comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessabit oũs creatẽ p̃latio in angłis ⁊ hõĩb. Cessa¬
bit timor. regabit caritas. ñ erit int̾ p̃sidentes
quos t̾renos ł celestes hũnsse. ex se. s ab illo a qͦ st̾
tet. il. reg. occulte. quia alit̃ scͥpture false eẽnt.
⁊ qͥ modo regnat pot̾it suos suscitare. oportet reg¬
iectione. ł sub hũanitate sua. ut ip̃am reu̾eant᷑. e
honorarent. ⁊ ip̃m hoĩem dñi ⁊ regẽ om̃iũ agnos¬
cant.⁊ ẽ sens. In tm̃ oportet regnũ eiꝰ manifestari.
iustoꝵ bãtitudinẽ nõ ꝑtinent. quia ⁊ ip̃i eũ regna¬
re ip̃a regni eiꝰ mauifestõne ꝯfusi fatebunt᷑. Actẽ
erit inincos sub pedib. nõ sit pꝰea regnaturus.
s ad tantã euidentiã regnũ ꝑ ducet. ut inumci
nõ audeant negare qd regnet. qͦ ampliꝰ nõ erit
manifestiꝰ. isi ampliꝰ duret. Aliud ÷ nõ amplius
manifestari: aliud nõ ampliꝰ ꝑman̾e. Nõ ampliꝰ
manifestari ẽ: nõ fieri manitestiꝰ. Nõ ampliꝰ ꝑma¬

Expanded text:
cessabit omnis creaturae praelatio in angelis et hominibus; cessabit timor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et quos terrenos vel coelestes habuisse ex se, sed ab illo, ex quo sunt tet illum regnare occulto, quia aliter Scripturae falsae essent; et qui modo regnat, poterit suos suscitare. Oportet regjectione, vel sub humanitate sua, ut ipsam revereantur et honorent, et Christum hominem Deum et regem omnium agnoscant. Et est sensus: Interim oportet regnum ejus manifestari, justorum beatitudinem non pertinent, quia et ipsi cum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Auguerit inimicos sub pedibus, non sit postea regnaturus, sed ad tantam evidentiam regnum perducet, ut inimici non audeant negare quod regnet, quo amplius non erit manifestius, etsi amplius duret. Aliud est non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari est, non fieri manifestius; non amplius perma
Abbreviated transcription (Latin):
erit finis: c̃ regnu .i. quos re¬
Demt sanguine sũg. tͣoidit cõ¬
tẽplando d̾o ⁊ patͥ. nõ qd̃ ip̃e
in regno. c̃ regno uen̾it᷑ rogũ¬
mat regñ tuũ. Tradet gͦ regñ
deo patri: qñ regñ qd semitia¬
uit. cũ uenit minor patre.
ꝑ ducet ad sp̃em. in qͣ equali ᷤ
nõ recessit a patre. fideles qͥp¬
pe eiꝰ quos redeuut sangͥne¬
suo: dicti st̃ hic regnũ erus.

Expanded text:
nis, cum regnum, id est quos redemit sanguine Filii tradiderit conplando Deo et Patri, non quod ipse in regno, cum regno venerit regniat regnum tuum . Tradet ergo  Patri, quando regnum quod seminavit, cum venit minor Patre, perducet ad speciem in qua aequalis n recessit a Patre. Fideles qpe ejus quos redemit sangsuo dicti sunt hic regnum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad excelsa ꝑuenire potestiᷤᷤ
q̃rite dico que sursũ s. ĩuẽ¬
ta aũ iocunda habe̾.⁊ hoc ÷
qd̃ subdit. sapite.⁊̃ intelligẽ¬
qr ab his mortui estis. Unde
maxe carnalib ⁊ t̾renis ⁊¬

Expanded text:
ad excelsa pervenire potestis. Quaerite dico, quae sursum sunt; inventa autem jucunda habete. Et hoc est quod subdit: Sapite intelligenquia ab his mortui estis. Unde maxime carnalibus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
affer.t ⁊ libros qͦs ibi
manũ. uñ ⁊ paulus: seciuẽ romanũ appellat. Peno¬
la.ii. erat uestis ꝯsularis. ꝗͣ induebantur ꝯsules roma¬
mi. ing̾dientes incitã. de qͣ si q̃rit᷑ unde apło accid̾¬
tit: respõdeo. romanos hãc habuisse ꝯsuetudinẽ qũ
monarchiã tociꝰ orbis sibi ac qͥrebat. ut quec̃q gẽs
c̃pace ⁊ coronis eis occurrisset: darẽt eis lib̾tatẽ. ĩ cm̃
ut fr̾es uloꝵ dic̾ent᷑. qiuesq roman: appellarent᷑. da¬
bant q potestatẽ: edificandi curta. i habẽdi ꝯsules:
sic̃ uulli habebat. Pat gͥ pauli de gischalo opido u¬
dee uͥnatus fu̾at: translatꝰ in tharsũ cilycie: quodã
tꝑe uenientib romanis ꝑciliciã. occͣnt eis ip̃e c̃ ali¬
is tharsensib: ut pote nobilis: ⁊ exrepert eos ẽpace.
Tc̃ romani: ꝯcesser̾t eis p̃dicta. ibiq pat̾ pauli: pe¬
nulã accepit. pꝰciuiꝰ mortẽ ob recordationẽ eiꝰ. hanc
uestẽ paulus sib retimit. Ut penula hic dr̃ uolum̃

Expanded text:
et libros, quos ibi manum. Unde et Paulus se civem Romanum appellat. Penula enim erat vestis consularis qua induebantur consules Romani ingredientes in curiam. De qua si quaeritur unde Apostolo acciderit, respondeo Romanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent eis libertatem, in tantum ut fratres illorum dicerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus retinuit. Vel penula hic dicitur volumen
Abbreviated transcription (Latin):
qua młti iuiuficati. Si uͦ unũ delictũ młtos mortifica¬
st̃ hõi. sine qua nicħ st̃ boni. Cau¬
sa ade ÷ peccmã illd̾ originale. cuius
ro sunt oẽs carualit̾ genici. otem
pecca habent ex se młta: ⁊si ex illo
In et̾nũ antẽ ualebid uite forma

Expanded text:
qua multi vivificati. Si vero unum delictum multos mortificasunt homini, sine qua nil habet boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo in aeternum autem valebit vitae forma
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. gr̃am dicit ꝑfectionẽ uirtu¬
tũ que in xp̃o hoĩe fuit. qͥ ꝑsuã
bonitatẽ de sua plenitudine no¬
bis tͥbuiti Er̃ nota płes nõ ibi po¬
mlcos. Nõ enĩ ples itificant᷑ ꝑ xͦ.¬

Expanded text:
tiam dicit perfectionem virtutum quae in Christo homine fuit, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et nota, plures, non ibi pomultos. Non enim plures justificantur
Abbreviated transcription (Latin):
purgonẽ. ⁊ c̃. ꝑ ostꝗͣ ostend̾ eius excellentiã qua
cũcta creauit᷑. ⁊ gub̃nat. hũilitatis eiꝰ benignita¬
tẽ hic ꝯm̃dat. ꝯmonet .n. nos crucis mox ⁊ resur¬
rectõis ⁊ ascensiois. ubi ait. sedet. ⁊ c̃. hoc ã qd hic
dicit᷑ ad nos ꝑtinet. quos a peccõ purgat .q. xp̃c¬

