comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D auctoris censet᷑.
idem ẽ nomen. Cognominatꝰ ẽ aũt
a patre: ih̾u naue uł: iosue ben¬
est. Cognominat᷑ aũt sic: ad diffe̾n¬
tiam iħu filii syrac: ꝓnepotis iħy
magni sacerdotis. qui scripsit eccli¬
asticũ. Et nota. qͥa scdm hebreos hic
incipit scd̃s ordo uetis testam̃ti.
qͥ distingunt uetꝰ testam̃tũ in tͤs
ordines. Primũ: uocant legẽ S̾ e¬
cundũ: ꝓpħas. t erciũ: agiographa.
In lege ponunt .u.
libros moysi. In ꝓ¬
phetis: uiii. Iosue.
iudicum. Samuel.¬
Malachĩ ysaiam.¬
ieremiã. Ezechielẽ.
Ouodecim ꝓpħ̃as.
In agiographis. po¬
nunt nou̾e libros
uetĩs testamenti.¬

Expanded text:
e auctoris censetur, idem est nomen. Cognominatus est autem a patre Jesus Nave, vel Josue Benest. Cognominatus est autem sic, ad differentiam Jesu fili Sirach pronepotis Jesu magni sacerdotis, qui scripsit Ecclesiasticum. Et nota quod secundum Hebraeos hic incipit secundus ordo Veteris Testamenti. Qui distinguunt Vetus Testamentum in tres ordines. Primum vocant legem, secundum prophetas, tertium agiographa. In lege ponunt quinque libros Moysi; in prophetis octo Josue, Judicum, SamuMalachim, IsaiaJeremiam, Ezechielem, duodecim prophetas. In agiographis ponunt novem libros eris Testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ. st eadẽ q̃ moysi ꝓmiserat: ꝙ¬
t̾minos t̾re ꝓmissionis descripsit.
Et nota qͥa cũ dix̃: moyses mortuꝰ
est: suggillauit errorẽ quoꝵdã dicen¬
tũ: moysẽ raptũ e̾ẽ cum helia &¬

Expanded text:
ecum . » Eadem quae Moysi promiserat, eterminos terrae promissionis descripsit. Et nota quia cum dixit, « Moyses mortuus est, » suggillavit errorem quorumdam dicentium Moysen raptum cum Elia
Abbreviated transcription (Latin):
raro t̾ram diuid̾ent. P recepitꝙ le¬
uitas in om̃ib tͥbub disꝑsos: ha¬
bere.xl.uiii.ciuitates ad inhabi¬
tandũ ⁊ a muris forisecꝰ ꝑ cͥcui¬
tũ tram mille passuũ obtinere.
in qua suburbana ẽẽnt ad peco¬
ra eoꝵ alenda. ex quib ciuitatib
.ui.ẽent refugii. tres ultͣ iordanẽ.
tres citͣ. de quib in deut̾õnomi¬
o dicet᷑¬

Expanded text:
iderent. Praecepitque Levitas in omnibus tribubus dispersos habere civitates ad inhabitandum, et a muris forinsecus per circumitum, terram mille passuum obtinere, in qua suburbana essent, ad pecora eorum alenda . Ex quibus civitatibus sex essent refugii, tres ultra Jordanem, et tres citra, de quibus in Deuteronomio dicit
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdrigã iunxit in grecia Erat qͥppe
apud alias nationes. Busiris ty¬
rannidẽ exercuit in hospites. Phe¬
nix ⁊ catinꝰ de thebis egyptioꝵ in

Expanded text:
drigam in Graecia, erat quippe apud alias nationes. Busiris tyrannidem exercuit in hospites. Phoenix et Cadmus de Thebis Aegyptiorum in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo anni sccd̃i: in pͥma die m̃sis.
erexit moyses tabnaculũ. O ꝑuitꝙ
ẽet. non ꝓcellosa: s lucida. Non tñ:
ꝑ qriã transiret aspectꝰ qualem¬
decebat dĩ presentiam. Et ad nebłe
illiꝰ eleuationẽ: deinceps mouert̾
castra. ꝯ ad depositionẽ: deposuert̃.
ꝯdum stabat suꝑ tab̾naculũ: uip̃i
stabant. Eratꝙ ignis in nocte.¬

Expanded text:
primo anni secundi, in prima die mensis, erexit Moyses tabernaculum, et operuit esset, non procellosa, sed lucida, non tamen per quam transiret aspectus qualemdecebat Dei presentiam; et ad nebule illius elevationem deinceps moverunt castra et ad depositionem; et dum stabat super tabernaculum, et ipsi stabant. Eratque ignis in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is multitudo obtulit iuxta
u̾bum moysi mente ꝓmptissima: qͥc¬
qͥd p̾ciosiꝰ habuit. ⁊ cũ tanta copia:
qd̾ cõpulsi st̃ artifices uoce p̾conis
clamare: ne qͥsqͣm ultͣ offerret. fẽce¬
runtq beseleel ⁊ oolibal: cuncta q̃
sibi fuerans: ⁊ sic̃ fuerats imꝑata.
Et scđ̾in iosephũ: om̃e tempꝰ ad op᷑

Expanded text:
omnis multitudo, obtulit, juxta verba Moysi, mente promptissima quidquid pretiosius habuit, et cum tanta copia, quod compulsi sunt artifices voce praeconis clamare, ne quisquam ultra offerret. Feceruntque Beseleel, et Oliab cuncta quae sibi fuerant, et sicut fuerant imperata . Et secundum Josephum, omne
Abbreviated transcription (Latin):
breos aũt: in duob. Et dicunt pͥmũ: samuel
a nomine auctoris. Scdm: uocant mala¬
chim .i. regũ. a mat̾ia. Qdã uocant: mala¬
chot. qd̾ sonat: regnoꝵ. s uiciose. agit᷑ eñ
licet in duo diuisũ fu̾it. Scͥptꝰ ẽ aũt cronice
liber iste: sub singł̃is regib. qui cõpactꝰ est
in unũ a ierei¬

Expanded text:
 Samuel, a nomine auctoris; secundum vocant Melachim, id est regum, a materia, quidam vocant Melachoth, quod sonat regnorum, sed vitiose. Agitur enim ibus ejus, licet in duo divisum fuerit. Scriptus est autem chronice liber iste sub istis regibus, qui compactus est in unum a Jere
Abbreviated transcription (Latin):
DISTI¬
TORI¬
IscRI¬
yzes:
grece dicit᷑ leuiticus. quia de ele¬
ctione ⁊ ministerio leuitaꝵ agit.
latine: offertoriꝰ. uł sacͥficaticius.
quia de sacͥficiis:⁊ de his que offe¬
rebant᷑ ex lege:tractat. Hebraice
rũ nominant eos. sicut nos: officia
missaꝵ. uł euugłia. uidelicet cum
dicimꝰ: dñica qua cantat᷑. ppls sy¬
on. uł legit᷑: erunt signa in sole
ꝯ luna. Inchoat enim sic liber iste:
uocauit aũt moysẽ. ⁊ locutꝰ ẽ ei dñs.
de tabernacło fedis dicens. Homo
qui obtulerit hostiã. si fuerit ho¬
locaustũ: ⁊ de armentis: masculũ

