comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lugent atq deplorant. Ubi suspendunt or¬
gana sua salicibus: in salicibus legis & miste¬
rioꝵ dei Scriptum est enim in quodam li¬
bro: quia salinam omnes credentes accipiant
coronam & in ysaia dicitur: Orientur quasi m
medio aquę fenum & salis: suꝑ aquan fiuenteni
& in sollempnitate dei quando tenebre eius compo¬
nuntur.: salignos ramos in tenebrarum fixione
constituunt. Secus flumen chobar Secus fiuin
istud grauissimum scłi & aꝑti sunt celi Clausi
erant cęli. & ad aduentum xp̃i aꝑti sunt. uc rese¬
ratis illis ueniret suꝑ eum sp̃s sc̃s inspecie colũ¬
be Hseq enim poterat ad nos commeare. nisi pri¬
inum ad suȩ nacurȩ consortem descendisset. As¬
cendit iħe in altum. captiuam duxit captiuita¬
tem: accepit dona in hominibus Qui descendit
ipse est & qui ascendit suꝑ omnes cęlos. ut imple¬
Non sufficit unum cȩlum aꝑiri aꝑti sunt pluri¬

Expanded text:
lugent atque deplorant, ubi suspendunt orlugent atque deplorant, ubi suspendunt organa sua, in salicibus Legis et mysteriorum Dei. Scriptum est in quodam libro, quia salignam omnes credentes accipiant coronam. Et in Isaia dicitur: Orietur quasi in medio aquae fenum, et salix super aquam fluentem . Et in solemnitate Dei, quando tabernacula ejus componuntur, salignos ramos in tabernaculorum fixione constituunt. Secus fluvium Chobar. Secus flumen istud gravissimum saeculi. Et aperti sunt coeli. Clausi erant coeli, et ad adventum Christi aperti sunt, ut reseratis illis, veniret super eum Spiritus sanctus in specie columbae. Neque enim poterat ad nos commeare, nisi primum ad suae naturae consortem descendisset. Ascendit Jesus in altum, captivam duxit captivitatem, accepit dona in hominibus. Qui descendit, ipse est, qui ascendit super omnes coelos, ut impleNon sufficit unum coelum aperiri, aperiuntur pluri
Abbreviated transcription (Latin):
ducandum primitiua: Heu michi quod dicitur
heu michi non primogeniti tocius creature. non
est diuinitatis uox s humane anime quam sus¬
cepit. unde infert Heu michi anuna quia¬
periit reuerens a terra: & qui corrigat
inter homines non est Omnes in sanguine u¬
dicantur. unusquisq ꝑximum suum tribu¬
iat cribulatione Hec iccirco memorata siit.
quia ait ꝓpħes e ego eram in medio captiui¬
tatis iuxta flumen chobar. quod interp̃tatur
alibi sacrate dicitur & iuxta simplices quosq
historiam replicat: iuxta eos uero qui sp̃aliter
scripturas audiunt de anima significat que
in uitȩ istius inciderit turbines Suꝑ flumina
babilonis. ibi sedimus &e fieuimus dum recor¬
daremur sion In salicibus in medio eius. sus¬
pendimus organa nr̃a Quia illic interrogaue¬
runt nos qui captiuos duxerunt nos uerba
canticoꝵ: Ista sunt flumina babilonis. uxta
quȩ sedentes. & reminiscentes patriȩ cęlestis

Expanded text:
ducandum primitiva. Heu mihi . Quod dicitur, ducandum primitiva. Heu mihi . Quod dicitur, heu mihi, non est primogeniti totius creaturae, non est divinitatis vox, sed humanae animae, quam suscepit, unde infert: Heu mihi, anperiit revertens ad terram, et qui corrigat inter homines non est; omnes in sanguine judicantur; unusquisqtribulat. Haec idcirco memorata sunt, quia ait prophetes: Et ego eram in medio captivitatis juxta flumen Chobar: quod interpretaturius, sicut et alibi sacrate dicitur. Et juxta simplices quoque historiam explicat: juxta eos vero, qui spiritaliter Scripturas audiunt, de anima significat, quae in vitae istius inciderit turbines. Super flumina Babylonis ibi sedimus, et flevimus, dum recordaremur Sion: in salicibus, in medio ejus suspendimus organa nostra, quia illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt 888 nos, verba canticorum . Ista sunt flumina Babylonis, juxta quae sedentes, et reminiscentes patriae coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
popusi. erani in medio captiuitatis. Iuxtai alle¬
goriam autem xp̃c: &e ego ueni in locum capti¬
uitatis Uem ad eos fines ubi seruitia. ubi cap¬
tiui denebantur Habes istiusmodi saluacoris
nt̃i uoces in ꝓphetis indignantis. quia non faci¬
amus homines dispensationes eius: & maxime
nos qui in eum putamur credere. Hicit quippe
ad patrem suum Quȩ utilitas in sanguine meo
dum descendo in corruptionem: Numquid
confitebitur tibi puluis. aut annunciabit ue¬
ritatem tuam: Inuemo quod & aliam istiusmodi
uocem quȩ saluatoris nr̃i ꝑsona dicitur ꝑ ꝓpħam
querentes animas plenas iusticie. plenas sensuum
diunorum plenas scripturarum fructuum. et
quęrences ueritatis teros botros s muenientes
plurimos peccatores. & inferaces bonorum. et
iecirco dicentes Heu michi quia factus sum sicut
qui colligit stipulam in messe: & sicut racemus
in uindemia ad quod non suꝑ sit botrus adman¬

Expanded text:
populi, eram in medio captivitatis: juxta allepopuli, eram in medio captivitatis: juxta allegoriam autem Christus, et ego veni in locum captivitatis, veni ad eos fines, ubi servi, ubi captivi detinebantur. Habes istiusmodi Salvatoris nostri voces in Prophetis, indignantis, quia non faciamus homines digna dispensatione ejus, et maxime nos, qui in eum putamur credere. Dicit quippe ad Patrem suum: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Numquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit veritatem tuam . Invenio quoque et aliam istiusmodi vocem, quae ex Salvatoris nostri persona dicitur per prophetam quaerentem animas plenas justitiae, plenas sensuum divinorum, plenas sanctorum fructuum, et quaerentem veritatis veros botros, sed invenientem plurimos peccatores, et inferaces bonorum, et idcirco dicentem: Heu mihi, quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, et sicut racemos in vindemia, ad quam non supersit botrus ad man
Abbreviated transcription (Latin):
id possim utelligere quod scripturarum eius
congruit uoluntati Nouus annus iniminen
tiam uideis: & primus mensis apud eos a no¬
ui ani numerattir exordio Alit̃ atitem
pascha de numero: Nonus annus pricipium
mens um iste uobis erit: in mensibus ami:
Ab hoc anno numam michi quartam mensẽ.
de nitellige baptitatum iħm in quarto meu¬
senaui anni: Eo enim mense qui apud romi¬
dos uanunrius iuncupatur. baptismum
do nuni factum eẽ cognoscimus qui est men¬
sis quartus ab anno ñouo. iixta ib ppit̃tationẽ
hebreorum & quia de quatuor elemencis inum¬
di subsistens corpus assumpserat. recipiens etiam
sensius humanos. ⁊ deo forsitam & in quarto men
se de in quinta die mensis est unituitus uisioneim
& ego eram in medio captiuitatis. Uidetur m¬
hironicos dictum. & ego eram in medio captiui¬
tatis & ego quasi si dieat iuxta hitoriam qua¬
dem ꝓpħa.: c&e ego qui non detinebar in peccatis