Expanded text:
s excellentiam qua cuncta creavit et gubernat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos a peccato purgat.
Abbreviated transcription (Latin):
sus .i. nicħ oemõstrat aliud: nͥ honoris eqͣlitatẽ. Contẽ¬
subleuat gͣdus. ⁊ qͣlit̾ eos ad ip̃m apicẽ pietatis addu¬
citi uͥ itẽ añd̃ defic̾ent ⁊ eos obsc̃itas occuparet. uide
quomꝰ eos ad inferiora reuocauit. Qñq .4. q̃ sc̃ hułi¬
tatis eloqt̾ qñq uͦ altiora insonat. nec semꝑ in hũili¬
b remanet. nec in excelsis ꝑ durat. s ueluti qͥb dam
Qͣdib nc̃ ad alta fastigia subleuat᷑. nc̃ ad inferiora
decdmat᷑. Sic̃ .N. qͥ infantulũ quẽpiã ad excellentiora
uult paulatĩ sensimq subrig̾e. gdatĩ hoc facit ab in¬
feriorib ad suꝑiora ꝯscendens. Deiũ c̃sursũ ꝑuen̾it.
obsci̾tatib ac defectõib eũ fatigari uidẽs. pꝰ alta de¬
ponit eũ ad ĩferiora. quo respirare atq aĩum recre
areualeat. post itẽ cũ refectus fu̾it ad alia alta sub¬
tollit. ita circa hebreos beatꝰ facit apłc̃. qͦs paulatĩ
ad noticiã dĩ erigit. int̾ alta memora̾s huiha. uͥq

Expanded text:
sus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contemsublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Qandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
sñ labore ꝯtinet ⁊ gub̾uat. Itẽ attend̾. ꝗ c̃ hic dicat
ubi ait ꝑ q̃ fecit. tanꝗͣ fac̾e ip̃e ñ posset. si ei ñ porre¬
risset pat̾ oext̾am. ł tanꝗͣ aliqd̃ instrum̃tũ fuerit
patͥs oꝑantis. s si ab eo gubnant᷑ om̃ia: nõne ab ip¬
so factafunt: Nõ gͥ ut tu ħetice suspicaris in anit̾.
tanꝗͣ aliqd̃ instrumentũ existit. neq ꝑ eũ pat̾ dicr
fecuse tanꝗͣ ipe fac̾e nõ posset s sic̃ dr̃᷑ pat̾ iudicare

Expanded text:
sine labore continet et gubernat. Item, attende quod cum hic dicat ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. Si enim porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haeretice, suspicaris inaniter, tanquam aliquod instrumentum existit: neque per eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset, sed sicut dicitur Pater judicare
Abbreviated transcription (Latin):
quã neglex̾ant suadet u̾itatẽ. s ex natura q̃ docet.
ut uelate sint mulieres in eccła. uͥ eas reuelatas eẽ illi pa¬
tiebant᷑. agentes contͣ sacram̃tũ uelacioĩs. ⁊ ordinem

Expanded text:
lexerant suadet veritatem, sed ex natura quae docet ut velatae sint mulieres in ecclesia, ubi eas revelatas esse illi patiebantur, agentes contra sacramentum velationis et ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
dño. ut ad misso uiro mulier excludat᷑ a salute. neq
ad missa muliere uir excludat᷑. Reddit ã cãm .ꝙ. alt̾o
admisso alt̾ nõ sit excludendus. subdens. Nã sic̃ .mu. d̾
uiro. ita uir ꝑ.miu. hoc nõ mutat᷑. uos ã. Quia corĩthii
eiꝰ traditionem nõ seruau̾ant. ꝑꝑ qd̃ suꝑiꝰ eis succenset.

Expanded text:
no, ut, admisso viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur. Vos autem. Quia Corinthii ejus traditionem non s
Abbreviated transcription (Latin):
minustͣre. Probauer̾t.n. ñ
eos coegi. macedones ⁊ acha¬
ici. ł achaii. ł macedonia. ⁊
qͥit̃ ĩ ierłm. Hii totos se de¬
der̾t diuinis obseqͥis. nil
mũdanũ curantes. exẽplũ
collectã. ꝑ ꝗͣ rem ad hͦmo¬
di oꝑa romanos apłõ ĩ ui¬

Expanded text:
ministrare. Probaverunt enim, non eos coegi. Macedones, et Achaici vel Achaei, vel Macedonia et In pauperes. Hi totos se dederunt divinis obsequiis, nihil mundanum curantes, exemplum collectam, per quam rem ad hujusmodi opera Romanos Apostolus invi
Abbreviated transcription (Latin):
genitos. Quaerit᷑ quomͦ ꝑ unũ hoĩem
ind̃ magis ꝑ unã mulierẽ dicat apłe.
peccm̃ in troisse in mũdũ. cũ a mulie¬
re miciũ peocaĩ fiuĩt. ⁊ ante a serpente
consuctudinis ordinẽ tenuisse. dũ suc¬
cessionẽ postitatis hũane que peccõ ⁊ morti ex eouenien¬
ti succubuit. nõ muueri s uiro atͥbuit. Nõ enĩ ex mu¬
liere posfĩtas. s ex uiro noĩati solet. ⁊ ab hoc mortalis

Expanded text:
g. Quaeritur quomodo per unum hominem, et non magis per unam mulierem, dicat Apostolus peccatum introisse in mundum, cum a muliere initium peccati fuerit, et ante a serpente, consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
caro ẽ. ⁊dõ siue a muliere. siue ab adam dicat᷑. utrũq ad
pͥmũ hoĩem ꝑtinet. P̃ terea sciendũ ÷ hereticos quosdã
qui noĩati sunt pel agiam dixisse peccm̃ pͥme tnsgͣssio¬
ius in alios hoĩes nõ ꝓpagatione. s mutõne tͣnsisse. Uñ
⁊̃ in paruilis nolunt credere ꝑ bapm̃ solui ouginale pe¬
oratũ. qd in nascentib ułłũ eẽ oĩo contendunt. Ssi a

Expanded text:
 et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere, per baptismum solvi originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. Sed si A
Abbreviated transcription (Latin):
siłitudinẽ hũs. Yoolũ .ii. hic
appellat sp̃em quã nõ uidit
oculus. s aĩus sibi finxit. uł
Si qͥs hũanis m̃bris caput canis. ł arietis formet.
ł in imo habitu hõis duas facies.⁊ hꝰmodi. quiħ
facit: nõ siłitudinẽ. s p̃dolũ facit. facit .n. qd̾ nõ
habet aliqͥd simile sui. s qd̾ mẽs ociosa ⁊ curiosa