Expanded text:
distitoriscriyses, Graece dicitur Leviticus, quia de electione et ministerio levitarum agit; latine Offertorius, vel Sacrificaticius; quia de sacrificiis et de his quae offerebantur ex lege tractat. Hebraice rum nominant eos, sicut nos officia missarum, et Evangelia, videlicet cum dicimus Dominica qua cantatur: Populus Sion; vel legitur: Erunt signa in sole, et luna. Inchoatur autem sic liber iste. « Vocavit autem Moyses, et locutus est ei Dominus de tabernaculo, foederis dicens: Homo qui obtulerit hostiam, si fuerit holocaustum, et de armentis, masculum
Abbreviated transcription (Latin):
syriam ꝓfect:in regione tyri
ꝯ sydonis regnauert̃. S catino
recedente in greciã:t̾ra aphe¬
nice:phenicia dicta ẽ. Europȩ
filiȩ phenicis iuppit̾ mixtꝰ est.

Expanded text:
Syriam profecti, in regione Tyri et Sidonis regnaverunt. Sed Cadmo recedente in Graeciam, terra a Phoenice Phoenicia dicta est. Europae, filiae Phoenicis, Jupiter mistus est.
Abbreviated transcription (Latin):
S qͦcũꝙ mͦ fieret: in oꝑꝓbiiũ repũdii contͣ
legem: domꝰ eiꝰ dicebat᷑ domꝰ discalciati. Et
Dait boor astantib. Huiꝰ rei testes estis: Qͥ
dixert̃. Testes sumꝰ. faciat dñs hanc mulie¬
rem tͥ sic̃ rachel ⁊ liam. q̃ edificauert do¬
mũ isrł. accepit itaq boot ruth in uxorem.
⁊ post annũ natꝰ ẽ ei filiꝰ. quẽ posuit noemi
in sinu suo. nutͥtis ⁊ gerulȩ fungens offitio.
Et dixer̃t ad eã uicinȩ congratulantes. Ecce
habes qͥ nut̾at senectutem tuam. ⁊ seruiat
Itibi plusquam septem filii. Ob hoc uo¬
cauit nomen eius: obeth. quod int̾¬
pretatur hebraice: seruiens. Hic est
pater ysai: patris dauid.

Expanded text:
brium refugii contra legem domus ejus dicebatur, domus discalceati. Et ait Booz astantibus: « Hujus rei testes estis. Qui dixerunt: Testes sumus. Faciet Dominus hanc mulierem tibi sicut Rachel et Liam, quae aedificaverunt domum Israel. » Accepit itaque Booz Ruth in uxorem. Et post annum natus est ei filius quem posuit Noemi in sinu suo, nutricis et gerulae fungens officio. Et dixerunt ad eam vicinae congratulantes: « Ecce habes qui nutriat senectutem tuam, et serviat tibi plus quam septem filii. Ob hoc vocavit nomen ejus Obed, quod Hebraice interpretatur serviens. Hic est pater Isai patris Da
Abbreviated transcription (Latin):
aree uentilationẽ. Mos erat in isrł: qd inuen¬
tlatione: dñs aree grande conuiuiũ para¬
bat pueris suis ⁊ messorib: ⁊ dormiebat in
area ⁊ qͣi sollẽpnitans: abstinebat ab am¬
plexib Id ip̃m fiebat in tonsione ouium.
Si post uindemias fieret ñ legi. Et ait no¬
emi ad rutb. lauare filia ⁊ ungere.⁊ indi¬
ere cultiorib uestimentis. ⁊ ascende in arẽ¬
am cũ aliis. Ñ te uideat homo donet me¬
briatꝰ fuerit. sũꝙ obdormierit: ꝓicies te a
parte pedũ eiꝰ. ⁊ ibi iacebis. Et fecit omi̾ia
q̃ sͥ socrus ĩꝑauãt. Et ecce media nocte eui¬
gilans homo expauit. dicens. Que es: E illa.
Ego sum ancilla tua. Expande palliũ tu¬
um suꝑ me: qͥa ꝓpinquus es. sũꝙ indicas¬
set ei boor. in talib derogationib castita¬
t̃ẽ ẽe seruandã: addidit. Aliꝰ me: ꝓpinqͥo
est. Si te uoluerit iure ꝓpinquitatis: bñ res

Expanded text:
areae ventilationem. Mos erat in Israel quod in ventilatione areae dominus grande convivium parabat pueris suis et messoribus. Et dormiebat in area et quasi solemnizans abstinebat ab amplexibus. Idipsum fiebat in tonsione ovium. Si post vindemias fieret non legi. Et ait Noemi ad Ruth: « Lavare, filia, et ungere, et induere cultioribus vestimentis, et ascende in aream cum aliis. Non te videat homo, donec inebriatus fuerit. Cumque obdormierit, projicies te a parte pedum ejus, et ibi jacebis . » Et fecit omnia, quae sibi socrus imperaverat. Et ecce media nocte evigilans homo expavit dicens: « Quae es? Et illa: Ego sum ancilla tua. Expande pallium tuum super me, quia propinquus es. » Cumque indicasset ei Booz in talibus derogationibus castitatem esse servandam, addidit: « Alius propinquior me est. Si te volue
Abbreviated transcription (Latin):
noscẽnt mutuo. Et impleuit palliolũ illius
ordeo. qͣi .ui. mõdiis. Et rediens ruth onusta
ad socrũ: indicauit ei q̃ dixãt ei boor. ascen¬
dit gͦ boor ad portã ⁊ sedit cũ iudicib ⁊ uo
ꝓpinqͥorem illũ de quo dixãt: ait ad eum.
Partẽ agri patͥs nr̃i helimelec: disposuit
sui boor. Ergo: non ex media parte: oportet
te legũ habere memoriã. habeas netesse ẽ
cũ agro relictam maaloꝵ. ut suscites nom̃
sephꝰ tñ dicit. Boor itaq testificans seniores:

Expanded text:
noscerent, et implevit palliolum illius hordeo, quasi sex modiis, et rediens Ruth onusta ad socrum, indicavit ei quae dixerat Booz. Ascendit ergo Booz ad portam, et sedit cum judicibus, et propinquiorem illum, de quo dixerat, et ait ad illum: « Partem agri patris nostri Elimelech disposuit Cui Booz: Ergo non ex media parte oportet te legum habere memoriam, habeas necesse est cum agro relictam Maalon, ut suscites nomensephus tamen dicit: Booz itaque testificans seniores,
Abbreviated transcription (Latin):
phaar fratris nostri. nobiscum
habent sortem ex p̾cepto dñi. Si
gͦ nupserint uiris trib alteriꝰ:
quia filii eaꝵ sequent᷑ tribum
patͥs: minuet᷑ hereditas nostra.
ꝯ soctium distributio confunde¬
tur in iubileo. Occasione gͦ fili¬
arum salphaach: lex hec ꝓmul¬
gata est a dño. per moysem.
de tribu et cognatione sua.
familiis. ne commisceantur
tribus. sed maneant ut a do¬
mino separate sutIt.