Expanded text:
idipsum possim intelligere, quod Scripturarum ejus idipsum possim intelligere, quod Scripturarum ejus congruit voluntati. Novus annus imminet jam Judaeis, et primus mensis apud eos a novi anni numeratur exordio. Agitur autem pascha de numero novi anni. Principium mensium iste vobis erit in mensibus anni . Ab hoc anno numera mihi quartum mensem, et intellige baptizatum Jesum in quarto mense novi anni. Eo enim mense, qui apud Romanos Januarius nuncupatur, baptismum Domini factum esse cognoscimus, qui est mensis quartus ab anno novo juxta supputationem Hebraeorum. Et quia de quatuor elementis mundi subsistens corpus assumpserat, recipiens etiam sensus humanos, ideo forsitan et in quarto mense, et 887 in quinto die mensis est intuit ego eram in medio captivitatis. Videtur mihi ironic ῶs dictum: Et ego eram in medio captivitatis. Et ego, quasi si dicat juxta historiam quidem propheta, et ego qui non tenebar in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq bunĩ scribitur: quod interp̃tatur contẽp¬
tus. Si uenias ad hereticos. & audias eos sꝑnen¬
tes oe pnichilo ducentes creatorem. & insuꝑ etiã
eriminantes. ui debis uxta illos contemptissi ere¬
atoris filium dominum nostrum iħm xp̃m
Quod si quis reluctatur & non uult quȩ ex pon¬
nius quasi ꝓphetiam reciꝑe: queram ab eo cur
seriptum est in tricesimo anno uite etechielis
apeds fuisse celos. & uidisse eum eas uisiones
que ii libro eius continentur. Quid michi ꝓdest
uoꝵ numerus. nisi hoc ut discam trice¬
suro anuo &e saluatoris & ꝓpħȩ celos fuisse
reseratos. e sp̃alibus sp̃alia comparans. cognos¬
cam inuersa que scripta sunt enisdem ẽẽ di:
Sermones quippe sapientium ue stimuli. & qua¬
si elaui confiri: quia conpungentibus dati simt
a pastore uno Ergo & hoc quod dicitur in
quatto mense quuita die mensis. iuxta possibi¬
litaten sensus mei iuestigans. p̃cor a deo ut

Expanded text:
quoque Buzi scribitur, quod interpretatur, contempquoque Buzi scribitur, quod interpretatur, contemptus. Si venias ad haereticos, et audias eos spernentes, et pro nihilo ducentes Creatorem, et insuper etiam criminantes, videbis juxta illos contemptissimi Creatoris Filium Dominum nostrum Jesum Christum. Quod si quis reluctatur, et non vult haec, quae exposuimus, quasi prophetiam recipere, quaeram ab eo cur scriptum est, in trigesimo anno vitae Ezechielis apertos fuisse coelos, et vidisse eum eas visiones, quae in libro ejus continentur. Quid mihi prodest annorum numerus, nisi hoc ut discam, trigesimo anno et Salvatori, et prophetae coelos fuisse reseratos, et spiritalibus spiritalia comparans, cognoscam universa, quae scripta sunt, ejusdem esse Dei sermones? Quippe verba sapientium ut stimuli, et quasi claa pastore uno . Ego et hoc quod dicitur, in quarto mense, quinta mensis, juxta possibilitatem sensus mei investigans, precor a Deo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suiouen: & simplieit dicere non est crucifirus ⁊ he
tsune uero erueem confiteris & non eriibercis. ie¬
deis feandalum p̃dieans crucifixum. . genti¬
bus stulticiam & minus scandalum pass. ne
uel morte erubeseis natiuitatem eis confice¬
ri Nimirum plus scandali est isim natum
fiusse quam mortiuim At scandalum xp̃i¬
ana fides non ueretur Cur times dicere ma¬
tiuitas illius ex semine uiri. & mulieris: som¬
no conueniens ẽẽ eredatur: S iurta ꝓphetȩ
eloquium dicentis. ecce uirgo in utero accipi¬
et &e pariet filium: & uocabitur nomen eius
eminanuel Hoc quod dicitur emmanuhel
non unum nomen sonat: s res signifieat Ad¬
ueniente quippe iħu: dicinus nobiscum ds:
Non frustra ergo intricesimo anno ꝓphe ere¬
ehiel: nam & nomen eius figura xp̃i est. inter¬
p̃tatur quippe edechiel imperium dei. imꝑium
autem dei nullus est: nisi xp̃s dominus filius

Expanded text:
sionem, et simpliciter dicere: Non est crucifixus Jesus. sionem, et simpliciter dicere: Non est crucifixus Jesus. Nunc vero crucem confiteris, et non erubescis. Judaeis scandalum praedicas crucifixum, et gentibus stultitiam , et minus scandalum passione vel morte, erubescis nativitatem ejus confiteri. Nimirum minus scandali est, Jesum natum fuisse, quam mortuum, aut si scandalum Christiana fides non veretur, cur times dicere mtivitas illius non ex semine viri, et mulieris somno convenienti esse credatur, sed juxta prophetae eloquium dicentis: Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Hoc quod dicitur, Emmanuel, non unum nomen sonat, sed rem significat. Adveniente quippe Jesu, dicimus, nobiscum Dominus. Non frustra ergo in trigesimo anno prophetat Ezechiel. Nam et nomen ejus figura Christi est. Interpretatur quippe Ezechiel, imperium Dei: imperium autem Dei nullus est nisi Christus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ligatis exite: & constitutis in tenebris
aspicite. Si autem uis audire iezechiel filiũ
homiuis in eaptiuitatem p̃dicantem. & istet¬
pus erat xp̃i: Ideoq factum est ait. in tricesi¬
mo anno. in quarto mense. quinta die mensis:
&e ego eram in medio eaptiuitatis secus flumen
chobar: & aꝑti sunt cȩli Secus fium en ergo
ehobar etechiel cum triginta eẽt annorum.
ens erat quasi triginta annorum secus flum̃
iordanem: & aꝑti sunt ei cęli &e ꝑ omnem
ꝓphetiam erechieli dicitur. fili hominis: Qͥs
natiuitatem illius in fantasinate ludunt.
quare xp̃e filius hominis appellatur. Ego
adfirmo filium eum hominis fuisse: Nam
qui passiones assumpsit humanas: necesse est
ut ante passionem susceꝑit natiuitatem Nleq
enim potuit humanus affectus uerba consue¬
tudinis erucem mortem reciꝑ c. si non receꝑat
humanttatis exor̾ium & cõnsequens erat
noarieunt adem eius auferentes auferre etiam pas¬

