comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedes dñi tergit. qui ex suꝑflius bonis
siuis indigentib caritatem impendit.
Rigat uero lacrimis redemptoris pedes.
s capillis suis ñ tergit. qui utcunq ꝓri¬
moꝵ dolori compatittir. s. tam̃ ex suꝑ¬
fluis sins ñ miseretur eoꝵ. Pedes oscu¬
latur. qͥ studiose diligit xp̃i uestigia se¬
quentes. quib sua largitur. ne sit grauis
tribuenti necessitas ꝓximi. Uel pedes dm̃
osculam᷑. cũ incarnationẽ eius ꝑfecte di¬
ligimꝰ. Genu dñi osculatur. qui cum apło
sentit qđ infirmũ dĩ est foctius eẽ om̃ib
hominib In genu nanq robur standi
consistit. Alanum dñi osculat᷑. qui in
oꝑatione nr̃e redẽptiois studiose medita¬
tur die ac nocte. Os autem dĩ osculatur.
& quasi labrum labro impͥmit. qui fide
& dilectione iungitur dĩ patris sapien¬
tiȩ & bonitati. Comp̃hensio nanq fidĩ
diuinȩ sapientiȩ coalescit. & dilectionis
nr̃e affectus sũmȩ bonitati counit᷑. uxi¬

Expanded text:
pedes Domini tergit, qui ex superfluis bonis pedes Domini tergit, qui ex superfluis bonis suis indigentibus charitatem impendit. Rigat vero lacrymis Redemptoris pedes, sed capillis suis non tergit, qui utcunque proximorum dolori compatitur, sed tamen ex superfluis suis non miseretur eorum. Pedes osculatur, qui studiose diligit Christi vestigia sequentes, quibus sua largitur, ne sit gravis tribuenti necessitas proximi. Vel pedes Domini osculamur, cum incarnationem ejus praefecte diligimus. Genu Domini osculatur, qui cum Apostolo sentit, quod infirmum Dei est, fortius esse omnibus hominibus . In genu nempe robur standi consistit. Manus Domini osculatur, qui in operatione nostrae redemptionis studiose meditatur die ac nocte. Os autem Dei osculatur, et quasi labrum labro imprimit, qui fide et dilectione jungitur Dei Patris sapientiae et bonitati. Comprehensio namque fidei, divinae sapientiae coalescit, et dilectionis nostrae affectus, summae bonitati counitur, jux
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ex quo intrauit ñ cessauit oscula¬
ri pedes meos. Gregonius & magist̃.¬
ic enumeratione falsus iustus con¬
futatur. & sub specie mulieris tã
suum quã ȩccłȩ meritũ parit̃ comm̃¬
datur. Oculis terrena concupierat. s
hos penitendo conterens flebat. Capildoᷤ
composuerat: s iam indelacͥmas t̃ge¬
bat. Ore suꝑbadixerat: S nunc pedes
dm̃ osculabatur. Quot gͦ in se habuit
oblectamenta: tot de se inuenit holocau¬
sta. Domus pharisei ẽ legis ꝓpħarumq
custodia. in qua uidei głabantur conu̾¬
sari. Quam dñs ingreditur. cum ñ uenit
logem soluere. s adimplere. In hac domo
głificatur mulier penitens. lacͥmis pedes
dñi rigans. ñ pharisȩus incredulus. qui
nec aquam pedib dedit. Humor lacͥmaꝵ
intra nos ẽ. quia gentilitas comilsa etiã
sanguinẽ fundit. cum rudeus nec ext̾io¬
ra tribuit. Lacͥmis pedes dm̃ rigat. qui
scĩs eius intribulatione compatitur.
affectu compassionis inclinatus. Capil

Expanded text:
autem ex quo intravit, non cessavit osculari pedes meos. GREGOR. Hac enumeratione falsus justus confutatur, et sub specie mulieris tam suum quam Ecclesiae meritum pariter commendatur. Oculis terrena concupierat, sed hos poenitendo conterens flebat. Capillos composuerat, sed jam inde lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed nunc pedes Domini osculabatur. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Domus Pharisaei est legis prophetarumque custodia, in qua Judaei gloriabantur conversari. Quam Dominus ingreditur, cum non venit solvere legem, sed adimplere. In hac domo glorificatur mulier poenitens, lacrymis pedes Domini rigans, non Pharisaeus incredulus, qui nec aquam pedibus dedit. Humor lacrymarum intra nos est, quia gentilitas conversa etiam sanguinem fundit, cum Judaeus nec exteriora tribuit. Lacrymis pedes Domini rigat, qui sanctis ejus in tribulatione compatitur, affectu compassionis inclinatus. Capillis
Abbreviated transcription (Latin):
biescidit uestes. in qͦ ostendit iudeos
sacerdotii głam ꝑdidisse. S & consuetudinis
uidaicȩ ẽ. cum aliquid blasphemũ contradm̃
lum quoq & barnabam fecisse legimus.
quando in lycaonia deoꝵ cultu honorabant᷑.

Expanded text:
bie scidit vestes, in quo ostendit, Judaeos sacerdotii gloriam perdidisse. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemum contra Deum lum quoque et Barnabam fecisse legimus, quando in Lycaonia deorum cultu honorabant
Abbreviated transcription (Latin):
e resurrectio corporũ. Unde alibi dñs.
Qui credit in me: etiam si mortuus fue¬
rit uiuet. Poterat aꝑtiora de resurrec̾tiõe
bȩ: mirabantur in doctrina eiꝰ. LRespon¬
dentes aũt quidã scribarũ: dixer̃. Magi¬
ster benedixisti.BEo a.
ota cum insidiatorib & conculcato¬
rib dñs secreca mysteria loquat᷑. ñ
tam̃ sc̃m dat canib s aderant idonei
qͥs ꝓpt̃ alioꝵ immundiciã ñ oportebat

Expanded text:
et resurrectio corporum. Unde alibi Dominus: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet . Poterat apertiora de resurrectione bae, mirabantur in doctrina ejus. Respondentes autem quidam Scribarum, dixerunt: Magister, bene dixisti. BEDA. Nota, cum insidiatoribus et conculcatoribus Dominus secreta mysteria loquatur, non tamen sanctum dat canibus; sed aderant idonei, quos propter aliorum immunditiam non oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
bent neq nubentur. greco idiomati
latina consuetudo ñ respondet. Nub̃e
enim ꝓprie dicuntur mulieres. & uii
uxores ducere. S nos simplicit᷑ dictum
intelligamꝰ. neq nubent uiri. neq nuben¬
tur mulieres. Hoc respicit ad uirtutem
dĩ. sequentia uͦ ad hoc qd̾ dixerat. erran
nescientes scripturas. Quia uͦ resur¬
gant mortui ñ legistis in libro moysi suꝑ
rubum quia dictum ẽ a deo qͦm dixerit

