adhue ñ haberet uxorẽ: & tam̃ exhiberet sui tãqm

Expanded text:
nae alicujus contuitu ducerentur, congruam vero adolescentem nae alicujus contuitu ducerentur, congruam vero adolescentem videres senilemque ferre sententiam. Jactabant invidi, quod praemature prandium peteret: coepit ita frequentare jejunium, ut plerumque ipse impransus 1179 convivium solemne suis Comitibus exhiberet: quo et religioni sacrae satisfaceret et principis humanitati. 17. Scenicae cujusdam forma ac decore deperire Romae adolescentes nobiles nuntiabatur: jussit eam ad comitatum venire. Missus pretio depravatus, sine mandati effectu rediit: alterum misit, ne voluisse emendare vitia adolescentum, et non potuisse videretur. Datus est obtrectandi aliquibus locus; deductam tamen numquam aut spectavit, aut vidit. Postea redire praecepit; ut et omnes agnoscerent irritum ejus non esse mandatum, et adolescentes doceret ab amore mulieris temperare, quam ipse qui potuit habere in potestate, despexerat. Et haec fecit, cum adhuc non haberet uxorem, et tamen exhiberet sui tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
pheta qͥ correxit & em̃dauerit iuttia iuuentutis. etatẽ
ignorantiãq p̃iendit. Ualcntinanꝰ quoq etiam in
delicto ꝓpħe similis ait. Delicta adolescentie mee ꝙ¬
ignorantiȩ meȩ ne meuineris. Nec solum dix̃: s oẽ
ante correxit errorẽ quã diceret ẽe lapsum alicuius
crroris. Itaq dicit. Correctionẽ iuuentutis mee. ne me¬
mineris. Et̾ror in pluribꝰ ẽ. in paucis correctio.  qͥd
&e duriciã mollicudam: lenitatẽ senectutis in alienis
annis deferendam: ei qͥ inꝑiculum conuicti cͥminis
uocaret᷑. fẽrebat᷑ pͥmo ludis circensibꝰ delectari. Sic istud
abstersit: ut ne sollẽnib qͥdem pͥncipũ natalibꝰ. uł im¬
ꝑialis honoris gr̃a. circenses putaret ẽẽ celebrandos. Ai¬
ebant aliqͥ ferarũ eum uenationibꝰ occupari: atq ab
actib publicis intentionẽ eiꝰ abduci. Omnes feras
uno mom̃ito iussit ini̾fici: audire in consistorio nego¬
tia: & damelis spũ. in qͥbus dubitarent senes uł ꝑso¬

Expanded text:
cito correxerit et emendaverit vitia juventutis, aetatem ignorantiamque praetendit. 14. Valentinianus quoque etiam in delicto Prophetae similis ait: Delicta adolescentiae et ignorantiae meae ne memineris. Nec solum dixit, sed etiam ante correxit errorem, quam disceret esse lapsum alicujus erroris. Itaque dicit: Correctionem juventutis meae ne memineris. Error in pluribus est, in paucis correctio. 15. Ecae duritiem molliendam, lenitatem senectutis in alienis annis deferendam ei, qui in periculum convicti criminis vocaretur? Ferebatur primo ludis circensibus delectari: sic istud abstersit, ut ne solemnibus quidem principum natalibus, vel imperialis honoris gratia circenses putaret esse celebrandos. Aiebant aliqui ferarum eum venationibus occupari, atque ab actibus publicis intentionem ejus abduci: omnes feras uno momento jussit interfici. 16. Audire in consistorio negotia, et Danielis spiritu, in quibus dubitarent senes, vel perso
Abbreviated transcription (Latin):
gum ũbi patienti eruice susceꝑit: discipline onꝰ graue
ẽẽ ñ poterit. Qͥ gͦ tulerit in niuentute iugũ: singłar it̃
sedebit &. silebit. Reuelata sibi gaudens diuinȩ remu¬
nerationis ȩt̃na mysteria: aut certe silebit ñ opꝰ ha¬
bens excusatione peccati: cũ matura confessione p̾ue¬
nit . &. ꝓpera correctione deposuit. Non enĩ dicet᷑ huic
Quȩ in uiuienterte ñ congregasti: quomodo inuemes
in senectute:. Potest autẽ & sic intelligi: qm̃ qui cito
portauerit iugũ uerbi. hoc ẽ a niuenture: non se
miscebit cũ iuuenibꝰ. s sedebit scorsũ & silebit donec
plena se ꝑfectione uirnitis erudiat & magnã indu¬
et animo patientiã: dabitq ꝑcuttienti mmaxillã. suam
etiam contẽpnens inuriã ut mandatis obsequatur
celestib. Magnum ẽ enum uł abstinere auitiis iuuen¬
tutis: uł ea in ipso iuuentitis uestibulo derelinquere:
atq ad seriora conũti. Lubrice enm &. ꝑplexe iȩ
sunt iuuentutis. Demq salomon ait. Tria mͥ impos¬

Expanded text:
susceperit, disciplinae onus grave esse non poterit. 12. Qui ergo tulerit a juventute jugum, singulariter sedebit, et silebit, revelata sibi gaudens divinae remunerationis aeterna mysteria. Aut certe silebit, non opus habens excusatione peccati, quod matura confessione praevenit, et propera correctione deposuit. Non enim dicitur huic: Quae in juventute non congregasti, quomodo invenies in senectute ? Potest autem et sic intelligi, quoniam qui cito portaverit jugum Verbi, hoc est, a juventute, non se miscebit cum juvenibus, sed sedebit seorsum et silebit; donec plena se perfectione virtutis erudiat, et magnam 1178 induat animo patientiam: dabitque percutienti maxillam suam, etiam caedis contemnens injuriam; ut mandatis obsequatur coelestibus. 13. Magnum est enim vel abstinere a vitiis juventutis vel eam in ipso juventutis vestibulo derelinquere, atque ad seriora converti; lubricae enim et perplexae sunt viae juventutis. Denique Salomon ait: Tria mihi impos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ se a peccatis & illubrico iuuentutis. & in senectute
reuocare potuerunt. Rarꝰ autẽ: qui in iuuentute iu¬
gum graue seria sobrietate portauerit. Hoc ẽ illud n¬
gum: de quoait dñs in euangłio. uentte ad me om̃s
qui laboratis & onerati estis: & ego uos reficiam. Tol¬
lite iugũ meũ suꝑ uos Si qͥs gͦ ante quã graui onẽtur
peccatoꝵ sarcina tulerit ingũ in niuentute: singłarit̃
sedebit. Non cũ plurimis conferendꝰ. s cũ illoqͥ potest
dicere. Qm̃ tu singłarit in spe constituisti me. S forte
głio dñs dixerit. iugũ cnĩ meũ suaue ẽ. & omis meũ
lene ẽ : Ac pͥmum disce quia grec̾ iugũ tantũuͦi posu¬
tt: ñ addidit graue. Tam̃ & illud adũte. quia & si ita
ne. Graue adolescenti: grane inueni cuiꝰ etas ẽ floru¬
lentior. ut nolit iugo u̾bi subiciendam anin p̃bere
ceruicẽ. Potest graue ũbi ingum uideri ꝓpt̃ ouera dis¬

