comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fit in deo confessio sola ẽ. & lauda¬
tio bonoꝵ: quȩ p̃stita sunt ab eo. Bene¬
dictio uͦ quȩ fit a deo in nob̃ implet᷑:
dum eius ueneficiis iinplem̃. Qũe autẽ
uidei fideles crediderunt uenturũ: Mĩc
nos uenisse ciedimꝰ. In eiꝰ qͥppe laude ce¬
lestia & t̾iena concinunt: qͥa quo nascen¬
te celestes uuirtutes decantant gła in ex¬
celsis do. & in t̾ra pax hominib. code
mundi pncipe tͥumphaturo laudis ui¬
refticte de quinq panib & duob piscib.
uolucrunt rape ĩm. et constituere reg̃e:
s ipse fugit in montẽ. Nunc autẽ ñ repri¬
mit uoces cor: qui regnũ dauid restau¬
randũ in eo concinunt. In qͦ aꝑte docet qd̾
çcñi imperii eẽt rex in celis. ñ tm̃ in terris:
ad qđ ꝑ contemptũ mortis. & głam resur¬
rectionis. et tͥum phum ascensionis ꝑue¬
niret. Hinc pꝰ resurrectionẽ ait discipu¬
lis: data ẽ mͥ om̃is potestas in celo ꝙ in
tra. Consonat laus turbȩ uoci gabrihelis:

Expanded text:
quae fit in Deo, confessio sola est et laudatio bonorum, quae praestita sunt ab eo. Benedictio vero quae fit a Deo, in nobis impletur, dum ejus beneficiis implemur. Quem autem Judaei fideles crediderunt venturum, hunc nos venisse credimus. In ejus quippe laude coelestia et terrena concinunt, quia quo nascente coelestes virtutes decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus : eo de mundi principe triumphaturo, refectae, de quinque panibus et duobus piscibus voluerunt rapere Jesum et constituere regem, sed ipse fugit in montem. Nunc autem non reprimit voces eorum qui regnum David restaurandum in eo concinunt. In quo apte docet quod aeterni imperii rex esset in coelis, non tantum in terris. Ad quod per contemptum mortis, et gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc post resurrectionem ait discipulis: « Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . » Consonat laus turbae voci Gabrielis,
Abbreviated transcription (Latin):
Drecunt ꝓpħe: sequunt᷑ apłi. Abissus abis¬
sũ inuocat .i. lex legem alteram. Piccessit
uidaicus ppłs: sequutus ẽ gentilis. Om̃s
fideles clamant filio dauid osanna qđ
latine dicit᷑ salus: qͥa credunt daiud fili¬
um. dĩ filiũ unũ filium. saluare t̾renos:

Expanded text:
etae, sequuntur apostoli. Abyssus abyssum invocat , id est, lex legem alteram. Praecessit Judaicus populus, secutus est gentilis. Omnes fideles clamant filio David, Hosanna, quod Latine dicitur salus; quia creduut David filium, Dei Filium, unum Filium, sal
Abbreviated transcription (Latin):
& orationem defcit. Nam om̃s uii ex
habundanti sͥ. misetunt in munera ̃i.
ħ autẽ ex eo qd̾ deẽ illi. totum uictũ suũ
quẽ hũit misit. Ex eo qđ deẽ illi intel¬
ligit᷑ bona uoluntas citis: qͥa qd̃ potuit
misit.: ⁊ qd̾ ñ potuit. desidcrauit. Iudeis
mittit diuicias ex habundantia. qͣsi
Mando dicat apud se. ds̃ grãs ago tibi.
qͥa ñ sum sic̃ cet̾i hominũ. raptores.

Expanded text:
s hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. Ex eo quod deest illi, intelligitur bona voluntas ejus: quia quod potuit misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat apud se: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores,
Abbreviated transcription (Latin):
& philippũ: qm̃ ipsi pͥmũ gentes ad¬
duxerunt ad xp̃m. Philippus samari¬
am quasi asinam: petrus cornelium.
quasi samariȩ pullum. Bini uocant᷑
apłi: bini inutunt᷑: qͥa caritas ñ ẽ in
uno. Unde scͥptum ẽ ue soli. Duo educt̃
hebrcos de egipto: duo portant bottum
de scã t̾ra ÷ ut semꝑ p̃positi uingant oꝑi
scientiã: duo mandata de duab tabuł
tent: et int̾ duo cherubin dñm cognos¬
cant. spũ &. m̃te psallentes. Soluite
inꝗt: ꝑ doctrinam.&. ꝑ miracula. Ac
si diceret᷑. Quecũq solueritis in terra:
erunt soluta in celis. Alieni alligant
ut possideant: xp̃e soluit ut teneat.
Confestim dimittet eos dñs uidelico
qͥ iure cieationis desiderat: ut om̃is cre¬
atura suo seruicio mancipet᷑. Primo
homines uocant᷑ ꝑ doctrinã & mira¬
cula apłoꝵ: deinde dimittit eos dñs
in arbitrio suo. ut uel in fide qua uo¬
cati sunt remaneant. uł in antiquaᷤ

Expanded text:
et Philippum, quoniam ipsi primum gentes adet Philippum, quoniam ipsi primum gentes adduxerunt ad Christum, Philippus Samariam quasi asinam; Petrus Cornelium quasi Samariae pullum. Bini vocantur apostoli, bini mittuntur, quia charitas non est in uno. Unde scriptum est: « Vae soli . » Duo educunt Hebraeos de Aegypto. Duo portant botrum de sancta terra, ut semper praepositi jungant operi scientiam. Duo mandata de duobus profetent, et inter duo cherubim Dominum agnoscant; spiritu et mente psallentes: « Solvite, inquit, per doctrinam et per miracula. » Ac si diceret: « Quaecunque solveritis in terra erunt soluta et in coelis . » Alieni alligant ut possideant; Christus solvit ut teneat. « Confestim dimittet eos Dominus, » videlicet qui jure creationis desiderat ut omnis creatura suo servitio mancipetur. Primo homines vocantur per doctrinam et miracula apostolorum, deinde dimittit eos Dominus in arbitrio suo, ut vel in fide qua vocati sunt remaneant, vel in antiquas
Abbreviated transcription (Latin):
repellere iam ñ ẽ in potestate eiꝰ: & itauo¬
luntas ppłi in necessitate conuertitar:
sic homo pͥusqmͣ peccet lib̃um habet
abitriũ. utrũ uelit ẽẽ sub regno diabo¬
li. Cum autẽ peccando ei subiugatur
ñ pot̾ de potestate eiꝰ exire: quia uolun¬
tas eiꝰ conuersa ẽ in necessitatẽ. Hoc est
scĩ. s ñ possumus. Uerum dicunt sed
ñ pñt excusationẽ : qͥa pͥmũ potuerunt ñ ẽẽ
lub potestate diaboli: de qua nisi solus ds
nemo pot̾ cos eriꝑe. Populo quidẽ natio¬
num ꝑfidiç unculis irretito. nemo ũqmͣ
hominũ sedit: idẽ nullus doctor fienũ
correctioniᷤ contulit: quo uł linguam
a malo cohibere. uł in uiam uitȩ co¬
gerct᷑ ire. Seleret namq homo illi .i. ad
utilitatem eiꝰ requiesceret docendo: siquiᷤᷤ
rationabilis eius stulticiam depͥmendo
corrigeret. Unde ñ inmerito duo dis¬
cipuli. duo ordines predicatoꝵ. intelli¬
gunt᷑: uideis uideł & gentib missorp.
Quidam uͦ istos duos intelligunt petm̃

