comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rufam. cuiꝰ cims expiatio popłi est ñ
alit̃ immolari ce offerri ad altare dñi
nͥ qͥ terrena oꝑa ñ fecerit. iugumq ñ
trarerit: nec umcłis iugi nabuchodo
nosor fuerit alligata. Et in hoc codem
ꝓpħa. ꝓ cingło ueritatis filiȩ syon cin¬
guntur fumcło. Achitofel qͦ & tudas
quorum alt̾ dauid alt̾ dñm ꝓdidert̃:
fune longissimo trahentes peccata fua.
ꝑire fus ꝑendio putantes malum con¬
sciendie p̃senti morte fimre. ⁊ nicħ ẽẽ
post mortem. Qͦd autem uixta. bebra¬
icum & om̃s alios int̃pretes appellant᷑
funt cłiuanitatis: hoc significat quod
facientib peccatum tam facile teritur.
& tam mane ce futile est. ut arancarum
fila terunt᷑. s cum inde uoluerimꝰ cxire
solidissimis uincłis nectimur. Piau¬
strum autem plenum oneratumq pec¬
catis faciltus intelligẽ. qͥ meminerint
scͥptum in zacharia. impietatem suꝑ
talentum plumbi sedere. & egyptios

Expanded text:
rufam, cujus cinis expiatio populi est, non rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugi Nabuchonosor fuerat alligata. Et in Isaia propheta pro cingulo veritatis filiae Sion cinguntur funiculo . Ahitophel quoque et Judas quorum alter David, alter Dominum prodiderunt , fune longissimo trahentes peccata sua periere suspendio, putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios
Abbreviated transcription (Latin):
niat opꝰ eiꝰ ut uideamꝰ. &e appropiet &¬
tieniat consilium sẽĩ isrł. &e sciem᷑ iłłd
Puincło platistri corrigiam iugi uitu¬
le siue uacce.lxx. tͣnstulerunt. Quod
autem inncła dicant᷑ ẽẽ peccata: crebriꝰ
legimꝰ. E quib illud ẽ. fumnib peccatoꝵs
suors uus qͥsq constringitur. Et dñs
arguens popłm delinquentem qͥ peccĩs
peccata sociaret. fecit flagellum de fu¬
niculis: ostendens eis quomͦ domum
dei fecissent speluncam latronum.⁊ se
dem orationis u̾tisserte in domum nego
eicit᷑ in tenebͣs ext̾iores. Et dñs uente ut
his qͥ erant inumcłis diceret exite: & qui
uersabantur in tenebͥs reuelamini. Ipse
enim soluit cõpeditos. & illuminat cȩ¬
cos qͦs iheremias uinct̾os t̾re nuncupat
nec plangit eos qͥ peccare cȩꝑint statĩq
desierint. ñ est enm iustꝰ suꝑ terram
qui faciat bonum & aliq̃nũ peccet.
s qͥ longo fumelo peccata ꝓtraxerint.
Unde & in numeris legimꝰ uaccam

Expanded text:
niat opus ejus, ut videamus, et appropiet et veniat consilium sancti Israel, et scimus illud. Pro vinculo plaustri, corrigiam jugi vitulae, sive vaccae, LXX transtulerunt. Quod autem vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum dem orationis vertissent in domum negotejicitur in tenebras exteriores. Et Dominus venit ut his qui erant in vinculis diceret, Exite, et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, 81 statimque desierint: non est enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non peccet ; sed qui longo funiculo peccata protraxerint. Unde et in Numeris legimus , vaccam
Abbreviated transcription (Latin):
tandam. ce potanctumusq ad uesꝑã
ut uino estuetis: de his etiam nune lo¬
quitur qͥ potendes funt ad bibendum
uium & uiri fortes admiscendam
ficeram qͥ mebriag umno draconis. &
ueneno aspidum insanabili uirtuteᷤᷤ
dm̃ calumniabant᷑. & ipsi ebrii meb̾a¬
bant popłos: ut parifurore bachan¬
des aduersum dñm conclamarent.
Iurta tropologiam ante iam diximꝰ
quod sacerdotes ingressuri tab̃nacu¬
lum deinondebeant tunum bibere
& siceram. Quib nẽ addimꝰ quodna¬
tareis quoq p̃ceptum sit qui se scĩfi¬
cant dño. ut uinum & siceram. &e õe
quod de uins est non bibant nec co¬
medant: ne uuam qͥdem passam et
acctum ex uino. S & in prouerbus p̃¬
cipitur. Potentes qui iracundi funt ui¬
numñbibant: ne cum bibint obliuiᷤᷤ¬
cantur sapĩe. Int uinum & siceram
turta anagogen ẽẽ hoc arbit᷑r quod

Expanded text:
tandam, et potandum usque ad vesperam, tandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se sanctificant Domino, ut vinum et siceram, et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant, ne uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et in hunc congruit sensum illud.
quod salomon in prouerbus loqͥar.
Qui iudicat iustum iniustum. &e in¬
tustum tustum: abhominabilis est
uterq apud dm̃. Seribe qͦ & pha¬
risei. uerba saluatoris non recipien¬
tes. s tradiciones hominum. & iaͣnes
fabtilas: fecerunt bonum malum &
malum bonum. Ce qui sapientes
estis in ocłis uris: & coram uobmet¬
ipsis prudentes. Qui uobis inquit
&e cum non recipiatis dei uirtucem
deiq sapientiam. putatis uos ce sapi¬
entes. Int̃ sapientiam & prudentiam
hoc dicunt ẽẽ stoici: quod sapientia
rerum sit diuinarum humanarũq
noticia. prudentia autem tantum
mortalium. Consequent̃ audem hec
aduersum scribas dicunt᷑ &e pharise¬
os. qui habendes elauim scientiȩ: nec
iꝑsi ad xp̃m introeunt. nec alios in¬
troire ꝑmittunt. Uȩ qui potentes
estis ad bibendum uinum: ce uiri
fortes ad mis cendam siceram.i. ebri
etatem. Quib supra dixerat ue qui
consurgitis mane ad ebrietatem secꝰ¬