Expanded text:
bent, neque nubentur, Graeco idiomati bent, neque nubentur, Graeco idiomati Latina consuetudo non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, neque nubent viri, neque nubentur mulieres. Hoc respicit ad virtutem Dei, sequentia vero ad hoc quod dixerat: Erratis, nescientes Scripturas. Quia vero resurgant mortui, non legistis in libro Moysi super rubum, quia dictu
Abbreviated transcription (Latin):
cum sint filii resurrectionis. Hocñ ita
intelligendum ẽ. qđ indigni id pecca¬
tores uł mimme resurrecturi. uł ad
nuptias resurrecturi sint credendi.s
qd dñs ut ad resurrectionis głam exci¬
tet. de electis solũm uoluerit facere ser¬
monem. Resurrecturi equales erunt
angłis. & in castitate. & in immortali¬
tate. Cõnubia quippe habentur ꝓpt̃
aducci ñ credebant eẽ coniugia post
mortem: quando quidẽ ipsam refur¬
rectionem negabant. s defensionẽ erro¬
ris sui putabant se inuenisse. apud se di¬
centes. Sicut ñ ẽ possibile ut mulier que
fuit septem uiroꝵ. sit unus uxor pͥuata
aut om̃um cõmunis: sic ñ ẽ possibile ut
fiat resurrectio mortuoꝵ. Quare dñscũ
de ienuiniis & elemosinis ceterisq uirtutib
sp̃ualib locuns fuisset. ñ angłoꝵ simili
om̃s carnales oꝑa st̃ animalisĩ. p̃cipue
tam̃ actus libidins: sic & om̃s quidem
uirtutes sp̃uales res sunt angłicȩ. preci¬
bi matħs & marcus habent neq nu¬

Expanded text:
resurrectionis. Haec non ita intelligendum est, quod indigni, id est peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed quod Dominus, ut ad resurrectionis gloriam excitet, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Resurrecturi aequales erunt angelis et in castitate et in immortalitate. Connubia quippe habentur proptaei non credebant esse conjugia post mortem, quandoquidem ipsam resurrectionem negabant, sed defensionem erroris sui putabant se invenisse apud se dicentes: Sicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio mortuorum. Quare Dominus, cum de jejuniis et eleemosynis caeterisque virtutibus spiritualibus locutus fuisss carnales opera sunt animalium, praecipue tamen actus libidinis: sic et omnes quidem virtutes spirituales res sunt angelicae, praecius et Marcus habent, neque nu
Abbreviated transcription (Latin):
do nr̃a fuit. quia ignis ardebat. s ñ eius
spinas consumebat. Sic in nob̾ eloquiũ
diuinũ ignitum ẽ. nec spinas nr̃as sub
maledicto germinatas absiunit. Inqͥens
ds abraham. ds̃ ysaac. ds̃ iacob. ter dm
nommando trinitatẽ significat. deum
iterans: unam substantiã. Uiuunt aũt
rant habere in terra uiuentiũ. Hylari.
ienim abraham ysaac. ⁊ iacobmorien¬
tes ꝑiissent: ñ diceretur ds̃ eoꝵ eẽ. qͥa
ñ ec̃nt. Nunc aũt qͦmͦ negabunt᷑ ẽẽ futuriq
semꝑ illi. quoꝵ se c̾e̾ ꝓfitetur ȩt̾nitas:

Expanded text:
ostra fuit, quia ignis ibi ardebat, sed non ejus spinas consumebat. Sic in nobis eloquium divinum ignitum est, nec spinas nostras sub maledicto germinatas absumit. Inquiens: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, ter Deum nominando, Trinitatem significat; Deum iterans, unam substantiam. HILAR. Vivrant habere in terra viventium. Si enim Abraham, Isaac et Jacob morientes periissent, non diceretur Deus eorum esse, quia non essent. Nunc autem quomodo negabuntur esse, futurique semper illi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sequere. & bene prius q̃ cesaris st̃
reddenda discerne. Non enim potest ẽẽ
quis dñi. nͥ prius mundo renunciauerit.
recedunt mirantes. quia ñ habent
temptandi locũ. Est enim extra querelã
inuriȩ cesari reddi qd̃ cesaris ẽ. dõ aũt
quȩ eius ꝓpria sunt reddere nos oporte¬
re. uidelicet corpus. ammã. uoluntatẽ.
Ab eo enĩ hec & originẽ ⁊ ꝓfectũ sumuis.¬

Expanded text:
Christum sequere, et bene prius quae Caesaris sunt Christum sequere, et bene prius quae Caesaris sunt reddenda decerne. Non enim potest esse quis Domini, nisi prius mundo renuntiaverit. recedunt mirantes, quia non habent tentandi locum. Est enim extra querelam injuriae, Caesari reddi quod Caesaris est; Deo autem quae ejus propria sunt reddere nos oportere, videlicet corpus, animam, voluntatem. Ab eo enim haec et originem et profectum sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tium m̃tem cognoscere. Nũmisma est
genus nũmi qd̾ ꝓdecẽ nũmis imputaba¬
tur: & habebat imaginẽ cesaris Etait
illis uĩc. Cuius ẽ hec imago & supͣscͥptio:
Dicunt ei. cesarie. It e M.¬
nt̾erogat ñ ignorans. s ut ad sermonẽ
eoꝵ competent responderet. Tib̃ium
sub quo passus ẽ dñs pͥuignum augusti
dicit hic cesarẽ. qui in loco uitrici succes¬
serat. Om̃s aut̃ reges romam a gaio ce¬
sare qui imꝑium arripuerat: cesares ap
sunt. nummꝰ. tributũ. pecunia. dĩ uͦ st̃
decimȩ. primitiȩ. oblationes. Et sic̃ cesar
exigit imp̃ssionem suȩ imaginis: sic &
ds amiam lumine uultꝰ sui signatam.
di alia mundi. si xp̃o ñ habut. it
inaginẽ cesaris. curcensũ dedit: Non
de suo dedit. s mundo reddidit. qͦderat
mundi. Et si tu ñ ius obnoxius ẽẽ cesa¬
ri: noli habere q̃ sunt mundi. S si habes
diuitias: obnoxius cesaries. Siius t̃reno
regi nichil debere: om̃ia tua relinque.