Expanded text:
pellere jam non est in potestate ejus, et ita voluntas populi in necessitatem convertitur. Sic homo, priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit esse sub regno diaboli. Cum autem peccando ei subjugatur non potest de potestate ejus exire, quia voluntas est conversa in necessitatem. Hoc est possumus. Verum dicunt, sed habent excusationem, quia primum potuerunt non esse sub potestate diaboli, de qua nisi solus Deus nemo potest eripere. Populo quidem nationum perfidiae vinculis irretito nemo unquam hominum sedit, id est nullus doctor frenum correctionis contulit, quo vel linguam a malo cohibere vel in viam vitae cogeretur ire. Sederet namque ille homo id est ad utilitatem ejus requiesceret docendo, si quis rationabilius ejus stultitiam reprimendo corrigeret. Unde non immerito duo discipuli, duo ordines praedicatorum intelliguntur, Judaeis videlicet et gentibus missorum. Quidam vero istos duos intelligunt Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
syon: filiam fyon dicit bonos. in illo ceco
ppło. Dicite ei p̃dicatores ne timeat᷑. s ex¬
ultans agnoscat regem suũ m̃tes regentẽ.
& ad regnum celoꝵ ꝑducentẽ: ne cum re¬
ꝓbis dicat. Non habemus regem: nisi
cesarem. Mansuetus uenit ñ sedens cur¬
ru aureo. purpura fulgens: nec suꝑ equũ
discordiȩ amatoĩe: s suꝑ bestiam pacis
amicam. Scđm litterã in paruo itinere¬
suꝑ utrũq animal ñ uidet᷑ scdisse dñs:
s magis competit ut pullo usus sit ad
sedendum. asina ducta lib̾a. Mystice aũ
sedit: petro & paulo missis ad eos. Ea
gͦ lasciuuis et indomitus gentibis ppłs̃
credidit. exemplo fidelium de synago¬
ga quȩ itigũ legis traxerat: bene refcrt᷑
pͥullus fuisse asinȩ subiugalis. Consi¬
dera qͥa sicut hoc genꝰ iumenti si quid
errat in simplicitate eriat. & ñ in aspi¬
tate: ita homines qͥ crediderunt in xp̃m
in ignorantia peccauerunt: A. eu.

Expanded text:
Sion filiam Sion dicit bonos in illo caeco Sion filiam Sion dicit bonos in illo caeco populo. Dicite ei, praedicatores, ne timeat, sed exsultans agnoscat regem suum, mentes regentem, et ad regnum coelorum perducentem, ne cum reprobis dicat: « Non habemus regem nisi Caesarem . » Mansuetus venit non sedens in curru aureo purpura fulgens, nec super equum discordiae amatorem, sed super bestiam pacis amicam. Secundum litteram in parvo itinere utrumque animal non videtur sedisse Dominus, sed magis competit ut pullo usus sit ad sedendum, asina ducta libera. Mystice autehumiliatum sedit, Petro et Paulo missis ad eos. Quia ergo lascivus et indomitus gentilis populus credidit exemplo fidelium de Synagoga, quae jugum legis traxerat, bene refertur pullus fuisse filius asinae subjugatis. Considera quia sicut hoc genus jumenti, si quid errat, in simplicitate errat, et non in asperitate, ita homines qui crediderunt in Christum in ignorantia peccaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
s culpa: & idco cum dñs dicit᷑. untis agnos¬
cit᷑. Nam et si multi dii & multi dm̃: ge¬
ncralit̾ tam̃ unꝰ ds̃ et unus dñs. Qui gͦ in
soluendo pullo contiadixerunt. audito
dñi nomine quiescunt: qͥa magistri er¬
roꝵ. qui doctorib xp̃i obsistebant. catenus
suas tenebras defenderunt: donoc miracu¬
lis attestantib dĩ uirtus emicuit. Sic gͦ
liber credentiũ ppłs. qui dm̃ corde portet
adducit᷑. Uestes apłor sunt p̃cepta diui¬
na. &. gra spũalis: quib turpitudo nr̃e
carnis tegit᷑. His prius nudi ppłi. s mͦ
ñ regnet peccatum in lasciia carne: s ui¬
sticia & pax et gaudium in spũ sc̃o¬
ꝑ ꝓpham dicentẽ. Dicite filie syon. ecce
rex tuus uenit tͥ mansuetꝰ sedens suꝑ pul¬
lum asinȩ subiugalis. Hoc in ꝑpħa tacha¬
ria scͥptum ẽ: a cuiꝰ sententia math̾s et
iohes minime recedunt. & si uerba po¬
nant diuersa. & quia ipsa ẽ icrłm quȩ

Expanded text:
sed culpa; et ideo cum Dominus dicitur, unus agnossed culpa; et ideo cum Dominus dicitur, unus agnoscitur: nam et si multi dii et multi domini, generaliter tamen unus Deus et unus Dominus. Qui ergo in solvendo pullo contradixerunt, audito Domini nomine, quiescunt, quia magistri errorum, qui doctoribus Christi obsistebant, eatenus suas tenebras defenderunt, donec miraculis attestantibus Dei virtus emicuit. Sic ergo liber credentium populus qui Deum corde portet adducitur. Vestes apostolorum sunt praecepta divina et gratia specialis, quibus turpitudo nostrae carnis tegitur; his prius nudi populi, sed non regnet peccatum in lasciva carne, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu saprophetam dicentem: Dicite filiae Sion: Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super pullum asinae subjugalis. » Hoc in propheta Zacharia scriptum est, a cujus sententia Matthaeus et Joannes minime recedunt, etsi verba ponant diversa. Et quia ipsa est Hierusalem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
untes autẽ discipuli: fecerunt sietit
p̃cepit illis iħs. Soluentib autẽ illis:
dixetunt dñi eiꝰ ad illos. Quid soluitis
pullum: Illi dixerunt. quia dño necclsariꝰ
ẽ: & dimiserunt eis. Et duxerunt pullũ
ad iħm: & iactantes uestim̃ta sua supra
pullũ. et cum desuꝑ sedere. fecerunt. Mar¬
chus scͥbit pullum ante ianuam foris in
biuio ligatũ: & inucntũ. Ianua ẽ ipse qͥ
ait. Ego sum ostiũ ouiũ: ꝑ me siqͥs intro¬
ierit saluabit᷑: &. pascua inueniet. His
pascuis ppłs gentiũ carebat: dum extra ia¬
nuam in bitno ligatus stabat. Recte in ui¬
uio: qͥa ñ unam fidĩ uam tenebat: sed
dubios calles cironcus sequebat᷑. In biuo
stabat: qui in lib̾tatem arbitrii int̾ mortẽ
& uittã dubitabat. Multos quippe dños
habebat: quia ꝑ multa doginata uarus
raptatus ettorib. qtͦ uicus descruiebat. tot
demones cũ possidebant. S dominatũ s
uendicait ñ poterant qͦs dnõs fecerat ñ nat᷑a