Expanded text:
qui se a peccatis et lubrico juventutis in senectute qui se a peccatis et lubrico juventutis in senectute revocare potuerunt: rarus autem qui in juventute grave jugum seria sobrietate portaverit. Hoc est illud jugum, de quo Dominus in Evangelio ait: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos . Si quis ergo antequam gravi oneretur peccatorum sarcina, tulerit jugum in juventute, singulariter sedebit: non cum plurimis conferendus, sed cum illo qui potest dicere: Quoniam tu singulariter in spe constituisti me . 11. Sed forte gelio Dominus dixerit: Jugum meum suave et onus meum leve est ? Ac primo disce, quia Graecus jugum tantummodo posuit, non addidit grave. Tamen et illud adverte, quia etsi ita ve: grave adolescenti, grave juveni, cujus aetas est florulentior; ut nolit jugo Verbi subjiciendam animi praebere cervicem. Potest et grave Verbi jugum videri propter onera dis
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ integre plena gr̃a: respondet. Misericordiȩ dñi qͦd
ñ deficimꝰ: quia ñ sunt consũmate miserationes eiꝰ.
renouaui illas sic̃ lux matutina. Multi ft̃ genitꝰ mer
ꝙ cor meũ defecit. Sors mea dñs dixi: ideo sustinebo
eum. Bonꝰ ẽ dũs sustinentib eũ: aĩȩ quȩ querit eum.
lebit. qͥa tulit iugũ graue. S ille quidẽ qͥ se suarum
uirtutũ remuneratione solat᷑ eo qd in niuentute sua
labores absorbuit. ꝑicła multa tolerauit. Iugũ ma¬
luit emĩdatioris ꝓpositi. quã molle illud ac plenum
deliciaꝵ: uuida m̃tis ceruice portare. Beatꝰ plane qͥ
mortis. animũ au̾tit a uitiis. Beati enĩ quoꝵ tecta
& fuerit ad meliora in quacũq conu̾sus etate᷑ habebit
suꝑioꝵ indulgentiã peccatoꝵ: quȩ fuerit uł pentten¬
di confessus affectu. uł corrigendi au̾sus ingenio. S hue
cũ pluriis. uemȩ societas emerende. Plurum enĩ st̃:

Expanded text:
nus integrae plena gratiae, respondet: Misericordiae Domini quod nus integrae plena gratiae, respondet: Misericordiae Domini quod non defecimus; quia non sunt consummatae miserationes ejus. Renovabit illas sicut lux matutina . Multi sunt gemitus mei, et cor meum defecit. Sors mea Dominus, dixi; ideo sustinebo eum. Bonus est Dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. lebit; quia tulit jugum grave . Et ille quidem se suarum virtutum remuneratione solatur; eo quod in juventute sua labores absorbuit, pericula multa toleravit; jugum maluit grave emendatioris propositi, quam molle illud ac plenum deliciarum, vivida mentis cervice portare. 10. Beatus plane qui mortis animum avertit a vitiis. Beati enim quorum tecta et fuerit ad meliora in quacumque conversus aetate, habebit superiorum indulgentiam peccatorum, quae fuerit vel poenitendi confessus affectu, vel corrigendi aversatus ingenio. Sed huic cum plurimis veniae societas emerendae; plurimi enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fectioꝵr: qͥ uelut cortices maloꝵ punicoꝵ. decorẽ foris
p̃ferunt. abstinentia corꝑali: intꝰ autẽ cõmissã sibi ple¬
bem diu̾sȩ etatis & sexus. foueant sapia spiritali. Ob¬
iecti qͥdem seculo ad iniurias: s intra mysteria diuiden¬
tes. Plorat in uirginib sins quȩ sunt sic̃ lilia .&. lilia
myrra plena. catidore integritatis: & mortificate cor¬
ꝑalis illecebrȩ głam p̃ftrentes. In his gͦ flet sic̃ scͥptum ẽ
Uie syon lugent. sacerdotes eiꝰ ingemiscunt. urgines
eus abluctȩ. & ipsa indignat᷑ intra se. ꝙ intra se
quidẽ indignat᷑. ad ualentinianũ autẽ dicit. Adsumã
te ꝙ inducãte in domũ matris meȩ. ꝙ in secretum
ciꝰ quȩ concepit me. Potũ tͥ dabo a uino oꝑosi unguen¬
ti. hoc ẽ multi oꝑis mult odoris unguento affluxo
u̾sts ẽ fructus. Sermo eiuĩ multoꝵ sensuũ & de diu̾sis
maloꝵ fluxus ẽ granatoꝵ. uidens hec ualentima¬

Expanded text:
erfectior: qui velut cortices malorum punicorum decorem foris erfectior: qui velut cortices malorum punicorum decorem foris praeferant abstinentia corporali, intus autem commissam sibi plebem diversae aetatis et sexus foveant sapientia spiritali, objecti quidem saeculo ad injurias, sed interna mysteria dividentes. Plorat in virginibus suis, quae sunt sicut lilia, et lilia myrrha plena, candorem integritatis, et mortificatae corporalis illecebrae gloriam praeferentes. 8. In his ergo flet, sicut scriptum est: Viae Sion lugent, sacerdotes ejus ingemiscunt, virgines ejus abductae, et ipsa indignatur intra se . Et intra se quidem indignatur, ad Valentinianum autem dicit: Assumam te, et inducam in domum matris meae et in secretum ejus quae concepit me. Potum tibi dabo a vino operosi unguenti , hoc est, multi operis, multi odoris unguento a fluxu versus est fructus. Sermo enim multorum sensuum, et de diversis malorum fluxus est granatorum. 9. Videns haec Valentinia
Abbreviated transcription (Latin):
entib qͥbꝰdam stillicidiis pietatis exundant. Quȩ ft̾
istȩ genȩ ecclȩ: De quibꝰ & alibi ait scͥptura. Ut corium
malors granatoꝵ: gene tue. Iste sunt genȩ in quibꝰ solet
nitere uerecundia: pulchritudo fulgere: in qͥbꝰ aut
flos uuentȩ. aut ꝑfecte etatis insigne ẽ. In obitu gͥ fi¬
deliũ imꝑatoꝵ quidã fidei pudor: quedã ȩccłe uere¬
cundia ẽ. & in tã ĩmatura morte pioꝵ pͥncipum.
om̃is ȩccle mestior pulchritudo ẽ. Plorat eccl̃a in sa
scͥptum ẽ. Oculi tui sic̃ columbȩ extͣ taciturnitatẽ tuã:
co qd̾ & uideant spiritalit. & nouerint quȩ uiderint
tacere mysteria. Plorat in sacerdotib suis. qͥ ft̃ sic̃ gene
eccłȩ: in quibꝰ ẽ barba aaron. hoc ẽ barba sacerdotalis
in quã de capite descendit unguentũ. Isti st̃ in quibꝰ ẽ
pulchritudo ȩcclȩ: in quibꝰ flos eiꝰ gratior in qb̃ ȩtas ꝑ¬

