comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ: non quia patremuidit
quis quam : nisi is quiest adõ
hicuidit patrem : Quidest quod
Aits ego uidi patrem: Vos non
uidistis patrem: et tamen non
a patre : nisi discerea patre
quidest discere a patreͥnisiau¬
dire a patre  quidẽ audire a pa¬
tre nisiaudire uerbum patris
idẽ me Neforte ergocumdi¬
couobis omnis qui audiuita pa¬
tre et didicit dicatis apuduos
sed numquam uidimus patrem.
quomodo discere potuimus a pa¬
tre. a meipso audite : non quia
patrem uidit quis quam: sed qui
est adõ hicuidit patrem Ego
noui patrem: ab illo sum: sed quo¬
modo uerbum ab illo cuius est
uerbum : Non quod sonat et tran¬
sit sed quod manet cumdicente
et trabit audientem: admoneat
quod sequitur: Amen amendi¬
couobis: qui credit in me babet
uitam aeternam : reuel crese
uoluit quid esset : Nam compen¬
dio dicere potuit : qui creditinme :
habetmȩ Ipse enim xp̃s uerus
ds̃ est etuita a eterna: Quier¬
go credit in me inquit: itinme.

Expanded text:
possemus: Non quia Patrem vidit possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui auditre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me;
Abbreviated transcription (Latin):
patrem magistrum homines
non uiderunt filium uiderunT
filius dicebat sed pater docebat.
egocum homosim quem doceo
quem fr̃s nisi eum qui audit uer¬
bummeum᷑ sie gocum homo
simillum doceo qui audit uer¬
bum meum illum docet et pa¬
ter qui audit uerbum eius. si
illum docet pater quiaudituer¬
bum eius : quaere quid sit xp̃s
et inuenies uerbum eius : In prin¬
cipio erat uerbum: Non in prin¬
cipio ds̃ fecit uerbum : quomo¬
do in principio fecit ds̃ caelum
et terram ⁊Ecce quia non est cre¬
atura : disce trabi adfilium a pa¬
tre. Doceatte pater: Audi
uerbum eius: Quoduerbum
eius inquis audio  in principio
erat uerbum non factum est
sederat: et uerbum erat apud
dm̃ : et dserat uerbum. Quomo¬
do homines in carne constituti
audicnt taleuerbum : quia uer¬
bum caro factum est : et habita¬
uit innobis: E x ponit hocet
ipse et ostendit nobis quiddi¬
xerit. Qui audiuit a patre
et didicit uenit adme Conti¬
nuo subiecit quod cogiacre

Expanded text:
Patrem magistrum homines Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
nes docibiles dĩerunt : Non ab
hominibus audient: et si abho¬
minibus audiunt : tamen quod
intellegunt intus datur: intus
chorus cat: In tus reuelctur :
quid faciunt homines forin¬
secus annuntiantes : quid fa¬
cio egomodo cum loquor stre¬
pitum uerborum ingero auri¬
bus uris : Nisi ergo reuelet ille
quiintus est: quid dico. aut
quidloquor exterior cultor
arboris interior est creator :
Qui plantat et quirigat. extrin¬
secus operatur: Hoc facimus
nos: sed neque quiplantat est
aliquid neque qui rigat sed
qui incrementum dat᷑ ds̃: hoc
esterunt omnes docibiles dĩ:
quiomnes : omnis qui audruit apa¬
tre et didicit uenitadme: Vi¬
dete quomodo trahit pater:
docendo delectat: non neces¬
sitatem imponendo : Eccequo¬
modo trahit: Erunt omnes do¬
cibiles dĩ: traberedĩ est: Omnis
qui audiuit a patre et didicit ue¬
nit adme : trahere dĩ ẽ ⁊ quidig¬
tur fr̃s: si omnis qui audiuit a pa¬
xp̃s nihil hic docuit : quidquod