Expanded text:
. Et in hunc congruit sensum illud . Et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: Qui judicat justum injustum, et injustum justum, abominabilis est uterque apud Deum. Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris non recipientes, sed traditiones hominum, et aniles fabulas, fecerunt bonum malum, et malum bonum. Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Qui vobis, inquitum: et cum non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenter autem haec adversum Scribas dicuntur et Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi ad Christum introeunt nec alios introire permittunt . Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam sicsupra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sec
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. Gustate & uidece qm̃ suauis
est dñs. E contrario q̃n dicimus uba
nos a malo. & mundus in maligno
positus est: diabolicupimus insidiis
libari. Quod autem ipse tenebrarũ
& amaritudinis significet᷑ nominib:
crebrius legimꝰ. O ce hoc possumus
dicere quod omnia contraria u̾itati
dognata amarasint : & sola dulcis
uerttas. Unde cauendum est. ne ꝓ
uerttate sequamur mendacium: ne
ꝓ lumine tenebras. Multe enim sunt
iie que uident᷑ hominib recte. & no¬
uissima earum ꝑueniunt in ꝓfundũ
inferni. Est quoq iustus ꝑiensin custi¬
cia sua: cui di. ne sis tustus multum.
Quas ob causas isrł repromitut se am¬
bulaturum uia regia. nec ad simstrã
nec ad dexteram declinaturum. Et
ut loquar que sentio. difficile hoc
maledict̾o quis carere potest: cum⁊
malis frequenter adulemtr proyter
potentiam: & bonos despiciamus
ꝓpt̃ inopiam. Unde significantius
int̃pretatus est aquila. Ue qͥdicunt
malo bonus es. & bono in alus es

Expanded text:
Gustate et videte, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum . Et ut loquar quod sentio: difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despiciamus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: 83 Vae qui dicit malo, bonus es, et bono, malus es
Abbreviated transcription (Latin):
lorum sursum loquit᷑ germinantem.
Ideo iratus est furor dñi in popłm sitũ.
& extendit manum suam suꝑ cum: &¬
ꝑcussit eum. & conturbati sunt mon¬
tes: & fact̾a sunt morticina eorum qͣ¬
si stercꝰ in medio ꝑlatearum. In omni¬
btis his non ẽ auersus furor etus. sed
adhuc manus eiꝰ extenta. Qm̃ abiece¬

Expanded text:
lorum, sursum loquitur germinantem. lorum, sursum loquitur germinantem. Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manum suam super eum, percussit eum, conturbati sunt montes, et facta sunt morticina eorum, quasi stercus in medio platearum. In omnibus his non est adversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extensa. CAP. 1
Abbreviated transcription (Latin):
dtuites. & despiciendes scõs pauꝑes:
fiamus iudices inquitatis. Ppt̾ hoc
sicut deuorat stipulam linguaignis
& calor flamme erurit: sic tadix eors
quasi fauilla erit. & germen eorum
ut pultus ascendet. Abiecerunt e¬
nim legem dm̃i exeretatum: & ser¬
monem sc̃risrł blasphemaueruN
Ppter suꝑiores causas fitꝑbiȩ & ebrie¬
tatis & auaricie quia ꝓ uius attrile¬
runt spinas. & fenum. ligna. stipu¬
lam. arfurosq uepres: idcoradre
malicie eorum redigct᷑ in fauillam.
& omnis flos &e pulchritudo diaitiaꝵ
ce corporis. pulueri comparabia.
Non enimsolum ista fecerunt. s his
gradib ꝑuenerunt adblasphemiã
ut legem dñi non reciꝑent. &e sermo¬
nem sc̃i isrł blasphemarent. De qͥb
in malis cogitationib accipi. fruc¬
tus autem & germen in malis oꝑi¬
btis atq sermonib: ut quod in
radice latet monstret᷑ in germine: q̃¬
utraq dñi incendio uorabuntur. Un¬
de &r apłs radicem amaritudinis ma¬

Expanded text:
divites, et despicientes sanctos pauperes, divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. Propter hoc sicut devorat stipulam liet calor flammae exurit: sic radix eorum quasi favilla erit, et germen eorum ut pulvis ascendet. Abjecerunt enim legem Domini exercituum, eem sancti Israel blasphemaverunt. Propter superiores causas superbiae, et ebrietatis, et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, et fenum, ligna, stipulam, arsurosque vepres; ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibuin malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretutraque Domini incendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis ma
Abbreviated transcription (Latin):
in se uitioos continet passiones. quas
rectius latinosermone ꝑturbationes
possumꝰ dicere qͦdstatum m̃tis eãtant.
ce ebrios faciant nes cire quid agant.
Quig̃ possunt plurimum debent carẽ
uitiis & maxime iraq̃ furor ꝓxima est:
ne qͣnto plus possunt. tanto amplius
subiect̾snoceant. Miscet siceram qui
cum ebrietate plenus sit: ad decipien¬
dos homines umbras quasdam et
imagines simulat se habe uirtutum.
Qui iustificatis imprum ꝓ munerib:
&e iusticiam tusti aufertis ab eo. Et
hȩc pars uitiorum ẽ tuneȩ. que ꝓ utus
fecit labruscas. & erpectante dñout
faceret tudictum. fecit iniquitatem.
tustificans impium ꝓ muneribus :
ce non causas s dona cons iderans.q̃
excecant ocłos etiam sapienttum. Un¬
de cauendum ẽ ne inebriem᷑ uinoin
quo est lururia: & nudent᷑ femora
durpitudinis nr̃ȩ. & adulemur impi¬
is ꝓ munerib: ce iusticiam iusti pro
mopia despiciamꝰ. Quod & in epła
iacobi p̃cipit᷑ ne honorantes impios