Expanded text:
entibus quibusdam stillicidiis pietatis exundant. Quae sunt entibus quibusdam stillicidiis pietatis exundant. Quae sunt istae genae Ecclesiae? De quibus alibi ait Scriptura: Ut corium malorum granatorum genae tuae . Istae sunt genae in quibus solet nitere verecundia, pulchritudo fulgere: in quibus aut flos juventae, aut perfect e aetatis insigne est. In obitu igitur fidelium imperatorum quidam fidei pudor, quaedam Ecclesiae verecundia est: et in tam immatura 1176 morte piorum principum omnis Ecclesiae moestior pulchritudo est. 7. Plorat Ecclesia in sscriptum est: Oculi tui sicut columbae, extra taciturnitatem tuam ; eo quod videant spiritaliter, et noverint ea, quae viderint, tacere mysteria. Plorat in sacerdotibus suis, qui sunt sicut genae Ecclesiae, in quibus est barba Aaron , hoc est, barba sacerdotalis, in quam de capite descendit unguentum. Isti sunt in quibus est pulchritudo Ecclesiae, in quibus flos ejus gratior, in quibus aetas p
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qui eam splendidiorẽ fide sua & denotione facie¬
bat. occubuit. Merito gͦ plorans plorauit: ⁊ adhuc
latͥme eiꝰ in maxillis eiꝰ. Ubertatẽ quide fletuũ solet
uultꝰ hunueicentis declarare infusio: cũ lacͥmas gene
rarit. S qr sc̃ptũ ẽ gene eiꝰ sic̃ fiale aromatis gignen¬
tes unguentaria. labia esꝰ distillantia myriam plenã.
inustica eccłe gia deflentis accipit᷑. quȩ in obitu ualen¬
timani. doloris bonũ sui esfudit unguentũ & iutam
eiꝰ p̃dicando concelebrat. Eui mors obeẽ ñ potuit: eo qd̃¬
dolor p̃dicationis. uniu̾soꝵ ore celebrabilis fetorẽ om¬
eiꝰ in maxillis eiꝰ. Quid sit maxilla audi. Qͥ te ꝑcus¬
serit in maxillã. prebe ei & alteram: eo qd̃ in dolore sit
patiens. ut peniteat u̾bcrantẽ. ꝑcussa eras ȩccła in ma¬
xilla tua: cũ amittes gratianũ. Prebiusti &. alteram:
qñ tͥ ualentinianꝰ ereptus ẽ. Mertio t̾ ñ in una maxilla
s in utraq sunt lacͥme: quia pie ger manũ utrũq

Expanded text:
m qui eam splendidiorem fide sua et devotione faciebat, occubuit. Merito ergo plorans ploravit, et adhuc lacrymae ejus in maxillis ejus. Ubertatem quidem fletuum solet vultus humescentis declarare infusio, cum lacrymis genae rorant; sed quia scriptum est: Genae ejus sicut phialae aromatis gignentes unguentaria, labia ejus lilia distillantia myrrham plenam ; mystica Ecclesiae gratia deflentis accipitur, quae in obitu Valentiniani bonum doloris sui effudit unguentum, et vitam ejus praedicando concelebrat. Cui mors obesse non potuit, eo quod odor praedicationis universorum ore celebrabilis fetorem omejus in maxillis ejus. Quae sit maxilla audi: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram ; eo quod in doloresit patiens, ut poeniteat verberantem. Percussa eras, Ecclesia, in maxilla tua; cum amitteres Gratianum: praebuisti et alteram, quando tibi Valentinianus ereptus est. Merito tibi non in una maxilla, sed in utraque sunt lacrymae; quia pie germanum utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si incremnum doloris sit id
quod doleas scribere: tam̃ quoni
am plerũq in eiꝰ quem amissũ
dolemꝰ commemoratione requi¬
escimus: eoq ĩ scribendo dũ
in cum mentẽ dirigimnꝰ. uttentionẽq defigimꝰ: uidet᷑
nobis in sermone reutiuscere: signare aliqͥd de ualentimi¬
ani iumoris ultimis cordi fuit: ne aut oblit̾asse silentio
bene meriti de nobis pignoris memoriã inderemur.
atq inhonoratum reliqͥsse: aut refugisse incentiuum
dolendi. cũ doluisse plerũq solatiuĩ sit dolentis: simul cũ
de ipso aut ad ipsum loquar tainquã de p̃sente michi
dies nobis uotoꝵ nr̃oꝵ in lacrimas. Si qͥdem ualenti¬
nianꝰ nobis: s ñ talis qualis sꝑabatur aduenit. & iste

Expanded text:
Etsi incrementum doloris sit, id quod doleas, scribere; quoniam tamen plerumque in ejus, quem amissum dolemus, commemoratione requiescimus; eo quod in scribendo dum in eum mentem dirigimus, intentionemque defigimus, videtur nobis in sermone reviviscere: signare aliquid de Valentiniani junioris ultimis cordi fuit; ne aut obliterasse silentio bene meriti de nobis pignoris memoriam videremur, atque inhonoratam reliquisse, aut refugisse incentivum dolendi, cum doluisse plerumque solatium sit dolentis: simul cum de ipso aut ad ipsum loquor, tamquam de praesente vel dies nobis votorum nostrorum in lacrymas; siquidem Valentinianus nobis, sed non talis qualis sperabatur, advenit. Et ist
Abbreviated transcription (Latin):
omnis sensus obductꝰ est: qm̃ creptꝰ ẽ michi qͥ conũ¬
tit animam meã. & ad spem maximã de sũma rerũ
desꝑatione reuocauit. Audite om̃s ppłi: & uidete
dolorẽ meum. Uirgines mee & iuuenes mei abier̾t
in captiuitatẽ: s cognito qd̃ de ualentinani cc̃nt par¬
tib. liberi reu̾terunt. Militauit hostis barbarꝰ imꝑa¬
tori adolescenti: &e suȩ oblitꝰ uclorie. metnor fuit ĩpa¬
lis reuerentie. Laxauit sponte quos ceꝑat excusans
fluenta amuiũ. aggeres nunum: s alpes &. flumios
suꝑgress muro nos sui imꝑu ꝓtexit. Unde ꝓphici
que habundabat giudus: plorans plorauit in nocte.
& lacͥmȩ eiꝰ in maxillis eiꝰ: nec ẽ qͥ eam consolet᷑ ab oĩb̾
qui diligunt eam. Onĩs qͥ amant illã despexerunt