Expanded text:
nes docibiles Dei erunt, non ab nes docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere Dei est. 8. Quid igitur, fratres? Si omnis qui audivit a Paristum, Christus nihil hic docuit? Quid quod
Abbreviated transcription (Latin):
anima quam ueritatem : quo
Auidas fauces haberedebet
unde optiore ut sanum sit in¬
tus palatum uera iudi candi
Nisi ut manducet etbibat sa¬
pientiam : iustitiam : ueritatẽ¬
et aeterni tãetem : Vbi autem
hoc ibi melius uerius ibi pla¬
nius ibi: Nam hic facilius pos¬
sumus esurire et hoc sibonam
spem habemus quam satiari:
beatienim inquit quie suriunt
et sitiunt iustitiam sed hic : qm̃ sa¬
turtobuntur sed ibi : Ideo cum
dixis set nemo ad meuenit ni¬
si pater quimisitme traxerit
eum : Quiꝰ subiecit : et ego resus¬
citabo eum in nouissimo die:
reddo illi quod amat reddo
quod sperat : Videbit quodad¬
huc non uidendo credidit: man¬
ducabit quodesurit: saturabi¬
tur eͦquodsitit : Vbi: in resur¬
rectione mortuorum : Quia
ego resuscitabo eum innouis¬
simodie : scriptum est enim
in prophetis : Et erunt omnes
docibilesdĩ. Quare hoc dixi
o iudcei : pateruos non docuit.
quomodome potestis agnosce¬
re : Omnes regni illius homi¬

Expanded text:
anima quam veritatem? Quo anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam, sed hic; quoniam saturabuntur , sed ibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homi
Abbreviated transcription (Latin):
intellexistipatrem cuius fili¬
um negcos: Aiud cogitcos
nonẽ ipse filius : nec a patre
traberis nec ad filium trahe¬
ris: Aliudenim filius Aliud
quod tudicis fotinus dicit:
homo solus ẽ xp̃s: non est etds̃:
Quisicoredit: non pater eum tra
sicut propheta: non sicutiohan¬
nes: non sicut aliquis magnus
iustus: sed sicut unicus: sicut
aequedis: Tues xp̃s filius dĩuiui¬
ait Vide quia tractus ẽ et a patre
srmonbariona: quoniam
nontibi reuelauit caro et san¬
guis sed pater meus qui in cae¬
lis ẽ istic reuelatio: ipsaest
adtractio ramum uinidem
ostendis oui: et trahis illcm
Nuces puero demonstrantur.
et trahitur: et quo currit tra¬
hitur: amando trahiturꝰ sine:
lesione corporis trahitur:
cordis uinculo trachitur: sieri¬
go ifta quace inter delicias uo
luptates que terrenas reue¬
lantur amantibus trahunt ⁊
qnm̃ uerum est trabitsua
quemque uoluptas: Nontra¬
hit reuelctus xp̃s apatre
quid enim fortius desiderat

Expanded text:
intellexisti Patrem, cujus Filiintellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxsicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
tem: et fontem aeternae pa¬
triae sus pirantem: Datalem
et scit quiddicam. si autem fri¬
gido loquor quid loquore
tales erantisti : qui inuicem
murmurabant. : Pater inquit
Nquem traxerit uenitadme:
quidest autem. pater quem
reuoluit dicere pater quem tra¬
xerit : si trahendi sumus : ab illo
trabamur cui dicit quaedam
quaediligit: Post odorem un¬
guentorum tuorum currenis:
sed quid intellegi uoluit ad¬
uertamus fr̃s et quantum pos¬
sumus capiamus ⁊trahit pater
ad filium eos. qui propterea
credunt infilium. quia eum
cogitaont patrem haberedm̃ :
ds enim pater: aequalem sibi ge¬
nuit filium: et qui cogitatatq
infidesuasentit etruminat
aequalem esse patrieum in
quem credidit: Ipsum trabit
pater ad filium : arrius credi¬
dit creaturam : non eum traxit
pater : quia non considerat pa¬
trem qui filium non credit¬
aequalem, Quiddicis Garri
quid heretice loqueris : quid
sed quem fecit ds̃uerus: non
tetraxit pater: Nonenim

Expanded text:
tem, et fontem aeternae patem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est autem, Pater quem re voluit dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credPater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non creditaequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
te etiam uoluptate traheris :
quid est trahi uoluptate: de¬
lecticre in dño: et decbittibi
petitiones cordis tui. Estquae¬
dam uoluptis cordis. cuipa¬
nis dulcis est ille caelestis
Porrosi poetae dicerelicuit.
trahit sua quem que uolup¬
tas: Non necessitas sed uolup¬
tas in on obligatio sed delec¬
tatio: quanto fortius nos
dicere debemus trahihomi¬
nem adxp̃m quidelecatur
ueritate delectatur beatitu¬
dine. delectatur iustitia de¬
lectatur sempiternauita qđ
totum xp̃s est ⁊ Anuero habent
corporis sensus uoluptates
suas: et animus deseritur
a uolupiactibus suis: sian¬
mus non habet uoluptates
suas undedicitur. filu au¬
tem hominum sub tegmine
alccrumtuarum sperabunt.
In ebriabuntur abuberiate
domustuce. et torrente uo¬
luptatis tiaeapottebis eos Qnm
apudte est fons uitae. et in lu¬
mine tuo uidebimus lumen:
Da amantem: et sentit quod di¬
co: Dadesiderantem⁊ dafer¬
uentem : dainista solitudine
peregrinantem atque sitien¬