Expanded text:
phaad fratris nostri habent nobiscum sortem, ex praecepto Domini. Si ergo nupserint viris tribus alterius, quia filii earum sequentur tribum patris, minuetur haereditas nostra, et sortium distributio confundetur in jubilaeo . Occasionem ergo filiarum Salphaad, lex haec promulgata est a Domino per Moysen: de tribu et cognatione sua, familiis nec sibi misceantur tribus, sed ita maneant, ut a Domino separatę sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
unã datã a deo: q̃ in p̾cedentib
libris continet᷑. Altam datam
a moyse: que in hoc libro. ad¬
dentes in assertionẽ sui erroris:
adhuc dicebant. qd̃ multa hic
qͣi contͣria. qd̾ non fieret: si hic
esset p̾dictoꝵ repeticio. uerius
sentiendũ ẽ: qͥa hic pentateuc̃
ñ ẽ nisi lex una. que etiam ab
apło ⁊ aliis sepiꝰ uocat᷑ lex moysi
qͣm lex d̾i. hebreus etiã uocat
hos .u. libros: thorath .i. legem.
Nec ob aliud dicit᷑ lib̾ hic lex
scd̃a: nͥ qͥa p̃dicta hic itantur.
qͣi: lex iterata. Iterant᷑ aũt hic

Expanded text:
unam datam a Deo, quae in praecedentibus libris continetur, alteram datam a Moyse, quae in hoc libro. Attendentes in assertionem sui erroris, c dicebant quod multa hic quasi contraria; quod non fieret, si hic esset praedictorum repetitio. Verius sentiendum est, quia hic Pentateuchus non est nisi lex una, quae etiam ab Apostolo et aliis, saepe vocatur lex Moysi, quam lex Dei. Hebraeus etiam vocat hos quinque libros thorath, id est legem, nec ob aliud dicitur liber hic lex secunda, nisi quia praedicta hic iterantur quasi lex iterata. Iterantur hic
Abbreviated transcription (Latin):
ci solet: legit᷑ hoc in numeris.
Merito aũt hoc nomine censet᷑:
De om̃i popło: uiri apti ad arma
ferenda. pͥmogeniti. leuitȩ. qui
etiã bis numerant᷑. Mansiones
ꝑ qͣs ꝓfecti st̃. S nec mulieres:
nec minores .xx. annoꝵ:nec uul¬
gus ꝓmiscuũ: nec debiles ad bel¬
la: numant᷑. ad hanc partẽ hi¬
storiȩ: sic tͣnsit iosephus. Moyses
p̾dictam constitutionẽ legum:
dũ sub sina morarent᷑: a dõ cog¬
nouit.: ⁊ hebreis scͥptã contͣdidit.
sumꝙ cͥca legisl

Expanded text:
ci solet; Legitur hoc in Numeris. Merito autem hoc nomine censetur, De omni populo, viri apti ad arma ferenda; primogeniti Leviti, qui etiam bis numerantur, mansiones per quas profecti sunt. Sed nec mulieres, nec minores viginti annorum, nec vulgus promiscuum, nec debiles ad bella, numerantur. Ad hanc partem historiae sic transit Josephus. Moyses praedictam constitutionem legum, dum sub Sina morarentur, a Deo cognovit, et Hebraeis scriptam contradidit. que circa legisl
Abbreviated transcription (Latin):
guis illiꝰ: qui uiolauit hoc fedus.
hebrei uͦ aquã fundentes: atͦciorẽ
penã in uiolatorẽ indicabant. alii
enĩ liquores ñ effundunt᷑ de uase:
qͥn aliqd̾ sui uestigiũ in eo relinqͣi.
solus aque liquor ꝓrsus effundit᷑.
Qd̃ faciebant hebrei in federe ingto
cũ dño. qͣi dice̾nt. Ñ solũ iuolator
huiꝰ fedis ꝑibit: sic̃ in aliis fit fedibꝰ.
s tota ꝓgenies eiꝰ ꝑibit cũ eo ut nul¬
lum uestigiũ eiꝰ appareat suꝑ t̾rã.
Scͥpsitq iosue in die illa u̾ba ħ. in
uolumine legis d̃ .i. in libro hoc. ss¬
tulit lapidem ꝑgͣndem. posuitq eũ
subt̾ quercũ q̃ erat ante scũariũ dñi.
ꝯait. En lapis iste erit uob̃ in testi¬
moniũ. Solebant enĩ uetẽs: huimo¬
di durabilia erigere. ut sui diut᷑nita¬
te: posteris initũ fedus in memori¬
am reuocarent.Dimisitq iosue po¬
pulũ. singłos in possessionẽ suam.

Expanded text:
guis illius qui violaverit hoc foedus. Hebraei vero aquam fundentes, atrociorem poenam in violatorem indicabant. Alii enim liquores non effunduntur de vase, quin aliquod vestigium sui in eo relinquant. Solus aquae liquor prorsus effunditur. Quod faciebant Hebraei in foedere inito cum Domino, quasi dicerent: Non solum violator hujus foederis peribit, sicut in aliis fit foederibus, sed tota progenies ejus peribit cum eo, ut nullum vestigium ejus appareat super terram. « Scripsitque Josue in die illa verba haec in volumine legis Dei, tulit lapidem pergrandem, posuitque eum subter quercum, quae erat ante sanctuarium Domini, et ait: En lapis iste erit vobis in testimonium. » Solebant enim veteres hujusmodi durabilia erigere, ut sui diuturnitate posteris initum foedus in memoriam revocarent. Dimisitque Josue populum, singulos in possessionem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
nouus in egipto. longo tp̃re
post mortẽ iosepb. Ab illo enim
sub quo fuit ioseph. qͥ ꝓpͥo noĩe
moyses. Regno aũt tͣnsiato ad
aliam domũ: rex ille ob hoc qͣi
nouus: ignorauit bñficia que
ioseph contulãt egipto. ⁊ odie¬
bat isit. Maxime ut ait iosephꝰ.
tem ingenii. ⁊ laboris industriã.
⁊ affluentiã opũ. ⁊ sobolis nobil¬
tatẽ. Et ait rex ad ppłm suũ. Po¬
pulus isrł fere fortior ẽ nob̾. Sa¬
pient̃ oppͥmamꝰ eũ. ne multipli¬
catꝰ: uł ip̃e contͣ nos insurgat.
uł addat᷑ hostib nr̃is. et egre¬
diatur liber. Imposuit gͦ eis gͣ¬
ues angarias oꝑũ. qͥb fracti ñ
uacarent amplexib. ⁊ magistͦs
oꝑũ p̾fecit eis hebreos. s magi¬
stris oꝑũ: p̾fecit egiptios. ut du¬
riꝰ affligerent eos. Coxerunt gͦ
lateres. ex quib edificauer̃t re¬
gi ciuitates tab̃nacłoꝵ. phiton.
⁊ ramessem. Ciuitates quide pͥ
erant. s ñ erant tab̃nacłoꝵ. Erañ¬
quidẽ in finib egipti ⁊ id̾o mu¬