Expanded text:
ilitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa
Abbreviated transcription (Latin):
adoptiue. sc̃i. qui ꝑ ad optionis gr̃am dii
st̾. Nũcupat̾e. demones. ⁊ ydola. quia no¬
munetenꝰ tm̃ diĩ sc̃. nõ nataͣ. ł participatio¬
ne. De diis adoptiuis oictũ est. ⁊ si sint qͥoi
ita sane. ut latria que int̾pr latine ser¬
uitꝰ eis nõ debeat᷑. qui ꝓhibiti st̃ in lege
maledici. ubi legr̾. diis nõ maledices. ut
det᷑hes. s nõ sunt iussi sacͥficiis. ł ullis la¬
trie obsequiis honorari. Uł pot̃ ⁊̃ de nõ¬

Expanded text:
adoptive, sancti qui per adoptionis gratiam dii sunt; nuncupative, daemones et idola, quia nomine tantum dii sunt, non natura vel participatione. De diis adoptivis dictum est, etsi sint qui dita sane ut latria, quae interpretatur latine servitus, eis non debeatur, qui prohibiti sunt in lege maledici, ubi legitur: Diis non maledices, vel detrahes. . Sed non sunt jussi sacrificiis, vel ullis latriae obsequiis honorari. Ambrosius, Haimo
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝗͣ sum̾et formã serui : nõ erat totus. ⁊ creuit c̃hõ
diuuntati eiꝰ accessit. qd̾ si in una ꝑsona pars ñ po¬
test eẽ ds̃. quantomagis pars tͥnitatis eẽ nõ potest.
quicͦq unus in tͥb : Huiꝰ gͦ tͥnitatis nec t̾cia pars est
unꝰ. nec maris aliqͥo oẽs. quã singłi. T̃ u nẽpe dixisti
unũ dm̃i ex partib nõ eẽ ꝯpositũ: ⁊ hoc de patreuiᷤ
intelligi. Ie inqͥs uirtus ÷ ingenita. simplex. huiꝰ
aũ iurtutis ꝗͣ sim plicẽ eẽ dixisti. nũqͥo parces sc̃. bõĩ¬
tas. sapĩa. clem̃tia. ⁊ potentiae Si dix̾is parces st̃.

Expanded text:
erat totus, et crevit, cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona pars non potest esse Deus, quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicunque unus in tribus? Hujus ergo Trinitatis, nec tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
prõptiores eos facit: cͥca enangłiũ.
qr gaud̾e se dicit. in dispõne ꝯuer¬
satioĩs illoꝵ. ⁊ fidi stabilitate. ut sci¬
entes isn placeat᷑ dõ: in eo fierent
firimores. Et qñ quid bene statiᷤ.
Sic᷑ gͦ. fidĩ fundam̃to a crepistis. bo¬
na .i. fuit acceptio. accepistis inꝗͣ¬

Expanded text:
promptiores eos facit circa Evangelium, quia gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum et fidei stabilitate, ut scientes unde placeatur Deo, in eo fierent firmiores. Et quandoquidem bene statis, sicut ergo fidei fundamento accepistis, bona enim fuit acceptio, accepistis, in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ extra eũ s
ĩ ip̃o. ambula¬
te dico. uos
inores radi¬
cati in actiua
uita: ut ar¬
bor ad fructi¬
ficand: ⁊ uos
maiores qui
ne estis. sun
aliõ edificati.¬

Expanded text:
non extra eum, sed in ipso ambulate, dico, vos minores, radicati in activa vita, ut arborum ad fructificandum, et vos majores qui ne estis, super alios, aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
bia. dicẽtes enĩ oie uł cordcse ee
sapiẽtes. a se nõ a dõ. stulti fc̃ss ĩ dm̃¬
ostendit ibi. dicentes. se eẽ sapiẽtes.
ubi culpa monstrat᷑ ⁊ qñ obscira
tũ est cor eoꝵ.ibi. stultiftłst̾. qd ⁊ uĩ¬
tantes cursus si derũ.⁊ quantitates
elem̃toꝵ. dm̃ autẽ eoꝵ sꝑnebant .iõ
q stulti sunt. Si enĩ hec laudanda
sunt. quantomagis creator illoꝵ:¬

Expanded text:
bia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti suuod ostendit, ibi, dicentes se esse sapientes, ubi culpa monstratur; et quomodo tum est cor eorum, ibi, stulti facti sutantes cursus siderum et quantitates elementorum; Deum autem eorum spernebant. ue stulti sunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator illo
Abbreviated transcription (Latin):
ens .i. paulatĩ usq ad insipientiam
cor eoꝵ deductũ ÷. Nebula em̃erronᷤᷤ¬
concexit cor illoꝵ. quia cũ creatorem
ex creat᷑uᷤ cognouissent. noc sic̃ dm̃¬
glificauissent. ampliꝰ obtusi st̃. Uñ

Expanded text:
est paulatim usque ad insipientiam cor eorum deductum est. Nebula enim errorcontexit cor illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognovissent, nec sicut Drificassent, amplius obt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr̃ hoc dix̾it: pandit. sub
⁊ nõ sine causa uolo uoloi¬
ta.am .ii.quedã tales pꝰ uo
excellenti illo iuduał uł uir¬
ginał castitatis ꝓposito. in
post̾iora respicien᷑do cecider̃t.
⁊ int̾ier̾t. ⁊ ideo huiꝰ modi:
nõ st̃ recipiende s Siqͥs fi¬
deł ht̃ uduas. uiuenes in do¬
aliunde nõ hab̾ent. ecclĩa
daret eis. nõ tñ reciꝑent᷑ ĩ
eccła. nõ grauetur dico eccła.
ut his q̃ uere. uid. st̃. sufficiat.
illd qd habet eccła. qͥbñ. de
honore p̃sbr̃oꝵ hic agit. qͣi.¬

Expanded text:
quare hoc dixerit, pandit, subdet non sine causa volo ita. Jam enim quaedam, tales poexcellenti illo vidualis vel virginalis castitatis proposito, in posteriora respiciendo ceciderunt, et interierunt, et ideo hujusmodi non sunt recipiendae. Sed si quis fidelis habet viduas juvenes in doaliunde non haberent, Ecclesia daret eis, non tamen reciperentur in Ecclesia. Non gravetur, dico, Ecclesia, ut his qui verae viduae sunt sufficiat illud quod habet Ecclesia. Qui bene, de honore presbyterorum hic agit.
Abbreviated transcription (Latin):
tior enĩsit: si nõ hũilietur
inopia.i crescit in illo aue¬
toritas. c̃ uidet se ⁊̃ inp̃sẽti.¬
sui laboris fructũ ꝑciꝑe. nõ
ut habũdet: s ut nõ defici
at. Tanta m̾ces debet esse
euangłizanti regnũ dĩ. ut ñ¬

Expanded text:
tior enim fit, si non humilietur inopia: et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non dat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
rens. Seqr̃. Quid gͦ : hic q̃rit᷑ utrũ
lex ⁊ si sit bona. sit̾ tñ efficiendo dã¬
ꝓnosa. qd ex p̃dictis u̾debat ᷑ posse:
colligi. dix̾at enĩ mandatũ eẽ ad mor¬
tem. ⁊ itẽ dix̾at eẽ bonũ. Uñ minus ĩ¬
telligentib uidĩ pot᷑ bonũ effetisse
mortẽ. qd̃ sibi opponens remouet.
⁊ quo intellectu dix̾ it mandatũ eẽ
ad mortẽ: exponit. ꝯtra qͦsdã ĩpios