Expanded text:
te, etiam voluptate traheris. te, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: Inebriabuntur ab uberibus domus tuae, et torrentem uoluntatis tuae potum dabis eis. quoniam aput te est fons uitae, et in lumine tuo uidebiDa amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitien
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem dixit: uolenti
semittere ad pedes eius : noli
me tangere : non dum enim
ascendi ad patrem : Quod uides:
hoc solum meesse putas. nolime
tangere quid est hoc solum me
esse putas quod tibi appareo
noli sic credere: hoc est noli
me tangere: Nondum enim
ascendi ad patrem: tibinon
ascendi: nam inde num quam
recessi: In terra non tange¬
bat stantem quomod o tcon¬
geret ad patrem ascenden¬
tem sictamen sicse tangi
uoluit: sictangitur ab eis
aquibus benetangitur.
ascendens ad patrem ma¬
nens cum patre aequalis pa¬
tri.: Inde et hic si ad uertis:
nemouenit ad me nisi quem
pater traxerit: Noliteco¬
gitare inuitum trahi inuitus
trahitur animus et amore nec
timere debemus ne ab hominib
qui uerba perpendunt. et areb
maxime diuinis intellegendis
lon ge rem otisunt. In hoc scrip¬
turarum scãrum e uangelico
uerbo forsitan reprȩbendamur
et dicatur nobis: Quomodo
uoluntate credo. sitrahor:
ego dico: parum est uolunta¬

Expanded text:
resurrectionem dixit volenti resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est volunta
Abbreviated transcription (Latin):
credentem sed nec debes uoca¬
re confitentem : quem iudicas
non credentem: hoc est enim
confiteri: dicere quod habes
in corde: si autem aliud incor¬
dehabes aliud dicis: loqueris
non confiteris : Cumergo in
xp̃m corde credatur. q uod ne¬
mo utique facit inuitus. qui
autem trahitur: tam quam in¬
uitus cogiuidetur. quomodo
istam soluimus quȩstionem:
nemouenit adme. Nisi pater
quimisitme traxerit eum e
si trabitur aitaliquis. inuitus
uenit is uinuitus uenit. nec
credit: si non credit: nec ue¬
nit  nonenim ad xp̃m ambu¬
lando currimus. sed credendo.
nec motu corporis. sed uoluntate¬
e cordis accedimus: Ideo illa mu¬
lier quae fimbriam tetigit.
magis tetigit quamtur baquae
praessit : Id eo dñs dixit: quis
metetigit et mirantes disci¬
puli dixerunt: Turba te comi¬
primit: et dicis quis me tetigite
et illere petiuit: tetigit me ali¬
quis ⁊ Illatangit: turba prae¬
mit ⁊ Quidest tetigitꝰ nisi credi¬
dit: Vnde et mulieri illi post

Expanded text:
credentem. Sed nec debes vocacredentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post
Abbreviated transcription (Latin):
ditihs nolite murmurare
in inuicem : tamquam dicens
scio quare none suriatis etis¬
tum panem non intellegatis.
neque quaerctis : Noli temur¬
murcre ininuicem : Nemopo¬
test uenire adme: nisi pater
quimisitme traxeriteum
magna gratiae commenda¬
tio Nemouenit : nisi tractus:
quem trabat quem nontra¬
hat quare illum trabat et
illum nontrabat: Noli uelle
iudicare. si nonuis erriore.
semel accipe : et intellege: non
traberis : Ora ut traharis : Quid
hic dicimus fr̃s si trahimur ad
xp̃m. ergo inuiti credimus : Ergo
uiolentia adhibetur non uolun¬
tas excitatur i intrarequis quam
ecclesiam potest nolens. accedere
adaltare potest nolens. accipere
sacramentum potest nolens:
credere non potest nisi uolens:
si corpore crederetur : fieret
innolentibus: sed non corpore
creditur ⁊a postolum audi cor¬
de creditur ad iustitiam: Et quid
sequitur : Ore autem confessio
fit ad salutem: Deradice cordis
surgit ista confessio ⁊ Aliquan¬
do audis confitentem: et nescis