Expanded text:
in se vitiorum continet passiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro muneribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur impiis pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur: ne honorantes impios
Abbreviated transcription (Latin):
uene comedent. Ppascentib agnis
uirta ordinem sirum qͦd in bonã par¬
tem accipit᷑. nescio quid uolentes. lxx.
tͣnstulerunt pascent᷑ direpti qͣsi tauri:
ꝓ agnis tauros intelligentes. & rursũ
ꝓ aduenis int̃pretantes agnos. Qnͣdo
autem dñs exaltatꝰ fuerit in iudicio. ce
sẽs in sua sc̃ificatus iusticia.ut mali agͥ¬
cole male ꝑeant ÷ &e exaltata cȩdrus se¬
curi dñi succidat᷑: tẽ qui fuerint in ag¬
norum numero ñ hedorum pascentur
in eccłie pratis & dicent. dñs pascit me
&e nich mͥ deerit: ce que aiudeis deserta
sunt. uersa in ub̃tatem comedet gentiy
popls. Hec iuxca tropologiam. Ceterũ
ut ordinem cõpleamus hystorie. id ip¬
sum aliis uerb ꝙr. de quosupͣ legimus.
Regionem ur̃am in conspectuuro alie¬
in deuorant: & deserta est atq scibũsa
a popłis erãns.De toto emm orbe con¬
gregata gentiũ multitudo habitat in
tudea: eiect̾is pͥorib poplis. Ideo ex par¬
te cęcitas facta est domigił. ut subint᷑¬

Expanded text:
ascentibus agnis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et quae a Judaeis deserta sunt, versa in ubertatem comedet gentium populus. Haec juxta tropologiam. Caeterum ut ordinem compleamus historiae, id ipsum aliis verbis dicitur, de quo supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintr
Abbreviated transcription (Latin):
egredimͣ a pueritia. & ad rationalem
uenimus etatem. mane in scͥpturis in¬
telligatur. multa destimonia docere
no poterunt.De qͥb exempli causa:¬
pauca ponenda sunt. Mane mitte¬
bam ꝓpħas: & mane exaudies oratio¬
nem meam.Mane assistam tibi et ui¬
debo.& de nocte consurgit sp̃e ms̃¬

Expanded text:
egredimur pueritiam, et ad rationalem egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenda sunt pauca: Mane mittebam Prophetas; et: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De nocte consurget sp
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiam omnis ammȩ ꝑturbatio
ebrietas appellari: q̃ concipit᷑ de uino
furoris dracontm. & de tieneno aspidũ
ins anabili: qͦd ñnuillibibunt ab ado¬
lescentra usq ad senectutem: hoc est
de mane usq ad uesꝑam. Aui uͦ hora
uiuio: & dr ad eos. Exꝑgiscimimi qͥ e
bruestis auino. Suꝑ hoc utnum. et
suꝑ huiuseemodi uuas ac uineas pluit
dñs sulphur & ignem a dño: &e qͥcunq
er earum uino bibit estuat atq combu¬
ritur: requirit ꝙytharam & psalt̃ium.
cuiꝰ reꝑtor est. tubal de chamstyrpe ge¬
neratus: nec audit dñmdicentem ada¬
aron. Uirrum qe siceram ñ bibetis cu
&e filii tui qñ ingredimini tabnacłin
testimonii. aut acceditis adaltare. Haᷤᷤ
cytharas ce lyras tympanumq ce tybi¬
as ce rex babylomus habuit: quibus
consonantib uniũsarum gentitm
popłi ꝓsttrnebant᷑ in terram: & adora¬
bant aurcam statuam. Qͦ a autem p̾¬
inum tempꝰ humane sapientie qͣndo

Expanded text:
ntelligentiam, omnis animae perturbatio ntelligentiam, omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili, quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero horadicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii 77 estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando
Abbreviated transcription (Latin):
in conuiuiis uris & opus dñi ñ regpi¬
citis. nec oꝑa manuum eiꝰ considatis
Pebrietate quam aqͥla interprecatꝰ est
&e symmachꝰ .lxx. ipsum hebraicum po¬
suerunt. sicerã. quod omnem significat
potionem. que mnebriare potest: ce sta¬
tum m̃tis cuertere. Arguit autem uix¬
ta conseguentiam cepte explanationis
agcolas tunce: quu imminente sterali¬
tate & uicino incendio quo uepres &
spine sunt comburende. luxtirie & tio¬
luptatib se tradiderunt: non solum
inuescendo & bibendo s in aurium qͦ
oblect̾atione: &e indiuergis musice ar¬
tis generib. Qui cum ista faciant opꝰ
dm̃i non respiciunt : nec considant quȩ
uent᷑a sint. Abutamͣ hoc testimonio ad¬
uersum pͥncipes eccłiȩ. qui de mane
consurgunt ad scctandam sinceram:
qui deliciis occupati hic minꝰ ex creat᷑is
intelligunt creatorem : nec considant
oꝑamanutm eiꝰ. De quib legimꝰ. Her¬
bo dñi celi fundati sunt. & spti oris eius
ominis uirtꝰ eoꝵ. Pocest iurta altiorem i¬