Expanded text:
dicens ligatis: Exite: et constitutis in tenebris: dicens ligatis: Exite: et constitutis in tenebris: Aspicite. Si autem vis audire Ezechielem filium hominis in captivitate praedicantem, et iste typus erat Chrimo anno in quarto mense, in quinta mensis, et ego eram in medio captivitatis secus flumen Chobar, et aperti sunt coeli. Secus fluvium ergo Chobar Ezechiel cum triginta esset annorum apens erat quasi triginta annorum secus fluvium Jordanem, et aperti sunt coeli . Et per omnem prophetiam Ezechieli dicitur: Fili hominis. Quis nativitatem illius ut phantasma eludunt, quare Christus filius hominis appellatur? Ego affirmo filium hominis eum fuisse. Nam qui passiones assumpsit humanas, necesse est ut ante passionem susceperit nativitatem. Neque enim potuit humanos affectus, verba, consuetudines, crucem, mortem recipere, si non reciperet humanitatis exordium. Et consequens erat, nativitatem ejus auferentes, auferrent etiam pas
Abbreviated transcription (Latin):
tem non fecit: nec maliciam oꝑatus est. Li¬
berum arbitrium & homini oe angło ad
uniuersa ꝑmisit Hic iam intelligendum
est: quomõdo ꝑ arbitrii libertatem alii ad
bonoꝵ conscenderut summitatem aliĩ
corruerint in maliciȩ ꝓfundum: Tu uero
homo quare non uis arbitrio te tuo derelictũ
quare egre frers niti laborare contendere
& ꝑ bona oꝑa de ipsum causam fieri salutis.
An magis te delectabat dormientem & in ocio
constitutum ȩterna ꝓsꝑitate requiescere:
opus fieri iusticiam. sapientiam. castitatem:
Non uis tuum opiis eẽ fortitudinem aliasq uir¬
tutes: Igitur in captiuitatem ducentur
qui ꝓpter peccata sua seruitutis meruere
qui sunt in uinculis egredimini: & eis qui uer¬
santur in tenebras uidete Ꝙ nos fuimus it
unculis peccatorum. & nos aliquando uersa¬
bamur in tenebras: aduersum rectores tene¬
brarum mundi istius concertantes Uenit
ihe omnium ꝓphetarum uocibus p̃dicatus

Expanded text:
tem non fecit, nec malitiam operatus est. Litem non fecit, nec malitiam operatus est. Liberum arbitrium et homini, et Angelo ad universa permisit. Hic jam intelligendum est, quomodo per arbitrii libertatem, alii ad bonorum conscenderint summitatem, alii corruerint in malitiae profundum. Tu vero, homo, quare non vis arbitrio te tuo derelictum? Quare aegre fers niti, laborare, contendere, et per bona opera teipsum causam tuae fieri salutis? An magis te delectabit dormientem, et in otio constitutum aeterna prosperitate requiescere? tuum fieri justitiam, sapientiam, castitatem? Non vis tuum opus esse fortitudinem, aliasque virtutes? Igitur in captivitatem ducuntur, qui propter peccata sua servitutis meruere qui sunt in vinculis: Egredimini, et iis, qui versantur in tenebris: Videte. Et nos fuimus in vinculis peccatorum, et nos aliquando versabamur in tenebris, adversum rectores tenebrarum mundi istius concertantes: venit Jesus omnium prophetarum vocibus praedicatus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius causa extitit. Q fecit ut eiceret
siue de ierłm. siue de paradiso &e ueniret
in locum hunc lacrimarum Serpens hostiꝰ
ce contrarius ueritati: Contrarius autem
non a principio creatum est neq statũ
suꝑ pectus &e uentrem suum ambulauit
non fuit abincio maledictus sicuti adam
& ȩua. non statim ut facti sunt peccaueruN.
ita &e serpens fint aliquando non serpens
cum in paradyso deliciarum moraretur:
Unde postea corruens ob peccata. meruit
audire. In es signaculum similitudinis:
corona decoris. in paradiso dei natus es. do¬
nec inuenta est miquitas in de: ambulasti
unmaculatas in omnibus iuiis tuis. De
quo etiam iob memorat quia in conspectu¬
dei omnipotentis suꝑbierit Cecidit qͥppe
euuaugłiciq sermonis. Prophede̾s dicit
Cceidit de celo lucifer qui mane oriebatur
contritus est suꝑ terram: Iħe loquitur Uli
dentem. Quod ad rem ꝑtinet: omnis con¬
sonantia de cadente est. Heus quippe mor¬

Expanded text:
tatis ejus causa exstitit, et fecit, ut ejiceretur tatis ejus causa exstitit, et fecit, ut ejiceretur sive de Jerusalem, sive de paradiso, et veniret in locum hunc lacrymarum. Serpens hostis est contrarius veritati. Contrarius autem non a principio creatus est, neque statim super pectus, et ventrem suum ambulavit, neque fuit ab initio maledictus. Sicuti Adam et Eva non statim ut facti sunt, non peccaverunt: ita et serpens fuit aliquando non serpens, cum in paradiso deliciarum moraretur. Unde postea corruens ob peccata meruit audire: Tu signaculum similitudinis, corona decoris in paradiso Dei natus es, donec inventa est iniquitas in te, ambulasti immaculatus in omnibus 884 viis tuis . De quo etiam Job memorat, quia in conspectu omnipotentis Dei superbierit: Cecidit quippeEvangelicique sermonis. Prophetes dicit: Cecidit de coelo lucifer, qui mane oriebatur, conuentem? Quod ad rem pertinet, omnis consonantia de cadente est. Deus quippe mor
Abbreviated transcription (Latin):
ã patre ne dissoluantur ne despiciant boni¬
tatem dei: Qua ꝓpt̾ cum audieris de popłi
captiuitate. crede quidem uere accidisse eam
uixta historiȩ fidem. s in signum rei alcerius
p̃cessisse & subsequens significasse misteriũ:
caueris: derelinquet te uisio dei. & traderis
captiuus nabuchodonosor: & traditus duce¬
ris in babiloniam: Cum enun confusa fuerit
anima tua ã uiciis &e ꝑturbationibus addu¬
ceris in babilonem: quoniam babilon confu¬
sio interprȩtatur & si rursum penitentiam
egeris. & ꝑ conuersionem ueri cordis misediam¬
a deo impetraueris: mittitur tibi esdras qui
te reducat & ȩdificare faciat ierłm Hesdrã
quippe interprętatur adutor. & mittitur
tibi uerbum iuuans &e reuertaris in patriam
tuam: Sacramentum est &e id quod in enig
riter & reuelante narratur. In adam om̃s
morimur: &e in xp̃o om̃s uiuificamur fuit
quippe adam in paradiso: s serpens captiui¬