Expanded text:
tium mentes cognoscere. Numisma est tium mentes cognoscere. Numisma est genus nummi, quod pro decem nummis computabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis Jesus: Cujus est haec imagoDicunt ei: Caesaris. Interrogat non ignorans, sed ut ad sermonem eorum competenter responderet. Tiberium sub quo passus est Dominus, privignum Augusti, dicunt hic Caesarem, qui in loco vitrici successerat. Omnes autem reges Romani a Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares apsunt nummi tributum, pecunia; Dei vero sunt decimae, primitiae, oblationes. Et sicut Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam lumine vultus sui signatam. i, alia mundi, si Christus non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quod erat mundi. Et si tu non vis obnoxius esse Caesari, noli habere quae sunt mundi. Sed si habes divitias, obnoxius Caesari es. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinque,
Abbreviated transcription (Latin):
men in sangume & morsib. De talib ait
ꝓpħa. Molliti sunt sermones eorũ suꝑ
oleum. & ipsi sunt iacula. Dic gͦ nobis
quid tͥ uidet᷑. Licet censũ dari cesarian ñ:
raudulenta int̾rogatio. sub Item.¬
hoc sensu. Non ẽ iustum ut nos serui
summi regis terrenis regib seruramus.
Sienĩ indignum ẽ. ut homo unius regis
alteri seruiat. & si hoc fecerit inuiriam
faciet dño suo:quantomagis indignũ ẽ.
ut cultores dĩ humanis potestatib gra
Imanis ꝓ om̃ib militantib ad securi¬
tatem & pacem. debere tributa ꝑsolui.
⁊ qua seditione: postea regnũ & patria
destructa st̃. Ad hoc gͥ pharisei dñm ꝓ¬
uocant respondentẽ: ut dicat ñ debere
solui tributa. & inde contra romanos se¬
ditionis auctor teneat᷑. Cognita aũt
iñc nequicia eoꝵ:ait. Quid me tempta¬
tis hypocritȩ: Ostendite mͥ nũmisma
census. At illi obtulerunt eidenarium.
Prima uirtus ẽ respondentis: int̾rogan¬

Expanded text:
men in sanguine et morsibus. De talibus ait men in sanguine et morsibus. De talibus ait Propheta: Molliti sunt sermones eorum super oleum, et ipsi sunt jacula . Dic ergo nobis quid tibi videtur? Licet censum dare Caesari an non. Fraudulenta interrogatio, sub hoc sensu, non est justum ut nos, servi summi regis terrenis regibus serviamus. Si enim indignum est ut homo unius regis alteri regi serviat, et si hoc fecerit, injuriam faciet domino suo: quanto magis indignum est, ut cultores Dei humanis potestatibus gramanis pro omnibus militantibus, ad securitatem et pacem, debere tributa persolvi. Pro qua seditione postea regnum et patria destructa sunt. Ad hoc igitur Pharisaei provocant respondentem, ut dicat non debere solvi tributa, et inde contra Romanos seditionis auctor teneatur. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census. At illi obtulerunt ei denarium. Prima virtus est respondentis interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
nam. s eque dicis ueritatẽ maion¬
b & minorib. Magistrum uocant &
ueracem. ut quasi laudatꝰ myst̾ium cor¬
dis sui simplicit᷑ eis aꝑiat. eosq uelit ha¬
bere discipłos. Pherodianos intellige gen¬
tiles. herodi tetrarchȩ qui iohannẽ decol¬
lauit famulantes. siue alii herodi anti¬
uale consilium. tales & consiliato.¬
res. Cogitabant apud se sacerdotes. Om̃s
sciunt quia inmici eiꝰ sumꝰ & iniicoꝵ
testimoniũ etiam si uerum sit reꝓbatur.
Et idõ ꝑ se ipsos ñ interrogant. namim¬
micus manifestus melior ẽ quã amicus
fictus. Facilius enĩ dũ timetur uitatur.
Aliser̃ gͦ discipłos suos eum interrogas.
quasi minus suspectos. ut aut eũ abscon¬
dite deciꝑent. aut dep̾hensi minꝰ erubesce¬
rent.S discipłi pares erant magistris su¬
is in malicia. quamuis ȩtate minores. Nã
& pulli serpentiũ statura st̃ breuiores. ue¬
neno aũt equales. & catuli lupoꝵ adhuc
teneri & si uenari ñ possunt. gaudent ta¬

Expanded text:
nam, sed aeque dicis veritatem majoribus et minoribus. Magistrum vocant et veracem, ut quasi laudatus mysterium cordis sui simpliciter eis aperiat, eosque velit habere discipulos. Per Herodianos intellige gentiles, Herodi tetrachae qui Joannem decollavit famulantes, sive alii Herodi Antiuale consilium, tales et consiliatores. Cogitabant apud se sacerdotes: Omnes sciunt quia inimici ejus sumus, et inimicorum testimonium, etiamsi verum sit, reprobatur.Et ideo per seipsos non interrogant: nam inimicus manifestus melior est quam amicus fictus: facilius enim, dum timetur, vitatur. Miserunt ergo discipulos suos eum interrogare quasi minus suspectos, ut aut eum abscondite deciperent, aut deprehensi minus erubescerent. Sed discipuli pares erant magistris suis in malitia, quamvis aetate minores. Nam et pulli serpentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, etsi venari non possunt, gaudent ta
Abbreviated transcription (Latin):
num quas deuterosin id scdm legẽ uocats
iusticiam p̃ferebant. unde & diuisi uoca¬
bantur a ppło. Saducei aũt̃ qui iustim
t̃pretantur. corporis & animȩ resurre¬
ctionem negabant. putantes interire
animas cum corpore. Quocirta turpi¬
tudinem fabulȩ fingunt. uł potest fieri
ut in gente eoꝵ hoc aliquando acciderit.
Inlege enĩ littere cogebatur nub̃e mui¬
ta. s in lege sp̃s comm̃datur castitas.
Mystice septem fr̃s sine filiis defuncti
repbis quibusq congruunt. qui ꝑ totã
huius scłi uitam quȩ septẽ dieb uoluit᷑
a bonis oꝑib steriles existunt. & ad ulti¬
mum ipsa mundana conu̾satio quasi
uxor eoꝵ infecunda transit Et ait illis
ũc. Erratis nescientes scripturas. neq
uirtutẽ dĩ. Filii scłi huius nubunt. &
traduntur adnuptias. Illi aũt qͥ digni

Expanded text:
m legem vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui justi interpretantur, corporis et animae resurrectionem negabant, putantes interire animas cum corpore. Quocirca turpitudinem fabulae fingunt, vel potest fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit. In lege enim litterae, cogebantur nubere in vita, sed in lege spiritus, commendatur castitas. Mystice, septem fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt, et ad ultimum ipsa mundana conversatio, quasi uxor eorum infecunda, transit. Et ait illis Jesus: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Filii saeculi hujus nubunt et traduntur a
Abbreviated transcription (Latin):
officia remunerat. Hec cũ audisset qͥdã
de simul discumbentib dix̃ illi. Beatꝰ qͥ
manducabit panẽ in regno dĩ. Iuectus
dulcedine auditȩ resurrectionis. agłose¬
retͥbutionis iustoꝵ. in laudẽ eor. ꝓrum¬
pit. Panis qͥ manducat᷑ in regnodĩ. ñ uixta
cerunthũ corporalis ẽ: s illeutiq qͥait.
Ego sũ panisuius. qͥ de glodescendi. Cx