Expanded text:
rens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum et si sit bona, sit tamen efficiendo damnosa. Quod ex praedictis videbatur posse colligi. Dixerat enim mandatum esse ad mortem, et item dixerat esse bonum. Unde minus itelligentibus videri potest bonum effecisse mortem. Quod sibi opponens removet, t quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios
Abbreviated transcription (Latin):
ra: fuerunt tñ ⁊̃ usq ao mortẽ
exẽpla patientie. a sangͥne abel:
usq ad sangͥnẽ ⁊ achane. quoꝵ
sanguinẽ dicit dñs ab eis exgẽ¬
dũ. qui in patrũ suoꝵ aqͥb illi
bonoꝵ si deliũ młtitudo. qui ⁊̃
ista tꝑali felicitate p̃polleant.¬
⁊ in ea largitoris di bonitate

Expanded text:
ra fuerunt, tamen etiam usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae: quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum qui in patrum suorum a quibus illi bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea largitoris Dei bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
Haric
scribit apls thessa¬
lõbensib. thessalomi¬
ca:metropolis ẽ ma¬
cia g̾coꝵ. thessaloni¬
censes gͦ: st̃ macedo¬
nes. qͥ facile ab apło
ones. nec ꝑ pseudop̾¬
manentes. ad ꝑfectõ
p̃mii mrtutib aucdi
sunt. meliora sectando. ł ante .ii. fidĩ¬

Expanded text:
Hanc scribit Apostolus Thessalonicensibus. Thessalonica metropolis est Macia Graecorum. Thessalonicenses ergo sunt Macedones, qui facile ab Apostolo ones, nec per pseudoprpermanentes ad profectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fid
Abbreviated transcription (Latin):
AG
rarus. nõ om̃is. accipit bra ͨ ⁊ quia nõ om̃is cur¬
rens accipit. iõ sic .i. tam ꝑfecte currite. ut ꝯp̃hend̃.
Ita facite ut dixi. hoc ã
ab offendicłis debetiᷤ ab¬
stin̾e. Attẽde qd de reb
nõ laudandis trahunt᷑
multe siłitudines. ut in
eugłio de iniquo uidice
qui uiduam nolebat au¬
direr⁊ de illo pigro qͥ nõ
tus panes ꝯmodat petẽ¬
ti :⁊ in p̃o datur silitudo
de marso qui incantat
ut educat aspidẽ de te¬
nebrosa cau̾na. ita ⁊ hic
nõ ꝯm̃dant᷑ a gonistica
dicłis. c̃ illi abstineat a
ꝯtͣriis. quia res maior est
coronã. nos a̾ abstinere
debemꝰ. ut accipiamꝰ coro¬
nã incorruptam. nobisiq.
gẽmis in mod̾ regalis di¬
adematis sꝑitał coro na
seruat᷑. ⁊ quia talis coro¬
legitime oꝑando. curro.
ut ex quibdã sꝑarenex
aliis possit desꝑare. hoc
exemplũ seqł. Sic pug¬

Expanded text:
at rarus, non omnis accipit bravium. Et quia non omnis currens accipit, ideo sic, id est tam perfecte currite, ut comprehendIta facite ut dixi, haec autem ab offendiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non tus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc non commendatur agonistica, diculis, cum illi abstineant a contrariis, quia res major est coronam, nos autem abstinere debemus ut accipiamus coronam incorruptam. Ambrosius gemmis in modum regalis diadematis, spiritualis corona servatur. Et quia talis corolegitime operando, curro, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoexemplum. Sic pug
Abbreviated transcription (Latin):
bono odore ꝑibant. qͥ eam diligebant: bono odore iuuebãt.
noli gͦ inuidere: ⁊ nõ te occidit bonꝰ odor. bonis: utiq od or
erat. quo illi uinebãt:⁊ illi ꝑibãt. Si gͦ nõ eẽt claritudo sc̃ẽꝵ
inuidia nõ resurgeret ĩpioꝵ. cepit ꝑsecõnẽ patiodorscõꝵ. s
si ꝑseq̃ndo frangunt ampullam: odor unguenti ampliꝰ essũ¬

Expanded text:
bono odore peribant, qui eam diligebant, bono odore vivebant. Noli ergo invidere, et non te occidit bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non resurgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed si persequendo frangunt ampull
Abbreviated transcription (Latin):
sciẽ qd danitͣ ibiae au qd atharizat᷑ : i. qͥs padicare pore¬
bas Iemi situba det inc̾tã uocẽ. Iuoeis erat isus tube ĩ te¬
intelligłꝰ qs effectꝰ indicat. quia nemo sẽ parat Icar¬
uos. loq̃ntes ꝑ linguã quoꝵ¬
libet signoꝵ. ⁊ ĩcognitã. nisi
sermonẽ maĩfest. ꝑ int̾pretõ¬
nẽ dedĩtis. qͥ debetis ad bellũ
contͣ demones hoĩes hortari.
tur. Eritis .n. loq̃ntes ĩ aefa.
.i. ad aures hõiũ mani aereᷤ
ictu. nõ ad corda hoĩum ĩtł¬
lectu. Ido eritis loq̃ntes in a¬
era. quia tã młta eritis lo¬
q̃ntes. ut puta młta st̃ gena
ligͣrũ. in hoc toto mũdo. Mt¬

Expanded text:
scietur quod canitur tibia, aut quod citharizatur, id est quis indicare poteba. Etenim si tuba det incertam vocem. Judaeis erat usus tubae in feintelligitur, quod effectus indicat, quia nemo se parat aer linguam, quorumlibet signorum, vel incognitam, nisi sermonem manifestum per interpretationem dederitis, qui debetis ad bellum contra daemones homines hortari, tur; eritis enim loquentes in aera, id est ad aures hominum inanis aeris ictu, non ad corda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis loquentes, ut puta, multa sunt genera linguarum in hoc mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
illa seruabant. Uñ subd̾. s qͥ fecit ea:
uiuet ĩ iłł. ñ ait qͥ fec̾t eã uiuet in ea.
c̃ p̃misisset ler nõ ÷ ex fide. ut intelli¬
gas legẽ in hoc loco ꝓ ip̃is oꝑib que ĩ
ulł obscruatõib fiebant: positã. Qͥ ã
iuuebant in his oꝑib timebant utiq
si nͣõ fecissent lapidationẽ ł crucẽ. ut¬
in ilł. aliqͥd hꝰmodipati. Ido ait. ꝙ fe. ea .ui.¬

Expanded text:
servabant. Unde subdit: Sed qui fecerit ea, in illis. Non ait qui fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est ex fide, ut intellgas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi pati. Ideo ait: Qui feceri
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios. ex uno ꝯcubitu.¬
ysaac. hoc dicit ne uidẽnt᷑
tis. Nõ.i. pot̾ dici tt̃ genitꝰ
esau. qñ parentes erat ma¬
ces erant boni. homysaac.
lumꝰ eẽ filii dĩ. Et nota quia¬
ꝓmissio facta sare ostñidit.