Expanded text:
in conviviis vestris: et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. Pro ebrietate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM  , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, Qui deliciis occupati, ex creaturis non intelligunt Creatorem, nec considerant opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Potest juxta altiorem i
Abbreviated transcription (Latin):
caritate credentes ẽẽ contestans. Uude
de eccłiastes ñ solum s edificauit domos.
s & plantauit uineas. & focit ortos et
pomeria. & instituit om̃s arbores po¬
iniferas. extruxitq piscinas. ut irriga¬
ret saltum. Porrohereritici imaginẽ
tantum habentes umbramq uirtutũ
oe ñ ipsam ueritatẽ: absq fructu oꝑum
uerborum folia pollicent᷑. De quorum
arborib dicit dñs. Omnis plantatio
qͣm ñ plantauit pat m̃s cȩlestis: eradi¬
cabitur.De uinea enimsodomortim
uinea eors: &e ꝓpago eoꝵ de gomorra.
Aua corum una felus: botrus amari¬
tudinis eis. ftror diaconum innum eo¬
rum: & furor afpidum insanabilis.¬

Expanded text:
charitate credentes esse contestans. Unde charitate credentes esse contestans. Unde et Ecclesiastes , non solum sibi aedificavit domsed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis eradites: ex vinea enim Sodomorum vinea eorum, et propago eorum de Gomorrhis: Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis eis. Furor draconum, vinum eorum et furor aspidis insanabilis
Abbreviated transcription (Latin):
piat decimam partem chori batus. ce
decimam partem chori ephi. turta m̃¬
suram chor erit equa ubrago eorum.
Queriius iuxta anagogen qͣm here¬
ticorum grandes dom &e pulchre sint.
q̃ cum iudien dempꝰ aduenerit nullũ
habitatorem hãnt. Omnis enimpom¬
pa strtieturaq u̾borum &e argumenta
dialectica redigent᷑ ad nichil. Et qͥa
iuxta pauilum apłm non solum dei e¬
dificatio sumus. s & agricultura : quiã
imitantes heretici suffodiunt᷑. & eradi¬
cantur ab iheremia: icctrco decem tu¬
gera uinearum.siue ubi decem tuga
boum oꝑantur facient batum unũ
ce.xxx. modii sem̃tis facient ephi: ut
de denario numero qui in scͥpturis sc̃is
mysticus &e ꝑfectus est: & de t̾cenario
in quo ꝓpħauit iezechiel & dñs bapti¬
datus est redigantur ad ephi.qui ad
comparationem multiplicis numeri
unione constringit᷑. Quod qutem edi¬
ficatio & agͥculttra refcratur ad intelli¬
gentiam st̃italem: etiam alio loco pau¬
lus apłs docet. fundatos &e radicatos in

Expanded text:
ori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostolus docet , fundatos et radicatos in
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib scĩficabitur. in itisticia.
ut impleat᷑ ullud quod in euangelio
dr. Pater nr̃ qui es in celis sc̃ificetur
nomen tuum. Et pater iuste mundꝰ
de non cognouit. Unde cauere debe¬
mus ne p̃ueniamꝰ iudicium dei. cuius
tudicia magna funt &e inenarrabilia
ce de quo apłs loqutt᷑ inscrutabilia
tudicia eius & iuestigabiles uiȩ eiꝰ:
donec illuminet abseondita tenebra¬
rum & aꝑiat cogitationes cordium.
qui dicit in euangelio. Molite iudica¬
re ut non tudicemim. Cui sententie
congruens paulus apłs p̃cipit. Tu qͥs
es qui tudicas alienum seruum: Suo
dño stat aut cadit. Otabit autem.
Potens est enm deus statuere illum.

Expanded text:
itur in justitia, ut impleatur illud quod in Evangelio dicitur: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum ; et: Pater juste, mundus te non cognovit . Unde cavere debemus ne praeveniamus judicium Dei, cujus judicia magna sunt, et inenarrabilia, et de quo Apostolus loquitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius , donec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini . Cui sententiae congruens Paulus apostolus praecepit: Tu quis es qui judicas alienum servum? suo Domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens
Abbreviated transcription (Latin):
&e suꝑbiam. miseria cernent &e humi¬
litate intitari. Et exaltabit᷑ dominꝰ
cxerertuum in iudicio. & d̾s sc̃s scĩfi¬
cabitur intusticia. Cum captiuus
duct̾us fuerit popłs. quia ñ habuit
scientiam. ⁊ intierit fame & siti exaru¬
erit. & dilatau̾nt infernꝰ anmam fuã.
& descendint fortes atq fublimes glo¬
riosiq in ꝓfundum. ce incuruatus
fuerit homo & humiliatꝰ uir. & receꝑ¬
int om̃s iurtamerita sua: tẽ exaltabi¬

