comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nit tanꝗͣquesttam. Et cum inueniss&: qͦ lucto
iuenit  Nom̃ dñi inuocauit. Alultum int̾est
utrũ inuenias tribulationẽ: an inueniaris atri¬
bulatione. Dicit enim alio loco. Bolores infer¬
ni inuener̃ me. Qͥd est inuener̃ me dolores
inferni: Qͥa est tribulationẽ & dolorem inue¬
ni: Quando te repente occupat tristicia ꝑ¬
turbatis tͥ rebꝰ secularibꝰ quibꝰ oblectabaris.¬
& quibꝰ delectabaris: quando te repentina
fieri tristem. accidit. & tristis efficeris: inue¬
nit te dolor inferni. Te enĩ sursum putabas.
uerũtam̃ deorsũ eras: & cũ dolor inferni in¬
uenir& te: unueristi te deorsũ. qui sursum
putabas te eẽ. Inuenisti enum te dolore affe¬
ctum grauit̃ tristicia alicuiꝰ: aliunde fortẽ p̃¬
sumpseras te ñ forte tristem: inuenit te dolor
inferni. Cum aut̃ bene ẽ tͥ: arrident omĩa scła¬
ria: nullus tuorum obiit: nichil forte in uinea

Expanded text:
nit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro nit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblectabaris: quando te repentina fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ flum̃: noli in flumnine: noli sub flumine.
sea tam̃ sede: humilis loquere: non qͦmͦ in ierłm.
lbi enĩ iam stabis: quia de ipsa spe loquit᷑ alius
psalmꝰ. &e cantat dicens. Stantes erant pedes
nri. in atrus tuis ierłm. Ibi erigeris: si te hic
pęnitendo & confitendo humiliaueris. In atri¬
is gͦ ierłm. stantes erant pedes nr̃i: suꝑ flumi¬
na uͦ babylonis sedimꝰ & fleuimꝰ: cũ recordare¬
mͦ syon. Inde oporta fleaᷤ: recordandosyon. Multi
enĩflent fletubabylonio. qͥa gaudio gaudet baby¬
loniꝰ: qͥa gaudent lucͥs &. flent dãpnis. Ytrũq de
babylonia ẽ. Flere debes: s recordando syon.
Recordando syon fles: & quando tͥ scđm baby¬
loniam bene ẽ oportas ut fleas. Propt̾ea dr̃ ui
qͥdam psalmo. Tribulationẽ & dolorem inue¬
ni: & nom̃ dñi inuocaui. Qͥd est qͦd dicit inue¬
ni. Nescio quã tribulationẽ querendã: inue¬

Expanded text:
super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, inve
Abbreviated transcription (Latin):
atior: tanto timidior. Uno naufragio nudꝰ
sisti. & recte te plangis in flumine babylonis.
qui noliusti sedere &. flere suꝑ flumina baby
lnus. Alii ciues sc̃ȩ ierłm. intelligentes cap¬
alutatẽ suã. attendunt humana uota. & di¬
lus hominũ cupttates. hac atq illac rapien¬
des: trahentes: impellentes in mari: uident
he. & ñ se mittunt in flumina babylonis.
qin babylonia esse meruer̃: sedentes tam̃.
le c̃ humilitate. Suꝑ flumina gͦ babylo¬
is ibi sedimꝰ. & fleuumꝰ: dũ recordaremur
sỹon. Oscã syon: ubi tot am stãt. & nichil flu¬
it. Quis nos in ista p̃cipitauit. Quare dimisimꝰ
conditorem tuum. & societatẽ tuamꝰ Ecce utt̃
fluentia & labentia constititi: uix quisq raptꝰ
a flumine. si tenere lignum potuerit ȩuad&.
Humiliati gͦ in captiuttate nra. sedeamꝰ suꝑ flu¬
mina babylonis: non nos audeamꝰ illis fluminibꝰ
p̃cipitare: nec audeamꝰ in nr̃ȩ captiuitatis ma

Expanded text:
ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis mal
Abbreviated transcription (Latin):
ubylonis. Aliꝰ dix̃. Magna res. militare.
dns agricolȩ. formidant᷑ eos qͥ militant: ob¬
quntur eis. tremunt eos. Si fuero agricola
anco militarem: si fuero milttaris. timebor
N agricola. O insane: in alium te fluurum¬
si subito qͥ te tim&. Numquam aut̃ erit
mnor: quẽ debes timere. Aduocatũ inquit
magna res ẽ: potentissima eloquentia in
asꝰ habere suspectos pendentes ex lingua
asrti patroni sui: & ex eiꝰ ore sperantes uel
linpna uellucra. uel mortem uel uitam. uł
nicuem. uel salutem. Nescis qͦ te miseris.
aliuis & iste fluuiꝰ babylonis ẽ: & qͦd multũ
ubit᷑: ꝑcutit: attende quia fluit: & si at
llaiuigare inquit aliꝰ & negociari magnũ
÷ scire multas ꝓuincias: lucra undiq caꝑe.
uon eẽ obnoxium in ciuitate alicui potenti:
rtneare. Fluuiꝰ ẽ & iste babylonis. Lucra tua
quando stabunt. Quando p̾sumpturꝰ. quando
sicurus eris ex his quȩ adquiris: Quanto eris