Expanded text:
dit Jesus? Nolite murmurare dit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis
Abbreviated transcription (Latin):
tem non intellegebant: quia
sua iustitia saturati. iustiti¬
amdĩ nonesuriebant ⁊ Quidẽ
hoc iustitia dĩ etiustitia ho¬
minis : lustitia dĩ hic dicitur.
non qua iustus est ds̃ : sed quam
dat hominids̃. ut iustus sit ho¬
moperdm̃ Nuace autem erat
illorum iustitia: quia desuis
uiribus praesumebant : et qua¬
si impletores legis seipsos ex
sua uirtute dicebant : nemo au¬
tem implet legeminisi quemad¬
iuuerit gratia ddest panis qui
decaelo descendit: legis enim
plenitudo conpendio ut ait
apostolus caritas est . Caritas
non nummi seddĩ. icaritas non
terrae non caeli: sed eius qui
fecit caelum et terram: unde
nem quidecaelo descendit. hor¬
tans ut credamus in eum ⁊Cre¬
dere enim in eum: hoc est man¬
ducare panem uiuum : Quicre¬
dit in eum manducat Inuisibi¬
liter saginatur : quia inuis ibi¬
liter renascitur : In fans intus
est Nouus intus ẽ ubi no uella¬
tur: ibi satiatur: Quidergo ta¬
libus murmurantibus respon¬

Expanded text:
tem non intelligebant, quia tem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coelum et terram. Unde nem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi novellatur, ibi satiatur. 2. Quid ergo talibus murmurantibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
IHS XPS SICUT
in eucongelio cum legere¬
tur audiuimus panem
se esse dixisset quidecaelo
descendit: murmura uerunt
iudaceiet dixerunt Nonne hic
estihs filius io seph cuius nos
nouimus patrem et matrem
quomodo ergo dicit hicquia
decaelo descendit: Istia pane
decaelo longeerant nec eum
esurire nouerant : fauces cor¬
dis languidas habebant:
Auribus apertis. surdierant :
Videbant et cȩcistabant
Panis quippe iste interioris
hominis quccerit. esuriem i
unde alio locodicit: hecctiqui
esuriunt et sitiunt iustitiam:
qn mnipsi saturabuntur: lusti¬
tiam uero nobis esse xp̃m
Daulus a postolus dicit: Acper
hoc quiesurit hunc panem : e¬
suricet iustitiam sed iustitiã
quaedecaelo descendit Iusti¬
tiam quamdatds̃: non quam
sibi facit homo sienim nullc̃
sibi homo faceret iustitiam:
non diceret idem apostolus
de iudeceis: Ignorantes enim
dĩ iustitiam et suam uolentes
constituere: iustitiae dĩ non
sunt subiecti. Inde ercontisti
qui panem de caelo descenden¬

Expanded text:
istus, sicut in Evangelio cum legeretur, audivimus, panem se esse dixisset, qui de coelo descendit, murmuraverunt Judaei, et dixerunt, Nonne hic est Jesus filius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem? Quomodo ergo hic dicit, Quia descendi de coelo? Isti a pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Justitiam vero nobis esse Christum Paulus apostolus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descenden
Abbreviated transcription (Latin):
fideles eius : per omnes gentes erit
expectatio gentium. quando ueniat
qui iamuenit : Quando ab omnibus
uideatur: quitunc a quibusdam
uisus ẽ a quibus dam uisus non ẽ
Quando ueniat iudicaturus.
quiuenit iudicandus : quando
ueniã discreturus. quiuenit ut non discer¬
neretur: Nonenim ab impiis xp̃s ẽ
discretus : sed cum impiis iudicatus
De illo enimdictum ẽ: Et inter ini¬
quos peputatus ẽ : Iatro eua sit:
xp̃s daninatus ẽ: Accepit indulgen¬
tiam criminosus : Damnatus ẽ qui
omnium crimina confitentium rela¬
xauit : Eamen & ipsa crux si ađtendas
tribunal fuit: In medio enim iudice
constituto: unuslatro quicredidit
liberatus : alter qui in sultauit dam¬
natus ẽ: Iam significabat quod fac¬
turus. ẽ deuiuis & mortuis. Alios
positurus addexteram. alios ad sinis¬
tram : Similis illelatro futuris ad si¬
nistram similis alter futuris addex¬
teram: Iudicabatur : & iudicium mi¬
nabatur¬
LOCOUBIAIT. INXOuISSIMO¬