Expanded text:
omnis sensus obductus est; quoniam ereptus est mihi, qui converomnis sensus obductus est; quoniam ereptus est mihi, qui convertit animam meam, et ad spem maximam de summa rerum desperatione revocavit. 4. Audite, omnes populi, et videte dolorem meuin captivitatem : sed cognito quod de Valentiniani essent partibus, liberi reverterunt. Militavit hostis barbarus imperatori adolescenti, et suae oblitus victoriae, memor fuit imperialis reverentiae. Laxavit sponte quos ceperat, excusans fluenta amnium, aggeres nivium, sed Alpes et fluvios supergressa, muro nos sui imperii protexit. Unde prophetici quae abundabat gaudiis? Plorans ploravit in nocte, et lacrymae illius in maxillis ejus. Non est qui eam consoletur ab omnibus qui diligunt eam. Omnes qui amant illam, despexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
huc nobis abeẽt: ut sibi uiueret. S ille ñ passusẽ: cũ
audiret alpes italiȩ. hoste infestari barbaro. Maluit
ꝑiclitari. si gallias derelinqueret: quã nr̃o decẽ ꝑicł̃o.
Magnũ crim̃ agnoscimꝰ imꝑatoris. qd romano subue¬
nire uoluit imꝑio. hec causa mortis: que plena lau¬
dis. Soluamꝰ bono pͥncipi stipendiarias lacͥmas: qua
ille nob soluit etiã mortis suȩ stipendiũ. Nec tam̃ flen¬
di admonitio necessaria. flent omnes. flent ignoti.
flent & tuñtes. flent & inuiti. flent & barbari. flent
& qͥ uidebant᷑ iniici. Quantos iste de galliis usq
huc totiꝰ tractꝰ itineris ppłoꝵ egit gemitus: om̃s enĩ
ñ tamnquã imꝑatorẽ sibi. s tamquã parentẽ publicũ
obisse. domestico fletu doloris illacrimant: suaq om̃s
funera dolent. Amisimꝰ enuim imꝑatorẽ: in qͦ duo parit̃
accrbant dolorẽ. Annoꝵ ĩmaturttas: & consilioꝵ sene¬
e In his gͣ. fleo. sic̃ dixit ꝓpħa. Oculi mei caligauer̃

Expanded text:
huc nobis abesset, ut sibi viveret! Sed ille non passus, cum audiret Alpes Italiae hoste infestari barbaro, maluit periclitari se, si Gallias derelinqueret, quam nostro deesse periculo. Magnum crimen agnoscimus imperatoris, quod Romano voluit subvenire imperio! Haec causa mortis, quae plena laudis. Solvamus bono principi stipendiarias lacrymas; quia ille nobis solvit etiam mortis suae stipendium. 3. Nec tamen flendi admonitio necessaria. Flent omnes, flent et ignoti, flent et timentes, flent et inviti, flent et barbari, flent et qui videbantur inimici. Quantos iste de Galliis usque huc totius tractu itineris populorum egit gemitus? Omnes enim non tamquam imperatorem sibi, sed tamquam parentem publicum obisse domestico fletu doloris illacrymant, suaque omnes funera dolent. Amisimus enim imperatorem in quo duo pariter acerbant dolorem, annorum immaturitas, et consiliorum senectus. In his ego fleo, sicut dixit Propheta: Oculi mei caligaverun
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a: qđ aquilȩ illi de psaltio.
cuiꝰ innouatã iuuentẽ legimꝰ com¬
paraucrim saluatorẽ. Est enim
similitudo ñ parua. Sic̃ enĩ aqͥla
humilia deserit. alta petit. cȩli ui¬
cina conscendit: ita ⁊ saluator hu¬
milia inferm deseruit: p aradysi
alta petiit. celoꝵ fastigia penetra¬
uit. Et sic̃ aquila relictis t̾renis
sordib sublime uolans. purioris
aeris salubritate ꝑfruit᷑: ita ⁊dñs
t̾renoꝵ fecem deserens peccatorũ.
Nec in hoc tam̃ dissimilis ẽ salua¬
tor. Predã enĩ quodãmͦ sustulit. ctĩ
hominẽ quẽ suscepit. inferm ra¬
ptũ faucibꝰ. portauit ad cęlũ: & ali¬
enȩ dñationis. id÷ diabolice pote¬
statis seruũ de captuntate erutũ.

Expanded text:
tas vestra quod aquilae 189 illi de psalterio, tas vestra quod aquilae 189 illi de psalterio, cujus innovatam juventutem legimus, comparaverim Salvatorem; est enim similitudo non parva: sicut enim aquila humilia deserit, alta petit,  coelos vicina conscendit: ita et Salvator humilia inferni deseruit, paradisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetravit: et sicut aquila, relictis terrenis sordibus, sublime volans, purioris aeris salubritate perfruitur; ita et Dominus terrenorum faecem deserens peccatorum, Nec in hoc tamen dissimilis est Salvator: praedam enim quodammodo sustulit, cum hominem, quem suscepit, inferni raptum faucibus, portavit ad coelum, ut alienae dominationis, id est diabolicae potestatis servum de
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͥ cũ refiorescit xp̃icaro. omnia
florib uestiunt᷑: necesse ẽ ut cum
idem fructũ affert. etiã uniuersa
fructificent. sic̃ ait ipse dñs. Nisi
granum tritici cadens int̾ram. mor¬
tuũ fuerit. idipsũ manet. Cũ aut̃
mortuũ fuerit: multũ fructũ af¬
fert. Refloruit gͥ dñs cum resurrex̃
e tumulo: fructificat cũ ascendit
ad celũ. Flos ẽ cũ de inferioribꝰt̾re
gignit᷑. fructus ẽ. cum altissima
sede reconditur. Granũ ẽ sic̃ iꝑse
ait. cum solus cruce patit᷑: fructꝰ
ẽ. cũ plurima popłoꝵ credulitate
circumdat᷑. His enĩ pꝰ resurrecti¬
onem qͣdraginta dicbꝰ cũ discipłis
conu̾sat᷑: tota illos sapientia ma¬
turitatis edocuit: & ad bonã fru¬
gem cos omĩ disciplinaꝵ fecun¬
ditate conũtit. Demde ascendit
ad celũ. ad patre scilicet fructum
carnis ꝑferens: in discipłis iusti¬
ciȩ semina derelinquens. Ascen¬
dit gͦ ad patr̃e dñs. Meminit scĩ¬