Expanded text:
Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O insane, in alium te Bfieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum rcutit. Attende quia fluit, attende Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris
Abbreviated transcription (Latin):
lonia dr̃. amatores suos consulens pace tempo¬
rali. & nichil ultͣ sꝑantes. totumq gaudiumn
plurimum laborantes. S & in ea qͥcumq file¬
lit̾ u̾santur. si non ibi appetant suꝑbiam aq
turam elationẽ. odiosamq iactantiã: siurã
fidem exhibeant. quã possunt: quandiu post̾
quibꝰ possunt: ad quantũ uident t̾rena. &ad
quantũ intelligunt speciem ciuitatis: ñ a
sinit ds̃ ꝑire in babylonia. P redestinauit
enim eos ciues ierłm. Intelligit captiuitat
eoꝵ ds̃: ostendit illis aliam cuutatẽ. cuiuetꝰ
debeant suspirare: ꝓ qua debeant cuncti qr¬
nari: ad quã capescendam. debeant ciuessue
secũ ꝑegrinos quantũ ualuerint adhortar.
ẽ: & in magno fidelis ẽ. Et rursus dicit. Si
mina babylonis sunt: omĩa quȩ hic amantur
& transeunt. Nescio qͥs amauit uͥbi gra agl¬
cafutam: ipsam exercere: inde ditescere:
n occupare animum: inde ꝑciꝑe uolupta¬
qn: attendat exitum: & uideat illud quod

Expanded text:
lonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint, adhortari. est, et in magno fidelis est:» et rursum dicit, «Simina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
q dun gentes credendo uider̃: quaur fun¬
ocem rusticanorum. Ueniunt nescio un¬
uereitati nescio a qͦ. QEd dicam. An ne¬
usluia: de deserto: de remotissimis & ar¬
lismontibꝰ ad ȩccłam: & hanc uocem ha¬
ant pleriq & pene om̃s eorum: ut uidet :
auere intus docentẽ dm̃. Implet᷑ scͥpta
pnitica qua dictũ ẽ: erunt om̃s docibiles
QQuid desidatis dicimꝰ illis. Et illi. Ui
sbi exigunt ordinari. Nonne impletur

Expanded text:
im gentes credendo venerunt! quanti funvocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a neemotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Vidsibi ordinari exigunt. Nonne impletur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs plebem suam. Et in seruis suis aduoca¬
bitur. lã iudicauit ipsã plebem. Excepto
iudicio futuro: iudicata ẽ plebs udeorũ.
Qͥd est uidicata : Separati st̃ inde iusti:
& remanser̃ iniusti. Si aut̃ m̃tior aut m̃ti¬
ri existimor. qͥa dixi iã uidicatũ ẽ: audiui
dnm̃ dicentẽ. In iudiciũ ueni in hẽ mun¬
dũ: ut qͥ ñ uident uideant. & qͥ uident ce¬
cifiant. Excecati st̃ suꝑbi: illuminati st̃
humiles. Iudicauit gͦ dñis plebem suam.Iplisꝰ
iudicium dix̃ ysaias. Et nc̃ tu domꝰ iacob.
uenite & ambulemꝰ in lucẽ dñi. Parũ ẽ hoc
Sed quid sequitur: Dimisit enĩ plebẽ suã

Expanded text:
Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Jam judicavit ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inuitat: & hanc dimittit. Et nc̾ iã certiae
iã caput ante crucẽ agitasti: iã pendentẽ
sti: bibe sanguine quẽ fudisti. Et nẽtu do¬
mꝰ iacob testimoniũ ex te exponere cupio
intelligit᷑ plebem suam. separando in ipso
plebe sua bonos a malis: fideles ab inficill¬
B: apłos a uideis m̃dacibꝰ. Hoc signifiaus

Expanded text:
invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe jam caput ante crucem agitasti, jam sti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit,
Abbreviated transcription (Latin):
fideles efficim᷑. & ꝑ baptismũ renascimur:
generatione qua a mortuis resurgemꝰ. & an¬
gelis coniuncti. uiuemꝰ in ęt̾num. Nemori¬
suꝑ illam. Quia nec nc̃ nos oblitꝰ ẽ ut uoca¬
r&: nec tunc obluuscetur ut coron&. Me¬
moriale tuũ dñẽ. in generatione & genera

Expanded text:
fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; generatio qua a mortuis resurgemus, et Angelis conjuncti vivemus in aeternum. Memorim: quia nec nunc nos oblitus est, ut vocaret; nec tunc obliviscetur, ut coronet. «Memoriale tuum, Domine, in generationem et genera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta sunt ad ꝑditionẽ. Dodo extollant se.
garriant: extollant se suꝑ fideles: irride¬
ant fideles: blasphement xp̃i anos: dicant.
eorum: parata ẽ humiliationi. Quando ue¬
nerit uidex qͥ mͦ annunciatꝰ irridet᷑: tunc
ille qͥ mͦ suꝑbit. ñ utilit̾ s penalit᷑ humi¬
liabit᷑. Modo autẽ ñ humiliat᷑. s paratur
humilitati: id est parat᷑ dampnationi: para
terra egipti. Euertit sp̃italit᷑ nunc: nec ces¬
sat manꝰ eiꝰ usq in diem uidicii. Idõ ne istas
potentias dĩ tẽ putes ꝑactas cessasse: dñe
nom̃ tuum inquit in scło. Id est ñ cessat
iniscđia tua ÷ ñ cessat manꝰ tua in scło facere
ista quȩ tc̃ p̃nunciasti figurando. Omĩa enĩ
illa. in figura contingebant in illis: scͥpta
autẽ sunt ꝓpt̃ correptionẽ nr̃am. in qͦs finiͦ
scłorum obuenit. Domine memoriale tuũ
in generatione & generationẽ. Generatio¬
ne ista: & generatione alia. Generatione qua