Expanded text:
novus in Aegypto » longo tempore post mortem Joseph . Ab illo enim sub quo fuit Joseph, qui proprio noMoyses. Regno autem translato ad aliam domum, rex ille ab hoc quasi novus, ignoravit beneficia Joseph, quae contulerat Aegypto, et odiebat Israel maxime, ut ait Josephus, tem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad populum suum: « Populus Israel fere fortior est nobis; sapienter opprimamus eum, ne multiplicatus, vel ipse contra nos insurgat, vel addatur hostibus nostris, et egrediatur liber. » Imposuit ergo eis graves angarias operum, quibus fracti non vacarent amplexibus, et magistros operum praefecit eis Hebraeos, sed magistris operum praefecit Aegyptios, ut durius affligerent eos. Coxerunt ergo lateres ex quibus « aedificaverunt regi civitates tabernaculorum, Phithon et Ramessen. » Civitates quidem prius erant, sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus Aegypti, et ideo mu
Abbreviated transcription (Latin):
fiscus reponet᷑. Aluid etiã opꝰ ñ
tam gͣue qͣm seruile: imposuit
eis. ut lutũ plateaꝵ ⁊ sordes ui¬
coꝵ cophinis exportarent. De qͦ
le. gitur. manus eiꝰ in cophi¬
no seruiert̃. Terciũ etiã addidit
opꝰ. scdm iosephũ. ut fluuiũ ꝑ
multas d̾iuationes diuidereñ.

Expanded text:
fiscus reponeretur. Aliud etiam opus, non tam grave quam servile, imposuit eis, ut lutum platearum et sordes vicorum cophinis exportarent, de quo legitur: « Manus ejus in cophino servierunt . » Tertium etiam addidit opus, secundum Josephum, ut fluvium per multas deriva
Abbreviated transcription (Latin):
estimationẽ ꝓ qͦ alii daret᷑: add̾et
qͥntam eiꝰ partẽ. Qd id̾o statutũ ẽ
uouãt aspiraret. qi penitentia
ductus. Ne etiam digniorẽ aliis
se putaret in emptione eius
rei:quia eam dederat.
Hystoria numerorum

Expanded text:
 alii daretur, adderet quintam ejus partem. Quod ideo est statutum, verat, aspiraret, quasi ad poenitentiam ductus, nec etiam digniorem aliis se putaret in emptione ejus rei, quia eam dederat. HISTORIA LIBRI NUMERORUM
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ erat dñi. S distinguendũ ẽ
de huiꝰmodi uotis. Aliqͣndo eñ
sit ex uoto aliqͥd scĩficabat᷑ dño:
qͦd anathematizabat᷑ illud. nec
potãt uendi a sac̾dotib. uł ali¬
enari. Qñq: ñ sic obligabant᷑ uo¬
tiua. s pota̾nt a sacerdotib uen¬
di: det̾̃minato p̾cio: scd̃m utilita¬
tẽ q̃ ex his potãt ꝓuenire: siue e̾et

Expanded text:
. Sed distinguendum est de hujusmodi votis. Aliquando enim sic ex voto aliquid sanctificabatur Domino, quod anathematizabatur; illud non poterat vendi a sacerdotibus, vel alienari. Quandoque non sic obligabantur votiva, sed poterant vendi a sacerdote, determinato pretio, secundum utilitatem quae ex his poterat
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatorib: ꝓmisit dñs
bñdictiones suas: dicens. Dabo
uobis pluuias tẽporib suis. c̃.
ubi .xxx. clausule ꝓmissionum
inueniunt᷑. Trans gressorib uͦ: lon¬
ge plures ingeminat maledicti¬
ones. De decimis ⁊ uotius:
N decimatione animahũ: qͦd de

Expanded text:
observatoribus praemisit Dominus benedictiones suas dicens: « Dabo vobis pluvias temporibus suis, etc. ubi clausulae promissionum inveniuntur. Transgressoribus vero longae plures ingeminat maledictiXXXII. De decimis, et votivis. In decimatione animalium, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur tñ quibdam: ab actorib
sic nominat᷑. ut qͣsi cronice sc̃bendo:
qͥsq iudicũ tempꝰ suũ in achs rede¬
gerit. aͥs aũt in unũ cõpegit: dubi¬
um ẽ. Dicunt qͥdam: qd̾ samuel.
Alii: qd̃ esdras. Uerisimiliꝰ uidetur:
qd̃ et echias. qͥ ⁊ parabolas salomo¬
nis: ⁊ librũ regum: in unũ collegit.
iudices ñ annumant᷑: dicimꝰ. qͥa
ñ solũ iudicauerunt ppłm: s ꝯ rexe

Expanded text:
ur tamen quibusdam ab auctoribus sic nominatus, ut quasi chronice scribendo, quisque judicum tempus suum in actis redegerit. Quis autem in unum compegerit dubium est. Dicunt quidam quod Samuel, alii quod Esdras. Verisimilius videtur quod Ezechias, qui parabolas Salomonis, et librum Regum in unum collegit. judices non annumerentur, dicimus quia non solum judicaverunt populum,
Abbreviated transcription (Latin):
exodi non
alia qui¬
predicta
s eadem
continua¬
fastidium
tollendum: in quinq partioio¬
nes distincta ẽ. quaꝵ quelibet:
ꝓpͥum libri sortita ẽ uocabulũ
Etiam he quinq distincte sunt
rum .xiii: precesserunt in gene¬
si. hec aũt scda particio: grece
dicitur: exodus. latine: exitus.
enĩ de exitu isrł de egipto. Hebͣ¬
ice dicit᷑: heslemoth. a pͥncipio

Expanded text:
Exodi, non alia quipraedicta, sed eadem continuafastidium tollendum in quinque partitiones distincta est, quarum quaelibet proprium libri sortita est vocabulum. Etiam hae quinque distinctae sunt rum tredecim praecesserunt in Genesi. Haec autem secunda partitio Graece dicitur Exodus, Latine Exitus. enim de exitu Israel de Aegypto. Hebraice Elesmoth, a principio
Abbreviated transcription (Latin):
tres in anno
ꝓponit q̃dragenas. licet obhoc insti¬
tutũ dicat᷑. qͥa tͤs tͥb legunt᷑ ieiunaᷤᷤ¬
seqͣdragenis. Moyses. helias. Iħs.Si¬
uͦ fuerit: siue non: pꝰ scdm reditũ: de
constructione tabnacłi p̾cepit eiz
misit de obseruatione sabbi. ne for¬
te:in hoc oꝑe putarent sibi licere
oꝑari in sabbato

Expanded text:
tres in anno proponit quadragenas, licet ob hoc institutum dicatur, quia tres tribus leguntur jejunasse quadragenis. Moyses, Elias  non, post secundum reditum de constructione tabernaculi praecepit eis misit de observatione Sabbati, ne forte in hoc opere putarent sibi licere operari in Sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .xl. annis seruiuit ei in deserto.
ppłm tͣns iordanẽ. Et sepeliert̃ eum
in tannasara. q̃ sita ẽ in monte
effraim. Elearar quoꝙ mortuus ẽ.
is sepeliert̾ eũ in gabaa pbinees fi

Expanded text:
 annis servivit ei in deserto. populum trans Jordanem, et sepelierunt eum in Tannathsara, quae sita est in monte Ephraim. Eleazar quoque mortuus est, et sepelierunt eum in Gabaa Phinees fi
Abbreviated transcription (Latin):
mundum sensilem: ex his con¬
stantẽ. Quidam: celum: suꝑi¬
ores partes mundi sensilis:
tonis. aristotilis. epicuri. Pla¬
to dix̃: tria fiusse ab et̾no. d̃m.¬

Expanded text:
mundum sensibilem ex his constantem. Quidam coelum superiores partes mundi sensibilistonis, Aristotelis et Epicuri. Plato dixit tria fuisse ab aeterno,
Abbreviated transcription (Latin):
N principio erat u̾bũ. &
uerbum: erat pͥncipiũ. In
dum. Mundus quatuor mo
est.. grecus: ip̃m microchos¬
mum .i. minorem mundũ: uo¬
cat. Empyreum aũt: & sensi¬
lem mundum: & sublunarẽ
regionem: creauit ds̃ .i. de ni¬
chilo fecit. hominẽ uͦ: creauit:
.i. plasmauit. De creatione gͦ
illox triũ: inqͥt legis lator. In
pͥncipio: creauit d̃s celũ & t̾rã.
celũ :i. continens: & contentũ.

Expanded text:
n principio erat Verbum, et Verbum erat principium, in dum . Mundus quatuor modest, et Graecus hominem microcosmum, id est minorem mundum vocat. Empyreum autem et sensibilem mundum, et sublunarem regionem creavit Deus, id est de nihilo fecit; hominem vero creavit, id est plasmavit. De creatione ergo illorum trium inquit legislator: In principio creavit Deus coelum et terram , id est continens et contentum,
Abbreviated transcription (Latin):
illa que his sunt contraria. ueraciter a¬
nathematirata esse credendum est nisi
hec quib sunt contraria. fide et corde
ceneantur: et aperta coufessione pro-¬
mantur a¬

Expanded text:
illa, quae his sunt contraria, veraciter anathematizata esse credendum est, nisi haec quibus sunt contraria, fide et corde teneantur, et aperta confessione promantur
Abbreviated transcription (Latin):
prebeatur: quia hec quȩ ꝑ se sunt ui¬
lia. fides efficit preciosa: et quȩ ab in¬
fidelib ministrantur. etiam si fue¬
rint sumptu magna. omni tamen
iustificatione sunt uacua. Celebra
uos scĩs exercete ieiuniis: ut ab om¬
nib ꝑturbationib liberi. ad festa
sacratissima ueniatis. Suꝑbiȩ sp̃c de
quo sunt omnia orta peccata. humili¬
tatis amore pellatur: et qui elatione
tunruerant. mansuetudine mitigen¬
tur. Quorum uero animos aliqua
exasꝑauit offensio: reconciliatione
sibimet inunitatem studeant redi¬
re concordiȩ. Nemini malum pro
malo reddentes. et donantes inuicẽ
uobis. sicut xp̃c donauit uobis. hu¬
manas inimicitias pace delete: et si
qui de subditis ur̃is aut claustra cu¬
stodiȩ aut uincula meruerunt. mi¬
sericorditer relaxentur: ut qui coti¬
diane indulgentiȩ remediis indige¬
mus: non difficulter peccatis ignos¬
camus alienis. Dicentes enim ad do¬
minũ patrem nr̃m. dimitte nobis de¬

Expanded text:
praebeatur: quia haec, quae per se sunt vipraebeatur: quia haec, quae per se sunt vilia, fides efficit pretiosa, et quae ab infidelibus ministrantur, etsi fuerint sumptu magna, omni tamen justificatione sunt vacua. CAvos sanctis exercete jejuniis, ut ab omnibus perturbationibus liberi ad festa sacratissima veniatis. Superbiae spiritus, de quo sunt omnia orta peccata, humilitatis amore pellatur; et qui elatione tumuerant, mansuetudine mitigentur. Quorum vero animos aliqua exasperavit offensio, reconciliati sibimet in unitatem studeant redire concordiae. Nemini malum pro malo reddentes, et donantes invicem vobis, sicut Christus donavit nobis , humanas inimicitias pace delete; et si qui de subditis 170 vestris aut claustra custodiae, aut vincula meruerunt, misericorditer relaxentur: ut qui quotidianae indulgentiae remediis indigemus, non difficulter peccatis ignoscamus alienis. Dicentes enim ad Dominum Patrem nostrum: Dimitte nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
quedam duos intulit nũmos: et tali
ib̾u xp̃i testimonio meruit coronari.
ut in tam paruo muneris modo. om¬
nium collationi fuerit condigna pre¬
ferri: quia inter magna eorum dona
quib multa residebant. illius quod
fuit exiguum. fuit totum. Si uero a¬
liquis tante pauꝑtatis coartatur an¬
gustiis. ut nec ad duo era inopi imꝑ¬
tienda sufficiat. habet in preceptis dñi.
unde impleat bonȩ uoluntatis offici¬
um: Siquidem qui sicienti pauꝑi ca¬
licem aquȩ frigidȩ ministrarit. mer¬
cedem sit sui oꝑis adepturus: tanta
seruis suis dño ad obtinendum reg¬
num suum preparante compendia:
ut etiam prebitio aquȩ cuius ususgͣ¬
cuitus atq cõmunis est. premio non
careret. Quod ne ulla intercluderet
difficultas. de aqua frigida forma ẽ
propofita pietatis: ne putaret se mer¬
cede cariturum. cui de calefactione
potus. lignorum impendium defu¬
isset. De quo tamen calice non frustͣ
admonet dñs. ut in nomine ipsius