Expanded text:
a Patre, ne dissolvantur, ne despiciant bonia Patre, ne dissolvantur, ne despiciant bonitatem Dei. Quapropter cum audieris de populi captivitate, credere quidem vere accidisse eam juxta historiae fidem, sed in signum rei alterius praecessisse, et subsequens significasse mysterium. caveris derelinquet te visitatio Dei, et traderis captivus Nabuchodonosor, et traditus duceris in Babylonem. Cum enim confusa fuerit anima tua a vitiis, et perturbationibus, abduceris in Babylonem, quoniam Babylon confusio interpretatur. Etsi rursum poenitentiam egeris, et per conversionem veri cordis misericordiam Dei impetraveris, mittitur tibi Esdras, qui te reducat, et aedificare faciat Jerusalem. Esdras quippe interpretatur adjutor, et mittitur tibi verbum juvans, ut revertaris in patriam tuam. Sacramentum est et id quod in aenigariter et revelante narratur: In Adam omnes morimur, et in Christo omnes vivificamur . Fuit quippe Adam in paradiso, sed serpens captivi
Abbreviated transcription (Latin):
phetis discere. quȩ tormenta honi dei sint adu̾ti¬
litatem eoꝵ qui ea sustiuent constituta: Aus¬
culta eundem ꝓphetam dicentem Habes car¬
bones ignis sedebis suꝑ cos hũ erunt adiuto¬
rio Hȩc oportebat auscondere: ot in medium
non ꝓferre S hereti nos impellunt. ut cȩlan¬
da efferamus in publicum. quia tecta sunt uti¬
liter apud eos. qui pariuili iuxta animę
ȩtatem sunt. Qui metu indigent magistroꝵ.¬
qui minis &e terrotibus corripiendi sunt. ut
possunt consequi bonitatem ut ꝑamara teiue¬
ẜdia
ã uulneribus peccatorum aliquando desistant:
Semꝑ enim saeramenta dei ꝓpter paruulos
auditores: uoluminibus quibusdam operi¬
untur Quam magna multitudo dulcediuis
tuȩ domine: quam abscondisti timentibus ce
Legis & ꝓphetarum deus abscondit multitu¬
dinem bonitatis suę. non diligentibus sed
tunentibus se: Paruuli quippe sunt. nee pos¬
sunt cum emolumento discere quod ament᷑

Expanded text:
ropheta discere, quia tormenta boni Dei sint ad utiropheta discere, quia tormenta boni Dei sint ad utilitatem eorum, qui ea sustinent, constituta? Ausculta eumdem prophetam dicentem: Habes carbones ignis, sedebis super eos: ii erunt tibi adjutorio . Haec oportebat abscondere, et in medium non proferre, sed haeretici nos impellunt, ut celanda efferamus in publicum, quia tecta sunt utiliter apud eos, qui adhuc parvuli juxta animae aetatem sunt, qui metu indigent magistrorum, minis et terroribus corripiendi sunt, et possint consequi bonitatem, ut per amara remedia a vulneribus peccatorum aliquando desistant. 883 Semper enim sacramenta Dei propter parvulos auditores velaminibus quibusdam operiuntur. Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Legis et Prophetarum Deus abscondit multitudinem bonitatis suae non diligentibus, sed timentibus se. Parvuli quippe sunt, nec possunt cum emolumento suo discere quod amentur
Abbreviated transcription (Latin):
decur. s si suꝑ edificaueris fundamento xp̃i iħu
opera peccati ligna. opera peccati fexium. opera
peccati inferionem stipulam. uenit iquis iste &¬
unuersa ista examinat: Quis iste ignis quem
lex p̃dicat & euuangelium non tacet. Unius¬
cuisq opus quale sit. ignis ꝓbabit. Quis est
meum. &e argentum meum splendidius osten¬
dat. ut illesum relinquat eum qui in me est
lapidem p̃ciosum ut mala tantum consumat
quȩ feci. quȩ suꝑ ȩdificaui. ligna fęnum stipu¬
lam: Quis est iste ignis. Ignem ueni mittere
suꝑ terram: quem uolo ut iam accendatur:
acensus: malicia consummabitur Seriptũ
est in ꝓpħis: Sanctificauit eum in igne arden¬
ti. ce uorauit tam quam fęnum siluam & rur¬
sum Emittet dñs sabaoth. in tuum honoren
contum eliam. & in tuam głam ignis ardens
accendatur. Id est ut tu giorificeris: emitaitur
ignis in opera peccatoꝵ tuor Uis adhuc a ꝓ¬

Expanded text:
detur: sed si superaedificaveris fundamento Jesu Christi detur: sed si superaedificaveris fundamento Jesu Christi opera peccati ligna, opera peccati fenum, opera peccati inferiora stipulam, venit ignis, et universa ista examinat . Quis est iste ignis, quem Lex praedicat, et Evangelium non tacet? Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Quis est,meum ut argentum meum splendidius ostendat, ut illaesum relinquat eum, qui in me est lapidem pretiosum, ut mala tantum consumat quae feci, quae superaedificavi ligna, fenum, stipulam? Quis est iste ignis? Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut accendatur accensus, malitia consumetur. Scriptum est in Prophetis: sanctificavit eum in igne ardenti, et voravit tanquam fenum silvam . Et rursum: Emittit Dominus Sabaoth in tuum honorem contumeliam, et in tuam gloriam ignis ardens accenditur, id est, ut tu glorificeris emittitur ignis in opera peccatorum tuorum. Vis adhuc a P
Abbreviated transcription (Latin):
in generatione uersantur igne indigẽre Renes
quippe coitus significatio est Adhue in lumbis
abraham patris erat leui. quando occurrit ei¬
melchisedech & in psalmo dicttur De fructu
lumbi tui. ponam suꝑ sedem meam: Igneus est
ã renibus usq deorsum deus: Generationis
enim & libidinis opera. gehennȩ supplicũs cor¬
ripiuntur Igneus est deus: s non totus est igne¬
us Superiora eius electrum sunt Electrum
non solum argento: uerum &e auro prȩciosius
Electrum autem ꝓ exemplo fulgoris scriptura
posuit: non quod uere electrum deus sit & qͦmͦ
non est tale electrum deus. sic non est talis ignis
qualis a reuibus usq ad pedum finem apparuit
Ignis iste consumit. & non appositum quid consu¬
mat ut tu querens repperias quid sit illud quod
a dei igne consumitur: Deus nr̃ ignis consumens
est: Quid consumit ignis iste: Nos ligna quȩ cer¬
nimus non sensibile fȩnum non stipulam quȩ ui¬