Expanded text:
perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnationi, paratterra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cessasse: «Domine, nomen tuum,» inquit, «in saeculum.» Id est, non cessat misericordia tua, non cessat manus tua in saeculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos  memoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio qua
Abbreviated transcription (Latin):
int̾clusa ẽ uia qͥa ñ creditur: quid restat
nͥ ut cũ uenerit qͥ ñ credebat᷑. confundantur
ut rex: sequitur confusio tanquã plebs. Qr
na mẏsteria fr̃s mei. Dissipatio ex afflictione.
Dissipant᷑: ut affligant᷑. Nagna mysteria.
Temptatio oculorũ id est fallacia: rex amari¬
cantiũ. Fallunt enĩ: ut amaricent. Conclusio:
rex confusionis. Concludunt᷑ enĩ. ne tͥnseant
ad fidem: & cũ uenerit in quẽ credimꝰ. confun¬
dent᷑. Et omĩa regna chanaam. occidit deus.
Chanaã int̃p̃tat᷑. paratꝰ humilitati. Humili¬
tas quasi bonũ aliqͥd significat: s si sit ittilis
humilitas. Nam mala humiliatio: penalis ẽ.
beneficiũ illi p̃statur: quando punit᷑ ut hu¬
miliet᷑. Chanaam gͦ : mͦ suꝑbꝰ ẽ. Om̃is impiꝰ.
om̃is ufidelis exaltat cor suũ: ñ uult cre¬
dere in dm̃. S hec exaltatio parata ẽ hu¬
militati: in die iudicii. Tẽ humiliabitur.
qͣndo ñ uult. Sunt enũ uasa irȩ: quȩ

Expanded text:
ia non creditur; quid restat, nisi ut cum venerit qui non credebatur, confundantur ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos na mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenalis est.beneficium illi praestatur, quando punitur ut humilietur. Chanaan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
credentes: & in eis omĩa quȩcũq uoluit fęcit
Non enĩ seuiunt infideles nisi ꝑmitantur:
aut uindicat᷑ in eos quando ꝑuersi st̃ nisi
uisserit ille qͥ fecit om̃s gentes. Putas quia
mare ẽ ñ terra: nũquid idõ a potestate ẽ

Expanded text:
credentes, et in eis «omnia quaecumque voluit, fecit.» credentes, et in eis «omnia quaecumque voluit, fecit.» Non enim saeviunt infideles, nisi permittantur; aut vindicatur in eos, quando perversi sunt, nisi jusserit ille qui fecit omnes gentes. Puta quia mare est, et non terra; numquid ideo a p
Abbreviated transcription (Latin):
luit fecit. Cȩlum ȩthereũ. sp̾itales accipio. t̃¬
ram. carnales. Et his duobꝰ tanquam celo &
t̾ra: constat eccła dei. Et ad sp̾itales ꝑtin&e p̃¬
dicatio: ad carnales ꝑtin& obsecundatio. Nã
& celi enarrant głam dĩ. & facta manuũ eiꝰ
annunciat firmam̃tũ. Si autẽ t̾ra ñ eẽt plebs
dĩ: non dicer& apłs. Dei edificatio. dĩ agri¬
cultura estis: sic̃ sapiens architectꝰ fundam̃¬
tum posui: alius suꝑ edificat. Ergo ȩdificiũ
dĩ sumꝰ: & ager dĩ sumꝰ. Quis inquit plantat
uineam: & de fructu eiꝰ non ꝑcipit: Ego plan¬
taui: apollo rigauit: s ds̃ increm̃tũ dedit.
Ergo in eccła sua. & in p̃dicatoribꝰ suis & in
plebibꝰ suis. tanquã in cęlo & in terra: om̃ia
quecumq uoluit fecit. Parum ẽ in eis. In
mari & in om̃ibꝰ abyssis: om̃ia quęcũq uolu¬
it fecit. Mare st̃ om̃s infideles: om̃s ñdum