Expanded text:
duos filios, ex uno concubitusaac; hoc dicit, ne viderentur nim potest dici tunc genitus Esau, quando parentes mates erant boni. Isaac lumus esse filii Dei. Et nota quomissio facta Sarae ostendit q
Abbreviated transcription (Latin):
in sua m̃sa ꝯsecrauit. Qͥ accipit mi¬
steriũ unitatis ⁊ nõ tenet uincłm
pacis. nõ mist̾i̾um accipit ꝓ se. s ꝯ¬
tra se. Nulli q abigend ⁊ tũc quẽ¬
q corꝑis sangͥnisq om̃ci ꝑticipem

Expanded text:
secravit; qui accipit mysterium unitatis, et qui non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed contra se. Nullique ambigendum est tunc quemque corporis et sanguinis Dominici participem
Abbreviated transcription (Latin):
augurũ. atq ligature:⁊ remedi¬
dam notis. ł in quib dã reb sus¬
pendendis.⁊ illigandis. nec illi
ab hoc gn̾e ꝑniciose suꝑsticiois
seg̾gandi st̃. qui genethliaci.¬
ob nataliũ dieiꝵ ꝯsid̾ationes. nc̃
aũ uulgo mathematici uocan¬
tur. qͥ conant᷑ actionũ euenta

Expanded text:
remedidam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliacob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
illo.uenit in carnẽ: ut eũ hoĩes manducarent.:⁊ ma¬
nebat ap̃ patrẽ integer. ut angło ᷤᷤ
pasc̾et. seqr. m̃ unꝰ paniᷤᷤ Exponit
quomͦ calix bñdictionis ⁊ panis fiat
accipienti caro ⁊ sauguis xp̃i .q. ꝑħ¬

Expanded text:
illo. Venit in carnem, ut eum homines manducarent, et manebat apud Patrem integer, ut angelos pasceret. Quoniam unus panis. Exponit quomodo calix benedictionis et panis fiant accipienti caro et sanguis Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
lant. quia in ydolo diabolus co¬
lit᷑. qui ÷ peior ydolo:⁊ quia ab
ydolatͥa ꝓhibebat. uñ locꝰ iste sũp¬
sit exordiũ. ne putarent ido non¬
nocere. si de sacͥficiis ed̾ent ydolo¬
rũ. Qͥa ydolũ nicħ ẽ. ꝯfirmauit et¬
qd̃ ydolũ aliqͥd sit. S quia demonis¬
⁊ nõ deo ĩmolant᷑: nõ gͦse excu¬
sent. quia ydolis insensatis dedi¬
ti nõ sunt. demoniis magis dediti
la cołent: sic̃ eos nõ ad iuuarent.
ita illis nicħ noc̾ent. qr nec ydola¬
ta malicia quedã ⁊ maliuolentia¬
nocendi nobis. Nolo a̾uos. dicoꝗ
ĩmolant demoniis. ego ã nolo uoꝰ¬
qui fideles estis fieri socios demo

Expanded text:
o quia in idolo diabolus colitur, qui est pejor idolo. Et quia ab olatria prohibebat, unde locus iste sumpsit exordium, ne putarent ideo nonnocere, si de sacrificiis ederent idolorum; quia idolum nihil est, confirmavit equod idolum aliquid sit, sed quia daemoni non Deo immolantur. Non ergo se excusent quia idolis insensatis dedti non sunt, daemoniis magis dediti la colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, quia nec idolata malitia quaedam, et malevolentianocendi nobis. Nolo autem vos. Dico quod immolant daemoniis: ego autem nolo qui fideles estis, fieri socios daemo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dic̾e debuit ⁊ p̃dicare. nec in hoc qd maledictꝰ appel¬
latꝰ est qͥ pendet in ligno: ꝯtumelia i dm̃ putanda ẽ.
ex parte qͥppe mortali pependit in ligno. Mortalitã¬
aũ ex maledictõne peccĩ pͥmi hõis est. Si gͦ mors diceret
maledicta ẽ: nemo exhorresc̾et. Itẽ si dr̃et. peccũi maledi
ctũ ẽ: nemo nuraret᷑. Qtd ã pependit in ligno: ñͥ cͣaro mor¬
mortis figa: ⁊̃ moyses exaltauit serpentẽ in heremo suꝑ
lignũ. In illa.ii.fig᷑a mors dñi pendebat in ligno. nec ĩeo
ĩ maior inuidia ẽ. qd addid̃ deo. ut dr̃et. maledictꝰ dõ ous

Expanded text:
 dicere debuit et praedicare, nec in hoc quod maledictus appellatus est qui pendet in ligno, contumelia in Deo putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitaem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maledicta est, nemo ctum est, nemo miraretur. Quid autem pependit in ligno nisi caro mormortis figura etiam Moyses exaltavit serpentem in eremo super lignum. In illa enim figura mors Domini pendebat in ligno. Nec in eo etiam major invidia est, quod addidit, Deo, ut diceret: Maledictus Deo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
oraledictꝰ ẽ ꝗ mortuꝰ ÷. qr mors ip̃a ex male¬
dicto ẽ. ⁊ maledictũ ÷ om̃e peccm̃. siue ip¬
sũ qd̃ fit. ut sequat᷑ suppliciũ. siue ipsũ
fit. Suscepit ã xͤ sñ reatu suppliciũ nr̃m. ut
in solu̾et reatũ nr̃m. ⁊ finiret ⁊̃ suppliciũ
nr̃m. Uñ alibi apłe ait. Misit ds filiũ suũĩ¬

Expanded text:
maledictus quod mortuus est, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ut sequatur supplicium, sive ipsum fit. Suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solveret reatum nostrum, et finiret etiam supplicium nostrum. Unde alibi Apostolus ait: Misit D
Abbreviated transcription (Latin):
int sic amet᷑. gͦ plus amanda plus oĩo. In inuiqͥtate ꝯsecu¬
tus es uoluptatẽ. ꝓ iusticia: tolera dolorẽ. Eece plus. sũ
p̃posuert̃. ita p̃ponant iusticie delectõnẽ uoluptatibꝰ
manũ ⁊hoc. parũ ÷ ut contẽpnas qͥcqͥ d te delactabat.
ꝯtẽpne ⁊̃ qͥoquid te t̾rebat. carc̾es. torm̃ta. ⁊̃ mortẽ. In
utroq gradu amatores iꝰtice uos ꝓbate. Seqr̃. ¶ũ .N.¬