Expanded text:
in generatione versantur, igne indigere. Renis in generatione versantur, igne indigere. Renis quippe coitus significatio est. Adhuc in lumbis Abraham patris erat Levi, quando ei occurrit Melchisedec Et in psalmo dicitur: De fructu lumbi tui ponam super sedem meam . Igneus est a renibus usque ad deorsum Dominus. Generationis enim et libidinis opera gehennae suppliciis corripiuntur. Igneus est Deus; sed non totus est igneus: superiora ejus electrum sunt. Electrum non solum argento, verum et auro pretiosius est. Electrum autem pro exemplo fulgoris Scriptura posuit, non quod Deus vere electrum sit. Et quomodo non est tale electrum Deus, quale videbatur: sic non est talis ignis, qualis a renibus usque ad pedum finem apparuit. Ignis iste consumit, et non est appositum quid consumat, ut tu quaerens reperias, quid sit illud, quod a Dei igne consumitur. 882 Deus noster ignis consumens est . Quid consumit ignis iste? Non ligna, quae cernimus, non sensibile fenum, non stipulam, quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
Bonitas dei est. etiam in his quȩ amara esti nantur
Igicur in captiuitate constitus est propheta:
& cerne quȩ uideat. ne dolores sentiat captiuitatis:
deorsum uidet labores.s sursum eleuans ocłos:
aꝑtos suscipit cȩlos Cernic sibi reserata cȩlestia.
iuidet similitudinem głe dei. uidet quattuor
animalia de quibus multus sertno. & disti cilis
interpretacio est Cernit aurigam quatu ꝯt
animalium. ceruit rotas se inuicem continei. es
Auriga .iiͦii. auimalium. non totus est igneus
s pubetenus ã pedibus. & exinde usq ad sũmũ
electri fulgoris rutilat: Non enim solum tor¬
menta habet deus: s sunt in eo etiam refrigeria
Punit peccatores: s ꝑ ea ministeria quȩ a deor¬
sum sunc Neq enim ꝓpħa ignem uidit iti
capite. aut in his menbris quȩ alumborꝵ on¬
fnio ad summa consurguut Igneus ett deus
s arenibis usq ad pedes: ut demonstret eos qui

Expanded text:
Bonitas Dei est etiam in his, quae amara existimantur. Bonitas Dei est etiam in his, quae amara existimantur. Igitur in civitate constitutus est Prophetes, et cerne quae videat, ne dolores sentiat captivitatis . Deorsum videt labores, sed sursum elevans oculos, apertos suspicit coelos, cernit sibi reserata coelestia, videt similitudinem gloriae Dei, videt quatuor animalia, de quibus multus sermo, et difficilis interpretatio est. Cernit aurigam quatuor animalium. Cernit rotas se invicem continentes. Auriga quatuor animalia non totus est igneus, sed pubetenus a pedibus, et exinde usque ad summum electri fulgore rutilat. Non enim solum tormenta habet Deus; sunt in eo etiam refrigeria. Punit peccatores; sed per ea mysteria, quae deorsum sunt. Neque enim Propheta ignem vidit in capite, aut in his membris, quae a lumborum confinio ad summa consurgunt. Igneus est Dominus; sed a renibus usque ad pedes, ut demonstret eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in uidicio suꝑ sõdomam. & gomorram. uindica.¬
urt semel in uidicio suꝑ egipcur: & sexcenta
milia iherusalem. Noli estimare quia hec ultic
pena tantum fuerit pcccatoribus. quasi post
mortem & supplicra.⁊ terum a supplicio excipi¬
endis puniti sunt in p̃senti: ne in futuro iugiter
punirentur Certe paupit in etiuangłio. squa¬
lore & penuria p̃mitur. oe postra in abraham sinu
requiescit. recipit mala sua in uita sua Unde seis
an receperint̾ qui in diluu .o sunt necati mala
sua in uita sua ᷑ Unde nosti utrum̃ne restituta
sint sodomȩ & gomorre mala sua inuita sua
in antiquum: Adhuc dubitas an bonus sit dñs
puniens sodomitas : Tolerabilius erit terre so¬
domor ce gomorreoꝵ in die iudicũ. dicit dt̃is
miseraus sodomitas. Penignus gͦ est dñs. clemem:
est ds: Solem suum uerc oriri sacie suꝑ bonos
ce malos: oe pluit uere super iustos ce inuif or.
Non solum hunc qum omut cerm mus sorau.
s oe illum solem qui oculis mentis aspicitur

Expanded text:
ndicavit semel in judicio super Aegyptum, et sexcenta millia Israelitarum . Noli existimare quod haec ultio poena tantum fuerit peccatoribus, quasi post mortem, et supplicia iterum a supplicio excipiendi sint. Puniti sunt in praesenti, ne in futuro jugiter punirentur. Cerne pauperem in Evangelio, squalore et penuria premitur, et postea in Abrahae sinu requiescit. Recepit mala sua in vita sua . Unde scis an receperint, qui in diluvio sunt necati, mala sua in vita? Unde nosti utrumne restituta sint Sodomae et Gomorrhae mala sua in vita sua?in antiquum: et adhuc dubitas an bonus sit Dominus puniens Sodomitas? Tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, dicit Dominus miserans Sodomitas . Benignus ergo est Deus, clemens est Deus. Solem suum vere oriri facit super bonos et malos: et pluit vere super justos et injustos: non solum hunc, quem oculis cernimus solem, sed et illum solem, qui oculis mentis aspicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
amara eẽ. ad eruditionem & remedia ꝓficiunt.
Medicus est dcus Lat̃ ẽ ds. Dñs est. &x non asper seo
lens dñs. Si ueneris ad eos qui puniti sunt scam
doquia scripturarum: compones sei pturas seru¬
turis. ut te apłs docet &e uidebis ibi ẽẽ duleissima
ubi amarissimo estimentut. Srriptumẽ in ꝓbħa

Expanded text:
amara esse, in eruditionem et remedia proficiunt. amara esse, in eruditionem et remedia proficiunt. Medicus est Deus, pater est Deus, dominus est, non asper, sed lenis est dominus. Si veneris ad eos, qui puniti sunt secundum eloquia Scripturarum, compone Scripturas Scripturis, ut et te Apostolus docet, et videbis ibi dulcissima esse, ubi amarissima existimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uecessariam dispensationem: Audi quod sit opus
irȩ dei ut arguat. ut corrigat. ut emendet.
Dñe ne in ira tua arguas me. neq in futore tuo
corripias me: Qui hȩc loquitur scit furorem¬
dei non ẽẽ inutilem ad sanitatem: s ad hoc ad¬
hiberi. ut curet egrotantes. ut emundet eos qui
sermonem eius audire contenserint: de iceirco
nunc dep̾catur ne talibus remedũs emendetur.
ne cum penali medela recipiat pristinam sanita¬
&e dicat. Dñe nẽ in ira tua arguas me: neq in fu¬
rore tuo areorripias me Omnia quȩ dei sunt
bona sunt: ut emundemur corpori A sculta
quid dicat: Arguam eos: in auditu angustię
eonꝗ Ioeo audiuinus ea quȩ tribulationis sunt.
ut emundemut In maĩeoictis quoq leuiticis
scriptum est:Si post ista non ohedieruit. neq con¬
uersi fuerint adme. apponam eis plagas septem suꝑ
peccate eorum Si autem & post hȩc conuersinon
fueruit: emendabo eos Omna dei quȩ iudentur