Expanded text:
i fecerunt sicut praecepit illis Jesus. Solventibus autem illis dixerunt domini ejus ad eos: Quid solvitis pullum? Illi dixerunt: Quia Domino necessarius est. Et dimiserunt eis. Et duxerunt pullum ad Jesum, et jactantes vestimenta sua supra pullum, et eum desuper sedere fecerunt. » Marcus scribit pullum ante januam foris in bivio ligatum et inventum . Janua est ipse qui ait: « Ego sum ostium ovium: per me siierit, salvabitur et pascua inveniet . His pascuis populus gentium carebat, dum extra januam in bivio ligatus stabat. Recte in bivio, quia non unam fidei viam tenebat, sed dubios calles erroneus sequebatur. In bivio stabat, qui in libertate arbitrii, inter mortem et vitam dubitabat. Multos quippe dominos habebat, quia per multa dogmata variis raptatus erroribus, quot vitiis deserviebat, tot daemones cum possidebant. Sed dominatum sibi vindicare non poterant quos dominos fecerat non natura,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum lectioni attendentes: &. nesci
ditate suscipiunt: s oꝑa ñ faciunt.
Unde sequit᷑: & in plateis nr̃is docu¬
isti. Scriptura sacra cib ẽ in locis obs¬
curiorib: quia exponendo quasi fran¬
git᷑ &x glutit᷑. Potus uͦ ẽ in aptiorib¬
quia ita sorbet᷑ ut inuenit᷑. Et dicet uob̾.
Nescio uos unde sitis: Discedite a me om̃s
oꝑarii iniquitatis. Ibi erit fictus & stridor
dentiũ. Non legalium festiuitatũ epula¬
tio adiuuat: quẽ fidĩ pietas ñ comm̃dat:
ñ scientia scripturarũ dco notũ facit: qũẽ
oꝑum iniquitas. obtutib euis indignũ
um uideritis abraham & ysaac et
iacob. & om̃s ꝓpħas intrare in regnũ
dĩ. uos aut̾ẽ expelli foras: & uenient ab
oriente. ⁊ occidente. & aquilone. et austro.
et accumbent in regno d̃i. I chixuii.¬

Expanded text:
prophetarum lectioni attendentes, et nescieprophetarum lectioni attendentes, et nescieditate suscipiunt, sed opera non faciunt, unde sequitur, et in plateis nostris docuisti. Scriptura sacra cibus est in locis obscurioribus, quia exponendo quasi frangitur et glutitur. Potus vero est in apertioribquia ita sorbetur ut invenitur. Et dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Non legalium festivitatum epulatio adjuvat, quem fidei pietas non commendat; non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus indignum Cum videritis Abraham et Isaac et Jacob et omnes prophetas intrare in regnum Dei, vos autem expelli foras, et venient ab oriente et occidente et aquilone et austro, et accumbent in regno Dei. L. 173II
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ intrauerit pat̾ familias
et clauserit ostium: & incipietis
foris stare. et pulsare ostium dicentes.
Dñe. aꝑi nob. Ꝙ respondens dicet uo¬
bis. Nescio uos unde sitis. Non nouit
lux tenebras.i. ñ aspicit: quia si aspicẽt.
tenebit ñ eeñt. Pat̃ familias ẽ xp̃c: qui
ubiq cotus ẽ ex diuinitate. Intus gͦ ẽ
illis qͦs in celesti patria letificat: s quasi
foris ẽ adnuc eis qͦs in hac ꝑegrinatione
certantes occultus aduiuat. Intrabit
autẽ cũ totam ęccłiam ad sui contem¬
plation̾e ꝑdicet: claudet ostiũ. cum
reꝓbis tollet locum penitentie. Qui
foris stantes pulsabunt:i. a iustis segre¬
gati. miscdiã quam contempserunt.
frustra implorabunt. Tunc incipictis
dicete. Manducauimꝰ coram te &. bibi¬
mus: & in plateis nr̃is dociusti. Hoc
simplicit̃ pot̃ intelligi de uideis. my¬
steria ficdi sꝑnentib. et arbitrantib se
placere dño. si uictimas ad templum
deferant. & ibi coram dño epulentur:

Expanded text:
Cum autem intraverit paterfamilias, et clauserit ostium, et incipietis foras stare et pulsare ostium, dicentes: Domine, aperi nobis. Et respondens, dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Non novit lux tenebras, id est non aspicit, quia si aspiceret, tenebrae non essent. Paterfamilias est Christus, qui ubique totus est ex divinitate. Intus ergo est illis, quos in coelesti patria laetificat, sed quasi foris est adhuc eis, quos in hac peregrinatione certantes occultus adjuvat. Intrabit autem, cum totam Ecclesiam ad sui contemplationem perducet, claudet ostium, cum reprobis tollet locum poenitentiae. Qui foris stantes, pulsabunt, id est a justis separati, misericordiam quam contempserunt, frustra implorabunt. Tunc incipietis dicere: Manducavimus coram te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Hoc simpliciter potest intelligi de Judaeis, mysteria fidei spernentibus, et arbitrantibus se placere Domino, si victimas ad templum deferant, et ibi coram Domino epulentur,
Abbreviated transcription (Latin):
e cum turba multa. Mutti. latrones
crant in iherico: qui egredientes de ihe¬
rosolimis in iherico intetficere consueue¬
tant & uulnerare. E iccirco dñs cum
ciscipulis suis uenit lib̾are uulneratoᷤᷤ.

Expanded text:
est eum turba multa . » Multi latrones erant in Jericho, qui egredientes de Hierosolymis in Jericho interficere consueverant et vulnerare. Et idcirco Dominus cum disci
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑ apłos et uideis & gentib et̃nȩ diuini¬
tatis & assumptȩ humanitatis atchana pa¬
tefecit. Qđ̃ marchus unũ illuminatũ sebit.
ad gentiũ saluiẽ specialit̃ respicit: quarũ ce¬
citas notissima erat. Maths recte dnos dic̃
illuminatos. sebens hebieis: sciebat eñ noti¬
ciam dĩ ꝑuenturam ad gentes. Unde etiam
asinam & pullum refert simul adductos
dnõ. cũ ceteri tres ȩuangłiste solummꝰ men¬
tionem faciant asini: ut pote sebentes eccłiȩ
gentiũ. Nocat dñs scdm marchũ cecum
clamant̾ẽ ad se. cum ppło gentiũ scientiã