Expanded text:
et superbiam miseria cernent et humiet superbiam miseria cernent et humilitate mutari. Et exaltabitur Dominus exercituum in judicio: et Deus sanctus sanctificabitur in justitia. Cum captivus ductus fuerit populus, quia non habuit scientiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes gloriosique in profundum, et incurvatus fuerit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes ju
Abbreviated transcription (Latin):
animam sciam. & aꝑtrit os suum: oe
absq ullo numero ce fatietate detiora¬
Tuit in ꝑpetuum ꝑtiniendos. ita ut
pͥncipes & popłs &e sublimes. głosiq
derre iudee descendent adeum: et
humiliaret᷑ omnis fuꝑbia. & ocłi sub¬
lmium depͥmerent᷑ intelligenqum se
ẽẽ mortales: & cuncta rebus expleta.
Infernus autem hab̃e animam dicit᷑:
non qͦ animal sit iuxta errorem quoꝵ¬
dam: s q̃ tierb̃ humane consuetuidimiꝰ
rerum inseusibilium expͥmamꝰ affecttumn
qͦd insatiabilis sit. ⁊ nunqͣm mortuoꝵ
multitudine compleat᷑: qͦmͦ &e in manu
neomemias iudeoꝵ odisse loquitur
animam fuam. Qͥcqͥd de popło diximꝰ
iudeoꝵ tropologice referri potest ad
eos. qͥ scli deliciis occupati nec respici¬
entes oꝑa deicapt ducurt᷑ in pecca¬
tum: & non hñt scientiam dei. & iccͥco
fame ae fiti ꝑeunt bonoꝵ oꝑum atq uͥ¬
tatum: & detrahent᷑ in gehennam. ibi¬
q et̃nis cruciatib deputati. potentiã

Expanded text:
animam suam, et aperuit os suum, et animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis superbia, et oculi sublimium deprimerentur, intelligentium se esse mortales; et cuncta rebus expleta, Infernus autem animam habere dicitur, non quod animal sit, juxta errorem quorumdam; sed quod verbis humanae consuetudinis, rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit, et numquam mortuorum multitudine compleatur. Quomodo et in manu Neomenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
rientes dnmitere ne lassent᷑ &e corruãt.
& int̃ficiantur fame. Et de rusto uiro
derelict̃um. nec sem̃ eius querens pa
nem. Qtidam hoc quod dđr captirus
ductꝰ est popłs m̃s quia non habuit
scientiam. ce nobiles eiꝰ intierunt fa¬
me. &e multitudo eiꝰ siti exaruit: gene¬
talit̃ de inferis ce gehenna int̃pretari
uolunt: in quapuniet᷑ omnis qui
dei non habuit scientiam. Pyterea
dilatauit infernus animam suam:
&e aꝑuit os fuum absq ullo t̃mino.
Et descendent fortes eiꝰ. & popłs eius
&e sublimes głosiq eius ad eum:
&e incuruabitur homo ce humilia¬
bitur uir: &e ocłi fublimium depͥm̃
dam ficeram. ce ꝑmanserunt in ebrie¬
delicnis occupati. opꝰ dm̃ respicere no¬
luerunt : nec oꝑa manuum eiꝰ contẽ¬
platisunt : ꝓpt̃ea ducti funt in capti¬
uicatem. qͥa non habuerunt scientiã
filii dei: dicente ipso ad eos. nec me
scitis nec qui me misit: &e in ipsa cap¬
tiuitate fame ꝑierunt. &e aruerunt
sit. Unde &e infernꝰ ce mors dilatauit

Expanded text:
dimittere, ne lassentur; et corruant, et interficiantur fame . Et de justo viro derelictum, nec semen ejus quaerens pas ductus est populus meus, et quia non habuit scientiam, et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit: » generaliter de inferno et de gehenna interpretari volunt, in qua patietur omnis qui Dei non habuit scientiam. « Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et descenet sublimes gloriosique ejus ad eum, et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimedam siceram, et permanserunt in ebriedeliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria. Quod quidem ae sp̃italiter
hodieq patiunt᷑: sustiuentes ñ famem
panis neq sitim aque. s famem audi¬
endi sermonis dei: quia nec res pexert
opusdm̃i: nec considauerunt opera
manuum eiꝰ: neq habuerunt scientiã¬
eiꝰ. qui semꝑ locutꝰ est ꝑ ꝓpħas. Unde
omnis sermo doct̾ne panis appelletͣ
ce aqua. illud docet euangłicum. E
uerbo quod egredittir de ore dei.Et
quicunq biberit de aqua quam ego de¬
dero er: non sitiet in et̃num. Et ĩ psal

Expanded text:
historia. Quod quidem et spiritualiter historia. Quod quidem et spiritualiter hodie quoque patiuntur, sustinentes non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermonis Dei: quia nec respexerunt opus Domini, nec consideraverunt opera manuum ejus, neque habuerunt ejus scientiam, qui semper locutus eomnis sermo doctrinae panis appellatur et aqua, illud docet Evangelicum :  in omni verbo quod egreditur de ore Dei. » Et: « Quicunque biberit ex aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum. » Et in psal
Abbreviated transcription (Latin):
des iiquitatem. Et in alio loco. Ad
uesꝑam demorabit᷑ fletus. &e ad matu¬
tinum lȩticia. ce cȩc̃a his similia. Con¬
surginius autem de mane. q̃nuitia
relinquimus in puericia: &e cdicere
possumus. peccata iuuentutis meȩ.⁊
ignorantie ne memineris. Ortoq no¬
bis sole tusticie fagantur denebre: ce
statim int̃ficimus om̃s cogitationes
q̃ ad peccata nos ꝓuocant: ce de eiui¬
tate m̃tis nr̃e illos disꝑdimus pecca¬
tores. de quib saluator loguit
De corde exeunt cogitationes male:
homicidia. addult̃ia. fornicationes.
furta.falsa testimonia.blasphentie.
ce religua. Infelicissimi autem funt.
qui de mane usq ad ues ꝑam ebrieta¬
de gula. & ditierfis uoluptatibus oc¬
cupati. non intelligunt oꝑa dm̃ in se
nec considerant cur creatisunt.
meus qtua non habuit scientiam:
&e nobiles etus int̃ierunt fame: et
multittido cius siti exaruit. Hec iux¬
ta lict̃am accidiese poplo iudeorum:
subtiespasiano &e tito romanis pͥnez¬
pibus tam greca qͣm latina narrat