Expanded text:
luit, fecit.» Coelum enim aethereum, spirituales accipio; terluit, fecit.» Coelum enim aethereum, spirituales accipio; terram, carnales: ex his duobus tanquam coelo et terra constat Ecclesia Dei; et ad spirituales pertinet praedicatio, ad carnales pertinet obsecundatio. Nam et «coeli enarrant gloriam Dei, et facta manuum ejus annuntiat firmamentum» . Si autem terra Dei non esset plebs Dei, non diceret Apostolus, «Dei aedificatio, Dei agricultura estis: sicut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat.» Ergo aedificium Dei sumus, et ager Dei sumus. «Quis,» inquit, «plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ergo et in Ecclesia sua, et in praedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est in eis: «In mari et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Mare sunt omnes infideles, omnes nondum
Abbreviated transcription (Latin):
uando audit piꝰ qͦd passus ẽ impiꝰ. purg&
sabom̃i impietate: ne ueniat & ipse in
alem pęnam talemq uindictã. Bene hec
acȩpistis. Qͥd deinde fecit ds̃: E xpulit
ipios: & dedit t̾ram eorum hereditatẽ¬
elseruo suo. Deinde exultatio laudis eiꝰ
hesti. Quid enĩ uid eo quȩ fecisti: Inspi
creaturã istã quã fecisti in celo. inspi¬
cio hanc in parte ubi habitamꝰ: & hic uideo
beneficia tua: nubium. uentorum. pluuia¬
rum. Populum tuum attendo: eduxisti eos
de domo seruitutis. Signa & ꝓdigia fecisti
int᷑ inimicos eorum: punisti eos qͦs molestospa¬
tiebant᷑. Impios de tͣra sua eiecisti: reges eorũ
occidisti: t̾ram eorum ppło tuo dedisti. Uidi
omĩa. & impletum ẽ os meum laude: dixi:
scͥpta sunt uidemꝰ. nouimꝰ: laudamꝰ. Si aut̃
aliqͥd & significant: ñ sim onerosus. dũ expli¬
co ut potero. Ecce in ipsis hominibꝰ possũ ag-¬
noscere: qͥa in cęlo & in t̾ra omĩa quȩcũq uo¬

Expanded text:
us videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde fecit Deus? Expulit impios: «Et dedit terram eorum haereditateers.» 13. Deinde exsultatio laudis ejusfecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude dixi: scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia quaecumque vo
Abbreviated transcription (Latin):
Ille in cȩlo & in terra omĩa quȩ uoluit fecit.
tufac uel in agro tuo. omĩa quȩ uis. Multa
uis: & ñ potes in domo tua facere omĩa qͦuis.
Contradicit forte uxor: contradicunt filii.
aliqͣndo & seruulus contumacia contͣdicit.
& ñ facis qͦd uis. S facio inqͥt qͦd uolo: quia
in ñ subdito ac contͣdicente uindico. Nec hoc
facis cũ uis. Aliquando iundicare uis. &
ñ potes: aliquando minaris: & anteqͣm fa¬
cias qd minaris. moreris. Putamꝰ in teip¬
so facis qͥd uis ᷤ Frenas om̃s cupiditates tuasꝰ
Forsitan frenas. Nũqͥd efficis ipse. ut cu¬
piditates ñ surgant qͣs frenas. Certe enũ
hoc uis. non titillari molestia cupiditatum
tuarum: & tam̃ caro concupiscit adu̾sus sp̃m.¬
& spc̃ adu̾sus carnem: ut non ea quȩ uultis
faciatis. Iu in teipso non facis qͦd uis: ds ait̃
ipse tͥ dat gr̃am. ut in ipso facias qͦd uis. Nai
enim ipso adiuuante : nec in te facis qͦd uis.

Expanded text:
ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis quod vis. Sed facio, inquis, quod volo; quia in non obediente ac contradicente vindico. Nec hoc facis, cum vis: aliquando vindicare vis, et non potes; aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestia cupiditatum tuarum; et tamen «caro concupiscit adversus sps adversus carnem, ut non ea quae vultis, faciatis» . Tu in teipso non facis quod vis; «Deus aIpse tibi det gratiam, ut in teipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante, nec in te facis quod vis.
Abbreviated transcription (Latin):
etem dignũ uictima dño tuo: & non inueni¬
ens satageres quid faceres. & diceres forte dõ:
uolui & non habui. Numquid potes de lau¬
de dicere. uolui & non habui. Ipsum uoluis¬
se. laudasse ẽ. Non enĩ u̾ba a te querit ds̃. s
cor. Neq potest quisquã dicere: & linguã non
habui. Siquis obmutescit aliqua inualitudi¬
ne. linguã non habuit: & tam̃ laudẽ habuit.
Si enĩ ds aures carnales haber&: & sono tui
corporis in diger&. & iccirco quia remansisseᷤᷤ
sine lingua. sine laude etiã remaneres. Nc̃
uͦ quia cor querit.: cor inspicit: intꝰ testis est:
iudex apꝓbator: aduitor: coronator: suffi¬
cit ut offeras uoluntatẽ. Cum potes. ore con¬
fitere ad salutem: cũ autẽ non potes. corde
crede ad iusticiã. Corde laudas: corde bene¬
dicis: corde in aram conscientię uictimas
sacras imponis: & respondet᷑ tͥ. pax in terra
fecit : tu in domo tua non facis om̃ia quȩ uis.