Expanded text:
am de simul discumbentibus, dixit illi: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Illectus dulcedine auditae resurrectionis et glorretributionis justorum, in laudem eorum prorumpit. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis est; sed ille utique qui ait. Ego sum panis vivus
Abbreviated transcription (Latin):
dos. cecos. & beatus eris. quia ñ habent
retͥbuere tibi. Retribuet᷑ enim tͥ: in re¬
surrec̾tione iustoꝵ. Pauꝑes ñ habent
subaudis unde possint retribuere tibi.
ds aũt recribuet. Amicos & fr̃s ñ quasi
scelus int̾dicit.s ad ꝓmerenda uitȩ cȩ¬
lestis p̃mia nilualere ostendit. Unde
alibi. Si benefeceritis his qͥ uob benefa¬
ciunt. q̃ uobis ẽ gr̃a: Siquidẽ & peccato¬
res hoc faciunt. St̃ etram q̃dam conui¬
uia. q̃ ñ solum in p̃senti retribuunt᷑. s
etiam damnationẽ generant in futuro.
Unde paulus oꝑa tenebrarũ annumeras
ait. Nonin comessationib & ebrietatib
Ergo qͥgulosos acluxuriosos ꝓpt̾ lasci¬
uiam inuitat. pena plectet᷑ et̃na. Qui uͦ
amicos & diuites uocat. ut & ipse abeis
uocetur: recepit mercedẽ suã. S & si hoc
ꝓpt̾̃ dm̃ facit in exemplũ filioꝵ iob. ip¬

Expanded text:
 beatus eris, quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Pauperes non habent, subaudis unde possint retribuere tibi; Deus autem retribuet. Amicos et fratres non quasi scelus interdicit, sed ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Unde alibi: Si bene feceritis his qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt Luc. via, quae non solum in praesenti retribuuntur, sed etiam damnationem generant in futuro. Unde Paulus opera tenebrarum annuntians, ait: Non in comessationibus et ebrietatibus . Ergo qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena plectetur aeterna. Qui vero amicos et divites vocat, ut et ipse ab eis vocetur, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ. aut uexulum uictoriȩ. Nondimi¬
nutione lumims. s cõparatione uere lucis
om̃ia erunt tenebrosa indie iudicis. de qͦ
ꝓpħauit ysaias dicens. Erubescet luna
& confundet᷑ sol. cũ regnauerit dñs exerci-¬
tuum in monte syon & in rarłm : & in con¬
spec̾tu senum suoꝵ fuerit głificatꝰ. Cet̾um
pacto die iudicii. & clarescente gła futurȩ
uitȩ. cũ fuerit celũ nouũ. & terra noua:
tc̃ fiet qđ idem ꝓpħa dicit alibi. Et erit
archangłos. thronos dñationes. pͥn¬
cipatus & potestates appellat. q̃ in aduen¬
tu sui ocłis nr̃is uisibilit̾ apparebt̃. ut
districte tunc a nob̾ exigant. hoc q: nos
cum aspectu iudicii tremant angłicȩ
potestates ⁊ Unde iob. Columnȩ celi con¬
tremiscunt. & pauent ad nutũ eiꝰ. Qd gͦ
faciunt tabulȩ. qͣndo tremunt columnȩ:
Odurgula deserti patit᷑. cũ cedrus para¬
t tc̃plangent om̃s tribustre..luiii.
Tunc scilicet cũ uidebt̃ triumphale

Expanded text:
ut vexillum victoriae. Non diminutione luminis, sed comparatione verae lucis omnia erunt tenebrosa in die judicii, de quo prophetavit Isaias, dicens: Erubescet luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et Jerusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii, et clarescente gloria futurae vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu suo oculis nostris visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nocum aspectu judicii tremant angelicae potestates? Unde Job: Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paraEt tunc plangent omnes tribus terrae. HIERON. Tunc scilicet cum vid
Abbreviated transcription (Latin):
habent in celis. s scͥpti sunt in t̾ra. Dicit
ioħs crisostomꝰ quẽ admodũ ingrediente
nge in ciuitatẽ ȩxercitꝰ antecedit p̃ferens
signa atq uexilla regalia. & habitu p̃pa¬
rationis armisonȩ annunciat regis intro¬
itum: ita dño descendente de cȩlis p̃cedet
exercitus angłoꝵ & archangłoꝵ. qͥ signum
crucis ut triumphale uexillũ p̃ferentes.
diuinũ regis cȩlestis ingressũ t̾ris trem̃tib
nunciabunt. Tunc cognoscent consilium
inquitatis suȩ qͥdñm maiestatis crucifixer̃.
Et tc̃ frustra fatebunt᷑ impiã cecitatẽ suã.
qͣndo ostendet uulnera sua rexgłe. & qͣndo
iudebt̃ in quẽ cõpupxer Et uidebt̃ filiũ
hoĩs uenientẽ in nubib cȩli. cũ uirtute.
uiprius sicut pluuia in uellus de¬
scendit in humilitate: uemiet in po¬
testate & gła. Et quia nubes suscepit eũ
euntẽ in celũ. & illic dictũ ẽ ab angłis. qm̃
sic ueniet sicut abiit: merito credendꝰ est
ñ solum ineodẽ corpore. uerũetiã in nube

Expanded text:
sunt in terra. Dicit Joannes Chrysostomus, quemadmodum ingrediente rege in civitatem, exercitus antecedit, praeferens signa atque vexilla regalia, et habitu praeparationis armisonae annuntiant regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum et archangelorum, qui signum crucis ut triumphale vexillum praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. Tunc agnoscent consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt. Et tunc frustra fatebuntur impiam caecitatem suam, quando ostendet vulnera sua rex gloriae, et quando videbunt in quem compunxerunt. Et videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum virtute ui prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, menon solum in eodem corpore uerum etiam in nube
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ a filio hõis. In tuba enĩ descende: hoc
ẽ dĩ nomine bellũ gerere. Nã ꝑ nouissimã
tubam intelligit᷑ extremũ bellũ maligno¬
rum sp̃uum. qͥ sepe uicti sunt ab angłis.
in cȩlo pugnantes. aduersꝰ draconẽ. Extre¬
mũ bellum tẽ erit:. quia in gehennã mit¬
tentur. Tempore tͥbulationis antrxp̃iap¬
parebit signũ filii hõis in cȩlo: subaudis.
& ñ in terra. Efficacia enĩcrucis tc̃ latita¬
bit int̾ris. s in milib sc̃oꝵ manifestissi¬
ma ẽ in cȩlis. Tunc plangent om̃s tͥbꝰ t̾re.
id digna planctu facient. & que planctꝰ
necessario sequet᷑. Nullũ enĩ mabũ im¬
punitum. Et tandẽ uidebt̃ filiũ hoĩs
uenientẽ in nubib celi. id in scĩs. sic̃ etiã
nc̃ uenire ñ cessat. scd̾m id qđ ait. Amͦ