Expanded text:
necessariam dispensationem. Audi quod sit opus necessariam dispensationem. Audi quod sit opus irae Dei, ut arguat, ut corrigat, ut emendet: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Qui haec loquitur scit Dei furorem non esse inutilem ad sanitatem, sed ad hoc adhiberi ut curet aegrotantes, ut emendet eos, qui sermonem ejus audire contempserunt. Idcirco nec deprecatur ne talibus remediis emendetur, ne cum poenali medela recipiat pristinam sanitaet dicat: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Omnia quae Dei sunt, bona sunt, et meremur corripi. Ausculta quid dicat: Arguam eos in auditu angustiae eorum. Ideo audivimus ea, quae de tribulatione sunt, ut emendemur. In maledictis quoque Levitici scriptum est: Si post ista non obedierint, neque conversi fuerint ad me, apponam eis plagas septem super peccata eorum. Si autem post haec conversi non fuerint, emendabo eos . Omnia Dei, quae videntur
Abbreviated transcription (Latin):
uos in lacrimis in mensura Miscłia quippe
o ei unponere si non eẽt utile conuersationi pec¬
cautium aol eret tol manta peccantibus: Cuim¬
quam miscricors or benignus oeuis penis scelera pum¬
it ł quasi iidulgencissimtis pater ad hoc corripit si.¬
uum ut irudiat. quasi ꝓuidentissimus magister
ueritate srontis lasciuium discipulum castigat
ne amuei se sentiens pereat Uide salomotiem sapi¬
entisimum oinium: quid dei correptionibus sus¬
picetur Fili noli eẽ pusillanimis in disciplina dei
neq. deficias correptus ab eo Quem enim diligit
dus corripit flagellat autem omuem filium: quẽ
recipit. Nullus est enim inquit apłs filius qui
cum peccauerit. non flagellaetur a patre. &e hoc
mirabilit addidit dicens. in disciplina ꝑseuetate
Tamquam filiĩs uobis ꝯffert se deus Quis enim fi¬
lius quem non corripuerit pater: Quod si extra
ipso nomine irȩ offensus. criminatur eam in deo:
cui respondebimus non tam iram eẽ iram dei quã

Expanded text:
 in lacrymis et in mensura. Misericordia quippe Dei in pondere. Si non esset utile conversioni peccantium adhibere tormenta peccantibus, nunquam misericors et benignus Deus poenis scelera puniret: sed quasi indulgentissimus pater ob hoc corripit filium, ut erudiat: quasi providentissimus magister ita severitate frontis lascivum discipulum castigat, ne amari se sentiens pereat. Vide Salomonem sapientissimum omnium, quid de Dei correptionibus suspicetur: Fili, noli esse pusillanimis in disciplina Dei, neque deficias correptus ab eo . Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit. Nullus est enim, inquit Apostolus, filius, qui cum peccaverit, non flagelletur a patre. Et ad hoc mirabiliter addidit dicens: In disciplina perseverate. Tamquam filiis vobis offert se Deus . Quis enim filius, quem non corripit pater? Quod si extra ipso nomine irae offensus criminetur eam in Deo. Cui respondebimus, non tam iram esse iram Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Septuaginta quippe anniis seruitutis supplicia pen¬
derunt: ac sic deuide in sedes ꝓprias reuersi sunt.
quia sc̃s ꝓpħarum sermo deistos animos subleuaue¬
tat: Uerum non solum hi qui quattuor in capti¬
uitatem ꝓpħȩ extiterunt. & iezechiel unus ex eis
fuit. & zaebarias filius barachiȩ captiuitatis tem¬
pore su dario regis cecinit: Inuenimus etiam ag¬
geum. multosq alios ꝓphetarum hisdem ꝓphę¬
tasse temporibus: ex quibus indicatur dm̃ non
tantum modo punire peccatores. uerum or mi¬
sericordiam miscere supplicũs: Quod si dubitas
audi uoces tormenta pacientum: quomodo seria¬
cum & in cruciatibus suis dementiam dei eloquan

Expanded text:
tutis supplicia pependerunt, ac sic deinde in sedes proprias reversi sunt, quia sanctus prophetarum sermo dejectos animos sublevaverat. Verum non solum ii quatuor 879 in captivitate prophetae exstiterunt, sed et Ezechiel unus ex eis fuit, et Zacharias filius Barachiae captivitatis tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis clemen
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qͦd dr si aut̃ cormi ꝑcusserit taurꝰ uirum
aut mulierem &e mortuus fuerit. lapidibus
lapidabitur taurus & cet̾a.¬
lxxxii. De eo qͦd dr. si aut̃ cornu ꝑcusserit alicuiꝰ taurꝰ
taurum ꝓximi. & mortuus fuerit. uendent
taurum uiuum: & cet̾a.¬
& ꝑcussus mortuus fũit. ñ ẽ illi bomicidlũ e¬

Expanded text:
. Si autem cornu percusserit taurus virum aut mulierem, et mortuus fuerit, lapidibus lapidabitur taurus, etlet intueri ? Si autem cornu percusserit alicuius taurus taurum proximi et mortuus fuerit, uendent taurum uiuum etet percussus mortuus fuerit, non est illi homicidiu
Abbreviated transcription (Latin):
illius uel illius ꝓpħe. hoc ẽ inpotestate
cultros petrinos. inquib curcumciderat
filios isrł: non dixit quib curcumciderat.
indomos suas etbenedirit eos dicens: plꝰ
iudetur hic copulatua coniunctio id⁊
inam ita dici posset ⁊ ubi dimisit eos

Expanded text:
illius vel illius prophetae, hoc est in potestate illius vel illius prophetae, hoc est in potestate esus cultros petrinos, in quibus circumciderat filios Israel: non dixit, quibus circumciderat, t eos Jesus in domos, suas, et benedixit eos dicens: plus videtur hic copulativa conjunctio, id est, et; nam ita dici posset, Et ubi dimisit eos
Abbreviated transcription (Latin):
electus ⁊ ferrum cananeo qui habitat
inbethsan equum electum dixit pro
equi s. qͦd usitatum innr̃o sermone ñ
ẽ unde non nulli latini interpretes
uoluerunt equum interpretari. sed
equitatum. Sic autem dictũ ẽ. equus elec¬
tus ꝓequis sicut innr̃a consuetudine di¬
fines admare: ñ dirit reuersi sunt aut
salte m reuertuntur. sic̃ sol et definibus
dici. s reuerte ntur tanqͣm adhuc fu¬
turũ sit. cum preteritoꝵ sit ista narra¬
tio. linomnib fere ipsis terrarum di¬
uisionib ꝑsingulas qͣsq trib ita loqͥ¬
tur scripturautfuturi temporis uerbis
utatur. Refugere illuc qui ꝑcus .xx.¬
serit animam nolens. hic animam uł
hominẽ intelligere debemꝰ uel uitam
carnis quȩ fit ꝑanimam. qua locutio¬
ne et illud dictum ẽ afrĩb ioseph. non
ꝑcutiamus eius animã. id÷ non eum
occidamꝰ: nam si anima posset ab in¬
familiarissima scripturis: ita enim di¬
citur. uerbum qͦd factum ẽ inmanu