Expanded text:
tibus aeternae divinitatis et assumptae humanitatis arcana patefecit. Quod Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, quarum caecitas notissima erat. Matthaeus recte duos dicit illuminatos, scribens Hebraeis : sciebat enim Dei notitiam perventuram ad gentes. Unde etiam asinam et pullum refert simul adductos Domino, cum caeteri tres evangelistae solummodo mentionem faciant asini, utpote scribentes Ecclesiae gentium. Vocat Dominus secundum Marcum caecum clamantem ad se, cum populo genti
Abbreviated transcription (Latin):
ex iurtute dĩ. Et cum uiderent om̃s.
murmurabant dicentes: quia ad no¬
minẽ peccatore diuertisset. Manifestũ
c̃ iudeos semꝑ gentiũ odisse uł ñ intel¬
lexisse salutem: unde etiam fideles fĩs
dixerunt ad uersus apłoꝵ. ptincipem.
Quare introistis ad uiros p̃pucium
habentes: & manducasti cũ illis: Stans
ceꝑat ꝑsistens. ostendit se. cẽ omnino con¬
uersũ ad dñm. Ideo si quẽ aliquid de¬
fraudauit reddit quadrupłu: quia in
antiquis eccł̃ie statutis decretũ ẽ ut qui
aliena inuadit ñ exeat impunitus: s
cũ multiplicatione omnia restituat.
In legib qͦ scli cautũ habet᷑: ut qui rem
subripit alicnam. in quadruplum ei
restituat. cui subtipit. Ubi autẽ ⁊ ache¬
us dimidiũ bonoꝵ. suoꝵ se pauꝑib
crogaturũ facile spondet: ut etiã totũ
dare ñ reciiset insinuat. Ait iħc adcũ.
quia hodie salus huic domui factaẽ:
eo qđ & ipse filius sit abiahȩ. filius

Expanded text:
ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, murmurabant, dicentes quia ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse, vel non intellexisse salutem, unde etiam fideles fratres dixerunt adversus apostolorum principem: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis? . Stanacceperat persistens, ostendit se esse omnino conversum ad Dominum. Ideo si quem aliquid defraudavit, reddit quadruplum, quia in antiquis Ecclesiae statutis decretum est ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. In legibus quoque saeculi cautum habetur, ut qui rem subripit alienam, in undecuplum quadruplum ei restituat cui subripuit. Ubi autem Zachaeus dimidium bonorum suorum se pauperibus erogaturum facile spondet, ut etiam totum dare non recuset, insinuat. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus huic domui facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
diui nr̃i iħu xp̃i. Quasi transeuntem
dnm̃ cetnit: qui in crucis misterio
celesti sapientiȩ quantũ pot̾ intendit.
Deniq inde .i. in illa parte transituriis erat.
uͥ sicomorus. uel uͥ crediturus: tit & my¬
steriũ scruaret: & grãm seminaret. Sic
enim uenerat: ut ꝑ iudeos transiret ad
tate fidi int̾ fructus nouoꝵ oꝑum: ue
erat iħc & loquebat᷑. uenit ad ppłm na¬
tionum: qͥ passionis eius fide iam sub¬
limis. etiam diuinitate eius agnosce̾
ardet. Suspiciens uidet: quia ꝑ fidẽ
at̾reniꝰ deuatũ. eligit eligentẽ se: ꝙ amat aman¬
tẽ se. Et dixit ad eum. Lachee festinãs
descende: qͥa hodie in domo tua opor¬
Itet me manere. Q festinans descendit:
tantis. audierat affectũ. Itaq hodie
in domo pusilli zachei oportet illu
manere:i. noua lucis gr̃a choruscante
in humili credentiũ nationũ corde qͥ¬
escere. Qd aut̾ẽ de sicomoro descendere
& sic in domo mansionẽ. tꝑo parare ui¬
us ẽ ex infirmitate carnis: s iam uiuit

Expanded text:
su Christi . » Quasi transeuntem Dominum cernit qui in crucis mysterio coelesti sapientiae quantum potest, intendit. Denique inde, id est in illa parte transiturus erat,  sycomorus uel ubi crediturus, ut et mysterium seruaret et gratiam seminaret; sic enim uenerat, ut per Iudaeos transiret ad tate fidei inter fructuserat Jesus et loquebatur, venit ad populum nationum: qui passionis ejus fide jam sublimis, etiam divinitatem ejus agnoscere ardet. Suspiciens vidit, quia per fidem a terrenis elevatum eligit eligentes se, et amat amantem se. Et dixit ad eum: Zachaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festantis ain domo pusilli Zachaei oportet illum manere, id est nova lucis gratia coruscante, in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem de sycomoro descendere, et sic in domo mansionem Christo parare juam vivit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aoducite eũ mͥ. Et siquis uob̃ aliquid
dixerit: dicite ci quia dñs oꝑam cuisdesi¬
derat: & confestim dimittet eos. Dechfa¬
ge sacerdotũ uiculus crat: & confessionis
portabat typũ: quia domus bucce inter¬
p̃tat᷑. Pulchre gͦ refert᷑ situs in monte.
oluieti. cũ sit olei natura. lucis ministra.
& laboꝵ. dolorũq solam̃: quia confiten¬
tes peccata sua xp̃o adherent: qui nos un¬
ctione spuali et scientiȩ luce refouet. Ne
aut̾ẽ absconderet᷑ ciuitas supͣ montẽ hũc
posita. mittit discipulos in castellum
qđ contͣ eos ẽ: ut ꝑ illos totuis contͣ po¬
siti orbis munttiones penetret. Asina
similitudines. Est enĩ hoc animal inmũ¬
dum: & p̃cetis iumentis stultũ & infir¬
mũ. et ignobile. & oncriferum. Sic fu¬
etunt homines ante xp̃m. Ligati etiam
a diabolo erant: nec sua uirtite euadere
poterant. Nam sicut nauis fracto gub̃na¬
culo illuc. ducit᷑ quo tempestas impellit.
lic homo diuinȩ gr̃e auxilio ꝑdito per

Expanded text:
quis vobis aliquid dixerit, dicite ei quia Dominus operam ejus desiderat et confestim dimittet eos . » Bethphage sacerdotum viculus erat et confessionis portabat typum, quia domus buccae interpretatur. Pulchre ergo refertur situs in monte Oliveti, cum sit olei natura lucis ministrare et laborum dolorumque solamen, quia confitentes peccata sua Christo adhaerent, qui nos unctione spiritali et scientiae luce refovet. Ne autem absconderetur civitas supra montem hunc posita, mittit discipulos in castellum, quod contra eos est, ut per illos totius contra positi orbis munitiones penetret. Asina similitudines. Est enim hoc animal immundum, et prae caeteris jumentis stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum. Sic fuerunt homines ante Christum. Ligati etiam a diabolo erant, nec sua virtute evadere poterant. Nam sicut navis, fracto gubernaculo, illuc ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per
Abbreviated transcription (Latin):
richo:⁊. de hmũdo. Iherico quippe in
terp̃tat᷑ luna: ꝑ quam defectus nĩȩ mor¬
talitatis intelligit᷑. Appropinquans ergo
dñs iherico. sc̃m lucam ceco lum̃ reddi¬
dit: qr ante passionẽ. ppłõ tm̃ indeore¬