Expanded text:
sunt a Filio hominis. In tuba enim Dei descendere hoc sunt a Filio hominis. In tuba enim Dei descendere hoc est, nomine Dei bellum gerere. Nam per novissimam tubam intelligitur extremum bellum malignorum spirituum, qui saepe victi sunt ab angelis,in coelo pugnantes adversus draconem . Extremum bellum tunc erit, quia in gehennam mittentur. Tempore tribulationis Antichristi apparebit signum Filii hominis, in coelo subaudis et non in terra. Efficacia enim crucis tunc latitabit in terris, sed in millibus sanctorum manifestissima est in coelis. Tunc plangent omnes tribus terrae, id est, digna planctu facient, et quae planctus necessario sequetur. Nullum enim malum impunitum. Et tandem videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, id est, in sanctis, sicut etiam nunc venire non cessat, s
Abbreviated transcription (Latin):
Iatheus dicit a sũmis cȩloꝵ usq ad ter¬
minos eoꝵ. qđ significat om̃s qͥ st̃
sub curuitate celi. qͣsi ꝑ orizontẽ. Qm̃
comm̃tatoris ẽ maxime in obscuris locis
diuersoꝵ sententias in optione lectoriᷤᷤ
ponere: legamꝰ &e alit̃. Statim post
tribulationẽ dierumilloꝵ. inceptam. ñ
uidentis radius mundam solis aut pal¬
lidior uidet᷑ aut clarior: ita ꝓ deuotione
credentis. unicuiq spũale lum̃ infundit᷑.
Luna ñ dat lum̃ si obiec̾tu t̾rȩ radii solis
excludant᷑. sic & ęccła ñ dabit cũ uicia car¬
nis obsistent. ne fulgorẽ diumi luminis
de xp̃i radiis possit mutuari. Nanq in
ꝑsecutionib lucẽ dĩ solus plerũq amor
uite huiꝰ excludit. Stellȩ cadent de cȩlo
cui assimilatȩ st̃ stellȩ. Remigiꝰ & Mas̾.¬
irtutes cȩloꝵ mouebunt᷑. quia quidã
fideles fortissimi turbabunt᷑. impiis
ultra modũ seuientib. Uelangłi moue¬
bunt᷑ ad irã uindicte. qͥ cũ tuba mittendi

Expanded text:
terminos eorum: quod significat, omnes qui sunt sub curvitate coeli, quasi per horizontem. Quoniam commentatoris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere, legamus et aliter: Statim post tribulationem dierum illorum incoeptam, non identis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnis obsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae excludit. Stellae cadent de coelo cui assimilatae sunt stellae. REMIG. Virtutes coelorum movebuntur, quia quidam fideles fortissimi turbabuntur impiis ultra modum saevientibus. Vel angeli movebuntur ad iram vindictae, qui cum tuba mittendi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis dĩ & uemientẽ in nubib cȩli.
S idõ tc̃ cũ potestate maiestate ueniet:
qͥa maior potestas & maiestas illius
apparebit sc̃ĩs. quib magnã uirtitẽ da¬
bit. ne tanta ꝑsequutione uincant᷑. Et
mittet angłos suos. id p̃dicatores: intuba
id in manifestatione. In lege enim p̃cipum¬
tur fieri tubȩ ductiles ex auro. exe. argeito
ut sublimia doctrinarũ resonent sacram̃¬
ta. Et congregabunt electos eiꝰ de quatuor
mundi partib. id  de toto orbe terrarũ.
haut dubie magna erit scoꝵ constantia.
cũ auditũ fuerit qđ antixp̃c spu oris dm̃¬

Expanded text:
 venientem in nubibus coeli. » Sed ideo tunc cum potestate magna et majestate veniet, quia major potestas et majestas illius apparebit sanctis, quibus magnam virtutem dabit, ne tanta persecutione vincantur. « Et mittet angelos suos, » id est praedicatores; « in tuba, » id est manifestatione. In lege enim praecipiuntur fieri tubae ductiles ex auro et aere et argento, ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta. « Et congregabunt electos ejus de IV mundi partibus, » id est de toto orbe terrarum. Haud dubie magna erit sanctorum constantia cum auditum fuerit quod Antichristus sp
Abbreviated transcription (Latin):
uba ẽpotestas suscitandi mortuoᷤ. s eorũ.
uox magna. ut nullus remantat ñ susci¬
tatus. & ut om̃s sint in iudicio. B eoa ĩ marẽ.s¬
ouatuoruentis. id a qͣtuor clymatib
mundi. oriente. octidente. aqͥlone. &
austro. Et neqͥs putaret ñ etiã a medit̾ra¬
ncis regionib c̃gregandos. subiunx̃ marcꝰ.
Asũmo tre usq ad summũ celi. id÷ ab extre¬
mis t̾re finb ꝑ directũ. usq adultimos¬

Expanded text:
uba et potestas suscitandi mortuos, vox magna, ut nullus remaneat non suscitatus, et ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est a quatuor climatibus mundi, oriente, occidente, aquilone et austro. Et ne quis putaret non etiam a Mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: « A summo terrae usque ad summum coeli , » id est ab extremis terrae finibus per directum usque ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
lix transire nͥ bibam illũ: fiat uoluntas
tua. In agonia id÷ in certamine mortis
ꝓlixius orabat. ut nos doceret deuotius
orare in ꝑiculoso certamine. Lenommus.¬
rat aũt ut si niniue alit̃ saluari non
potest. nͥ aruerit cucurbita: fiat uoluntaᷤᷤ
ciat pater de eo qđ uult. L. cc lxxxiii.¬
t factus est sudor eius sicut guttȩ san¬
guinis decurrentis in terram. Beo a.

Expanded text:
hic transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua. In agonia, id est, in certamine mortis, prolixius orabat, ut nos doceret devotius orare in periculoso certamine. Orat autem, ut si Ninive aliter salvari non potest, nisi aruerit cucurbita, fiat voluntas Pciat Pater de eo quod vult. L. 283X Et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Co
Abbreviated transcription (Latin):
nem fugere uideatur. & implet qđ scͥptum
ẽ. Cum his qui oder̃ pacem eram pacificus. Qd̾
dicit iuda osculo filium hõis tradis. interro¬
gatiue ꝓnunciandũ puto. quasi amantis
affectu corripiat ꝓditorẽ. Acsi dicat. Amo¬
ris pignore uulnus infligis. caritatis officio
sanguinẽ fundis. pacis instrum̃to mortem
dicatur amicus. qui ñ erat amicꝰ. s mimicus.
uelamicus dr̃ quia amicabilit̃ fuit electꝰ in
apłm a dño. sicut ille in parabola fuit ami¬
cabilit̃ inuitatus ad nuptias. cui dicit᷑. Ami¬
ce quomͦ huc intrasti. ñ habens uestẽ nupti

Expanded text:
ur, et implet quod scriptum est: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Quod dicit: Juda, osculo Filium hominis tradis? interrogative pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Ac si dicat: Amoris pignore vulnus infligis; charitatis officio sanguinem fundis; pacis instrumento mortem dicatur amicus, qui non erat amicus, sed inimicus. Vel amicus dicitur, quia amicabiliter fuit electus in apostolum a Domino; sicut ille in parabola fuit amicabiliter invitatus ad nuptias, cui dicitur: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nupti
Abbreviated transcription (Latin):
festim accedens ad i̾m: dixit. Aue rabbi. Et
apꝓpinquauit in̾u. ut oscularet᷑ eũ. lñc aũt
dixit ei. Luda:. osculo filium hoĩs tradis:
Amice: ad qđ uenisti: Eit osculatus ẽ eũ. Im¬
pudens & scelerata confidentia magistrum