Expanded text:
Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est, et cum idem fructum affert, etiam universa fructificent, sicut ait idem Dominus: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; cum autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Refloruit igitur Dominus, cum resurrexit e tumulo; fructificat, cum ascendit ad coelum. Flos est, cum de inferioribus terrae gignitur; fructus est, cum altissima sede reconditur. Granum est, sicut ipse ait, cum solus crucem patitur, fructus est, cum plurima apostolorum credulitate circumdatur. His enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens, in discipulis justitiae semina derelinquens. Ascendit ergo ad Patrem Dominus. Meminit sancti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatio nr̃a p̃cessit: inqͣ
descͥpsimꝰ. qđ caro dñi redi¬
uiuo uelutinitore floris detumu¬
lo germinauit: quẽ tumulũ situm
inhortulo euangłista testatus est.
Unde ñ incongrue ꝓsecuti sumꝰ.
Conueniens enĩ erat. ut flos p̃cio¬
sior in hortulo gigneret᷑: & bone
frugis cõm̃datum solo sem̃. intra
septa domestica & amȩna uiren¬
tia. salutẽ omniũ pullularet. Xp̃i
enĩ resurrectio: cunctoꝵ ẽ redẽptio
popłoꝵ. Ergo inhortulo saluator
rediuiuũ corpꝰ assumit: et inter
florentes arbores & candentia lilia.
carne tam mortua reflorescit: & ita
germinat de sepulcro. ut germinau¬
tia & nitentia cuncta reꝑiat. Sicem̃
pꝰ hicmalis rigoris frigidã qͦd ammͦ
sepulturã. pullulare elem̃ta omnia
festinart̃: ut resurgente dño & ipsa
consurge̾rent. Nam utiq exresurre¬
ctione xp̃i aer salubrior.ẽ: sol can¬
didior: t̾ra fecundior. Ex eo surcul¬
uirescit infruticẽ: herba crescit in
segetem: uinea pubescit in palmitẽ.

Expanded text:
dicatio nostra processit, in qua descripsimus quod caro Domini rediviva velut in nitore floris de tumulo germinaverit; quem tumulum situm in hortulo evangelista testatus est: unde non incongrue prosecuti sumus. Conveniens enim erat ut flos pretiosior in hortulo gigneretur, et bonae frugis commendatum solo semen, intra septa domestica, tamen virentia salutem omnium pullularet. Christi enim resurrectio cunctorum est redemptio populorum. Ergo in hortulo Salvator redivivum corpus assumit, et inter florentes arbores et candentia lilia, carne jam mortua reflorescit, et ita germinat de sepulcro, ut germinantia et nitentia cuncta reperiat. Sic enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem.
Abbreviated transcription (Latin):
seruuloꝵ gaudia munerat᷑: sic̃ xp̃c¬
residens addexterã patͥs. hodier¬
na die discipłis dona largitus ẽñ
auri talenta. ñ argenti metalla. s
sp̃s sc̃i cęlestia munera: ut inter
cȩtãs grãs. apłi etiã linguis uariis
loquerent᷑: hoc ẽ. ut hebree natio¬
nis homo xp̃i głam romane facun¬
diȩ eloq̾ntia ꝑtonaret: et redẽpti¬
onẽ genis humani ꝑegrinȩ aures.
qr iudȩa p̃dicante lingua ñ caꝑent:
ꝓpria loquela cognoscerent. Omĩs
lingua inp̃dicatione xp̃i resolutt᷑.
ut maiestatẽ eius omĩs loquela fa¬
teatur: sic̃ ait sc̃s d̃. Non st̃ loqͣle
neq sermones: quoꝵ ñ audiantur
uoces eoꝵ. Ne miremini autẽ: qd
ad dext̾am patris residere filiũ dixi¬
mus. Ad dextam enĩ residet. ñ qr
maior ẽ patre. s ne minor patre¬
ẽẽ credat᷑: sic̃ heretici blasphema¬
re consuert̃. Si c̃ eñi diuinitas ho¬
norificentiȩ gradũ nescit: ita scͥpta

Expanded text:
servulorum gaudia muneratur. Sic Chriservulorum gaudia muneratur. Sic Chriresidens ad dexteram Patris hodierna die discipulis dona largitus est, non auri talenta, non argenti metalla, sed Spiritus sancti coelestia munera, ut inter caeteras gratias Apostoli etiam linguis variis loquerentur; hoc est, ut Hebraeae nationis homo Christi gloriam Romanae facundiae eloquentia pertonaret, et redemptionem generis humani peregrinae aures, quia Judaea praedicante lingua non caperent, propria loquela cognoscerent. Omnis lingua in praedicatione Christi resolvitur, ut majestatem ejus omnis loquela fateatur, sicut ait S. David: Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Ne miremini autem quod ad dexteram Patris residere diximus Filium; ad dexteram enim residet, non quia major Patre, sed ne minor esse credatur; sicut haeretici blasphemare consueverunt; sicut enim Divinitas honorificentiae gradum nescit, ita Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ. Quȩ sententia uitiq sic
intelligit᷑. eo qd̃ captiuitatẽ hoĩs
qũe sibi diabolus captiuauerat:
illi eruendo s dñs captiuaret: & ipsã
sic̃ ait captiuitatẽ captã. ad cȩlorũ
alta sustulerit. Utraq gͥ captiuitas
uno uocabulo nuncupat᷑: s ñ eqͣlis
utraq ẽ Diaboli eñĩ captiuitas. ser¬
uituti subicit: xp̃i aut̃ captiuitas
altũ: captiuã dux̃ captiuitatẽ. Qũa
bene triumphũ dñi ꝓpħa descͥbit.
Solebat sic̃ dict̃ regũ triumphanti¬
um currus. captiuoꝵ pompa p̃cẽ¬
dere: ecce dñm euntẽ ad cȩlos. non
p̃ceit s comitat᷑ głosa captiuitas.
Non ante uehiculũ ducit᷑: s ipsa e¬
uehit saluiatorẽ. Quodã eñĩ myste¬
rio. dũ filius dĩ filiũ hoĩs sustulit
ad celũ: ipsa captiuitas portat᷑ et
portat. Qđaut̃ ait. dedit dona ho¬
minibꝰ: hoc uictoris insigne est
Post triũphũ enĩ uictor semꝑ do¬
na largit᷑: & ꝓprio regno residens.

Expanded text:
inibus . Quae sententia utique sic intelligitur, eo quod captivitatem hominis, quem sibi diabolus captivaverat, illi eruendo sibi Dominus captivarit, et ipsam, sicut ait, captivitatem captam ad coelorum alta sustulerit. Utraque igitur captivitas uno vocabulo nuncupatur, sed non aequalis utraque est. Diaboli enim captivitas servituti subjicit, Christi autem captivitas altum; captivam duxit captivitatem. Quam bene triumphum Domini propheta describit. Solebat, 190 sicut dicunt, regnum triumphantium currus captivorum pompa praecedere: ecce Dominum euntem ad coelos non praecedit, sed comitatur gloriosa captivitas, non ante vehiculum ducitur, sed ipsa evehit Salvatorem. Quodam enim mysterio, dum Filius Dei filium hominis sustulit ad coelum, ipsa captivitas portatur et portat. Quod autem ait: Dedit dona hominibus, hoc victoris insigne est; post triumphum enim victor semper dona largitur, et proprio regno residens
Abbreviated transcription (Latin):
clauis. quã fidem dicimꝰ: udea¬
mus quẽad modũ constet.: quẽ¬
admodum solidata sit. Arbitror
illam duodecĩ artificum opati¬
one conflatam. Ouodecĩ enim
apłoꝵ symbolo. fides sc̃a conce¬
pta ẽ: qui uelut periti artifices in
unum conuenientes clauem suo
consilio conflauerunt. Clauem
enim quandam symbolum dixe¬
rim. ꝑ qđ reserantur diaboli te¬
nebre. ut lux xp̃i adueniat: ape

Expanded text:
clavis, quam fidem dicimus, videaclavis, quam fidem dicimus, videamus quemadmodum constet, et quemadmodum solidata sit. Arbitror illam duodecim artificum operatione conflatam; duodecim enim apostolorum symbolo fides sancta concepta est, qui velut periti artifices in unum convenientes, clavem suo consilio conflaverunt. Clavem enim quamdam ipsum symbolum dixerim, per quod reserantur diaboli tenebrae, ut lux Christi adveniat: ape
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipse ait. Ecce uideo cȩlos aꝑtos
& stantem iħm ad dexteram dei. Figo
cui clausi sunt celi. agendum ẽ ut
aꝑiant᷑ illi: quatinus suꝑ cęlos
xp̃mpossit aspicere. Nam quãdiu
clausisunt homini: xp̃m ñ potest
uidere regnantem. Quẽadmodũ
autem clausi cęli aꝑiendi sint: in¬
quirere nos oportet. Puto autem
alit̾ eos aꝑiri non posse: nͥ claues
petͥ apłi sumpserimꝰ. quas dũo
largiente suscepit. sic̃ ipse dicit. tibi
dabo claues regni cȩlorum. Immo
rogemus petrum: ut ipse nobis
tanquã bonus ianitor regie cele¬
stis aꝑiat. Quȩ autem ista clauis
sit: diligentius requiramꝰ. Clauẽ
petri. fidem cẽ dixerim petri. ꝑ
quam cȩlos aꝑuit: penetrauit in¬
ferna securus: maria calcauit
intrepidus.Tanta enim apłicȩ
fidei uirtus ẽ. ut cuncta illielem̃¬
ta pateant: hoc ẽ. non illi angłi¬
cȩ claudantur ianuȩ: non porte
p̃ualeant tartari: ñ aquaꝵ flu¬
enta subsicdant. Ista autem ipsa

Expanded text:
quod ipse ait: Ecce video coelos apertos, quod ipse ait: Ecce video coelos apertos, et stantem Jesum ad dexteram Dei . Ergo cui clausi sunt coeli, agendum est ut aperiantur illi, quatenus super coelos Christum possit aspicere; nam quamdiu clausi sunt homini, Christum non potest videre regnantem. 5. Quemadmodum autem clausi coeli aperiendi sint, inquirere nos oportet. Puto autem aliter eos aperiri non posse, nisi claves Petri apostoli sumpserimus, quas Domino largiente suscepit, sicut ipse dixit: Tibi dabo claves regni coelorum . Immo rogemus Petrum, ut ipse nobis tamquam bonus janitor regiae coelestis aperiat. Quae autem ista clavis sit, diligentius requiramus. Clavem Petri, fidem esse dixerim Petri, per quam coelos aperuit, penetravit inferna securus, maria calcavit intrepidus. Tanta enim apostolicae fidei virtus est, ut cuncta illi elementa pateant, hoc est, non illi angelicae claudantur januae, non portae praevaleant tartari, non aquarum fluenta subsidant. 6. Ista autem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ritiȩ sordidam fecem: nutrit ecer¬
nam miscłiȩ largitatem. Sic̃ enim
suꝑuenite helye pluiua. omne pa¬
bulum t̾ra ꝓduxit: ita et suꝑueni¬
ente xp̃i lauacro. omnẽ iusticiam
amma germinabit. Et sicut illic
pluiarũ fontes irrigauer̃t orbem.¬
ita ut uiuificarent᷑ herbarũ mor¬
tificata iam semina: ita et fons
baptismatis irrigat genꝰ hominũ.
ut animaꝵ mortificata corda ui¬
uificet. Hoc gͦ obseruantium ista
ieiunia ẽ meritum: ut orationibꝰ
corum. aut innouetur mundus:
aut fres denuo renascant᷑. Rese¬
uident trinitatis. Clauso enim
sibi celo: suꝑ celum quid agatur
ignorant. Nec scire possunt que
sit patris filiiq substantia: nisi
prius mundi elementa transcen¬
derint. Tunc enim poterit quis
trinitatis aspicere diuina myste¬
ria. cum cȩlos sua uirtute habue¬
rit aꝑtos: sicut beatus stephanus
martyr rescrauit sibi martyrio
suo celos: et stantem uidit adpa¬
tris dexteram saluatorem. scdm

Expanded text:
ritiae sordidam faecem, nutrit aeterritiae sordidam faecem, nutrit aeternam misericordiae largitatem. Sicut enim superveniente Eliae pluvia, omne pabulum terra produxit; ita et superveniente Christi lavacro, omnem justitiam anima germinavit. Et sicut illic pluviarum fontes irrigaverunt orbem, ut vivificarentur herbarum mortificata jam semina: ita et fons baptismatis irrigat genus hominum, ut animarum mortificata corda vivificet. Hoc ergo observantium ista jejunia est meritum, ut orationibus eorum aut innovetur mundus, aut fratres denuo renascantur. 4. Resepervident Trinitatis. Clauso enim sibi coelo, super coelum quid agatur, ignorant: nec scire possunt quae sit Filii Patrisque substantia; nisi prius mundi elementa transcenderint. Tunc enim poterit quis Trinitatis aspicere divina mysteria, cum coelos sua virtute habuerit apertos, sicut beatus Stephanus martyr reseravit sibi martyrio suo coelos, et stantem vidit ad Patris dexteram Salvatorem, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
infusus ẽ: ut purificatione factaꝑ
pluuiam. omniũ creaturaꝵ uitia
lauarent᷑: atq mundationis illiꝰ
beneficio totius mundi species
innouata consurgeret. Igitur et
nos cadem que helyas obseruan¬
tes ieiumia: adhibitis precibꝰ. clau¬
sum cȩlum nr̃is competentibus
reseremꝰ: quatinus illos lauacri sa¬
lutaris ymber illummet. Clausũ
enuim illis ẽ cęlum: quãdiu ñ inui
de celo. Siccitatem quodãmodo
patiunt᷑: quia nondũ grã baptis¬
matis irrigant᷑. laborant etiam
fame magna: qm̃ uelut esurien¬
tes celestia sacramenta desiderant.
Reseremus gͦ eis cȩlum: ut aduemi¬
te desuꝑ sp̃itali pluuia. coꝵ terra
lauacri irriguo satietur: & delicto¬
rum sterilitate deposita. incipiant
fructus germinare uirtutum. Et¬
enim cȩlestis ymber. uitia peccato¬
rum diluit: iusticie incrementa
ꝓducit. Discutit aridum concupi¬
scentie puluerem: letificat utilem
castimonie puritatem. Obruit aua¬

Expanded text:
infusus est, ut purificatione facta per infusus est, ut purificatione facta per pluviam, omnium creaturarum vitia lavarentur, atque inundationis illius beneficio totius mundi species innovata consurgeret. 3. Igitur et nos eadem quae Elias observantes jejunia, adhibitis precibus clausum coelum nostris competentibus reseremus; quatenus illos lavacri salutaris imber illuminet. Clausum enim illis est coelum, quamdiu nondum cat: siccitatem quodammodo patiuntur, quia nondum gratia baptismatis irrigantur. Laborant etiam fame magna, quoniam velut esurientes, coelestia sacramenta desiderant. Reseremus ergo illis coelum, ut adveniente desuper spiritali pluvia, eorum terra lavacri irriguo satietur, et delictorum sterilitate deposita, incipiant fructus germinare virtutum. Etenim coelestis imber vitia peccatorum diluit, justitiae incrementa producit, decutit aridum concupiscentiae pulverem, laetificat utilem castimoniae puritatem, obruit ava
Abbreviated transcription (Latin):
pcce iam transegimus
quadragesime indi¬
cta ieima: et p̃cepta
dni xp̃i. abstinentie deuotio¬
ne compleuimꝰ. Suꝑest nunc
ut quẽadmodum famuli eius
moyses et helyas. hunc sacratĩ¬
simum numerum obseruan¬
do grãm meruerunt: ita et noᷤ
hoc ipsum tempꝰ custodiendo
meream: sitq similis remu¬
neratio in ꝑceptione p̃mii: quo¬
rum similis labor ẽ inobserua¬
tione ieninii. Helyas enimcum
esset clausum humanis mniqui¬
tatib celum. et nulla mundanis
reb desuꝑ pluuiarum stillaret
ubertas. atq omnia longe siccita¬
tis squalore languerent: et eẽt fa¬
mes magna uniuerso generi hu
dabat. nec t̾ra pabulũ germina¬
bat: tunc helyas sc̃s reserauit ie¬
iuniis suis cȩlum: t̾ram orationi¬
bus fecundauit. Illius enĩ siccita¬
tem conuertit in pluuiam: huiꝰ
sterilitatem resoluit inpartum.
Tanta enĩ eius p̃cibus orbem ter¬
rarum ymbriũ largitas irriga¬
guentia sanarent᷑. Et ita rebus
cunctis. fontium qͥdam meatus

Expanded text:
pene transegimus quadragesimae indicta jejunia, et praecepta Christi Domini abstinentiae devotione complevimus. Superest nunc ut quemadmodum famuli ejus Moyses et Elias hunc sacratissimum numerum observando, gratiam meruerunt: ita et nos hoc ipsum tempus custodiendo mereamur, sitque similis remuneratio in perceptione praemii, quorum similis labor est in observatione jejunii. 435 2. Elias enim , cum esset clausum humanis iniquitatibus coelum, et nulla mundanis rebus desuper pluviarum stillaret ubertas, atque omnia longae siccitatis squalore languerent, et esset fames magna universo generi humdabat, nec terra pabulum germinabat, tunc Elias sanctus reseravit jejuniis suis coelum, terram orationibus fecundavit. Illius enim siccitatem convertit in pluviam, hujus sterilitatem resolvit in partum; tanta enim ejus precibus orbem terrarum imbrium largitas irrigaguentia sanarentur. Et ita rebus cunctis fontium quidam meatus
Abbreviated transcription (Latin):
sole: cũ constantia fidĩ ꝑmanet cum
saluatore. S: dic̃ aliqͥs. Luna gͥ ñ labo¬
rat: Laborat plane. negare ñpossumꝰ:
s: laborat cũ cęt̾is creaturis. sic̃ ait apłs.
dicens. Quia oĩs creat᷑a ingemiscit. et

Expanded text:
sole, cum constantia fidei permanet cum Salvatore. Sed dicet aliquis: Luna igitur non laborat? Laborat plane, negare non possumus; sed laborat cum caeteris creaturis, sicut Apostolus dicit: Quia omnis creatura ingemiscit,
Abbreviated transcription (Latin):
tude sensu tuo sponte mutaris. Illam
diminutione sui. conditione deducit᷑.
tu mletrũtũ tui uoluntate ꝑtraheris.
Nologͥ fr̃. ita sis sic̃ luna cũ deficit: s
esto sic̃ qͣndo ẽ plena atq ꝑfecta. Scͥptũ
ẽ enĩ de iusto. Sic̃ luna ꝑfecta met̾nũ:

Expanded text:
utatur, tu de sensu tuo sponte mutaris; illa in diminutionem sui conditione deducitur, tu in detrimentum tui voluntate pertraheris. Nolo igitur, frater, ita sis, sicut luna, cum deficit; sed esto, sicut quando est plena atque perfecta; scriptum est enim de justo: Sicut lun
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis fr̃s. qd mea ñ cessat
humilitas. omni circa uos
sollitudine laborare: & ad frugem
bonã uos tota festinatione conu̾¬
tere: s qͣnto plus laboro uobeum⁊
tanto ampliꝰ confundor in uobis.
Cum enĩ uideo. tot cõmonitionib̃
meis nullũ uos hab̃e ꝓfectũ labor
nĩs iam ñ gratulatiomi ẽ. s rubori
& de fructu eiꝰ ñ edit: Quis pascit
gregẽ: & de lacte gregis ñ ꝑcipit:
Ecce ego pasco gregẽ xp̃i:⁊gregis
fructũ extorquere ñ ualeo. Pasco
gregẽ dñr: ⁊nulla exeo religiosi lac¬
tis alim̃ta pcipio. Nulla enĩ me fidĩ
eiꝰ dulcedo letificat: s qͥcqͥd ex eo ꝓ¬
fluit. asꝑum ⁊ amarũẽ. Tunc eñĩ¬