Expanded text:
io loco: Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia, et caetera his similia. Consurgimus autem de mane, quando vitia relinquimus in pueritia, et dicere possumus: Peccata juventutis meae et ignorantiae ne memineris . Ortoque nobis sole justitiae, fugantur tenebrae, et statim interficimus omnes cogitationes, quae ad peccata nos provocant, et de civitate mentis nostrae illos disperdimus peccatores, de quibus Salvator loquitur: De corhomicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit. Haec juxta litteram 78 accidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs posuit. & in qͦ debuierant ȩdi¬
ficare aurum argentum lapides p̃ciosos:
ccontrario edificent ligna ferum stipe¬
lam: quoꝵ funs incenditm ẽ. De huiꝰ¬
cemodi domib saluator in euangeliolo¬
quitur. Omnis qͥ atidierit uerbamea ⁊
non fecerit ea. assimilabit᷑ uiro stulto
qͥ edificauit domtm suam suꝑ arenam
Descendit plituia. uenert̃ flumina.
flauerunt uenti &e impegert̃ in domũ
illam &e cecidit. & fcut ruina domus il¬
lius magna. Tamchu autẽ querunt he¬
retici noua uetib rungere: ce eademre¬
centiorib immutare: donec ce senstis
humanꝰ &e sermo deficiat. In aurib
meis sunt ħ dñi crercituum. Risi do¬
mus multe deserte fcerint. grandes
& palchre absq habitatore. Pro eo
quod tuxta hebraicum uertimus in au¬
rib meis sunt hec dñi exercituum. id ẽ
uerba q̃ locut᷑ est dñis ad hue res onant
in autib meis: Lxx. tͥnstulerunt. audi¬
ta sunt ħ mnaurib dm̃ sabaoth. Non qͦ
ꝓpħa tierba dm̃ atidierit.s in auribus

Expanded text:
Paulus posuit et in quo debuerant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba Domini audierit, sed in auribus
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est qͦd post captiuitatem. domꝰ
magnȩ atq pulcherrtme deserte fute¬
sint non habentes habitatorem. Decẽ
enim tugera uineartm facient lagun¬
culam tinam .&.xxx. modiĩ sementis
facient modios tres.lagunela quam
soli.Lxx. tͣnstulerunt. om̃s aliibatum in
cit modios.xx. Insterilitate gͦ minia
q̃ sequit᷑ captiuitatẽ. decem tugera ⁊ni¬
nearum facient batum.i. dres amphoraᷤᷤ
phi. quod .lxx. tres menguras int̃preca
dsunt.i. tres modios. Batꝰ autem in
liqͥdis specieb dicitur. & ephi siue epha
ciusdem m̃sure in aritis. sic̃ iniezechi¬
el iucta hebraicum legimꝰ: ephi tustũ

Expanded text:
locutus est, quod post captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. Pro laguncula, quam soli LXX transtulerunt, omnes alii batum intcit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et phi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Eph
Abbreviated transcription (Latin):
& in bethel. ꝓpterea ab assyrus pͥmum
capta est samaria: & multo post tpre
rucdas a chaldeis ductꝰ est in babilone
qͥa minora peccauerant. Ande &e in ie¬
zechiel ad utriꝰq popli peccata puꝵ¬
ganda. isrłm sinistrolatere ponuntur.¬

Expanded text:
et in Bethel, propterea ab Assyriis primum et in Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in sinistro latere ponuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ce ariditate sua p̃carent᷑ eum. qͥ podest im¬
bres p̃bere untutum. Unde ce in leuiti¬
co loquit᷑ ad eos. Ponam celum uob fer¬
teum: & trameneam. Et in deut̃ono¬
mio. Erit celum fuꝑ caput tuum ene¬
um: & t̃ra subt̃ de ferrea. Et rursum.¬
Hon dabit dñs pluuiam t̾re tue. et ci¬
ins de celo des cendet suꝑ te donec era¬
dat de & deleat: qͥa tra que frequenter
suꝑ se tiementem suscipit pluuiam. ⁊ ñ
facit segetem. s spinas & tͥbulos: reꝓba
est. & maledict̾ioni ꝓxima. cutts finis
domus isrł est: & utr iuda germen de¬
nouella plantatio dilectissima. Isrł &
tudas hoc int̃ se differt̃. quod omnis po¬
pulus pͥꝰ appellabat᷑ isrł. & postea reg¬
nante dauid suꝑ tͥbum tuda ce roboam
filio salomonis fuꝑ duas tͥbus uidam
& beniamm. hi qui erant in samaria ħ
est .xͣ. trib uocabant᷑ isrł: & quib reg¬
nabant de gñe datid uocabant᷑ tuda.
Et qm̃ ab isrł uiculi colebantitr in dan

Expanded text:
et ariditate sua precarentur eum, qui potest imet ariditate sua precarentur eum, qui potest imbres praebere virtutum. Unde et in Levitico loquitur ad eos: Ponam coelum vobis ferreum, et terram aeneam . Et in Deuteronomio: Erit coelum super caput tuam aeneum, et terra subter te ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis domus Israel est: et viri Juda germen denovella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differunt, quod omnis populus prius appellabatur Israel, et postea, regnante David super tribum Juda, et Roboam filio Salomonis super duas tribus, Judam et Benjamin, hi qui erant in Samaria, hoc est, decem tribus, vocabantur Israel; et quibus regnabant de genere David, appellabantur Juda. Et quoniam ab Israel vituli colebantur in Dan,
Abbreviated transcription (Latin):
phetasse tiel itrabilia signa etiam in
captiuitate fecisse narrant᷑: ce postea
aggetis &e ⁊ acharias futura dixerunt
in consolationem popłi seruuentis. Tol¬
litur autem dei atixilium ab his qui
indigni sunt : ut qͥa non senserant
dm̃ ꝑ beneficia. sentiant ꝑ supplicia
Uel ideo truculenta quedam ⁊ asꝑa
comminat᷑. ut conu̾si ad penitentiam
imminentia torm̃ta deuitent. Uer¬
bum hebraicum sacch. omnes uoce
simili spinas int̃pretati funt. Si gͦ
Saitħ. in p̃senti loco sꝑme dicunturr
tuxta aquilam &e theodotionem ⁊ .lxx.
respondeant qͦmͦ supra g̃usim. non la¬
bruscas s spinas transtulerunt. Et
nubib mandabo ne pluant suꝑ eam
imbrem. Istȩ sunt nubes quas eduxit
ds ab extremo t̃re de quib in psalmo
leginus.ueritas tua usq ad nubes.
erant : tͥb annis e .ui. mensib super
tram isrł non pluerunt. Quod qͥdem
ñ solum de ꝓpħis s ce de apłis possumꝰ
intelligere: quod post passionem adm̃

Expanded text:
rophetasse, vel mirabilia signa etiam in rophetasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH   omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quomodo supra Busim non labruscas, sed spinas transtulerunt. Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem. Istae sunt nubes quas eduxit Dominus ab extremo terrae, de quibus et in psalmo legimus: Veritas tua usque ad nubes . erant, tribus annis et sex mensibus super terram Israel non pluerunt . Quod quidem non solum de prophetis, sed de apostolis possumus intelligere, quod post passionem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa turta euanglicam parabolam.
ñ uultis respondere quodsciscitor:
ego mͥ resꝑondebo ipse ꝓuob̃ indicans
quid fact̾urꝰ sim Qm̃ feciuinee meȩ
cuncta q̃ debtii. & ꝓuins attulit labry¬
scas: auferam tintuers a que dederam
Tollam angłorum auxilia. de quibus
inpsalmis scͥptum est. circumdat angłs
dñi incircuitu dm̃tum eum ce liba¬
bit eos. & diripiet᷑ ab aduers ariis. De¬
struam muros eiꝰ. ce imimicisgentib
subiacebit. eritq deserta. ce ñ puta¬
bitur in et̃irum neq fodiet᷑ ut redigat᷑
Hec autem stib methafora uineȩ de
irłm atq iudeȩ dicunt᷑ solicudine:
qͦd pleriq iudeoꝵ putant sub babilo¬
niis accidisse: quod ce nos ex parte fa¬
ct̾um negare ñ posstimꝰ. S quia seqͥt᷑.
& nubib mandabone pluant fuꝑ eã
imbrem: hoc in illa caꝑtiuitate intel¬
ligi ñ podest. Siqͥdem ce iheremias
capta iamur be ꝓpħauit inpopło. et
iezechiel damel qͦr &e tres pueriuel ꝓ¬

Expanded text:
Et quia juxta Evangelicam parabolam Et quia juxta Evangelicam parabolam non vultis respondere quod sciscitor, ego mihi respondebo ipse pro vobis, indicans quid facturus sim: Quoniam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labrscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriptum est: Circumdabit angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos: et diripiet ab adversariis. Destruam muros ejus, et inimicis gentibus subjacebit. Eritque deserta, et non putabitur in aeternum, nec fodietur, ut redigatur Haec autem sub metaphora vineae, de Jerusalem atque Judaeae dicuntur solitudine, quod plerique Judaeorum putant sub Babyloniis accidisse: quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueri, vel p
Abbreviated transcription (Latin):
rogaturquasi deumea.ut contrase
iꝑse respondeat. Hime locum in ecm¬
gelio plentus saluator ereguitut. ce
quod hic pretmissum est.scribas et
phariseos int̃rogat. In ysaia enĩ nichil
dictͥum est de ꝯgricolis. nec q̃ ꝑ assun
sunt indicat᷑. s tantum de umea ser¬
mo est. Ibi autem quasi alia sit uinea
&e alii agͥcole. sic de popło loquitur
& magistris. ut malos male ꝑdat.⁊
uineam aliis agricoliᷤ locet: significats
in eo quod ait. an quod expectaui ut
faccret truas. &e fecit labrus cas. Supͣ
enim apud se tacitꝰ loquitur. hic aut̃
quod cogitauerat alios interrogat.
Et nunc ostendam uob̃ quid egofa¬
ciam tinee mee. Auferam sepemeiꝰ.
& erit in direptionem. Diruamina¬
ceriam eius. & erit in conculcatio¬
nem: & ponam eam desertam.non
putabitur & non fodigt᷑: ce ascen¬
quit uos supͣ o habitatores irłm ce ui
ritrib iude ut iudicaretis int̃ me ce
ttineam meam: & introgaui ut dicere¬
tis qitid debuerim facere & ñ fecertm.

Expanded text:
ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exequitur , et quod hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum est de agricolis, nec quae passuri sint indicatur; sed tantum de vinea sermo est: ibi autem quasi alia sit vinea et alii agricolae, sic de populo loquitur et magistris, ut malos male perdat, et vineam aliis agricolis locet; significans o quod ait: An quod exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas? Supra enim apud se tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat, alios interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceriam ejus, et erit in conculcationem. Et ponam eam desertam; non putabitur, et non fodietur: et ascenquit, vos supra, o habitatores Jerusalem, et viri tribus Judae, ut judicaretis inter me et vineam meam, et interrogavi, ut diceretis quid debuerim facere quod non fecerim.
Abbreviated transcription (Latin):
ad donum. & agrum agro copulatis.
tisq ad timinum loc. Nunꝗͥd habita¬
bitis soli uos suꝑ terram: Peo qͦdnos
diximus tisq ad t̃minum loci.Lxx. tͣn¬
stulerunt ut auferatis ꝓximo: symmna¬
chus ⁊ theodotio donec deficiat uł ñ
sit locꝰ: ut deficiente tra nequaquam
saturetͣ auaricia. Qͥd guidem & gene¬
raliter aduersum om̃s quib nichil
sticia clamorem. Que est enim iabies
cum decta ⁊ agͥ ad depellendos imbres
&e adserendas fruges haberi debeant. ea
hab̃e cupere in qͥb cunctis habitare ñ
possis. & q̃ colere ñ fufficias. alt̃iusq ne¬
cessitatem tuam facere uoluptatem:
Iuxta tropologiam contra hereticos qͥda
hoc dictum arbitrant᷑ : qui cum moue¬
rint pedes suos de oriente ueniunt in
campum sennaar qͥ int̃pretͣatur exctis¬
sio dentrum. & edificant ciuitatem con¬
fusionis. turrimq suꝑbie. & audunt
sub uerbis aliis. Audite hec duces domꝰ
lacob. & reziduum domꝰ isrł qui ab honi¬
namim iudicium. & omnia rect̾a ꝑuer¬

Expanded text:
atis usque ad terminum loci: Numquid habitabitis soli vos super terram? Pro eo quod nos diximus, usque ad terminum loci, LXX transtulerunt, aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quod quidem et generaliter adversum omnes, quibus nihil stitia clamorem. Quae est enim rabies, cum tecta et agri ad depellendos imbres, et ad serendas  Al. cerendas fruges haberi debeant, ea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur: qui cum moverent pedes suos de Oriente, vecampum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta perver
Abbreviated transcription (Latin):
pelloctilis ꝑdiderunt. Stue ꝑ methafo¬
ram mulierum omnnis ornatus urbrũ
destructꝰ ẽẽ narrat᷑. Ornam̃ta urbrũ
inplateis & porticib. foro atq gunna¬
sus. ⁊ ienib publicis intellige. Que
streferamꝰ ad amimarum statum: calci¬
atos pedes eiꝰ qui carnes agni comessti¬
tus est. &e celebraturus pascha legisse

Expanded text:
pellectiles perdiderunt. Sive per metaphopellectiles perdiderunt. Sive per metaphoram mulierum, omnis ornatus urbium destructus esse narratur. Ornamenta urbium in plateis et porticibus, foro atque gymnasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est, et celebraturus Pascha, legisse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc testimonio ce adt̃fum ȩccłiȩ feminaᷤᷤ
q̃ ambtilant collo extento & nutib lo¬
quuntur ocłorum: & platidunt tã ma¬
nib qͣm pedib. & ut composito incedãt
gͣdu. non nat᷑am sequunt᷑ ducem. s hy¬
striones redimunt p̃ceptores. Decal¬
uabit dñs uerticem filiarum syon. &
crinem earum nudabit: & ꝓ ornacu
erit ignominia. Hoc & nob accidet
quortim peccata celant᷑. cum imple¬
tum fu̾it illud quod scͥptum ẽ. Nicħ
occultum quod ñ reuelabit᷑. Qmdtu
enim ꝓtegim᷑ crine &e ueste ignorantiȩ
&e homines nos putant scptlchra deal¬
uidemͣ aliquid habe mundicie. Cum
autem patuerit quod occultum ẽ: au¬
fcretu tinũsa cesaries. & feda caluiti¬
es omnib apparebit. In die illa aufe¬
ret dñs ornam̃ta calciam̃torum. In qͣ¬
captiuitatis babylonie: nos uertus ẽẽ
conuincimꝰ. qn a romanis captifunt:
& omnia uestiũ & gemmarum auriq
&e momiltum ornam̃ita. & ditierse fup¬

Expanded text:
hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambulant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealvidemur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesaries, et foeda calvicies omnibus apparebit. In die illa auferet Dptivitatis Babyloniae. Nos verius esse convincimus, quando a Romanis capti sunt, et omnia vestium atque gemmarum, aurique ac monilium ornamenta, et diversas su