Expanded text:
festim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et festim accedens ad Jesum, dixit: Ave, Rabbi. Et appropinquavit Jesu ut oscularetur eum. Jesus autem dixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis? Amice, ad quid venisti? et osculatus est eum. pudens quidem et scelerata confidentia magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
multa cũ laternis & facib & armis & gla¬
diis & fustib a principib sacerdotũ & scri¬
bis. & semoribus populi. Augustinr
ohors ñ udeoꝵ s militũ fuit. a p̃side
accepta. ut nullus tenentib auderet
obsistere. Uenit etiã cũ iuda a iudȩis tradita
turba multa. ut siqͥs resistere auderet. con¬
tra tot ñ posset. Confidit deuirtute scłi qͥ
desꝑat de auxilio dĩ. Uerumtam̃ in nocte
magistrũ tradit. ut sine turbis quȩ in die
frequent᷑ aderant inueniret᷑. Cum laternis
& facib ueniunt. ut si latere uellet his que¬
yi aũt tradebat eum: dedit illis signum
dicens. Quemcunq osculattis fuero. ipse est:
tenete eum. & ducite caute. Ieuonimue.¬
iser udas putabat signa q̃ fecerat sal¬
uator facta magius artib. Et quia
forte audierat dñm in monte tranfigura¬
tum: timebat ne simili transfiguratione
elaberetur de manib ministroꝵ. Dat gͦ sig¬
num osculi cũ ueneno diaboli. sicut cam
obtulit sacrificium subdolũ & reꝓbatũ. Un¬

Expanded text:
lta, cum laternis et facibus et armis et gladiis et fustibus, a principibus sacerdotum et Scribis et senioribus populi. AUGUST. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit, a praeside accepta, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Venit etiam cum Juda a Judaeis tradita turba multa, ut si quis resistere auderet, contra tot non posset. Confidit de virtute saeculi, qui desperat de auxilio Dei. Verumtamen in nocte magistrum tradit, ut sine turbis quae in die frequenter aderant, inveniretur. Cum laternis et facibus veniunt, ut si latere vellet, his quaei autem tradebat eum, dederat illis signum, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducite caute. HIERON. Miser Judas putabat signa, quae fecerat Salvator, facta magicis artibus. Et quia forte audierat Dominum in monte transfiguratum, timebat ne simili transfiguratione elaberetur de manibus ministrorum. Dat ergo signum osculi cum veneno diaboli, sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum . Un
Abbreviated transcription (Latin):
& uidas qui tracdebat eum cũ ipsis. Ut ergo
dixit eis ego sũ. abierunt retrorsũ & cecide¬
runt interrã. Ubi nunc munim̃ armato¬
rum: Una uox dicentis. ego sum: turbam
sine telo aliquo strauit. Quid iudicaturus
turus poterit. qui moriturꝰ hoc potuit: Aldus¬
odo utiq ꝑ euangłium dicit xp̃c ego sũ
& iudei expectantes antixp̃m retro abe¬
unt. & terrena q̃ amant cadunt. It̾um gͦ
eos int̾rogauit. Quem queritis: Illi aitẽ
dixer̃. lũm nazarenũ. Respondit nĩc. Dyci¬

Expanded text:
qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. Ubi nunc munimen armatorum? Una vox dicentis: Ego sum, turbam sine telo aliquo stravit. Quid judicaturus turus poterit, qui moriturus hoc potuit? Modo ubique per Evangelium dicit Christus: Ego sum, et Judaei exspectantes Antichristum retro abeunt? Et in terrena quae amant cadunt. Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Respondit eis Jes
Abbreviated transcription (Latin):
curitati eos quietiq restituet Ecce appro¬
pinquauit hora: & filius hominis tradetur
Ntelligitur post ilud dictũ dormite iam
& requiescite. siluisse dñm aliquamulum.
& requieuisse discipłos. Nam post scd̾m
marcũ intulit. sufficitiam qđ requieuistis.
& demnde addidit. uenit hora. Surgits eamꝰ.
ecce apꝓpinquauit qui me tradet. Ierommꝰ.
Uasi dicat. Non nos inueniant umentes.
ultro eamus obuam: ut passuri confiden¬
tiam udeant. Ultro nos offerre debemꝰ. quando
ñ expedit mortẽ effugere. & ñ pͥus.cLX.
It adhuc ipso loquente: ecce iudaᷤ

Expanded text:
curitati eos quietique restituet. Ecce approcuritati eos quietique restituet. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur Intelligitur post illud dictum, dormite jam et requiescite, siluisse Dominum aliquantulum, et requievisse discipulos. Nam post secundum Marcum, intulit, sufficit, jam quod requievistis, et deinde addidit, venit hora. Surgite, eamus; ecce appropinquavit qui me tradet. HIERON. Quasi dicat: Non nos invenient timentes; ultro eamus obviam, ut passuri confidentiam videant. Ultro nos offerre debemus, quando non expedit mortem effugere, et non prius. 275 Et adhuc ipso loquente, ecc
Abbreviated transcription (Latin):
rib uicib orauit. ut & nos a pret̾itis pec¬
catis ueniã. &a p̃sentib malis tutelã. & a futu¬
ris ꝑiculis cautelã oremꝰ. & ut om̃em oratio
tem sicut trina ẽ tẽptatio cupiditatis. ⁊ta &
timoris. Est enĩ concupiscentia carnis. con¬
cupiscentia ocłoꝵ. ambitio scłi. est &timor
mortis. timor uilitatis. timor doloris. Con¬
tra que om̃ia: docet oratione debere nos
muiri. Unde & ꝓpt trinã temptationẽ
passionis:. potest intelligi t̃ dñm orasse.
unc uenit ad discipłos suos: & art illis.
Dormite iam. & requiescite. Hy laRius.¬
ͥ ad eos reuertens dormientesq reꝑieis.
pͥmũ reũsus obuirgat. scd̾o silet. t̾cio
quiescere iubet. ratio ista ẽ: qđ pͥmum post
resurrectionẽ disꝑsos eos & diffidentes.
ac trepidos rep̃hendit. scdo misso sp̃u para¬
clyto grauatos ad contuendã euangłii li¬
b̃tatem ocłos uisitauit. Nam aliquandu
legis amore detenti: quodã fidei somno occu¬
pati sunt. Tercio ũ claritatis sue rediu. se¬