Expanded text:
quaedam duos intulit nummos , et tali quaedam duos intulit nummos , et tali Jesu Christi testimonio meruit coronari, ut in tam parvo muneris modo omnium fuerit collationi digna praeferri: quia inter magna eorum dona, quibus multa residebant, illius quod fuit exiguum, fuit totum. Si vero aliquis tantae paupertatis coarctatur angustiis, ut nec ad duo aera inopi impartienda sufficiat, habet in praeceptis Domini unde impleat bonae voluntatis officium. Siquidem qui sitienti pauperi calicem aquae frigidae ministrarit, mercedem est sui operis adepturus : tanta servis suis Domino ad obtinendum regnum suum praeparante compendia, ut etiam praebitio aquae, cujus usus gratuitus atque communis est, praemio non careret. Quod ne ulla intercluderet difficultas, de aqua frigida forma est proposita pietatis: ne putaret se mercede cariturum, cui de calefactione potus lignorum impendium defuisset. De quo tamen calice non frustra admonet Dominus ut in nomine ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
nulla utilius. quã elemosinarũ oꝑa
multas laudabiles pietatis continẽt
actiones: ut omniũ fidelium pares
animi esse possint. etiam inter impa¬
res facultates. D ilectio enim quȩ simul
deo hominiq debetur: nullis umquã
ita impeditur obstaculis. ut non ei
semꝑ bene uelle sit liberum. Dicenti¬
b: quippe anglis. gła in excelsis deo et
in terra pax hominib bonȩ uolunta¬
tis: non solum uirtute beniuolentiȩ. s
etiam pacis bono beatus efficitur: qui¬
cumq aliis quacumq miseria labo¬
rantib caritate compatitur. Latissi¬
ma gͦ sunt oꝑa pietatis: que ipsa sui
uarietate id ueris conferunt. xp̃ianis.
ut in distributione elemosinarum.
non solum diuites et habundantes.
s etiam mediocres et pauꝑes. suas ha¬
beant portiones: et qui largitatis sunt
uirib in equales. mentis tamen affec¬
cione sint similes. Nam cum sub ocłis
dñ multi ingarofilacio ex opulen¬
tla sua multa conferrent: ui dua

Expanded text:
nulla utilius quam eleemosynarum opernulla utilius quam eleemosynarum opernomine 169 multas laudabiles pietatis continent actiones, ut omnium fidelium pares animi esse possint etiam inter impares facultates. Dilectio enim quae simul Deo hominique debetur, nullis umquam ita impeditur obstaculis, ut non ei semper bene velle sit liberum. Dicentibus quippe angelis: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , non solum virtute benevolentiae, sed etiam pacis bono beatus efficitur, quicumque aliis quacumque miseria laborantibus charitate compatitur. Latissima enim sunt opera pietatis, quae ipsa sui varietate id veris conferunt Christianis, ut in distributione eleemosynarum non solum divites et abundantes, sed etiam mediocres et pauperes, suas habeant portiones; et qui largitatis sunt viribus inaequales, mentis tamen affectione sint similes. Nam cum sub oculis Domini multi in gazophylacio ex opulentia sua multa conferrent, vidua
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ melior esse debeat: generaliter
annitendum est. ut in die redempti
est ac deuotius exequendum. ut apo¬
stolica institucio quadraginta die¬
rum ieiunus impleatur: non ciboꝵ
tantummͦ parcitate. s priuatione
maxime uiciorum. Nam cum ad
hoc castigatio ista sumatur. ut carna¬
lium desideriorum fomites subtra¬
hantur: nullum magis sectandum
est continentiȩ genus. quam ut sẽꝑ
simus ab iniusta uoluntate sobru.
et ab inhonesta actione reiuni. Quȩ
deuotio. non omittit egros: non secer¬
nit inualidos: quia etiam in langui¬
do atq inutili corpore. potest anĩmi
integritas repperiri: si ubi fuit sedis
prauitatis. ibi confirmentur funda¬
menta uirtutis. Et ideo infirme car¬
nis ista sufficit egritudo. quȩ sepe m̃¬
suram uoluntarie afflictionis exce¬
dit. tantum ut mens officii sui imple¬
at partes: et que corporea eopulatione
non utitur. nulla iniquitate pascat᷑.
Racionabilib autem scĩsq ieuinus.

Expanded text:
semper melior esse debeat, generaliter semper melior esse debeat, generaliter annitendum est ut in die redemptioest et devotius exsequendum, ut apostolica institutio quadraginta dierum jejuniis impleatur, non ciborum tantummodo parcitate, sed privatione maxime vitiorum. Nam cum ob hoc castigatio ista sumatur, ut carnalium desideriorum fomites subtrahantur, nullum magis sectandum est continentiae genus, quam ut semper simus ab injusta voluntate sobrii, et ab inhonesta actione jejuni. Quae devotio non omittit aegros, non secernit invalidos: quia etiam in languido atque inutili corpore potest animi integritas reperiri, si ubi fuit sedes pravitatis, ibi confirmentur fundamenta virtutis. Et ideo infirmae carnis ista sufficit aegritudo, quae saepe mensuram voluntariae afflictionis excedit, tantum ut mens officii sui impleat partes, et quae corporea epulatione non utitur, nulla iniquitate pascatur. Rationabilibus autem sanctisque jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
Ab occultis meis munda me: et ab a¬
lienis parce seruo tuo. Si autem quod
exꝑimentis probatur. talis condicio ẽ
eorum qui concupiscentus renitunt᷑.
qui iracundiȩ motib reluctant᷑ et ip¬
sarum quoq cogitationum archana
castigant. ut numquam possint in
cordib suis non inuenire quod rep¬
bent. et sepe aut fallantur occultis.
aut grauentur alienis: quȩ in aliis
uulnera. quib austerior sit adhiben¬
da medicina. ut illius sacramenti ꝑ
quod soluuntur oꝑa diaboli. non in¬
ueniantur aliem: Paschalis quippe
festiuitatis hoc proprium est. ut cota
eccła remissione gaudeat peccatorũ:
quȩ non in eis tantum flat quisacro
baptismate renascuntur: s etiam in
eis qui dudum in adoptiuorum sor¬
te numerantur. Quamuis enim pͥn¬
cipaliter nouos homines faciat rege¬
n̾ationis ablutio: quia tamen suꝑẽ
omnib contra rubiginem mortalita¬
tis cotidiana renouatio. et inter pro¬
fectuum gradus. nullus est qui non

Expanded text:
Ab occultis meis munda me, Domine, et ab aAb occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo . Si autem, quod experimentis probatur, talis conditio est eorum qui concupiscentiis renituntur, qui iracundiae motibus reluctantur, et ipsarum quoque cogitationum arcana castigant, ut 168 et numquam possint in cordibus suis non invenire quod reprobent, et saepe aut fallantur occultis, aut graventur alienis; considerandum vulnera, quibus austerior sit adhibenda medicina: ut illius sacramenti, per quod solvuntur opera diaboli, non inveniantur alieni. Paschalis quippe festivitatis hoc proprium est, ut tota Ecclesia remissione gaudeat peccatorum, quae non in eis tantum fiat qui sacro baptismate renascuntur, sed etiam in eis qui dudum in adoptivorum sorte numerantur. Quamvis enim principaliter novos homines faciat regenerationis ablutio, quia tamen superest omnibus contra rubiginem mortalitatis quotidiana renovatio, et inter profectuum gradus nullus est qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ra: et unicuiq fidelium ad colendũ
deum ipsa rerum natura doctrina est.
dum celum et cerra mare et omnia q̃
in eis sunt. bonitatem et omnipoten¬
tiam sui protestantur auctoris: et fa¬
mulantium dementorum mirabilis
pulchritudo. iustam ab intellectuali
creatura graciarum exigit actionem.
S cum ad istos recurritur dies. quos
specialius reparationis humanȩ sacra¬
menta signarunt: et qui uicmno ordi¬
ne atq contiguo festum paschale pre¬
cedunt: diligentius nobis preparatio
religiose purificationis indicitur. Quã¬
ius enim inquolibet cempore innocẽs
sit uita multorum. et plurimos deo
bonorum actuum consuetudo com¬
mendet: non adeo tamen de conscien¬
tie integritate fidendum est. ut huma¬
na fragilitate inter scandala temptati¬
onesq degente. nichil potuisse arbitre¬
mur. quod lederet eam incidere ⁊ cum
propħ̃a excellentissimus dicat. Quis
gloriabitur castum se habere cor. aut
mundum se esse apeccato: Et iterum.

Expanded text:
ra ; et unicuique fidelium ad colendum ra ; et unicuique fidelium ad colendum Deum ipsa rerum natura doctrina est, dum coelum et terra, mare et omnia quae in eis sunt, bonitatem et omnipotentiam sui protestantur auctoris, et famulantium elementorum mirabilis pulchritudo justam ab intellectuali creatura gratiarum exigit actionem. Sed cum ad istos recurritur dies, quos specialius reparationis humanae sacramenta signarunt, et qui vicino ordine atque contiguo festum paschale praecedunt, diligentius nobis praeparatio religiosae purificationis indicitur. Quamvis enim in quolibet tempore innocens vita sit multorum, et plurimos Deo bonorum actuum consuetudo commendet, non adeo tamen de conscientiae integritate fidendum est, ut humanam fragilitatem inter scandala tentationesque degentem nihil potuisse arbitremur, quod laederet eam, incidere; cum propheta excellentissimus dicat: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
misericors et iustus auditor. cquitati
sue de nrã lenitate prescripsit: ut non
haberet in eos ius seueritatis quos
non inuenisset cupidos ultionis. Cle¬
mentes autem et mittes animos: etiã
largitas decet. Nichil est enim dig¬
nius quam ut homo sui sit auctoris
initator: et scđm modum proprie
facultatis. diuini sit oꝑis exequutor.
Nam cum aluntur esurientes. uesti¬
untur nudi fouentur infirmi: non¬
ne auxilium dei manus explet mi¬
nistri. et benignitas serui. munus ẽ
dñi: Qui cum ad effectus miscdĩȩ
sue aditore non egeat: ita suam om¬
nipotentiam temꝑauit. ut et labori¬
b hominũ ꝑ homines subueniret:
et merito deo gr̃ȩ referrentur de pie¬
tatis officiis. cuius oꝑa uiderentur
in famulis. Propter quod ipse dñs
discipłis ait. Sic luceat lux urã corã
hominib ut uidentes oꝑa urã bona
magnificent patrem ur̃m qui inceł est.
EMPER quidem dilectissi¬
mi miscđia dni plena ẽ ter¬

Expanded text:
misericors et justus auditor, aequitati misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescripsit, ut non haberet in eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil est enim dignius quam ut homo sit sui auctoris imitator, et secundum modum propriae facultatis, divini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Dei manus explet ministri, et benignitas servi munus est Domini? Qui cum ad effectus misericordiae suae adjutore non egeat, ita suam omnipotentiam temperavit, ut laboribus hominum per homines subveniret. Et merito Deo gratiae referuntur de pietatis officiis, cujus opera videntur in famulis. Propter quod ipse Dominus discipulis ait: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum, qui est emper quidem, dilectissimi, misericordia Domini plena est ter
Abbreviated transcription (Latin):
narum: si dum iusticiȩ sententia su¬
spenditur penitentiȩ medicina non
dñi digna obseruantia celebretur: cũ¬
ctorum se fidelium corda scĩficent.
Mitescat seuicia: mansuescat iracun¬
dia: remittant sibi omnes culpas in¬
uicem suas: nec exactor sit ũdicte. qͥ
petitor est uenie. Dicentes enim dimit¬
te nobis debita nr̃a sicut et nos dimnit¬
timus debitorib nr̃is: durĩsimis uin
culis nos illigamus. nisi quod profite¬
mur implemus. Unde si orationis
huius sacratissimum pactum non to¬
ta sui conditione seruatum est. nunc
saltim conscientiam suam unusqͥsq
cognoscat: et alienis ignoscendo deli¬
ctis. abolitionem suorum obtineat pec¬
catorum. Bicente namq dnõ. si di¬
miseritis hominib peccata eorum.
dimittet et uobis pater urͣ qui in ce¬
lis est delicta ur̃a: non longe est ab u¬
no quoq quod poscit. cumꝰ de benig¬
nitate supplicis sententia pendeat iu¬
dicantis: qui humanarum precum

Expanded text:
narum, si dum justitiae sententia sunarum, si dum justitiae sententia suspenditur, poenitentiae medicina non Domini digna observantia celebretur, cunctorum se fidelium corda sanctificent. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia, remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae, qui petitor est veniae. Dicentes enim: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; durissimis nos vinculis illigamus, nisi quod profitemur impleamus. Unde si orationis hujus sacratissimum pactum non tota sui conditione servatum est, nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Domino: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester, qui in coelis est, delicta vestra : non longe est ab unoquoque quod poscit, cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis: qui humanarum precum
Abbreviated transcription (Latin):
tissimis animis necessarium ẽ: quan¬
to illis amplius est expetendum. qui
tota forte anni spacia aut securus.
aut negligentius transierunt. Quos
caritate debita cõmonemus. ut noni¬
deo sibimet blandiantur. quia nobis
conscientiȩ singłorum patere non pos¬
sunt: cum ocłos dei simul uniuersa
cernentes. non abdita locorum non
parietum septa secludant: nec solum
ei acta et cogitata. uerum et agenda
et cogitanda sint cognita. Ista gͦ sel¬
entia sũmi iudicis. iste est tremendꝰ
aspectus: cui ꝑuium est omne soli¬
dum. et aꝑtum omne secretum: cul
obscura clarent. muta respondent:
silentium conficetur: et sine uoct mã
loquitur. Nemo patientiam bonita¬
tis dei de peccatorum suorum impu¬
nitate contempnat: nec ideo illum
estimet non offensum. quia nondũ
ẽ exꝑtus iratum. Non sunt longe.
uite mortalis induciȩ: nec diuturna
est licentia insipientium uoluptatũ.
in eternarum dolorem transitura pe¬