Expanded text:
fideles ejus per omnes gentes, erit fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabaturloco
Abbreviated transcription (Latin):
& contempserunt non apud nos fuit
xp̃s : Quia & hocde illodictum erat:
ficut & a postolus dicit : Dico enimx p̃m
ministrum fuisse circum cisionis.
propter ueritatem dĩ : ad confirmans¬
das promissiones patrum : Adillos
debuit uenire : aquorum patrib: & quorũ pa¬
trib: ẽ. promissus : Ideo & ipsesicait : Non
summissus nisi adoues quae perierunt
domus is rahel: Sed quid ait apłs in
sequenti : Centes autem supermise¬
ricordiam glorificare dm̃: Quid &
ipsedñs: Er abeo Alias oues quae non
sunt dehocouili : Qui dixerat non
sum missus nisi ad oues quaeperie¬
runt domus is rahel: Quomodo
habetaliasoues ad quas non ẽ mis¬
sus : Nisiquia significauit praesentiã
corporalem non semissum exhibere
nisi solis iuda eis. quiuiderunt & oc¬
ciderunt : Et tamen multiinde. &&
ante & postea crediderunt: ¶Messis
prima decruce uentilata ẽ : ut esset
semen. unde alia messis consurger&:
Nuncuero cum fama euangelii &
bono eiusodoꝵe excitati credunt

Expanded text:
et contempserunt, non apud nos fuit et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autem super misericordia glorificare Deum . Quid et ipse Dominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui viderunt et occiderunt? Et multi tamen inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: quod dñs iturus esset ad dis¬
persionem gentium : & impleturus
quod legebant & non intellegebant.
Populus quem non cognoui seruiuit
mihi in obaudituauris obaudiuit mihi:
Illi non cudier̃ inquorũ oculis fuit illicuidier̃ in
quorũ curibus sonuit Illius enĩedesi aeuentu¬
rae degentibus trpumgerebatmu¬
lier : quae fluxum sanguinis pati¬
ebatur : Tangebat : & non uidebati
Nesciebatur & sanabatur: Fligũ¬
ra quippeerat: quod dñs interro¬
gauit: Quis metetigit : Quasi igno¬
rans: ignoratam sanauit : Sic fecit
& gentibus: Mon eum didicimus
incarne: Et meruimus carnem
eius manducare: Et in carne eius
membra esse: Quare : Quia misit
adnos: Quos: Praecones suos:
discipulos suos: seruos suos: redẽp¬
tos suos quoscreauit: sed quos & re¬
demit fratressuos: Totum parum
dixi: membra sua seipsum : ex usit
enim ad nos membrasua : & fecitnos
membra sua : Tamen secundum spe¬
ciem corporis quam iuda ei uiderunt

Expanded text:
dixerunt, quod Dominus iturus esset ad disdixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
onemgentium iturus . ẽ & doctũ¬
rusgentes : Non enim sciebant
quod dixerunt: sed quia ille uolu¬
it prophetauerunt: Iturus enĩ
erat dñs adgentes : Non praesen¬
tia corporissui: sed tamenpedi¬
bussuis: Quierant pedes eius.:
quos pedes conculca reuolebat
persequendo saulus : quando ei
caput clamauit: Saule saule:
quid mepersequeris : Quis ẽ.
hoc sermo quem dixit : quaere¬
tis me & non inuenietis. & ubiego
sum uos non potestis uenire.
Vnde hoc dixit dñs nescierunt.
et tamen aliquid quod futurumerat.
nescientes praenuntiauerunt: Dix̃
enim hoc dñs: quia locum. fitamen¬
locus dicendus . ẽ. Id ẽ sinum patris
undenum quam disces sit unigenitis
filius . Non illi nouerant: nec cogi¬
tare idoneierant : ubierat xp̃s un¬
de non recessit xp̃s. quorediturus
hoc cordihumano cogitare. aut
lingu& explicare : Hocergo illinul¬
lomodo intellexerunt: Et ta men ex
hac occastone salutem nostram prae¬

Expanded text:
onem Gentium iturus est, et doctuonem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram prae
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Sic rediit ut nos nondere¬
linqueret : Quid miramini : Ds̃
hoc facit: Homo enim secundum
corpus inloco.ẽ. & delocomi¬
grat. Et cum ad alium locum
uenerit. in eo lo coundeuenit
nonerit: Ds autem imolet
omnia & ubiq totus ẽ : Non secundũ
spacia tenetur locis Erattamen
dñs xp̃s secundum uisibilem carnem
in terra: secundum in uisibilem ma¬
iestatem : incaelo & in terra: Ideo
ait: Vbi ego sum uos non potestis
uenire: Nec dixit non poteritis:
sed non potestis: Tales enim tunc
erant : qui non posset : Nam ut
sciatis non hoc addisperationem dic¬
tum : & discipulissuis dixittale ali¬
quid: Quoego uado uos non potes¬
tis uenire : Cumpro illisorans dixe¬
rit: Pater. uolo ut ubiego sum.
& ipsi sint mecum: Deniq: hoc petro
exposuit: & ait illi: Quoego uado.
non potes mesequi modo: sequeris
autem postea: Dixerunt ergo iu¬
daei : non adipsum. sed adseipsos:
Quohiciturus ẽ quia non inueni¬
emus eum: Num quid in dispersi¬

Expanded text:
ret: sic rediit, ut nos non dereret: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenetur locis. Erat tamen Dominus Christus secundum visibilem carnem in terra, secundum invisibilem majestatem in coelo et in terra: ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersi
Abbreviated transcription (Latin):
alienos : Illis iampetebat ueniam
a quibus adhuc accipiebat in iuriã:
Non enim adtendebat quod ab ipsis
moriebatur : sed quia pro ipsis mori¬
ebatur : Multum ẽ quod illis con¬
cessum ẽ & ab ipsis & pro ipsis : ut
nemo desuipeccati dimissione disper&:
quida nobis : Atuero illiuiderunt
xp̃msuo scelere morientem: &cre¬
diderunt in xp̃m. suis sceleribus ig¬
noscentem: Quousq: biberent san¬
guinem quem fuderant : desua salu¬
te disperauerunt : Ergo hoc dixitu
Quaere tis me & non in uenietis. Et
ubi sumego Nonpo testis uenire:
Quia quaesituri illum erant post
resurrectionem conpuncti : Nec
dixitubiero: sed ubisum: Semper
enimibierat xp̃s: quofuerat redi¬
turus. Sic enimuenit : ut non re¬
cederet : Vnde alio locoait:
Nemo ascendit in caelum. nisi
qui decaelodescendit: filius ho¬
minis. qui ẽ in caelo: Nondixit
qui fuit in caelo: Interra loque¬
batur. & incaelo seessedicebat:
Sicuenit. ut inde non abscede¬

Expanded text:
alienos; illis jam petebat veniam, alienos; illis jam petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione desperet,quid a nobis? At vero illi viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscede
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiderent in eum multitudinẽ
iamcredentem: Magna enim sig¬
na facta sunt: &iam cum dñs resur¬
rexit. & ascendit in caelum: Tunc
perdiscipulos facta sunt magna sed
ille per illos qui& per se ipsum: Ipse
quippe illis dixerat : Sine me Nihil
potestis facere: Quando claudus
ille qui s edebat ad portam aduocẽ
petri surrexit & suis pedibus am¬
bulauit᷑ at homines mirarentur :
siceos adlocutus ẽ petrus: quia non
insua potestate ista fecit. sed in uir¬
tute illius quem ipsiocciderunt:
Multi conpuncti: dixerunt: Quid
faciemus : Viderunt enim se ingen¬
ticrimine impietatis adstrictos
quando illumocciderunt. quemue¬
nerari & adonore debuerunt : &¬
hoc putabant esse in expiabile :
Magnum enim facinus erat:
cuius consideratio. illos faceret
disperare: Sed non debebant dis¬
penrre: proquibus incrucepen¬
dens dñs est dignatus orare Di¬
xeratenim: Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt: Vide¬
bat quosdam suos. intermultos