Expanded text:
fratres, quod mea non cessat humilitas omni circa vos sollicitudine laborare, et ad frugem bonam vos tota festinatione convertere: sed quanto plus laboro vobiscum, tanto amplius confundor in vobis. Cum enim video tot commonitionibus meis nullum vos habere profectum, labor meus jam non gratulationi est, sed rubori. et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Ecce ego pasco gregem Christi, et gregis fructum extorquere non valeo; pasco gregem Domini, et nulla ex eo religiositatis alimenta percipio. Nulla enim me fidei ejus dulcedo laetificat; sed quidquid ex eo profluit as
Abbreviated transcription (Latin):
dum eccłus odorem suȩ nobilita¬
tis infudit. Recte gͥ huic compa¬
ratio copulatur. Siquidẽ granũ
sinapis cũ teritur: accenditur.
laurentius cum patitur: in flam¬
matur. Illud feruorem atcritionis
sue euomit: hic. ignem plurima
ueratione aspirat. Smapis inqͣ aut̃
inuasculo. calido uapore decoqͥt:
laurentius in craticula flãmarũ
igne corretur. Ardebat itaq ex¬
trinsecus beatus martyr. tyran¬
n seuientibꝰ incendiis: s maior
illum intrinsecus xp̃i amoris
flamma torquebat. ꝙ quamius
rex imꝓbus ligna subiceret : in¬
cendia iaiora suponeret: tamen
sc̃s laurentius. has flammas. fi¬
dei calore non sentit: et dũ xp̃i
p̃cepta cogiat: frigidum ẽ illi
omne quod patitur. Nec enim
potest insceribꝰ ignium dorm̃ta
sentire: qui sensib paradysi re¬
frigeria possidet. Iaccat licet ante
pedes tyranni erusta caro. corpus
exanime: nichil tamen detrim̃¬
ti patitur interris. cuiꝰ anmus
demoratur incelis. Extenditur

Expanded text:
dum ecclesiis odorem suae nobilitadum ecclesiis odorem suae nobilitatis infudit. Recte igitur huic comparatio copulatur: siquidem granum sinapis cum teritur, accenditur; Laurentius cum patitur, inflammatur: illud fervorem attritione sua movet; hic ignem plurima vexatione suspirat. Sinapis, inquam, in vasculo calido decoquitur; Laurentius in craticula flammarum igne torretur. Ardebat itaque extrinsecus beatus Laurentius martyr tyranni saevientis incendiis; sed major illum intrinsecus Christi amoris flamma torrebat. Et quamvis rex improbus ligna subjiceret, incendia majora supponeret; tamen sanctus Laurentius has flammas fidei calore non sentit: et dum Christi praecepta cogitat, frigidum est illi omne quod patitur. Nec enim potest in visceribus ignium tormenta sentire, qui sensibus paradisi refrigeria possidebat. Jaceat licet ante pedes tyranni exusta caro, corpus exanime; nihil tamen detrimenti patitur in terris, cujus animus demoratur in coelis. Extenditur
Abbreviated transcription (Latin):
non grãm subministrans. At uͥ
diuersis temptationib tericeꝑit:
statim uigorem suũ ꝓdit. acrimo¬
niam indicat: calorem dominice
credu litatis aspirat: et tanto di¬
iuim ignis ardore iactatur.⁊ ut &
ipse ferueat. et participantes s̃
ardere compellat: sicut in sc̃o e
pulus dixerunt. dum cum ipsis
post passionem dñs loqueretur.
napis. membroꝵ uiscera calefa¬
cit: fidei autem uigor. cordium
peccata comburit. Et illud qͥdẽ
asperum algorem frigoris remo¬
uet: hec autem delictoꝵ diaboli¬
humores decoquit corporũ: fides
aũt libidinum fluenta consumit.
Et ꝑulud medicina capiti ꝑcurat᷑.
ꝑfidem autem spĩtale caput no
tionem sinapis. scõ odore ꝑfruim̃:
dõ. Igitur scm̃ martyrem lauren¬
tium. grano sinapis possumͣs
comparare: qui diuersis accritus
passiombꝰ. ꝑ totum orbem grã
meruit sui fraglare marty rii.
Qui antea constitutꝰ incorpore
erat humilis. ignotus. et iulis:
postra quam uexatus. laceratus.
exustus ẽ: unuersis ꝑtotũ mun¬

Expanded text:
non gratiam subministrans; at ubi diversis tentationibus teri coeperit, statim vigorem suum prodit, acrimoniam indicat, calorem dominicae credulitatis aspirat, et tanto divini ignis ardore jactatur, ut et ipsa ferveat, et participantem sibi ardere compellat. Sicut in sancto pulis dixerunt, dum cum ipsis post passionem suam Dominus loqueretur, napis membrorum viscera calefacit; fidei autem vigor cordium peccata comburit. Et illud quidem asperum algorem frigoris removet; haec autem delictorum diabolihumores decoquit corporum; fides autem libidinum fluenta consumit. Et per illud medicina capiti procuratur; per fidem autem spirituale caput nostionem sinapis sancto odore perfruimur, . Igitur sanctum martyrem Laurentium grano sinapis possumus comparare, qui diversis attritus passionibus, per totum orbem gratia meruit sui fragrare martyrii. Qui enim antea constitutus in corpore, erat humilis, ignotus et vilis; posteaquam vexatus, laceratus, exustus est, universis per totum mun
Abbreviated transcription (Latin):
uasculo corporis ferebat᷑: postea corpꝰ
suum ipsa utilius cireum ferr&. Rot̃
etiam accipi qđ ait. erunt duo in lec¬
to uno. unus assumet᷑. & unus relin-¬
rum: qui uelut uno lectulo. hoc ẽ
una mandatorum lege tenent᷑: & ue¬
lut simili resurrectionis specie głian
assumet᷑ in głam: nidorum aut exe¬
crabilis conuentꝰ relinquet᷑ m t̾ra.

Expanded text:
asculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potest etiam accipi, quod ait: Erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinrum, qui velut uno lectulo, hoc est una mandatorum lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantassumetur in gloriam, Judaeorum autem conventus relinquetur in terra.