Expanded text:
etem dignum ad victimam Domino tuo; et non invenietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, et diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis:
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ds̃. etiã flagellans eos: quando iniqͥs
om̃ibꝰ displic&. Placuit illis & sub flagello eiꝰ.
in erumnis. in laboribꝰ. in uulneribꝰ. in ege¬
state constituti. laudauer̃ dm̃. Non eis displi¬
cuit: nec torquens. Hoc ẽ gratis amare. non
quasi ꝓposita acceptione mercedis: qͥa ipsa
merces tua sũma. ds ipse erit quẽ gratis di¬
ligis. Et sic amare debes: ut ipsũ ꝓ merce de
desiderare ñ desinas. qui solus te saci&: sic̃
patrẽ: & sufficit nob̾. Merito: qͥa hoc de
lib̃a uoluntate facimꝰ. & de lib̾a uoluntate
facere debemꝰ: qͥa delectati facimꝰ. amando
facimꝰ: qͥa & si corripim᷑ ab illo. nob̾ nũ qͣm
cium laudis inquit glorificabit me. Si coge¬
reris offerre dño tuo sacrificium gratum illi
& acceptum. sicut ante uouebantur sacrifi¬
cia in umbra futurorum: forte non inueni¬
res in grege tuo placitũ taurum: in capris
hẏrcum arȩ dñi dignum: nec in ouili tuo ari¬

Expanded text:
placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, qui solus te satiet; sufficit nobis» . Merito, quia hoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, nobis nunquam cium laudis,» inquit, «glorificabit me» . Si cogereris offerre Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum, sicut antea vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo ari
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia quȩ fȩcit coactus ẽ facere: s omĩa quęcũq
uoluit fecit. Causa om̃ium quȩ fecit: uo-¬
luntas eiꝰ ẽ. Facis tu domum: quia si nolles fa¬
cere. sine habitatione remaneres. Necessitas
cogit te facere domum: non libera uoluntas.
Facis uestem: qͥa si non faceres. nudꝰ ambulares.
Ad faciendam gͦ uestem necessitate duceris:
ñ libera uoluntate. Conseris montem uitibꝰ.:
sem̃ spargis: quia nͥ feceris. alimͣta ñ habebis.
Omĩa hȩc necessitate facis: ds bonitate fȩcit.
Nullo qͦd fecit eguit: idõ omĩa quȩcũq uo¬
luit fecit. Putas habemꝰ & nos qͦd lib̾a uolun¬
tate faciamꝰ : Ea enim quȩ diximꝰ ex necessi¬
tate facimꝰ: quia si ñ faceremꝰ. egentes & ino¬
pes remaneremꝰ. Inuenimꝰ aliquid qͦd libera
uoluntate faciamꝰ. Inuenimꝰ plane: cũ ipsũ
dm̃ amando laudamꝰ. Hoc enĩ lib̾a uoluntate
facis: qͣndo amas qͦd laudas. Non enĩ ex neces¬
sitate: s quia plac&. Unde iustis & scĩs dĩ

Expanded text:
omnia quae fecit, coactus est facere, sed «omnia quaecumque voluit, fecit:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? Invenimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia placet. Unde justis et sanctis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mies faciendo. Proinde nec in illis inuenis
sdm: qũ facti sunt egiptus id est afflictio.
Sdĩ. Occisa sunt pͥmogentta eorum: tra¬
dit pꝰ se turbas indoctas: ipsa sunt pecora.
i hac gͦ afflictione. qua eccła affligit᷑. mo¬
tur in affligentibꝰ fides: moruuuitur pͥmo¬
nita. & in ipsis doctis & indoctis: qͥa occi
tulite: & uidete quẽadmodum ista facit
Rex. in om̃i gente pͥor est. Egiptus affli
nẽ: pharao dissipatio. Afflictio gͦ. regem
lspati affligt̃. Ut enum affligant dissipan¬
ĩ qñ rex ducit. ppłs sequit᷑. Precedit dissipa¬
r sequitur afflictio. Audite: audite. nomi
uhȩc: in int̾p̃tationes tẏpica: & sapientia
Iͥnia. Nec unum inuenis ex istis nominibꝰ.
il boni aliqͥd int̃p̃tet᷑. U bi exercuit ds irã
re. Et ne occidat a cordibꝰ seruorũ suorum
e temptationibꝰ eccłe sue: nec cess& manꝰ
ł noccidendis talibꝰ regibꝰ. & talibꝰ populis.

Expanded text:
reses faciendo. Proinde nec in illis invenis reses faciendo. Proinde nec in illis invenis fidem, quoniam facti sunt Aegyptus, id est afflictio populo Dei. Occisa sunt primogenita eorum: trahunt post se turbas indoctas; ipsa sunt pecora. In hac ergo afflictione qua Ecclesia affligitur, moritur in affligentibus fides: moriuntur primogenita et in ipsis doctis et indoctis; quia occidit tendite, et videte quemadmodum ista faciat Deus. Rex in omni gente prior est; Aegyptus Afflictio est, Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regemlesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur, ubi exercuit Deus irane; et nunc occidat a cordibus servorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae, nec cesset manus ejus in occidendis talibus regibus et talibus populis:
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ꝑdunt fidem. Affligunt erũ ȩccłam: ut
ꝑdant fidem. Nam & ipsa egiptꝰ. affliction¬
t̃ptatur. Quicũq gͦ affligunt eccłam: qͥcũqͥ
lantur: moriunt᷑ pͥmogenita eorũ. frant
infideles & ert̃ inanes. habentes nom̃ tan¬
tum & signum. in corde autẽ pͥmogenitum
suum sepelier᷑: usq ad eo ut quando aliͥ
dixeris ꝓpt̾ bonam uttã. ꝓpt̃ spem uit ci¬
nȩ & ꝓpt̃ timorem ignis et̾ni apud se sib¬
sannent : aut si tales sunt. ut audeant .e¬
ram te os torqueant: & dicant. Quis huc il.¬
de reu̾sus ẽ. Dict sibi homines qͦd uolt
genitꝰ eiꝰ. mortua ẽ fides eiꝰ: & hoc ab hoie
usq ad pecꝰ. Bicam fr̃s qͦd sentio. Homines
intelligas sp̃italit̾ significari. tanquã dei¬
tos: ꝓpt᷑ rationabilem animam qͦd est ho¬
mo : pecora uͦ indoctos s tam̃ habentes
fidem. Nam ñ haberent pͥmogenita. At
docti qͥ affligunt ȩccłam: scismata ehe¬