Expanded text:
cum viderunt in eum multitudinem cum viderunt in eum multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos
Abbreviated transcription (Latin):
cebant sedetiamoccidere cupi¬
ebant: Erat quaedam turba.
quae sua mȩgritudinem cito ui¬
dit: & illius medicinam sinedilati¬
one cognouit: Videtequid sibi dixe¬
rit turba ipsa: commota miraculis :
Num quid xp̃scum uenerit plura
signa facturus ẽ : utiq: siduo non
erunt. Hic ẽ : Crediderunt ergo
ro illi audita multitudinis fide.
Et eo murmure quoxp̃s glorifi¬
cabatur : miserunt ministros. ut¬
eum aꝑpraehenderent: que mad¬
prachenderent adhuc nolentem:
Quia ergo non poterant aprachen¬
dere nolentem : missi sunt ut audi¬
rent docentem: Quid docentem.
tis facere facturi estis sed non mo¬
do quia modo nolo: Quare ad huc
modonolo : quia adhuc modicũ
tempus uobiscum sum: & tunc uado
ad eum quimisit me Impleredebeo
dispensationem meam & sic perue¬
nire ad passionem meam : Quaere¬
tisme & non inuenietis: Et ubi sum
ego uos non potestis uenire: Hic
iamresurrectionem suam praedix̃
Noluerunt enim agnoscere prae¬
sentem & postea quaesierunt

Expanded text:
cebant, sed etiam occidere cupicebant, sed etiam occidere cupiebant. Erat quaedam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Videte quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, plura signa facturus est? Utique si duo non erunt, hic est. Crediderunt ergo ro illi audita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audiretis facere, facturi estis, sed non modo. Quod modo nolo, quare adhuc modo nolo? quia adhuc modicum tempus vobiscum sum. Et tunc vado ad eum qui misit me. Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. Quaeretis me, et non invenietis: et ubi sum ego, vos non potestis venire. Hic jam resurrectionem suam praedixit. Noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tem morientis: quam potentiam
miracula facientis : Ventum ẽ enim
adcrucem ut corpora deponeren¬
tur deligno. qm̃sabbatum in lucesce¬
bat : & inuenti sunt latrones uiuen¬
tes: Supplicium quippecrucis ideo
durius erat : quiadiutius cruciabat.
Et omnes crucifixi. longa morte
necabantur : Illi autem nemanerẽT
in ligno cruribus fracctis coacti sunt
mori: ut possint indede poni: Dñs
autem in uentus ẽ mortuus: & ad¬
mirati sunt omnes : Et qui eum
uiuum contempserunt : mortuũ
sic mirati sunt. ut dicerent quidam:
uere filius dĩ ẽ hic: Vnde ẽ. & il¬
lud fr̃s ubiait quaeren tibi se ego
sum: Et illi r&ro red euntes
omnesceciderunt: Eratergo in il¬
lo potestas summa : Nechora co¬
gebaturmori. sed horã expecta¬
bat qua oportune fieret uolun¬
tas : non qua inuiti impleretur
necessitas: De turba autem:
multi crediderunt in eum Hu¬
miles & pauperes. saluos faciebat
dñs : Principes insaniebant : Et
ideo medicum non solum non agnos¬

Expanded text:
tem morientis, quam potentiam tem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus. Principes insaniebant; et ideo medicum non solum non agnos
Abbreviated transcription (Latin):
passionis: Ideo nondum passus erat :
Deniq: ut noueritis non necessitatẽ
sed potestatẽ morientis : Propter
non nullos hocloquor.: quicum audie¬
rint nondum uenit hora eius. aedifi¬
cantur ad credenda fata. et fiunt
corda eorum fatua : Vt ergonoue¬
ritis potestatem morientis : Ipsam
passionem recolite : Crucifixum in¬
tuemini: dixit inligno pendens:
Sitio: Illihoc audito in harundine
perspongiam obtulerunt ei acetũ.
incruce accepit: & ait: Perfectũ
ẽ : Et inclinato capite . red didit spm̃ :¬
Videtis potes tatem morientis: Quia
hoc expectabat uolens donecom̃a com¬
plerentur quaedeillo praedicta fu¬
erant ante mortem futura : Dixe¬
ratenim proph&a : Dederunt in escã
meã fel : & insitimea pota uerunt
meaceto: Ex pectabat ut haec om¬
nia complerentur: Postea quã
completa sunt: dixit: Perfectum
est: Et abscessit potestate : quia
non uenerat necessitate: Ideo qui¬
damplus mirati sunt istam potesta¬