Expanded text:
hoc mundo; Jericho quippe luna interpretatur, per quam defectus nostrae mortalitatis intelligitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, secundum Lucam, caeco lumen reddidit, quia ante passionem populo tan
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtomagis turbarent᷑. si peticio eoꝵ sus¬
cepta fuisset:: Ideo neq dixit ñ sedebitis
ne duos confunderet. neq sedebitis ne
ceteros itritaret: s tanqmͣ benignꝰ pater
sic respondit ut int fr̃es concordia non
rumperet᷑: & om̃s sꝑarent. Nam quod
uni aut duob specialit̃ ñ ꝓmittitur:
a cunctis sꝑat᷑. Ihesus autẽ uocauit eoᷤ
ad se: &e ait. Scitis quia pͥncipes gen¬
tiũ dominant᷑ eoꝵ : & qui maiores st̃¬

Expanded text:
quanto magis turbarentur, si petitio eorum susquanto magis turbarentur, si petitio eorum suscepta fuisset? Ideo neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritaret. Sed tanquam benignus pater sic respondit, ut inter fratres concordia non rumperetur, sed omnes sperarent. Nam quod uni aut duobus specialiter non promittitur, a cunctis speratur. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eo
Abbreviated transcription (Latin):
& baptismo meo quo ego baptiaor baptira
passionẽ. cum iacob ab herode capite trun¬
catus sit: ioħes autẽ ꝓpͥa morte uitã fine¬
rit. S si noscamꝰ cũ missũ in feruentis olei
dolium: udebimꝰ eius animũ martyrio
ñ defuisse: & eum calicẽ confessionis bi¬
bisse. Hinc augustinus de bono comuga¬
li. Sicut ñ ẽ impar meritũ pacientiȩ in
petro qui passus ẽ. & in ioħe qui passus
ñ ẽ: sic non ẽ impar metitũ continentiȩ
in ioħȩ qui nullas exꝑtus ẽ nuptias ͤ¬
tatẽ martyrũ: siquidẽ et ipsi mr̃es sunt.
Qđ enĩ faciunt angłi in celis: noc mo¬
nachi psallentes die ac nocte faciunt in
terris. Sedere autẽ ad dexteram meã et
sinistram non ẽ meũ dare uobis: s quib
paratum ẽ a patre meo. Non ẽ meũ dare
um eum. Ergo uos qͦ regnũ dĩ accipi¬
etis: si digni fueritis. Uel ita. Non est
erant. Si uultis acciꝑe: pͥus humilia
qͥa isti ausi sunt noc ꝑ matr̃e petere

Expanded text:
et baptismo meo quo ego baptizor, baptizaet baptismo meo quo ego baptizor, baptizapassionem, cum Jacobus ab Herode capite truncatus sit, Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si noscamus eum missum in ferventis olei dolium, videbimus ejus animum martyrio non defuisse, et eum calicem confessionis bibisse. Hinc Augustinus de bono conjugali: « Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, etatem martyrum, siquidem et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psallentes die ac nocte faciunt in terris. Sedere autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Non est meum dareum eum. Ergo vos quoque regnum Dei accipietis, si digni fueritis. Vel ita: Non est erant. Si vultis accipere, prius humiliamquia isti ausi sunt hoc per matrem petere,
Abbreviated transcription (Latin):
Calix passio ẽ: uaptisma mors. Ꝙ dicit᷑
baptisma: ad similitudinẽ lanȩ ĩtincte
Sicut enuim intinguit᷑ & accipit alicuiꝰ
coloris dignitate lana: sic et nos in mortẽ
descendimus corꝑales. & tesurgimꝰ sp̃ales.
Unde apłs. Seminam̃ in infirmitate:
sur uciti gimus in uirtute. Semi¬
nat᷑  te came corpꝰ animale: surgit corpꝰ
spũale. Omnis mors ht̃ passionẽ: s ñ
om̃is passio mort̾e. Confessores enĩ passi
fuerunt: & ñ occisi. Om̃s gͦ calicem bi¬
berunt dũi: ñ tam̃ om̃s baptismo eius
baptirati sunt. Cassiodorus psalmo xͦ.
Calix dictus ẽ: co qđ assidue calidam
soleat susciꝑe potionẽ. Macrobiꝰ theo¬
dosius dicit gentẽ calicranoꝵ. fusse iu
potu cilicos. qđ poculi genus una litta
iminutata. calicẽ dixit. Unde hoc no¬
men memoriȩ constat infixũ. Idẽ psal¬
calida potione: qua utunt᷑ conuiuan
martyriũ: qͥa cum mensura bibit᷑.
Ait illis. Calicẽ quidẽ meũ bibetis:

Expanded text:
Calix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur Calix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptisma, ad similitudinem lanae intinctae. Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris dignitatem lana, sic et nos in mortem descendimus corporales, et resurgimus spirituales. Unde Apostolus: Seminamur in infirmitate, surgimus in virtute. Seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale . Omnis mors habet passionem, sed non omnis passio mortem. Confessores enim passi fuerunt, et non occisi. Omnes ergo calicem biberunt Domini, non tamen omnes baptismo ejus baptizati sunt. Cassiodorus psalmo decimo: « Calix dictus est eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. » Macrobius Theodosius dicit gentem Cylicranorum Ciriclapotu cylicos, quod poculi genus una littera immutata, calicem dixit. Unde hoc nomen memoriae constat infixum. Idem psalcalida potione, qua utuntur convivanmartyrium, quia cum mensura bibitur. » Ait illis: Calicem quidem meum bibetis,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: ut inconsideratam confessa petici¬
oñe corrigat᷑. Audierat illũ mulier ter¬
cia die resurrecturũ: & putabat in pͥ¬
in scdo. Ergo auiditate feminea ĩme¬
mor futuroꝵ: cupit p̃sentia. Non est
mirũ si ista mulier arguit᷑ imꝑicie:
cũ petrus uolens facere ta tab̾nacula er¬
raret. Respondens autẽ iħc: dixit eis. Nesci¬
tis quid petatis. Ego uos uocaui de sini¬
stris ad dexteram: & uos curritis ad sini¬
stram. Regnare uultis: qui ñ meruistis
culm̾ honoris. Mat̾ postulat. & dñs
discipulis loquit᷑: intelligens p̾ces matͥs
descendere ex filioꝵ uoluntate. Ideo for¬
sitan res ꝑ feminam agebat᷑: quia diabo¬
lus ꝑ eos ñ ualebat aduersus eos. Qui ut
adam spoliauit ꝑ mulierẽ: ita istos se¬
parare uolebat ꝑ matr̃e suam. S iam
ñ poterat ꝑditio introire ꝑ mulicrẽ:
ex quo de muliere salus nr̃a ꝓcessit.
Potestis bibere calicem quẽ ego bibitu¬
rus sitm: Aut baptismo quo ego bap¬
trao baptirari: Dicunt ei. Possumus.