Expanded text:
ibus vicibus oravit, ut et nos a praeteritis peccatis veniam, et a praesentibus malis tutelam, et a futuris periculis cautelam oremus, et ut omnem orations. Item sicut trina est tentatio cupiditatis, ita et timoris. Est enim concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi: est et timor mortis, timor vilitatis, timor doloris. Contra quae omnia docet oratione debere nos muniri. Unde et propter trinam tentationem passionis, potest intelligi ter Dominum orasse. unc venit ad discipulos suos, et ait illis: Dormite jam et requiescite. HILAR. Quod ad eos revertens, dormientesque reperiens, primum reversus objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubet: ratio ista est, quod post resurrectionem, dispersos eos et diffidentes ac trepidos reprehendit; secundo, misso Spiritu Paracleto, gravatos ad contuendam Evangelii libertatem oculos visitavit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno occupati sunt. Tertio vero, claritatis suae reditu, se
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ meam. scilicet quã temporaliter
sumpsi de uirgine. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit
me. quã uidelicet habui et̃nus cũ patre. &
quam semꝑ apꝓbo anime ratione. Orat
transire calicem quia homo ẽ. s ꝑficit dis¬
pensationẽ. quia patri obediens ẽ. Sensꝰ ẽ.
Si moritur mors me ñ moriente: transeat
endi. quam miscđia prioris ppłi. ne ab il¬
lobibat calicem ꝓpinatũ. Unde & signant̃
dixit. Calix iste hocẽ popłi udeoꝵ. qui ex¬
cusationem habere ñ potest si me occidit.
habens ꝓpħas qui me uaticinant᷑. Remigiꝰ
igͦ fieri potest ut sine int̾itu uideoꝵ cre¬
dar multitudo gentiũ: recuso passionẽ.
Si uͦ illi excecandi sunt. ut alii uideant. ñ

Expanded text:
luntatem meam, scilicet quam temporaliter sumpsi ex virgine; sed voluntatem ejus qui misit me , quam videlicet habui aeternus cum Patre, et quam semper approbo animae ratione. Orat transire calicem, quia homo est; sed perficit dispensationem, quia Patri obediens est. Sensus est: Si moritur mors, me non moriente transeat cendi, quam misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter dixit: Calix iste, hoc est: populi Judaeorum, qui excusationem habere non potest, si me occiderit, habens prophetas qui me vaticinantur. REMIG. Si ergo fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat multitudo gentium, recuso passionem. Si vero illi excaecandi sunt, ut alii videant, non
Abbreviated transcription (Latin):
dormitis sic: Nonpotiustis una hora ui¬
gilare mecũ: Uigilate & orate: ut ñ intre¬
tis intemptationem.BEO a.
iquido demonstrat quia etiam ꝓapłis
orauerit. quos sedulo monebat ugilare
dormiunt m̃te: ita & corpore. Ierommus
inpossibile quidẽ est hominẽ ñ tẽptari.
necait ne temptemini.s ne intretis in tẽp¬
tationem. id ne temptatio uos suꝑet. & in¬
tra suos casses teneat. Martyr qui ꝓ con¬
fessione dñi sanguinẽ fundit. tẽptatus qͥoẽ
ẽ. s temptationis retib ñ ligatus. Si aũt̃ ne¬
garet dñm. tc̃ tẽptatio suꝑaret eũ. M. es¬

Expanded text:
stis una hora vigilare mecum? Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. BEDA. Liquido demonstrat, quia etiam pro apostolis oraverit, quos sedulo monebat vigilaredormiunt mente, ita et corpore. HIERON. Impossibile quidem est hominem non tentari; nec ait: non tentemini, sed: ne intretis in tentationem, id est, ne tentatio vos superet, et intra suas casses teneat. Martyr qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus. Si autem negaret Dominum, tunc tentatio superaret eum. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & apłs accipit uelle. Qđ uolo ait. id÷
apꝓbo faciendũ. illud ñ ago. qđ aũt nolo
id ñ apꝓbo faciendũ: illud facio. Mani¬
festans aũt m̃c in oratione sua deuotionẽ.
quasi dilectꝰ & complacens dispositionib
d ex humana infirmitate trepidant̃
renuerat. reuertens in semet ipsum ꝑ
obedientiã & fortitudinẽ m̃tis confirmat.
Non inquit hoc fiat qđ humanꝰ affectus
loquit᷑. sed ad qd missus sum. Bsda.
stendit itaq ut cũ hoc imminet qđ
fieri nolumꝰ sic ꝑ infirmitatẽ peta¬
mus ut ñ fiat. quatinus ꝑ fortitudinem
parati simꝰ ut uoluntas conditoris nr̃i
etiam contra nr̃am uoluntatẽ fiat. Origeneᷤ.
am sicut multũ c̃fidere ñ debemꝰ. ne ñram
untutẽ uideamur ꝓfiteri: sic nec multũ
pusillanimit᷑ agere & diffide debemꝰ. ne dei
ra. s habeant rectũ cor. Uitent mortem
quantũ possunt. s si ñ possunt. dicant qđ
dñs dix̃. Pat. si fieri potest: transeat a me ca¬

Expanded text:
ccipit velle. Quod volo, ait, id est approbo faciendum, illud non ago; quod autem nolo, id est non approbo faciendum, illud facio . Manifestans autem Jesus in oratione sua devotionem, quasi dilectus et complacens dispositionibus d ex humana infirmitate trepidanter renuerat, revertens in semetipsum, per obedientiam et fortitudinem mentis confirmat. Non, inquit, hoc fiat quod humanus affectus loquitur, sed ad quod missus sum. BEDA. Ostendit itaque, ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus, ut voluntas conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. ORIGEN. Nam, sicut multum confidere non debemus, ne nostram virtutem videamur profiteri; sic multum pusillanimiter agere et diffidere non debemus, ne Dei ra, sed habeant rectum cor. Vitent mortem quantum possunt; sed si non possunt, dicant quod Dominus dixit: Pater, si fieri potest, transeat a me ca
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ꝓmptus ẽ. caro aũt infirma.
Hoc contra temerarios dictum ẽ. qui qđ cre¬
did̾int putant se posse. S quantũ de ardo¬
re m̃tis confidimꝰ tantũ de carnis fragilita
terũ scdo abiit. & orauit. Solus iuit orare
ꝓcunctis: qui solus erat passurꝰ ꝓ om̃ib.
Ilibi legimus quia angłi ministrabant ei.
In docum̃to gͦ diuinitatis ministrauer᷑
ei. in docum̃to uͦ humanitatis confortatꝰ ẽ

Expanded text:
quidem promptus est, caro autem infirma. Hoc contra temerarios dictum est, qui quod crediderint, putant se posse. Sed quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitatterum secundo abiit, et oravit. Solus ivit orare pro cunctis, qui solus erat passurus pro omnibgimus quia angeli ministrabant ei . In documento ergo divinitatis, ministraverunt ei; in documento vero humanitatis confort
Abbreviated transcription (Latin):
si eo erat ostensum. Mazist ER¬
midabat. s quia patrem diligebat quẽ hoc
uelle sciebat. & quia ꝑ mortem suã salutẽ
ꝓximi fieri cupiebat. Nec sequit᷑ si ꝓpt̃ hec
uult incidi uł coqui ut sanetur. nec uult
tam̃ incidi. potius om̃ino reformidat.
Suenit etiã qđ aliqͥs incarceratꝰ filiũ suũ
uult in carcere poni. ut ipse sic euadat nec
tam̃ uult filiũ incarcerari. potiꝰ indedolet.
Uoluntas enĩnunquã ẽ . nͥ cũ delectatiõe. qͥp¬
pe qđ delectat uolumꝰ qđ uͭ molestat: illd̃
abhorrere solemꝰ. Unde in futura uita ubi
nulta erit passio. Nichil contra uoluntatẽ
fiet. Contra uoluntatẽ itaq dolores atq
angustias patiebant᷑ martyres. nec aliqđ
dilectionẽ xp̃i uolebant. Uelle aũt lapidari
uł comburi siquis uelle posset. nullius
Ubiemm xp̃c in fundam̃to ponit᷑. ubi ds̃ su¬
prema. & maior causa c̃stituit᷑: ibi meritũ