Expanded text:
ti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut ti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut perdant fidem: nam et ipsa Aegyptus afflictio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque ni appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliquid dixeris, propter bonam vitam, propter spem vitet propter timorem ignis aeterni, apud se subsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et dicat: Quis huc inde reversus est? dicunt sibi homines quod volugenitus ejus, mortua est fides ejus: et hoc «ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homines intelligo spiritualiter significari tanquam doctos, propter rationalem animam, quod est homo: pecora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, schismata et hae
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Molesta aut̃ pęna ẽ & nimiũ plaga
pͥmogenita nr̃a ᷤ Dores isti nr̃i. quibꝰ ñe ser¬
uimꝰ dõ: ipsa sunt pͥmogenita. Primitiaser
habemꝰ ipsam fidem. unde incipimꝰ. F ele
quippe dictum ẽ. Et uenies & ꝑtransies abin¬
itio fidei. Et nemo incipit bene uiuere.
a fide. Fides gͦ nr̃a: in pͥmogenitis nr̃is ẽ Qͭ¬
do custodit᷑ fides nr̃a: cȩtera subsequi posint
Nam quando purgant᷑ homines cotidie ꝓfii¬
endo in meliꝰ. meliꝰq uiuendo ipso interiore ho¬
mine renouato de die in diem sicut dicit apłe
& si exterior homo nr̃ corrumpit᷑. interior¬
aut̃ renouat᷑ de die in diem: ido fit quap¬
mogentta fides uiuit. De qua pͥmogenta fde
& apłs ait: ñ solum aut̃ s & nos ip̃si pͥmiti¬
ta nr̃a. Tam̃ in nob̾m& ipsis ingeniscimͦ: ad¬
optionẽ expectantes. redemptionẽ empors
nr̃i. Si gͦ magna dei gr̃a ẽ ut conseruet᷑si¬
des nr̃a: magna pena ẽ occidere pͥmoginta
quando homines in afflictione ȩccłe constitu¬

Expanded text:
ga, primogenita nostra? Mores isti nostri, quibus nunc servimus Deo, ipsa sunt primogenita nostra. Primitias enim habemus ipsam fidem, unde incipimus. Ecclesiae quippe dictum est, «Venies, et pertransies ab initio fidei» : et nemo incipit bene vivere, nisi a fide. Fides ergo nostra in primogenitis nostris est. Quando custoditur fides nostra, caetera subsequi possunt. Nam quod purgantur homines quotidie proficiendo in melius, meliusque vivendo, ipso interiore homine renovato de die in diem, sicut dicit Apostolus, «Et si exterior noster homo corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» ; ideo fit qunita fides vivit, de qua primogenita fide et Apostolus ait, «Non solum autem, sed et nos ipsi primitita nostra; «tamen in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constitu
Abbreviated transcription (Latin):
hiuit̃ psalmꝰ. sic ea legimꝰ in aliis libris dñi¬
& a magna ibi manꝰ dnĩ. Quando tu uides
us facta sunt in impios: caue ne fiant ĩte.
l hoc enim illos facta st̃. ut tu transires:
ins non unitareris. & talia ñ patereris. Ta

Expanded text:
breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicibreviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non pat
Abbreviated transcription (Latin):
eduat uertos de thesauris suis. Sculdls
cauest uecdte nescis. Qiua enĩ flit uentẽ
satis: qua causa flat. uel de qͦ thesauro
andi: quia ñ flar&. nisi iussiss& ille qui fe¬
er: ñ ꝓduxiss& ille qui creauit. Uidem᷑ gͦ
heiereatura ista : laudamꝰ: miram᷑: bene¬
lcmꝰ dm̃. Uideamꝰ quid fecit in homini
ares: & non erant dicta quȩ timeres. At¬
inde quia & quando irascitur: facit quod
ult. Percussis pͥmogenitis egẏpti ab homine
yad pecus: immisit signa & ꝓdigia in me¬
itui egipte. Nostis: legistis. quanta ꝑ mo¬
in fecerit diuĩ manꝰ in eͦgipto: ad t̾rendos.
atundendos. ad deiciendos suꝑbos egiptios.
i pharaone & in om̃ibꝰ seruis eiꝰ. Parum ẽ
iegipto. Quid postea quã eductꝰ ẽ inde po¬
lis Qui ꝑcussit gentes multas. Que pos¬
llebant terram. quã dare uolebat popu
iui. Et occidit reges fortes. Seon regem
aurriorum: & og regem basan: & omĩa reg
uchanaam. O m̃ia ista quȩ mͦ memorat