Expanded text:
Dominus ut inconsideratam confessa petitionem corrigatur. Audierat illum mulier tertia die resurrecturum et putabat impin secundo. Ergo aviditate feminea, immemor futurorum cupit praesentia. Non est mirum si ista mulier arguitur imperitiae, cum Petrus volens facere tria tabernacula, erraret. Respondens autem Jesus, dixit eis: Nescitis quid petatis. CHRYS. Ego vos vocavi de sinistris ad dexteram, et vos curritis ad sinistram. Regnare vultis, qui non meruistis culmen honoris. Mater postulat, et dominus discipulis loquitur, intelligens preces matris descendere ex filiorum voluntate. Ideo forsitan res per feminam agebatur, quia diabolus per eos non valebat adversus eos. Qui ut Adam spoliavit per mulierem, ita istos separare volebat per matrem suam. Sed jam non poterat perditio introire per mulierem, ex quo de muliere salus nostra processit. Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
itttumq ppłm: quoꝵ alt̃ legem scciptam.
alter naturalem habebat. Si ccti iftrunt᷑
ad iudeos: tunc ꝑturbam intelligendi
sunt ęchnici. Sin ad utrumq ad ppłm:
gentib: unũ ex cham. alterũ ex iafech.
Ecci erant: quia ñ apparuerat cis lux
unigenita. Audierant de transitu iħiu

Expanded text:
utrumque populum, quorum alter legem scriptam, utrumque populum, quorum alter legem scriptam, alter naturalem habebat. Si caeci referuntur ad Judaeos, tunc per turbam intelligendi sunt ethnici. Sin ad utrumque populum, gentibus, unum ex Cham, alterum ex Japhet. Caeci erant, quia non apparuerat eis lux unigenita. Audierunt gentes de transitu Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. Ad hoc etiam interrogat ut cor
ad mationẽ excitet: quia uult hoc a
icirco requirit: ut credamꝰ ñ insi con¬
fitentem posse saluari. Miscitus aut̃e eorꝑ
ihc tetigit oculos eoꝵ: & confestim uide¬
Irunt. & sequuti sunt cũ magnificantes
dim: et omnis plebs ut uidit dedit
laudẽ deo. Tetigit oculos eoꝵ. carnalit
ñ uerbo: quia dauid filium cũ dixerunt.
Sanauit ut ds: qͥa crediderunt. Transi¬
ens quidẽ cecos audit. stans uͦ illuminat:
qͥa ꝑ humanitatẽ suam nr̃ȩ cecitatis uoci¬
b compatit᷑. s ꝑ potentiam diuinitatis
lum̃ nob̃ grę infundit. Uidet autẽ & se¬
quit᷑ p̃euntem iħm: qui bonũ qđ intel¬
ligit. intuitu eiꝰ oꝑat᷑. Hic talis & ꝓficit:
& alios ad laudem di accendit. Laudat
plebs dm̃ ñsolum ꝓ impetrato munere
dum dicere poterant. in luminc tuo ui¬
debimus lum̃. Secus uiam dicit: quia
tudebant᷑ habcre legis noticiam: s iuam
ligunt phariscos: & saduccos. Alii uero

Expanded text:
sa est. Ad hoc etiam interrogat, ut cor sa est. Ad hoc etiam interrogat, ut cor ad orationem excitet, quia vult a nobiidcirco requirit ut credamus non nisi confitentem posse salvari. « Misertus autem eorum Jesus tetigit oculos eorum, et confestim viderunt, et secuti sunt eum, magnificantes Dominum. Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Domino. » Tetigit oculos eorum carnaliter, non verbo, quia David filium eum dixerunt; sanavit ut Deus, quia crediderunt. Transiens quippe caecos audit, stans vero illuminat, quia per humanitatem suam nostrae caecitati compatitur; sed per potentiam divinitatlumen nobis gratiae infundit. Videt autem et sequitur praeeuntem Jesum, qui bonum quod intelligit, intuitu ejus operatur. Hic talis et proficit, et alios ad laudem Dei accendit. Laudat plebs Deum, non solum pro impetrato munere dum dicere poterant, in lumine tuo videbimus lumen . Secus viam dicit, quia videbantur habere legis notitiam, sed viamligunt Pharisaeos et Sadducaeos. Alii vero
Abbreviated transcription (Latin):
runt qđ iħc nararenus transiret: & da¬
maucrunt dicentes. Dñe miscrere nr̃i
fili dauid. Qd̾ marcꝰ de altero ceco tacet.
ita soluit᷑: ut illa soluta ẽ questio. de
duob qui legionẽ demonũ patiebant᷑
in regionẽ gerasenoꝵ. Nam duoꝵ. ce¬
coꝵ. unũ fuisse famosissimũ in hoc
apparet: qđ nom̃ etiam patͥs eiꝰ comme¬
morauit. Lncas uͦ qmͣuis omnino eo¬
dẽ mͦ factum de ceco commemoret: tñ
in alio ceco intelligendus ẽ par comme¬
morare miraculũ. Turba autẽ incre¬
I pabat cos: ut caccrent. At illi magis
clamabant dicentes. Dñe miserere
nr̃i fili danid. Talis ẽ natura fidei.
qđ qnͣtomagis uetat᷑. co magis accen¬
dit᷑: uircus enĩ fidĩ sccura ẽ in ꝑiculis.
Et stecit ih̾e .&. nocauit cos: et ait. Qd
Iuultis ut faciam uob̃: Dicunt illi.
Dñe ut aꝑiant᷑ oculi nr̃i. filitis datud
Ideo interrogo quid uultis. Tunc illi
xerunt fili dauid. suspensa ẽ sanitas:
mox ut dixerunt tantũmͦ dñe. infu¬

Expanded text:
 Nazarenus transiret, et clamaverunt dicentes: « Domine, miserere nostri, fili David . » Quod Marcus de altero caeco tacet, ita solvitur, ut illa soluta est quaestio de duobus qui legionem daemonum patiebantur in regione Generasenorum. Nam duorum caecorum unum fuisse famosissimum in hoc apparet, quod nomen etiam patris ejus commemoravit. Lucas vero quamvis omnino eodem modo factum de caeco commemorat, tamen in alio caeco intelligendum est par commemorare miraculum. « Turba autem increpabat eos ut tacerent. At illi magis clamabant dicentes: Domine, miserere nquod quanto magis vetatur, eo magis accenditur, virtus enim fidei secura est in periculis. Et stetit Jesus, et vocavit eos, et ait: Quid vultis ut faciam vobis? Dicunt illi: Domine, ut aperiantur oculi nIdeo interrogo quid vultis. Tunc illi xerunt fili David, suspensa est sanitas; mox ut dixerunt tantummodo, Domine, infu
Abbreviated transcription (Latin):
supplet arboris: iuste qđ rogare ñ aude
bat. dominice susceptionis benedictionẽ
que uertice sapicntiȩ uidere neqͥt: merito¬
ñ in turba. s plebem transgressus insciã.¬
quẽ desiderat aspicit. Lacheus autẽ in¬
terp̃tat᷑ iustificatus: & significat creden¬
tes ex gentib ꝑ occupationẽ temporaliũ
dep̃ssos. ac minimos. s a dño scĩficatos.
Ingressum ihetico saluatorem uidere q̃r̃t.¬
dum gĩe fidĩ quã saluator attulit par-¬
ticipare cupuuit: s turba noxiȩ uicioꝵ
consuetudinis tardat. Itaq necesse ẽ ut
pusillus turbȩ obstaculum transcendat:
tertena relinquat: arborem crucis ascen¬
dat. Sicomorus ficus fatua dicit᷑. arbor
foliis moro similis. s altitudine p̃stanᷤ.
unde ꝙ a latinis celsa nuncupat᷑. Et
ab incredulis irridet᷑ ut fatua. Nos
cifixum ÷ udeis quidẽ scandalũ. genti¬
b autẽ stulticiam: ipsis uͦ uocatis iti¬

Expanded text:
supplet arboris, juste quod rogare non audebat, Dominicae susceptionis benedictionem quae verticem sapientiae videre nequit: merito non in turba, sed plebem transgressus insciaautem interpretatur justificatus, et significat credentes ex gentibus; per occupationem temporalium depressos ac minimos, sed a Domino sanctificatos. Ingressum Jericho Salvatorem videre quaerdum gratiae fidei quam Salvator attulit, participare cupiunt, sed turba noxiae vitiorum consuetudinis tardat. Itaque necesse est ut pusillus turbae obstaculum transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus, ficus fatua dicifoliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, fiab incredulis irridetur ut fatua. Nos cifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
frustra & illi immoderata quesierant:
et isti inde dolebant: cum ad summi
cte ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Ducem te
constituerunt. noli extolli: s esto in ilł
quasi unus ex illis. Hinc etiam petrus.
Non dominantes in dero: s forma fa¬
cti gregis. E tam̃ ñnumqmͣ grauiꝰ de¬
linquit᷑: si int̾ ꝑuetsos plus ȩqualitas
qmͣ disciplina custodiat᷑. Quia enim
falsa pietate suꝑatus. ferire hely delin¬
quentes filios noluit: apud districtũ
iudicẽ scip̃m cum filiis crudeli dam¬
pnatione ꝑcussit. Unde necesse ẽ ut
rectorem subditis. & matr̃e pietas. et
patrem exhibeat disciplina: atq sol¬
licite ꝓuidendum ne aut districtio
rigida: aut pietas sit remissa. Prin
multis inquit .i. ꝓ tredentib: non ꝓ
omnib hominib. Uult quidẽ ds̃
om̃s saluos fieri: s si accedant ad cũ
Non enĩ sic uult ut nolentes saluent᷑.
s uolentes. Medicus in publico om̃s¬
ostendit se uelle sanare: si tam̃ ab egͥs
requiat᷑. Non ẽ enim uera salus: si

Expanded text:
Frustra et illi immoderata quaesierant, et isti inde dolebant, cum ad summitcte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina teneatur. Quia enim falsa pietate superatus, ferire Eli delinquentes filios noluit , apud districtum judicem seipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina, atque sollicite providendum ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Princmultis, inquit, id est pro credentibus, non pro omnibus hominibus. Vult quidem Deus omnes salvos fieri, sed si accedant ad eum. Non enim sic vult, ut nolentes salventur, sed volentes. Medicus in publico ostendit se velle salvare, si tamen ab aegris requiratur. Non est enim vera salus, si
Abbreviated transcription (Latin):
qui corpora sua ꝑ abstinentiam edomãt.
ut dño it̃ ad mentẽ parent: uel extmpla
bona sequentib p̃beant. frondes nͦ uel
ramos de arborib cedunt: qui patrum
sententias uel exempla carpunt: & in
uia dĩ ad auditoris animũ uenientis
himili p̃dicatione summittunt. Iusti
namq ut palma fiorebunt: angusti in
uuis odor xp̃i sunt: & stcrnunt uiã man¬
datoꝵ di bona fama : o ceuiuii. Rcxix.

Expanded text:
qui corpora sua per abstinentiam edomant, qui corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Frondes vero vel ramos de arboribus caedunt, qui Patrum sententias vel exempla carpunt, et in via Dei ad auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Justi namque ut palma florebunt, angusti in nus odor Christi sunt, et sternunt viam mandatorum Dei bon
Abbreviated transcription (Latin):
xpiani & adornant᷑ ÷ legis autẽ mando¬
ta conculcant᷑ : i. circumcisio. & cet̾e con¬
suetudines iudaicȩ. Uestim̃ta namq t̾be
sunt legis mandata in uia: i. in xp̃o a
xꝑianis conculcata. Turba eñĩ quȩ uesti¬
ex circumcisione: qui iudentes q agnoᷤ
deiccerunt in t̾ram seipsos humilian
Qui autẽ ramos de arborib cedegbant.
sunt credentes & cruditi doctores: qͥ ex
ꝓpħis accipientes exempla quasi de arbo¬
qñ cuiꝰq fideł animã regens ad pacem
intimȩ uisionis ducit: s ctiam cũ sc̃e
eccłiȩ uniuersalit̃ p̃sidet. & eam in suꝑ¬
nȩ pacis desiderium accendit. Pedes iu¬
m̃ti sunt. extremi. qͦs ad iudicandum
constituit apłos: qui & si ñ sint dorsũ
in qͦ sedit dñs. tam̃ instruunt᷑ cũ iiliti¬
b a ioħe. Quiti quippe uestim̃ta st̾nũt
in uia: qͥa exeicitꝰ mr̃m corpora stia am¬
marũ uidlicet teguiñta ꝓ dño dant: qͦ
sequentib electis callem faciant recte ui¬
uendi. In uia deniq sternunt uestiñta

Expanded text:
is autem mandata conculcantur, id est, circumcisio et caeterae consuetudines Judaicae. Vestimenta namque turbae, sunt legis mandata in via, id est in Christo, a Christianis conculcata. Turba enim quae vestiex circumcisione, qui videntes et agnosdejecerunt in terram, seipsos humiliantQui autem ramos de arboribus caedebant, sunt credentes et eruditi doctores qui ex prophetis accipientes exempla, quasi de arboquando cujusque fidelis animam regens, ad pacem intimae visionis ducit; sed etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, et eam in supernae pacis desiderium accendit. Pedes jumenti sunt extremi, quos ad judicandum constituit Apostolus, qui, etsi non sint dorsum in quo sedit Dominus, tamen instruuntur cum militibus a Joanne. Multi quippe vestimenta sternunt in via, quia exercitus martyrum corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dant, quo sequentibus electis callem faciant recte vivendi. In via denique sternunt vestimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt ei. Postqm̃ uidelicet uirtutem
suȩ resurrectionis ostendit. recolentes dis¬
cipuli quȩ uiderant. cognouerunt qͥa
fecerunt ei quã illa quȩ erant scͥpta de
unte autẽ illo: multi substernebant
uestim̃ta sua in uia. aui autẽ cede¬
bant ramos de arborib: & sternebant

Expanded text:
AUGUST. Postquam videlicet virtutem suae resurrectionis ostendit, recolentes discipuli quae viderant, cognoverunt quiafecerunt ei, quam illa quae erant scripta de Eunte autem illo, multi substernebant vestimenta sua in via. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant
Abbreviated transcription (Latin):
Accedite ad cũ: & illuminamini. C tt̾m
Surge qui dormis. &. exurge a mortiuis:
& illuminabit tibi xp̃c. P uestimentum
accipe facultates & retinacula mundi.
Anuequior .i. anii equioris. scł con¬
stantior. S Beda iii.. lucam. Dum condi¬
tor nr̃ appropinquat iherico. cetus ad lu¬
m̃ redit: quia dum duinitas defectum
nr̃e carnis suscepit: humanũ genꝰ et̃nȩ
claritatis lumen qđ amiserat recepit. Ce¬
cus sedet iuxta uiam: dum incipit credere
in ip̃m qͥ dicit ego sum uia. Mendicat: dũ
rogat. Unde sequit᷑: & clamabat. Qui iłm
uenient̾e p̾cedunt et increpant. tumultũ
carnaliũ uicioꝵ. designant: quȩ cogitatio¬
nes nr̃as dissipant. & uoces cordis in orati¬
one ꝑturbant: ne ihc cor illuminare ac¬
cedat. Sepe occurrunt cordi fantasmata
peccatoꝵ quȩ fecimus. & turbant ani-¬
mũ: s tunc ardentius clamori orationis
insistendũ ẽ. Qñ fantasmata occurrũt.
aliquatenus iħm transire sentimus: cũ
uͦ orationi uehement̃ insistimꝰ. tunc in

Expanded text:
 illuminamini . Et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Per vestimentum, accipe facultates et retinacula mundi. Animaequior, id est animi aequioris, scilicet constantior. BEDA in Lucam.  Dum Conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit; quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus aeternae claritatis lumen quod amiserat, recepit. Caecus sedet juxta viam, dum incipit credere in ipsum qui dicit: Ego sum via . Mendicat, dum rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Qui Jesum venientem praecedunt et increpant, tumultum carnalium vitiorum designant, quae cogitationes nostras dissipant, et voces cordis in oratione perturbant, ne Jesus cor illuminare accedat. Saepe occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, et turbant animum, sed tunc ardentius clamori orationis insistendum est. Quando phantasmata occurrunt, aliquatenus Jesum transire sentimus; cum vero orationi vehementer insistimus, tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus sodm species ceteras dicta st̃. postea
ne narrat hstorico. Similit ꝓt̾ibia adñi
et cius simplicẽ doctrina: ad seriem histo
pͥncipio ereauit ds̃ celũ et terrã. Et non¬
nũquã parabolice. tit homo quidã descen¬
xophetia autẽ ẽ rerũ latentiũ. p̃teri¬
tarũ p̃sentium. futurarũq erdicina
inspiratione. manifestatio. fresentiũ. ut
ibi.Unde hoc m̃: ut uemat mat̃ añ mci ad
me Prcceritartĩ et futurarũ. ubi diẽ. Bea¬
Eta quȩ eredidit: qm̃ ꝑficientur ea quȩ dicda

Expanded text:
prius secundum species caeteras dicta sunt, postea prius secundum species caeteras dicta sunt, postea ne narrat historico . Similiter proverbia Domini et ejus simplicem doctrinam ad seriem historprincipio creavit Deus coelum et terram . Et nonnunquam parabolice, ut: Homo quidam descenrophetia autem est rerum latentium, praeteritarum, praesentium, futurarumque ex divina inspiratione manifestatio. Praesentium, ut ibi: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini ad me? Praeteritarum et futurarum, ubi dicit; Beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta
Abbreviated transcription (Latin):
tuis timui. Inquo eni iudicio iudicabimꝰ.
iudicabit᷑ de nob̃. In his quatuor qͥlicatib
st̃ timor. fides spes. caritas. Gimore nãq
incipimts: fide seruamꝰ qđ incipimꝰ. spe
engimur caritate consũmam . finis eiñ
p̃cepti. est caritas. hi sc̃ quatuor menses.
quos xp̃s ante messẽ p̃dixit. dicens ñne
quatuor m̃ses sunt. usq ad messem: Ut
et nos ꝑ p̃cepta dei atq mandata ac te¬
stimonia. et exempla. eũ gaudio metamꝰ
incelo fructus maturos. portantes nrõs
caritatis manipłos: qͥ in lacrimis timoris.
semina penitentiȩ iactauimꝰ in terra
x libro iunilii ad pͥmasiu. Insu ꝑficie
eũglice scͥpture. quatuor dicendi spe¬
cies attendende sunt: uideł historica. pro¬
phica ꝓt̾ibialis: simplicit᷑ docens. historia
autẽ: est rei gestaenarratio. historica qͥdẽ
specie teritur pͥncipalit̃ cũglica lectio. cete¬
ris trbi sccundario incidentib. Nam ea q̃

Expanded text:
tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, judicabitur de nobis . In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque, incipimus, fide servamus quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Finis enim praecepti est charitas . Hi sunt quatuor menses, quos Christus ante messem praedixit, dicens: Nonne quatuor menses sunt usque ad messem . Ut et nos per praecepta Dei atque mandata ac testimonia et exempla, cum gaudio metamus in coelo fructus maturos, portantes nostros charitatis manipulos qui in lacrymis timoris , semina poenitentiae jactavimus in terra. » Ex libro Junilii ad Primasium: « In superficie evangelicae Scripturae quatuor dicendi species attendendae sunt, videlicet historica, prophetica, proverbialis, simpliciter docens. Historia autem est rei gestae narratio. Historica quidem specie texitur principaliter evangelica lectio, caeteris tribus secundario incidentibus. Nam ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis iusticia in mandatis caritas:
in testimoniis fides. meremplis ꝑfec¬
tio. Precepta: hitiꝰmodi. Inuiã gentiũ
ne abieritis: hoc ẽ. diu̾te a malo. Man¬
data. ut hoc. Mandatũ nouũ do uob̃
ut diligatis inuicem: hoc est facere bo¬
ncn et caritatẽ implere. Testimonia
que inore duorũ uł triũ: ut hoc. Iołis
testimoniũ ꝑlubet de me: s habeo
testimoniũ maiꝰ ioħe. Pat̃ ipse qͥ inme
manet: testimoniũ ꝑhibet de me. Ex¬
empla: tt hoc: Discite ame: quia mitis
sc̃ Et estote ꝑfecti: sic̃ pat̾ urcelestis
ꝑfectus est. Et alibi. Sremplu enĩ de¬
di uobis: ut et uos ita faciatis. S de
his dicit dauid. Preceptũ dñi bacidũ: il¬
luminans oculos. Et alibi. Latũ man¬
fidele: quia plus fide animi. quã octilis
carnis testimoniũ indiget. Quarto. iu¬
dicia dñi uera iustificata insemet ipsa.
ut seił sie sint iudiciorũ nr̃orũ exempla
iustificata. sicut iniudiciis dei cõpta
habemꝰ. Unde idẽ alibi. Amandatis em̃

Expanded text:
mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio. Praecepta hujusmodi: In viam gentium ne abieritis , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandatum novum do nobis ut diligatis invicem , hoc est, facere bonum et charitatem implere. Testimonia, quae in ore duorum vel trium, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me quia mitis sum ; et: Estote perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est . Et alibi: Exemplum enim dedi vobis, ut et vos ita faciatis . Sed de his dicit David: Praeceptum domini lucidum, illuminans oculos . Et alibi: Latum manfidele ; quia plus fide animi quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judicia Domini vera justificata in semetipsa , ut scilicet sic sint judiciorum nostrorum exempla justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem alibi: A mandatis enim