Expanded text:
 eo erat ostensum. Passus ermidabat, sed quia Patrem diligebat, quem hoc velle sciebat, et quia per mortem suam salutem proximi fieri cupiebat. Nec sequitur, si proptervult incidi vel coqui ut sanetur, nec vult tamen incidi, potius omnino reformidat. Evenit etiam quod aliquis incarceratus filium suum vult in carcere poni, ut ipse sic evadat; nec tamen vult filium incarcerari, potius inde dolet. Voluntas enim nunquam est nisi cum dilectione, quippe quod delectat volumus; quod vero molestat, illud abhorrere solemus. Unde in futura vita, ubi nulla erit passio, nihil contra voluntatem fiet. Contra voluntatem itaque dolores atque molestias patiebantur martyres, nec aliterdilectionem Christi volebant. Velle autem lapidari vel comburi, si quis velle posset, nullius Ubi enim Christus in fundamento ponitur, ubi Deus suprema et major causa constituitur, ibi meritum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit it̾um ad discipłos suos. & inuenit eos
dormientes pre tristicia. MRErant enĩ
oculi eoꝵ. ingrauati. R& ignorabant qͥd re¬
sponderent ei. LERORM
anguescebant apłoꝵ ocłi. negatione
uicina. M Et relictis illis. it̾um abiit. &
orauit t̾cio. MReundẽ sermonẽ dicens.

Expanded text:
enit iterum ad discipulos suos, et invenit eos dormientes prae tristitia. M. R. Erant enim oculi eorum ingravati. R. Et ignorabant quid responderent ei. HIERON. Languescebant apostolorum oculi, negatione vicina. M. Et relictis illis, iterum abiit et oravit tertio. M. R. eumdem sermonem, dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ augm̃tauit. ñ plus in passione quã ante
ꝓmeruit & nob̃ salutẽ. &sibi qđ post pas¬
sionem nec tristari nec turbari potest. neq
in aliquo pati. Qd aũt martyrium ꝑ se
uoluntarium ñ sit: inde patet quia iocun¬
dum ñ ẽ. Expetibilium enĩ quedã st̃ io¬
cunda bona que ꝓpt̃ se expetunt᷑ ut ui¬
dere dm̃. alia sunt bona ñ iocunda. que
ꝓpt̾̃ aliud expetunt᷑. ut martyriũ. Hoc dñs
petro manifeste aꝑuit. cũ ait. Et ducette

Expanded text:
 augmentavit, non plus in passione quam ante, promeruit et nobis salutem, et sibi quod post passionem nec tristari nec turbari potest, neque in aliquo pati. Quod autem martyrium per se voluntarium non sit, inde patet quia jucundum non est. Expetibilium enim quaedam sunt jucunda bona, quae propter se expetuntur, ut videre Deum. Alia sunt bona non jucunda, quae propter aliud expetuntur, ut martyrium. Hoc Dominus Petro manifeste aperuit, cum ait: Et ducet te
Abbreviated transcription (Latin):
Iduersarius inuia ẽ sermo dm̃ Beda.
contrarius ur̃e carnalitat in hac ui¬
ta. ãquo ille liberatur qͥ p̃ceptis eius sub¬
ditur. Iudex ẽ xp̃c qui repugnantẽ ser¬
monib eius tradet exactori. id÷ diabo¬
lo. Diabolus uͦ mittet eũ in carcerẽ. id
in infernũ. qui in hoc ẽ minister eius
diem iudicii. & deinde inferni ignis
cruciabit parit̃ demones atq animas
in corporibus. Masie ter¬
Id litteram ita bene potest intelligi

Expanded text:
Adversarius in via, est sermo Domini, contrarius nostrae carnalitati in hac vita. A quo ille liberatur, qui praeceptis ejus subditur. Judex est Christus, qui repugnantem sermonibus ejus tradet exactori, id est diabolo. Diabolus vero mittet eum in carcerem, id est in infernum, qui in hoc est minister ejus, diem judicii, et deinde inferni ignis cruciabit pariter daemones atque animas in corporibus. Ad litteram, ita bene potest intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
greci cynolyn. qͦd int̾pretat᷑ beniuolus
aut benignus. Dum currimꝰ in uia huiꝰ
scłi. quia licet adhuc oꝑari: admonem᷑
habere pacem cũ om̃ib hominib quantũ¬
S ex nobis est. Ausiistraus.¬
e tradat te aduersarius iudici. id
causa sit ait puniendus tradaris in mantꝰ
xp̃i. ciupat̃ om̃e iudiciũ dedit. Anglicum
aginen dicit ministrũ. uenturum cũ eo
ad uidiciũ. Carcerẽ dicit tenebras extłiore ᷤ.
qui ht̃ duo minita. Unde cum unus
euangłista uiduam dicat misisse quadran¬
tem in corbanan. & alius duo minuta:
ñ est contrariũ. Sensus ẽ. Donec etiã mi¬
nima peccata ꝑsoluas ñ egredieris de car
telligit᷑ nichil remanere impunttũ. sicut
solemus dicere usq ad fecẽ. cum uolumuᷤ
expͥmere aliquid ita exactum. ut nichilre¬
linquat᷑. Gel ꝑ quadrantẽ posst̃ intelligi
terrena peccata. terra enim quartũ elem̃¬
tum ẽ a celo. Donec qͦd hic ponit᷑. tale ẽ
quale illud. Sede a dextris meis donec

Expanded text:
Graeci εὐνοῶν, quod interpretatur benevolus aut benignus. Dum currimus in via hujus saeculi, quia licet adhuc operari, admonemur habere pacem cum omnibus hominibus, quantum ex nobis est. AUGUST. Ne tradat te adversarius judici, id est ne causa sit ut puniendus tradaris in manus Christi, cui Pater omne judicium dedit . Angelicum agmen dicit ministrum, venturum cum eo ad judicium. Carcerem dicit tenebras exteriores. qui habet duo minuta. Unde cum unus evangelista viduam dicat misisse quadrantem in corbonam , et alius duo minuta , non est contrarium. Sensus est: Donec etiam minima peccata persolvas, non egredieris de carctelligitur nihil remanere impunitum, sicut solemus dicere, usque ad faecem, cum volumus exprimere aliquid ita exactum, ut nihil relinquatur. Vel per quadrantem possunt intelligi terrena peccata: terra enim quartum elementum est a coelo. Donec quod hic ponitur, tale est, quale illud: Sede a dextris meis, donec