Expanded text:
educit ventos de thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesaurodendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille qui creavireatura ista; laudamus, miramur, benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibamares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit gentes multas:» quae possidebant terram quam volebregem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
tremo terre. Nam crescente eugłio. unde er̃
p̃dicatores eugłii in finibꝰ terre: nisi ibi excit&
nubes ab extremo terrȩ. De ipsis autẽ nubibꝰ
qͥd oꝑatur Fulgura in pluuiam fecit. Mi¬
nas ad miscđiam flexit : de terroribꝰ irriga

Expanded text:
tremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt tremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt praedicatores Evangelii in finibus terrae, nisi ibi excitet nubes ab extremo terrae? De ipsis autem nubibus quid operatur? «Fulgura in pluviam fecit:» minas ad misericordiam flexit, de terroribus irriga
Abbreviated transcription (Latin):
amat iniqͥtatẽ odit animã suã. Et ubi
illũ int̾rogatꝰ Alibi scͥptum ẽ. In cogita¬
tionibꝰ impii interrogatio erit. Ergo & in
om̃ibꝰ abyssis: omĩa quęcumq uoluit fecit.
Lata& cor bonum: lat& cor malum: abyssus
ẽ & in corde bono. & in corde malo. Sed hȩc
nuda sunt dõ: quẽ nichil lat&s. Consolat᷑
cor bonum: torqu& cor malum. Omĩa quȩ
cumq uoluit fecit in cęlo & in terra. in ma¬
tremo terre. Quas nubes: P redicatores ue
ritatis suȩ. De quibꝰ nubibꝰ: alio loco irascens
uineȩ suȩ dicit. Mandabo nubibꝰ meis: ne
pluant suꝑ illos ymbrem. Et parũ ẽ exci¬
tasse nubes de ierłm. uel de isrł qͦs misit
p̃dicare eugłm suum in toto orbe t̾rarũ: de
quibꝰ nubibꝰ dictũ ẽ. in omnẽ t̾ram exiut sonꝰ
eorum & in fines orbis terrȩ uerba eorũ: parũ
ẽ hoc. S quia ipse dñs ait. p̃dicabit᷑ hoc eugłm
regni. in toto orbe t̾rarũ. in testimoniũ oĩbꝰ
gentibꝰ. & tc̃ ueni& finis: excitat nubes ab ex¬

Expanded text:
tem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Latet cor bonum, latet cor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» ergo «quae voluit, fecit in coelo et in terra, in matremo terrae.» Quas nubes? Praedicatores verbi veritatis suae. De quibus nubibus alio loco irascens vineae suae dicit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super illam imbrem» . Et parum est excitasse nubes de Jerusalem vel de Israel, quas misit praedicare Evangelium suum in toto orbe terrarum; de quibus nubibus dictum est, «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines obis terrae verba eorum» ; parum est hoc: sed quia ipse Dominus ait, «Praedicabitur hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
& times : nonne choruscatio terruit teS
cũ penitendo corrigeris. & agnoscis hoc miscd̾ra
fieri: in pluuiam uertiturꝰ fulguris terror.
Qui educit uentos de thesauris suis. Eosdẽ
puto p̃dicatores. & nubes. & uentos: nubes
ꝓptͣ carne̾. uentos ꝓpt̾ spm̃. Nubes enĩ ui¬
dentur: uenti sentiuntur. & ñ uident᷑. De¬
niq qm̃ carnem uidemꝰ eẽ in terra: nubes
inquit excitat ab extremo terre. Exp̃ssit
unde excitat nubes: uenit ad uentos. Quia
spc̃ hominis ignorat᷑ unde ueniat : ꝓducens

Expanded text:
 times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum poenitendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordia fieri, in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde veniat:
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatẽ amate: hanc suauitatẽ laudat
Intelligite dm̃ qͥa omĩa quȩcũꝙ uoluit se¬
cit in cęlo & in t̾ra: ipse & in uob̾ facis qͦs
uultis: ipso adiuuante uoluntatẽ uãs
implebitis. S dũ ñ potestis: confitemunl.
Cũ poteritis: grãs agite. Lacentes clamat:
mo terre. Uideamꝰ ista oꝑa dni. in eiꝰ eris¬
tura. Ueniunt enĩ nubes ab extremo cers
ad mediũ & pluunt: unde surrexerin
nescis. Ergo indicat illud ꝓpħa: ab exte
Fulgura in pliuuã fȩcit Fulgura sẽ oll

Expanded text:
udate. Intelligite Deum qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem vestram implebitis. Sed dum non potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; mo terrae.» Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pl
Abbreviated transcription (Latin):
su homines ds̃ . Et suꝑ angłos ds̃: quia an¬
u ñ fecer̃ dm̃. Angłos fecit ds. & necesse ẽ
sponĩa quȩ fecit. sit ipse qui fecit. Cognos¬
uisgͦ magnitudinẽ dni iste. & uidens eũ suꝑ
lie ẽẽ creaturam. non tantum corporalem