Expanded text:
electus, et ferrum Chananaeo qui habitat electus, et ferrum Chananaeo qui habitat in Bethsan: equum electum dixit, pro equis electis, quod usitatum in nostro sermone non est; unde nonnulli latini interpretes noluerunt equum interpretari, sed equitatum. Sic autem dictum est, equus electus, pro equis, sicut in nostra consuetudine difines ad mare: non dixit, reversi sunt, aut saltem, revertuntur, sicut solet de finibus dici; sed, revertentur, tanquam adhuc futurum sit, cum praeteritorum sit ista narratio: et in omnibus fere ipsis terrarum divisionibus, per singulas quasque tribus ita loquitur Scriptura, ut futuri temporis verbis utatur. Ib. XX, 9. Refugere illuc qui percusserit animam nolens: hic animam, vel hominem intelligere debemus, vel vitam carnis quae fit per animam; qua locutione et illud dictum est a fratribus Joseph, Non percutiamus ejus animam , id est, non eum occidamus. Nam si anima posset ab infamiliarissima Scripturis; ita enim dicitur, Verbum quod factum est in manu
Abbreviated transcription (Latin):
locutiones notauimꝰ. Hoc ẽ eñi. uide ne in
me habites qd̾ ẽ apud me .i. int̾ra quã eiᷤ ꝓ¬
miserat ds̃. & hic tamqͣm adunum ho¬
minem uidentur locuti cum legatus
adeos ñunus uenerit sed more suo genti
et populo responsa reddentes. singulari
numero locuntur. sicut plerumq etad
ipsos ds̃ uel ductor ipsorum. Notandũ
etiam qͦd pactum pacis destamentum
uocat scriptura. more quidẽ suo. nã sepe
ita loquitur Et nunciatum ẽ iħu di .xiiii.¬
centes. inuenti sunt quinq reges ab¬
sconditi inspelunca ꝓ eo qͦd ẽ nuntia¬
runt dicentes. Ita faciet dñs om .xu.
nib urimicis nr̃is. quos uos debellabitiᷤ
eos. minus nchil esset huic sententie:⁊
inbello. quia ꝑdominũ factum ẽ con¬
fortari cor eorum ut obuiam irent ad
bellum adisrł. ut exterminarentur. No¬
tandum ẽ confortari cor non semꝑ in
hominẽ dĩ de me et te: non dixit homi
ioseph nonsufficit nobis mons. ⁊equus

Expanded text:
locutiones uotauimus . hoc est enim "uide, ne in locutiones uotauimus . hoc est enim "uide, ne in me habites, quod est, apud me, id est in terra quam eis promiserat Deus. Et hic tanquam ad unum hominem videntur locuti, cum legatus ad eos non unus venerit: sed more suo genti et populo responsa reddentes, singulari numero loquuntur, sicut plerumque et ad ipsos Detiam quod pactum pacis testamentum uocat scriptura more quidem suo; nam saepe ita loquitur. Et nuntiatum est Iesu dicentes: inuenti sunt quinque reges absconditi in spelunca: pro eo, quod est: nuntiarunt dicentes. Ita faciet dominus omnibus inimicis uestris, quos uos deos: nihil minus esset huic sententiae, n bello, quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur: notandum est, confortari cor, non semper hominem Dei de me et te: non dixit, homit filii Joseph, Non sufficit nobis mons et equus
Abbreviated transcription (Latin):
qui uincebantur inmedio essent tan¬
quam dehis dictum ẽ. quod hi essent
hinc. ethi hinc. eum poeius ita isrłite
fuerint qui eos inmedio posuera nt
ꝑcutiendos. alterum quod intermedi¬
um castrorum eos factos eẽ dicit scͥp¬
tura. castra appellans etiam ꝓductaᷤ
acies inp̃lia constitutas. cum castra ñ
soleant appellari nͥ ubi exercitus ad
manendũ consistit. nͥ forte ideo castͣ
appellata sunt. qͥa cum om̃ib suis
ibant. Eixceptis peccorib ⁊ spoliis .xit.¬
que erant inciuitates predati sunt filii
isrł secundũ preceptũ dm̃i quẽ ad modũ
constituit dñs iħu. ita dictum exceptis
peccorib ispolis p̃dati sunt. qͣsi ipsa
non fuerint predati. cum pocius ipsa
p̃dati sunt. etideo excepta dicta sint.¬
quia hȩc illo prelio sola consumpta ñ ft̃.
srłite respondentes gabaonitis di .xiii.¬
rerunt. uide neinme habites: et qͦmͦ dispo¬
nam tͥ testamentum: iã et suꝑius tales

Expanded text:
qui uincebantur in medio essent, tamqui uincebantur in medio essent, tamquam de his dictum est, quod hi essent hinc et hi hinc, cum potius ita Israhelitae fuerint, qui eos in medio posuerant percutiendos; alterum, quod inter medium castrorum eos factos esse dicit scriptura castra appellans etiam productas acies in proelio constitutas, cum castra non soleant appellari, nisi ubi exercitus ad manendum consistit; nisi forte ideo castra appellata sunt, quia cum omnibus suis ibant. Exceptis pecoribus et spoliis quae erant in ciuitate praedati sunt filii Israhel secundum praeceptum domini, quemadmodum constituit dominus Iesu. ita dictum est" exceptis pecoribus et spoliis praedati sunt", quasi ipsa non fuerint praedati, cum potius ipsa praedati sint, et ideo excepta dicta sint,quia haec illo proelio sola consumpta non sunt. Israhelitae respondentes Gabaonitis dixerunt: uide, ne in me habitas, et quomodo disponam tibi testamentum? iam et superius tales
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qui nescit. putat istam ciuitatem
inaritimã: consuetudinis ẽ autem scͥp¬
turarum. ut occidentalem partẽ ama¬
ri appellẽt uel admare. quia exipsa
parte terra ubi hȩc agebantur. ꝓpuis
habet mare qͣm aceteris partib. .x.¬
atende manum tuam ingaeso qͦd est
ininanu tua contra ciuitatem. ista lo¬
cutio notanda ñ esset. nͥ ꝓpter nomen.
qͦd obscurum ẽ eis inquorum consue¬
tudine non ẽ. Quid enim dicat gesum
non facile intelligitur: hoc interpres
sẏminachus scutum appellasse ꝑhi¬
betur septuaginta autem int̃pretes
secundum qͦs ista tractamus. qui po¬
suerunt gesũ. miror si et ingreca lin¬
gua hastam uellanceam gallicanã
intelligi uoluerunt: ea quippe dicunt᷑
gaesa. quorum ⁊urgilius meminit. uͥ
ait de gallis inscuto eneȩ pictis. duo qͥsq
alpina coruscat gaesa manu Et fac .xi.¬
ti sunt intermedium castrorum. hi
hinc. et hi hinc: duo notanda sunt in
hac locutione. unum quod cum hostes