Expanded text:
vel sic ametur! Ergo plus amanda, plus omnino. In iniquitate consecutus es voluptatem, pro justitia tolera dolorem. Ecce plus, sed non praeposuerunt, ita praeponant justitiae delectationem voluptatibus manum est hoc. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat, contemne etiam quidquid terrebat, carceres, tormenta, etiam mortem. In utroque gradu, amatores justitiae, vos praeparate. Cum en
Abbreviated transcription (Latin):
cisionẽ doloris augnentũ fe¬
c̾iunt. solaciũ mitiorib medi¬
camuib afferũt. remediuo
illi loco ubi dolor mest. ⁊ ꝑpͣ¬
batã refouent aĩam. sic apłs
facit. postꝗͣ concussit aĩas
eoꝵ ⁊ terruit. refouet eos per
datis in manus dĩ. Reme.pͥ .d.
diebs uos illuminatifide ꝓqͣ
cientiã ⁊ fidem excorq̃renti
Si aũ rudes sustinuert̃. tͣpe
ẽ si mͦ deficiũt. passioẽs ã enãt
eistũ ex ꝓpͥis dolorib. tũ ex do¬
lorib alioꝵ. quib ꝯpatiebam¬

Expanded text:
cisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitioribus medicaminibus afferunt et remedium; illi loco, ubi dolor inest, et perturbatam refovent animam: sic Apostolus facit, postquam concussit animas eorum et terruit, refovet eos per datis in manus Dei, rememoraminidiebus vos illuminati fide protientiam et fidem extorquerent. Si autem rudes sustinuerunt, turpe est, si modo deficiunt. Passiones autem erant eis, tum ex propriis doloribus, tum ex doloribus alio
Abbreviated transcription (Latin):
certaunuis .s. in dolore queni
habetis ꝓ aliis. estis effecti so¬
cii taliter conu̾santiũ. quoꝵ
estis apłis ⁊ aliis huiꝰ modi.⁊ ẽ
sensus. Certam̃ passionis sus¬
tinetis. ⁊ in ꝓpͥis passionib. ⁊ in
partes certantiũ passionum

Expanded text:
certaminis, scilicet in dolore quem habetis pro aliis, estis effecti socii taliter conversantium, id estis apostolis et aliis hujusmodi. Et est sensus: Certamen passionis susustinetis, et in propriis passionibus, et in partes cert
Abbreviated transcription (Latin):
officio a noĩe. dicens. Paulus. a condi¬
tione. seruꝰ. a dignitate. apłc. ab officio.
seg̃gatus in eugłiũ. Ex noĩe autẽ laudem
sortitur. siuis ipsius noĩs iratio impositio¬
nis aĩaduertatur. Paulus .i. ebraice. qui¬
etus grece. modicus latine sonat .i. hoc no¬
men paulus qd est ebraicũ origine. ⁊ inuẽ¬
tione. nõ t̾minatione. ĩpositum ẽ apło ꝓ¬
prie. in notam gemine uirtutis. s. modi¬
titatis ⁊⁊ qͥetis. quaꝵ alt̾am notat hoen
nom̃ gn̾ali appellatione aput g̾cos .i. qͥe¬

Expanded text:
officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et intione, non terminatione, impositum est Apostprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis ⁊ lib̃a monstratur.unat̾. Letari
eĩ ⁊ erũꝑe ⁊ clamare: ꝑtinent ad lib̃¬
tatem. qr młti filii. Hoc ꝑtinet ad ma¬
t̾rem. ysaias aspiciens tpͥs xp̃i. eccłãm¬
gentiũ ante sterilẽ tunc phetosã al¬
loquit᷑ dicens. O eccla gentiũ st̾ilis que¬

Expanded text:
verbis et libera monstratur et mater. Laetari erumpere, et clamare pertinent ad libertatem; quia multi filii, hoc pertinet ad mtrem. Isaias aspiciens tempus Christi, Ecccgentium ante sterilem nunc fetosam alloquitur, dicens: O Ecclesia gentium sterilis qu
Abbreviated transcription (Latin):
na dignitates. ⁊ id̃ denariꝰa.¬
nariũ pat̾ familias dedit oĩ¬
b qui oꝑati sunt in uinea.
quo denario utiq aliqͥd sig̾ca¬
tur. qd ões cõiter habebunt.
sicuti ⁊ ip̃a uita et̾na. ip̃m¬
regnũ celoꝵ. ip̃a claritas re¬

Expanded text:
a dignitates, et si idem denarinarium paterfamilias dedit us qui operati sunt in vinea. Quo denario utique aliquid sigtur quod omnes communiter habebunt, sicuti est ipsa vita aeterna, ipsregnum coelorum, ipsa claritas re
Abbreviated transcription (Latin):
plenus. ubiq unũ : corpus qd̾
offeri᷑. ita ⁊ unũ sacficiũ. nõ młta
pontifer nr̃hostiã mundantẽ
nos obtulit. ip̃am nos offerimꝰ.
⁊ tunc ⁊ nc̃ oblata nũꝗͣ consumi
pot̃. qd uos agimꝰ. recordo sacͥfi¬
cii esti nec causa sue infirmitatis
repetit᷑. qr ꝑficit hoĩem. s nr̃e.¬

Expanded text:
lenus. Ubique unum est corpus quod offertur, ita et unum sacrificium non multa, pontifex noster hostiam mundantem, nos obtulit; ipsam nos offerimus, et nunc et tunc oblata nunquam consumi potest. Quod nos agimus, recordatio sacrificii est. Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, se
Abbreviated transcription (Latin):
festũ iuditiũ ÷ nõ contulisse salutẽ.
sic qr illis sacͥficiis nemo curabat᷑.
freq̃nt̾ offerebant᷑. quia enĩ pri¬
ma hostia nil ualebat. idõ ⁊̃ scdã
offerebat᷑. que qr nil ꝓficiebat:
offerebat᷑ ⁊ alia. erat ibi hostiaꝵ
s pociꝰ in ip̃is hostiis ꝑsingłos an¬
nos oblatis fit ꝯmemnoratio peccõꝵ.
eoꝵd. qr ꝓ eis offerunt᷑. ⁊ ita con¬
stat hab̃e peccm̃ offerentes illas
hostias. in quib ẽ cõmemoratio
peccõꝵ. nõ absolutio infirmita¬
tus. accusatio: nõ uirtutis osten¬
sio. ꝑꝑ infirmitatẽ gͦ ostendẽdã
iut memoria peccõꝵ fieret: im

Expanded text:
festum judicium est non contulisse: sic, quia illis sacrificiis nemo curabatur frequenter offerebantur, quia enim prima hostia nil valebat, ideo etiam secundo offerebatur quae quia nil proficiebat offerebatur et alia. Erat enim hostiarum Sed potius in ipsis hostiis per singulos annos oblatis, fit commemoratio peccatorum, quia pro eis offeruntur. Et ita constat habere peccatum offerentes illas hostias in quibus est commemoratio peccatorum, non absolutio infirmitatis; accusatio non virtutis ostensio. Propter infirmitatem ergo ostendendam, et ut memoria peccatorum fier
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a .i. faciet ĩpassibilia.⁊ ĩmortalia
corꝑa ura. mortalia. nõ ait mortua.
que modo st̃. cũ ⁊ supͣ dixisset. corpꝰ¬
mortuũ. s ait mortalia. quale fuit
corpꝰ hõis ⁊̃ aute peccm̃. tunc .n. mor¬
tale erat.s nõ mortuũ. quia poterat
mori. si peccaret homo. s nõ habebat¬
in ĩe nec̾itatẽ moriendi. si ħoc corpus