Expanded text:
passionis, ideo nondum passus erat. 6. passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
pore: uenturi sumus ad illam aeter¬
nitatem ubinon ẽ tempus. Nec di¬
citur ibi quando ueniethora: Dies
est enim sempiternus : quinec prae¬
ceditur hesterno. nec excluditur
crastino : In hoc autem saeculo uol¬
uunturdies: et alii transeunt
alii ueniunt: Nullus manet : Et mo¬
menta quibus loquimur. inuicem
expellunt : Nec stat prima syllaba:
ut fonare possit secunda: ex quolo¬
quimur. Aliquantum senuimus:
& si neulla dubitatione. senior sũ
modo quam mane : Itanihilstat
nihil fixum manet intempore : Ama¬
re itaq: debemus perquem facta sunN
tempora : ut liberemur a tempore
& figamur in aeternitate ubiiam
nulla ẽ mutabilitas temporum :
tempora: factumes se inter omnia.
perquem facta suncomnia factũ
esse quod fecit: factus ẽ. enim quod
fecerat: factus enimhomo quiho¬
minem fecerat: neperiret quod fe¬
cerat: Secundum hanc dispensatio¬
nem iam uenerat hora natiuitatis. et
natus erat : sed nondum uenerathora

Expanded text:
pore, venturi sumus ad aeterpore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora
Abbreviated transcription (Latin):
dñs subfato natus . ẽ: Hoc nec dete
credendum ẽ nedum de illo
perquem factuses : situahora uolun¬
tas ẽ illius: illius hora quae .ẽ. nisi
uoluntassua : Nonergo horam dix̃¬
qua cogeretur morised qua digna¬
retur occidi: Tempus enim expecta¬
bat quomorer&ur : quia & tem¬
pus expectauit quonasceretur:¬
Dehoctemporeapł loquens ait:
Cum autem uenitplenitudo tempo¬
ris misit ds̃ filium fuum: Ideo multi
dicunt : Qua renon anteuenit xp̃s:
Quibus respondendum ẽ : Quia non¬
dum uenerat plenitudo temporis
moderante illo perquem facta suNt
tempora : sciebatenim quando ueni¬
redeberet : Primo. permultam
seriem temporum . & annorum
praedicendus fuit : Nonenim ali¬
quid paruum uenturum fuit : Diu
fuerat praedicendus semper tenen¬
dus: Quanto maior iud ex ueniebaT
tanto praeconum longior series prae¬
cedebat Deniq ubiuenit plenitudo
temporis: uenit & ille quinos libera¬
reta tempore : Liberatienim atem¬

Expanded text:
Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixqua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nascereturDe hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tem
Abbreviated transcription (Latin):
us reuelare : Deniq: cum dixisset
sed ẽ. uerus quimisit me quem uos
non scitis: ut ostenderet eis undepos¬
set scire quod nesciebant. subiecit:
Ego scio eum: Ergo a mequaerite:
ut sciatis eum: Quare autem scio
eum: Qui ab ipso sum & ipseme
misit: Magnifice utrumq mons¬
trauit: Ab ipso inquit sum : quia fi¬
lius depatre : Et quicquid ẽ filius
de illo ẽ cuius ẽ filius: Ideo dñm
ihindicimus dm̃dedõ: Patrem non
dicimus dm̃ dedõ: sed tantum dm̃
Et dicimus dñmihm lumen delum ine:
Patrem non dicimus lumen delumi
ne : sed tantum lumen: Adhocergo
pertinet quod dixit ab ipsosum.
Quod autem uidetis mein carne ipse
memisit : Vbi audis ipse memisit. nol
intellegere naturaedissimilitudinẽ:
sed generantis auctoritatem.:
Quaerebant ergo eum apprae¬
hendere : Et nemomisit in illum ma¬
nus: quia nondum uenerathoraeus.
Hoc ẽ quia nolebat: Quid ẽ enim
nondum uenerat hora eius : Nonenĩ

Expanded text:
us revelare . 4. Denique cum dixisset, us revelare . 4. Denique cum dixisset, Sed est verus qui misit me, quem vos nescitis; ut ostenderet eis unde possent scire quod neEgo scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus, Deum de Deo; Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum, lumen de lumine; Patrem non dicimus lumen sed Patrem tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet quod dixit « ab ipso sum. » Quod autem videtis me in carne, « ipse me misit: » ubi audis « ipse me misit, » noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. « Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus. » Hoc est quia nolebat; qui enim nondum venerat hora ejus? Non enim