Expanded text:
ri. qui nescit, putat istam ciuitatem ri. qui nescit, putat istam ciuitatem maritimam. consuetudinis est autem scripturarum, ut occidentalem partem a mari appellet uel ad mare, quia ex ipsa parte terra, ubi haec agebantur, propius habet mare quam a ceteris partibus. Extende manum tuam in gaeso quod est in manu tua contra ciuitatem. ista locutio notanda non esset nisi propter nomen, quod obscurum est eis, in quorum consuetudine non est. quid enim dicat gaeson, non facile intellegitur . hoc interpres Symmachus scutum appellasse perhibetur; Septuaginta autem interpretes, secundum quos ista tractamus, qui posuerunt gaeson, miror si et in graeca lingua hastam uel lanceam gallicanam intellegi uoluerunt: ea quippe dicuntur gaesa, quorum et Uergilius meminit, ubi ait de Gallis in scuto Aeneae pictis: duo quisque Alpina coruscant gaesa manu. Et facti sunt inter medium castrorum, hi hinc et hi hinc. duo notanda sunt in hac locutione: unum, quod cum hostes
Abbreviated transcription (Latin):
usq inhodiernum diem. Dñs dic̃ .uii.
adiħm peccauit populus. & transgres¬
sus ẽ testamentum meum. qͦd dispo¬
sui adeos. Notandum quẽad modũ te¬
stamentum appellet hoc qͦd p̃ceꝑat.
utanathema esset ihericho et nemo sͥ
inde aliquid usurparet. Domurꝰ u iii.
loquens adiħm ait intercetera. ecce dedi
inmanus tuas regẽ gai et terrã ipsus¬
ipsiꝰ. et facies gai sicut fecisti hiericho
et regi euis. et predam peccoꝵ p̃daberis
tibi precipue notanda locutio ẽ ñ solũ
quia predaberis t dixit. tanqͣm unius
futura esset illa p̃da cum omnium es¬
set futura. Nam tales locutiones usita¬
tissime sunt. cum ds̃ tamqͣm adunum
loquitur. quȩ ad populum loquitur.
sed hoc nouum ẽ hic. quia predirit
scriptura ⁊ dixit dñs adiħm. quem
constat unum hominẽ fuisse: quod
tamen dixit predaberis tͥ. nonutiq
ita dictum ẽ. ut preda illa huiꝰ unius
hominis eẽ precepta sit. sedunuiersi
populi. Et insidiȩ erant cuuitati ama x¬

Expanded text:
 in hodiernum diem. Dominus dicit ad Iesum: peccauit populus et transgressus est testamentum meum, quod disposui ad eos. notandum, quemadmodum testamentum appellet hoc, quod praeceperat, ut anathema esset Iericho et nemo sibi inde aliquid usurparet. Dominus loquens ad Iesum ait inter cetera: ecce dedi in manus tuas regem Gai et terram ipsius . et facies Gai sicut fecisti Iericho et regi eius et praedam pecorum praedaberis tibi. praecipue notanda locutio est non solum, quia praedaberis tibi dixit, tamquam unius futura esset illa praeda, cum omnium esset futura; nam tales locutiones usitatissimae sunt, cum deus tamquam ad unum loquitur, quae ad populum loquitur. sed hoc nouum est hic, quia praedixit scriptura: et dixit dominus ad Iesum, quem constat unum hominem fuisse. quod tamen dixit praedaberis tibi, non utique ita dictum est, ut praeda illa huius unius hominis esse praecepta sit, sed uniuersi populi. Et insidiae erant ciuitati a ma
Abbreviated transcription (Latin):
orenceitk. Et occurrent uobis.Lxxi.
mala noiussimum dierum. Sic enum
habet grecꝰ ꝓinmouissimis dieb. aut
inaoussimo dierum. Nonne.Lxxii
hic ipse tuus pat̃ possedit te. & fecit
de etcreauit te: ordo notandꝰ ẽ. Pruis
enĩ uidetur dic̃e debuisse creauit te
& fecit te. et deinceps possedit te. Qͦmͦ
enim intelligitur posse possid̾i qͥ ñ ẽ
ut renes tricici intelligantur. uelut
int̾iora tritici. unde farina eicitur.
hoc enĩ & adipem dixit: nam hoc no¬
mine etiam farinam solent greci di¬
cere hoc enim habet grecꝰ inerodo. ubi
scriptum ẽ eleuantes farinam super¬
humeros suos grecus quippe. interpres
populum suum. ⁊inseruis suis consola¬
bitur. ꝓseruos suos consolabitur: nͥ forte
ipsum consolari dicit. trans latio uerbo
uelut abindignatione et offensione. qua
eum offẽdunt mali: sic autem eius conso¬

Expanded text:
oiaaete. Et occurrent uobis oiaaete. Et occurrent uobis mala nouissimum dierum: sic enim habet graecus pro in nouissimis diebus aut in nouissimo dierum. Nonne hic ipsepater tuus possedit te et fecit te et creauit te? ordo notandus est; prius enim uidetur dicere debuisse "creauit te et fecit te" et deinde "possedit te". quomodo enim intellegitur posse possideri qui non ut renes tritici intellegantur uelut interiora tritici, unde farina eicitur; hoc enim et adipem dixit. nam hoc nomine etiam farinam solent Graeci dicere; hoc enim habet graecus in Exodo, ubi scriptum est: eleuantes farinam superhumeros suos . graecus quippe interpres apopulum suum et in seruis suis consolabitur: pro "seruos suos consolabitur"; nisi forte ipsum consolari dicit translato uerbo uelut ab indignatione et offensione, qua eum offendunt mali. sic autem eius conso
Abbreviated transcription (Latin):
i fuerit disꝑsio tua asummo .lxu.¬
cȩli usq ad summũ celi. inde congre¬
gabit te dominus ds̃ tuus mirum
si non hoc dic̃ asummo cȩli usꝙ ad
summum cęli. qͦd solet etiam dic̃e a
sumino trȩ usq adsummum terre:
fortasse ꝓpterea. qͥa scđm id qͦd ait &¬
iste aer cȩlum dicitur cumuingit᷑ terre
Ion incelo ẽ: dicens qͥs ascendit in .lxui.¬
celum & accipietnob illud. et audientes
illud faciemus neq transmare ẽ dicens qͥ
tͣnfretabit nobis transmare. & accipiet
nob̃ illud. & audientes illud faciemus: di¬
cens ꝓeo posuit. quod ẽ ut dicas. .Lxuii.
Ioua locutio. & dñs qui comminatur tͥ
tecum. Et dixit dñs admoysen Lxuiii.¬
ecce tu dormies cum patrib tuis: hoc uer¬
bo eius mortem significauit. Lxix.¬
cabatis ea que dĩ sunt. Scio enĩ .lxx.
quia post obitum meum iniquitate in¬
iquitatem facietis: uno uerbo aut̃ grece
dicitur iniquitatẽ facietis. quod ẽ ãñ¬

Expanded text:
Si fuerit dispersio tua a summo Si fuerit dispersio tua a summo caeli usque ad summum caeli, inde congregabit te dominus deus tuus. mirum, si non hoc dicit a summo caeli usque ad summum caeli, quod solet etiam dicere "a summo terrae usque ad summum terrae": fortasse propterea, quia secundum id, quod et iste aer caelum dicitur, coniungitur terrae. Non in caelo est, dicens: quis ascendet in caelum et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? neque trans mare est, dicens: quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? dicens pro eo posuit, quod est" ut dicas": noua locutio. Et dominus qui comitatur tibi tecum. Et dixit dominus ad Moysen: ecce tu dormies cum patribus tuis: hoc uerbo eius mortem significauit. cabatis ea, quae dei sunt. Scio enim, quia post obitum meum iniquitate iniquitatem facietis: uno uerbo autem graece dicitur "iniquitatem facietis", quod est av