Expanded text:
 immortalia vestra; mortalia, non ait mortua, quae modo sunt, cum et supra dixisset corpmortuum; sed ait mortalia, quale fuit corpus hominis etiam ante peccatum. Tunc enim mortale erat, sed non mortuum, quia poterat mori si peccaret homo, sed non habebatnecessitatem moriendi, sicut hoc corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.s. ꝙ. necẽe ÷ mori. aĩale id̃ ÷ qd̾ mor¬
tale. B ñ gͦ ait. mortalia. ⁊ nõ ait. mor¬
tua. quia in resurrõne c̃ mortale ħ
induet ĩmortalitalitatẽ. nõ solũ nec̾i¬
tas moriendi ꝗͣ modo habet: s nec ⁊̃
mortalitas quã corpꝰ aĩale hũit ance
pecom̃. remanebit ⁊ hoc fit ñ ꝓ ur̃a

Expanded text:
 necesse est mori. Animale, idem est quod mortale. Bene ergo ait, mortalia, et non ait mortua, quia in resurrectione, cum mortale hoc induet immortalitatem, non solum nectis moriendi quam modo habet, sed nec etiam mortalitas, quam corpus animale habuit ante tum, remanebit, et hoc fit non pro
Abbreviated transcription (Latin):
surrõne.⁊ tã p̃clara ⁊ aꝑta sentetia. ut nõ exposicore s
lectore indigeat.⁊ notat᷑ hic qͣrtus actꝰ hõis. In hac nã¬
q apłi serie: quatuor hoĩs actioẽs designant᷑. pͥma fu¬
it ante legẽ. seda sub lege. t̾cia: sub gr̾a. qͣrta: in uita
et̾na. In pͥma accione aute legẽ inta pugna ẽ. c̃ uolup

Expanded text:
et tam praeclara et aperta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat. Et notatur hic quartus actus hominis. In hac namque Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem, nulla pug
Abbreviated transcription (Latin):
caustoꝵ.⁊ huiꝰmodi. Inde ÷ qd̾ scĩ de lege uarie loq̃n¬
tes dissentire atq contraria dicere uident᷑. Ait enim
dñs ꝑ erechielem. Dedi uobis p̃cepta nõ bona. ⁊ iꝰtificõ¬
nes nõ bonas. in quib nõ uiuiatis.cui concordat apłe
dicens. Lex nenunẽ ad ꝑfectũ ducit. Litẽ. Lex uã oꝑa¬

Expanded text:
t hujusmodi. Inde est quod sancti de lege varia loquentes dissentire atque contraria dicere videntur. Ait enim Dominus per Ezechielem: Dedi eis praecepta non bona, et justificationes non bonas, in quibus non vivent . Cui concordat Apostolus dicens: Lex neminem ad perfectum duxit . Et item: Lex iram o
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmen homo agnouit. ut qui in sordib erat. p̃uaricãdo
boni. demo nstrãda enĩ fu̾at hoĩ feditas langnoris sin uͥ
uidet nõ modo doctorẽ sibi eẽ nec̾arisi: uerũ ⁊̃ aduito¬
rẽ. pret̾ea data fuit lex. ut mediocͥs pedagogũ hab̾et.
⁊ ꝑ foctus signũ.⁊ durꝰ sentiret flageslũ. ⁊ quia hic de
lege sermo magnus occurrit: uidendũ ÷ quib modis
lex accipiat᷑. ⁊ cui ppło data sit:⁊ qr̃ illi:⁊ nõ alii.⁊quib

Expanded text:
crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando,  Lex ergo auctor est boni. Demonstranda enim fuerat homini feditas languoris sui, ut videret non modo doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cui populo data sit, et quare illi, et non alii;
Abbreviated transcription (Latin):
gis suã intelligendes infirnutatẽ: infirmi ad medicũ con
fug̾ent. ⁊ auxiliũ gr̾e quererent. ꝑ legẽ aũ dicit᷑ habun
exꝓpͥa uͥtute factũ ⁊÷ grande uiciũ. Sic gͦ habundaurope¬
facta ẽ. ⁊ peccantib contͣ legem p̾uaricõnis crim̃ acceᷤ
eratlex in adrutoriũ hũane nature. ut quia ip̃i nat᷑e
qnod ãmodo sunt in serta iusticie sanini. addetur lex
ciiꝰ auctoritate ⁊ magist̾io ingeniũ nat᷑ale ꝓfic̾en ad fru¬
habeat int̾it. quib fota adolescat ita ⁊ nat᷑ale ingeni¬

Expanded text:
Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum venientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fruenim homo videtur 28 sibi sanus, e
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝑ qͥd peccm̃ in paritulo inuenit᷑. ita inquiens. nõ
peccat ite qͥuasat᷑. nõ peccat ille qͥ geuuit. nõ poctat¬
ille qui condioit ꝑ quas gͦ rimasint̾ cot p̃sidia in¬
nocentie. peoxm̃ fingis ing̃ssũ. ei respondet scã pagi¬
ꝑ umꝰ obedientiã ait apłe. Ꝙ d qͣrit ãpliꝰ. qͥd querit

Expanded text:
ulo, ita inquiens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccatille qui condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? Et respondet sancta pagis inobedient
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos seꝑatĩ ut inuicẽ sibiser¬
uiant. nõ solũ obediendo ut mu
uis. ħ t̃ .i. par domestica. ⁊ coha¬
bitantiũ ordinata a dõ ꝯcor¬
dia.⁊̃ clara iusticia. ut .s. qͥ ex

Expanded text:
diversos separatim, ut invicem sibi serviant, non solum obediendo ut mulvis. Haec est pax domestica, et cohabitantium ordinata a Deo concordia, et clara justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
ut doctͥna fiat illis qͥ nescuiti
⁊ cõmonitio illis qͥ scure. s pi¬
gri st̃. docentes dico. ⁊ ꝯmo¬
uentes de hũ q̃ ꝯtinent᷑ in põi
cantantes dño .i. ad honoreo
dm̃i .⁊ hoc nõ solis labiis. s in

Expanded text:
ut doctrina fiat illis qui nesciunt, et commonitio illis qui sciunt, sed pigri sunt. Docentes, dico, et commonentes de his quae continentur in psalmis cantantes Domino, id est ad honorem Domini. Et hoc non solum labiis, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ta quit lucrũ possint hab̃e. Ad ħ eosfacienda monet. q̃
m̾itũ collocant ap̃ dñi. ab illicitis abstiu̾e. facit timor de¬
ret᷑ .ii. ne mala faciens: penis subdat᷑. ħ ã que nẽfaciẽ¬
da mouet : ad ꝓfectũ n̾utoꝵ ꝑtinent. ex uoluitate .i.
fiunt. ñ ex nec̾itate. qͥ gͦ ab illicitis abstiuet. laudẽ ht̃

Expanded text:
a ut lucrum possint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad profectum meritorum pertinent: ex voluntate enim fiunt non ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
quia caro nõ ÷ malũ. creatura .N.
dei ÷.iab eo condita. a quo aĩa. nͦ
illa ÷ ꝑars dĩ. nec ista. Tota .ii. tͥnitaᷤᷤ
ẽ unus dg̃. sũme bonus. Aĩa uͦ ma¬
gnũ bonũ ÷. nõ tñ sũmũ. Itẽ caronͦ

Expanded text:
quia caro non est malum. Creatura enim Dei est, et ab eo condita, a quo anima, nec illa est pars Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deus, summe bonus. Anima vero magnum
Abbreviated transcription (Latin):
u. q̃ olĩ nõ potiumꝰ
docere uos. qr entis
paruuli. orantes di
eu. nos oramꝰ u dere
uos. Ip̃e ã ds. qͥ pot̃.¬

Expanded text:
uae olim non potuimus docere vos, quia eratis parvuli. Orantes, dieis. Nos oramus videre vos. Ipse autem Deus, qui pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rudis : ql. nlłus. nec ⁊̃ sapiens. quia nõ intelligit. d̾¬
iñ aꝑiens quis sit locꝰ ydiote. subo. quomͦ dicet aliqͥs
amĩ. hic ÷ locꝰ ydiote ⁊̃ młtum intentus suꝑ tuã bñdi¬
ctõnẽ. ut intelligat eã : nͥłło mͦ. qm̃ qͥd dicat uescit.
Nota ꝙ hoc u̾bũ. am̃. nec g̃cũ ÷¬

Expanded text:
 dicat: Nullus. Nec etiam sapiens, quia non intelligit. Deinde aperiens quis sit locus idiotae, subdit: Quomodo dicet, 107 aliquis, amen. Hic est locus idiotae etiam multum intentus, super tuam benedictionem, ut intelligat eam, nullo modo. Quoniam quid dicas nescit. Nota quod hoc verbum, am
Abbreviated transcription (Latin):
mens in aliis qd̾ inse nõ hr̃et.
ostñdit om̃iũ hoꝵ se loqui lĩ¬
guis. subdens. Gr̃as ago. ħ
ꝓponit se exemplũ. qd̾ nõ de¬
bent loqui linguis. nͥ ad edi¬
ficõnẽ. sic̃ ip̃e facit. qui oẽs

Expanded text:
mens in aliis quod in se non haberet, ostendit omnium horum se loqui linguis, subdens: Gratias ago. Hic proponit se exemplum quod non deberent loqui linguis, nisi ad aedificationem, sicut ipse facit, qui omnes
Abbreviated transcription (Latin):
hoc noto ꝗ ydioca nõ habet
locũ. Nã hoc nõ noto ł argu¬
o qd agis. quia tu qͥ d bñ gr̾aᷤᷤ
agis. in lingua. hoc dicit: ne
donũ sp̃c uideat᷑ rep̃hendere.

Expanded text:
Hoc noto quod idiota habet locum. Nam hoc non noto, vel arguo, quod agis, quia tu quidem bene gratias agis, in lingua. Hoc dicit ne donum Spiritus videatur reprehendere.
Abbreviated transcription (Latin):
C. ꝑꝑ ħ om̃ia nolite sedu
a ꝑ pseuoo qui de medi¬
cina querunt uulnꝰ. ⁊ de
scͥpturis conantur torq̃re
uinłm. Uñ laqueũ mortis
iniciant. Corrũꝑt̃ ..q. ⁊¬
ut nõ seducamini. nec ̃
placeat uobis colloqͥ illis.¬
qr colloqͥa eoꝵ mala corr̃¬
necanti dũ faciunt ñ sꝑa

Expanded text:
 haec omnia, nolite seduci, per pseudo qui de medcina quaerunt vulnus, et de Scripturis conantur torquere vinculum, unde laqueum mortis injiciant. Corrumpunt enim. Qt: Non seducamini, nec etiam placeat vobis colloqui illis,a, colloquia eorum mala corrunecan
Abbreviated transcription (Latin):
aduãs filios isr ł ut aspor¬
tarent ea in t̾ram ꝓmissior̃
⁊ recondent ea in sepulcro
duplici. in qua sepulti sũt
teri patres. ubi adã ⁊ eua:
quiescebant. qd idõ uolue¬
runt. quia inea t̾ra p̃uide¬
̃t nasciturũ xp̃m. ut cũ eo
re surgent. Itẽ. M oyses qͦq¬
tu fuit illi infusa magna
gr̾a uenustatis ñ natura s

Expanded text:
adjurans filios Israel, ut asportarent ea in terram promissionis et reconderent ea in sepulcro pelunca duplici, in qua sepulti sunt teri patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in ea terra praeviderunt nasciturum Christum, ut cum eo resurgerent. Item Moyses tu fuit illi infusa magna gratia venustatis, non natura, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gͦillumsꝑnat.dedu¬
cite autẽ illum inpa¬
ce ut ueniat ad me.
Expecto autẽ illum
cumtrib. De apollo
tum rogaui eũ ut
ueniret aduos cum

Expanded text:
illum spernat: deducite autem illum in pace, ut veniat ad me: exspecto enim illum cum fratribus. De Apollo tum rogavi eum, ut veniret ad vos cum
Abbreviated transcription (Latin):
nio qͥ ab illis iubileꝰ dr̃. ꝗ̃ uidei aliqñ suo ordine serua¬
ir neqͥuer̾t. captiuitate p̃ssi. qͣ soluta. ꝓ eo septimũ
annũ septime decadis coluer̾t. qͥ potꝰ intelligi. uel
sexagesimꝰ. uiiͦ. annꝰ. quo indulta ⁊ eis a ciro ⁊ dario li¬
centia redeũdi de babilonia. Uñ ꝯpletis ãnis.lxx.¬

Expanded text:
udaei aliquando suo ordine servare nequiverunt captivitate pressi, qua soluta pro eo septimum annum septimae decadis coluerunt, qui potest intelligi vel sexagesimus unus annus quo indulta est eis a Cyro et Dario licentia redeundi de Babylonia, unde completis annis
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ ⁊ xͥani neutrũ st̃. ⁊ si tales suscipimus ut in eccła dĩ
faciant qd̃ fecert in sinagoga sathane. nõ illi xͥani fi¬
ent. s nos iudeos facuit. dicis legis cerimonias hisqͥ
exiudeis st̾ nõ ee pestiferas. Ego eꝯtra ꝓnũtio ꝗ ic̃
utiq cerimonie iudeoꝵ om̃ib mortife᷑re fidelib.

Expanded text:
s ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra pronuntio quod sunt utique caeremoniae Judaeorum omnibus mortiferae fidelibus.
Abbreviated transcription (Latin):
eu. eiq reilitisse ꝗ illa simułone gs indaizare cogebat.
titus sit: absit ut eũ mendacit̾ fecisse dicamꝰ. oĩo enĩ
Ntenendũ ÷. in doctͥna religioĩs iłło mͦ ẽẽm̃tiendũ. ⁊ ascͥp
pensatores xͥ sibi putent licere ꝓ u̾itatis dispensatione
m̃tiri. fid eł gͦ dispensator pausus nob̃ exibet ꝓculdubi¬
o inscͥbendofidem. qr u̾itatis dispensator erat. nõ fal¬
sitatis. ⁊ id̾o uerũ scͥpsit dicens. seuidisse petrũ nõ rec¬

Expanded text:
e ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: titus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et apensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non rec