Expanded text:
tissimis animis necessarium est, quantissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota fere anni spatia aut securius aut forte negligentius transierunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandiantur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt, cum oculos Dei simul universa cernentis, non abdita locorum, non parietum septa secludant; nec solum ei acta et cogitata, verum et agenda et cogitanda sint cognita. Ista ergo scientia summi judicis, iste est tremendus aspectus, cui pervium est omne solidum, et apertum omne secretum; cui obscura clarent, muta respondent, silentium confitetur, et sine voce mens loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum suorum impunitate contemnat; nec ideo illum aestimet non offensum, quia necdum est expertus iratum. Non sunt longae vitae mortalis induciae, nec diuturna est licentia insipientium voluntatum in aeternarum dolorem transitura poe
Abbreviated transcription (Latin):
bremus. saluberrime nos quadragin¬
ta dierum ieiunio preparemus. Non
enim hii tantum qui ꝑ mortis xp̃i re¬
surrectionisq misterium in nouam
uitam baptismo sunt regenerante uẽ¬
turi: s etiam omnes popłi renatorũ.
utiliter sibi et necessarie presidium
huius sanctificationis assumunt.
Illi ut quȩ nondum habent accipiant.
isti ut accepta custodiant. Dicente nã¬
q apło qui stat uideat ne cadat: ne¬
mo est tanta firmitate suffultus. ut
de stabilitate sua debeat ẽẽ securus.
Utamur gͥ dilectissimi saluberrimi tẽ¬
poris uenerabilib institutis: et sollici¬
tiore cura cordis nr̃i specula tergamꝰ.
Quantumlibet enim caste et sobrie
mortalis hȩc uita ducatur. quodam
tamen puluere terrenȩ conuersatio¬
nis asꝑgitur: et nitor mentium ad dei
unaginem conditarum. non ita a fu¬
mo tocius uanitatis alienus est. ut
nulla possit sorde fuscari: et non sẽꝑ
indigeat expoliri. Quod si etiam cau¬

Expanded text:
bremus, saluberrime nos quadraginbremus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim ii tantum qui per mortis Christi resurrectionisque 165 mysterium in novam vitam baptismo sunt regenerante venturi, sed etiam omnes populi renatorum, utiliter sibi et necessarie praesidium hujus sanctificationis assumunt: illi, ut quae nondum habent, accipiant; isti, ut accepta custodiant. Dicente namque Apostolo: Qui stat videat ne cadat , nemo est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat esse securus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantumlibet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenae conversationis aspergitur, et nitor mentium ad Dei imaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sorde fuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cau
Abbreviated transcription (Latin):
nimos ista concutiant. et in aliquod
illicite causationis murm̃ impellant.¬
Siquidem istis uarietatib etiam excel¬
lentissimus propħa dauid usq ad ꝑi¬
culum se turbatum profitetur. et dic̃.
Mei autem pene moti sunt pedes. pe¬
ne effusi sunt gressus mei: quia zela¬
ui in peccatorib pacem peccatorum
uidens. Unde quia paucorum est cã
solida fortitudo. ut nulla in equalita¬
tum ꝑturbatione quatiantur. et mul¬
cos fidelium non aduersa tantum
s etiam scd̃a corrumpant: sanandis
uulnerib quib humana infirmi¬
tas sauciatur. diligens est adhiben¬
da curatio. Ideo enim de ꝑiculis qͥli
mundus hic plenus est quedã bre¬
uiter ꝑcucurri: ut dicente scriptura
quis głabitur castum se habere cor.
aut mundum se esse apeccato: omnes
sibi intelligant delictorum indulgen¬
tiam. et reparationis necessariam esse
decurrimus. quam cum ipsa nobis
sacramenta redemptionis nr̃e tempoꝵ
lege referuntur: quȩ ut dignius cele¬

Expanded text:
nimos ista concutiant et in aliquod nimos ista concutiant et in aliquod illicitae causationis murmur impellant.Siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatum profitetur, et dicit: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla inaequalitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant, sanandis vulneribus quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim de periculis quibus mundus hic plenus est quaedam breviter percurri, ut dicente Scriptura: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intelligant delictorum indulgentiam et reparationis necessariam esse decurrimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius cele
Abbreviated transcription (Latin):
autem uirtutib obtinendis. tam du¬
bius modus et tam incerta discretio
est: ut si quisquam inter bonorum
malorumꝰ confinia. subtilissimi discͥ¬
minis potuerit seruare mensuras: dif¬
ficile ut bene sibi consciam probitatẽ.
obtrectantium lingua non mordeat:
et iniquorum euadat opprobria. cui
est amica iusticia. Iam cum ad ipsas
rerum temporalium uarietates. cogita¬
to humana conuertitur: quante se
opponunt caligines. quanti prauarũ
opinionum oboruintur errores: ut de
obiectu contrariorum sumatur ma¬
teria querelarum. Nam licet omni¬
um fidelium corda non dubitent.
nullisq mundi huius partib nul¬
lisq temporib prouidentiam abesse
diuinam: nec de stellarum potestate
que nulla est. scłarium negociorum
pendere prouentus. s equissimo et
clementissimo summi regis arbitrio
tas: tamen cum quedam non scđm
desideria nr̃a procedunt. et sub hu¬
q iniqui causa quam iusti: uicinu̾
nimis atq contiguum : ut etiam magna¬

Expanded text:
autem virtutibus obtinendis tam 164 duautem virtutibus obtinendis tam 164 dubius modus et tam incerta discretio est, ut si quisquam inter bonorum malorumque confinia, subtilissimi discriminis potuerit servare mensuras, difficile sit ut bene sibi consciam probitatem obtrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores, ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum. Nam licet omnium fidelium corda non dubitent nullis hujus mundi partibus, nullisque temporibus providentiam abesse divinam, nec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequissimo et clementissimo summi Regis arbitrio tas , tamen cum quaedam non secundum desideria nostra procedunt, et sub huque iniqui causa quam justi, vicinum nimis atque contiguum est, ut etiam magnos a
Abbreviated transcription (Latin):
humana non subtrahat: nec ab illo
bono sine quo non potest bona esse
deficiat. At si quid sibi impossibile
aut arduum in mandatorum effec¬
tib exꝑitur. non in se maneat s ad
iubentem recurrat: qui ideo dat pre¬
ceptum ut excitet desiderium. et pres¬
cet auxilium: dicente propħa. lacta
in deuni cogitatum tuum et ipse te
enutriet An forte quisquam ita in¬
solenter suꝑbit. ita se illesum ita mi¬
maculatum esse presumit: ut nulltꝰ
iam renouationis indigeat: Fallit᷑
prorsus ista ꝑsuasio: et nimia uanita¬
te ueterascit. quicũq inter cẽptatio¬
nes istius uitȩ. ab omni se uulnere cre¬
dit immunem. Plena omnia ꝑicłis:
plena sunt laqueis. Incitant cupidi¬
tates.⁊ insidiantur illecebre: blandiũ¬
tur lucra: dampna deterrent. A ma¬
re sunt obloquentium linguȩ: nec
semꝑ ueracia sunt ora laudantium.
Iude seuit odiumꝰ. hinc decipit m̃dax
officium: ut facilius sit uitare discor¬
dem. quam declinare fallacem. In ipsis

Expanded text:
humana non subtrahat, nec ab illo humana non subtrahat, nec ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat: ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat, sed ad jubentem recurrat: qui ideo dat praeceptum, ut excitet desiderium et praestet auxilium, dicente propheta: Jacta in Deum cogitationem tuam, et ipse te enutriet . An forte quisquam ita insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit quicumque inter tentationes hujus vitae ab omni se vulnere credit immunem. Plena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupiditates, insidiantur illecebrae, blandiuntur lucra, damna deterrent, amarae sunt obloquentium linguae, nec semper veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium: ut facilius sit vitare discordem, quam declinare fallacem. CAP. II. In ipsis