Expanded text:
 homines Deus? Et super Angelos Deus: quia Angeli non fecerunt Deum, Angelos fecit Deus; et necesse est super omnia quae fecit, sit ipse qui fecit. Cognoscens ergo magnitudinem Domini iste, et videns eum super omnem esse creaturam, non tantum corporalem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ regni. ibunt in tenebras exteriores:
ibi erit fletꝰ & stridor dentium. Res pi¬
cit. Qm̃ iacob elegit sibi dñs: isrł inpos¬
sessionẽ sibi. Laudate: psallite: qm̃
fecit ista. Talia dico quȩ caꝑe ualeatis. Ce¬
teras gentes sub angelis posuit: iacob elegt
sibi dñs. isrł in possessionem. O entem siuam
fecit agrũ quẽ coler&: quẽ ipse seminar&e.
Quãuis ipse om̃s gentes condiderit: cętas
angłis cõmisit. sibi istam possidendã ser¬
uandamq depittauit: hunc ppłm. hc iacb.
quã qͥsqͣm eorũ egiss& aliquid boni aut mal.
Non gͦ se extollat iacob: non gloriet᷑. ñ
sius meritis tribuat. Ante ẽ p̃cognitꝰ: ante
p̃destinatꝰ: ante electꝰ: non siuis meritis de¬
ctus: s gr̃a dei inuentꝰ & uiuificatꝰ. Dic &
oñs gertes. Nam ut insereret᷑ qͥd meruit
oleaster: a maritudine bacarũ. sterilitate
siluestri. Lignũ qͥppe erat siluȩ. ñ agri

Expanded text:
autem regni ibunt in tenebras exteriores; autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res prcit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. quam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestinatus, ante electus: non suis meritis electus, sed gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri? Lignum quippe erat silvae, non agri
Abbreviated transcription (Latin):
quam rami confracti. Illi enim ꝑ fragm̃tum
iam non ibi sunt: oleaster non ibi erat & ibi
ẽ. Illi ꝑ suꝑbiam frangi meruer̃: iste ꝑhu
militatẽ inseri. Illi amiserunt radicem:
ille tenuit eam. Ergo audistis isrł de isrł:
ꝑtinentem addm̃. Nolite inde uosfacere alie¬
nos. Oleaster quidem fuistis. sed oliua estis:
particeps pinguedinis oliuȩ. Nam uultis
nosse in abraham. & isaac. & iacob. quomͦ
sit insertꝰ oleaster. ne putetis uos ad hanc
arborem non ꝑtinere. qͥa ñ ꝑtinetis carna¬
lit̃ ad semen abraham: domimnꝰ quando
miratꝰ ẽ fidem centurionis illiꝰ qui non erat
occidente uenient. Ecce iam oleaster in munꝰ
insertoris: multi ab oriente & occidente ue¬
niunt. Uidimꝰ quid ferat inserendum: ubi
inserat uideamꝰ. Et recumbent inquit cũ
abraham. & isa ac. & iacob in regno cȩlorum
Uidemꝰ quid inseruit: & ubi inseruit. de
ramis suꝑbis natura libꝰ quid dicis. Filii

Expanded text:
quam rami confracti. Illi enim per fragmentum quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit eam, pertinentem ad Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii
Abbreviated transcription (Latin):
facit ȩtͣnos. postea sine fine. Habebunt qͥdem
inttium: s finem non habebunt. In abraham.
& isaac. & iacob. totam ȩccłam cogitate: omne
semen isrł cogitate: omne autẽ sem̃ isrł. non
solum qͦd est ex carne. ẜ etiam qͦd est ex fide.
Apłs enim gentibꝰ loquebat᷑: quibꝰ dicebat.
abraham. isaac. & iacob. Arborem quandam
benedixit qͥdem. eamq oliuam creauit. sic̃
diocit apłs. ipsos patriarchas scõs: unde efflo¬
ruit ppłs dei. Sed hȩc arbor oliuȩ putata ẽ
ñ amputata: & inde suꝑbi rami fracti sunt.
apłi fuerunt. Et cum ibi rami utiles relic¬
ti eẽnt: ꝑ dei miscđiam insertꝰ ẽ & oleaster
gentium cũ dicit apłs. Tu autẽ cũ eẽs olea¬
ster. insertꝰ es in illis: & particeps pinguedi¬
nis oleȩ factꝰ es. Noli gloriari adu̾sus ramos.
Qͦd si gloriaris: non tu radicem portas. s ra¬
dix te. Hȩc una arbor: c̃ ꝑtinens ad abrahã
& isaac. & iacob. Et qͦd plus ẽ: magis ẽ ad
abraham. & isaac & iacob. oleaster insertus.

Expanded text:
ternos postea sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod est ex fide. Apostolus enim Gentibus loquebatur, quibus dicebat: Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus,
Abbreviated transcription (Latin):
apora. s ñ multe animȩ: multa corpora. s
inulta corda: recte dicat᷑ monos. id est unꝰ
hus unde ille unꝰ sanabat᷑ in piscina. Res¬
pindeant nob̾ & exponant qͥ insultant no¬
mina monachorum: quare ille qͥ inuentꝰ ẽ tri¬
giita octo annos habens in infirmitate hoc
respondiss.& dño: cũ mota fuerit aqua. ñ ha¬
inqͥme deponat. aliꝰ ante me descendit. Des¬
insat unꝰ: iam aliꝰ ñ descendebat. Unꝰ solꝰ sana¬
lt᷑. unitatẽ eccłe figurabat. Merito insul¬
ut nomini unitatis: qͥ se ab unitate p̾cider̃.
erito illis displic& nom̃ monachoꝵ. qͥa illi
uluit habitare in unũ cũ fr̃ibꝰ: s sequentes

Expanded text:
e animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui se ab unitate praeciderunt. Merito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes