comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest cogitationem eiꝰ: ce anima eius qͦd¬
eumq uolu̾it hoc fiet. Lib̃atur pans ho¬
minum: parde ꝑeunte. Et si hoc uolun¬
tatum meritis uolu̾imꝰ asscrib̾e. ut ma¬
los neglexisse gr̃a. bonos autem elegisse
uideatur: res istet nob̃ innumerabilium
nec meliores fuisse eorum posteros possu¬
mus dicere: de qͥb sc̃ꝑtum est. Gentium
dit magnam: & sedentib in tenebris¬
ce umbra mortis. lux orta ẽ illis. Et ad

Expanded text:
potest cogitationem ejus, et anima ejus quodpotest cogitationem ejus, et anima ejus quodcumque voluerit, hoc fiet . Liberatur pars hominum parte pereunte. Et si hoc voluntatum meritis velimus ascribere, ut malos neglexisse gratia, bonos autem elegisse videatur: resistet nobis innumerabilium nec meliores fuisse eorum posteros possumus dicere, de quibus scriptucem magnam. Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est eis . D
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Si destruxerit: non ẽ qui edificet.
Si melus erit hominem: nullus est qui
aꝑiat. Si continuerit aquas: omnia sicca¬
buntur. Si emiserit eas: subuertent t̃rã.
Ayud ipsum ẽ fortitudo &e sapĩa. Ipse nouit
&e decipientem: & eum qui decipitur. Ad
ducit consiliarios in stultum finem : ce
iudices in stuporem. Baltheum regum
dissoluit: & p̃eingit fune renes eorum.
Ducit sacerdotes ingłos: & optimates
supplantat. C omiitans labium uera¬
ctum: ce doctͥnam senum auferens. Effem¬
dens despectionem suꝑ pͥncipes: & hos qͥ
opp̃ssi fuerant releuans. Qui reuelat ꝓfun¬
da de tenebͥs: & ꝓducit in lucem umbram
mortis. Qin multiplicat gs̃ & ꝑdet eas: ce
subuersa in integrum restituet. Qui in¬
ut frustra incedant ꝑ inuium. Palpabĩ
quasi in tenebͥs. & non inluce: & errare eoᷤ
faciet quasi ebrios. Et tc̃m idem dicens
uoluntatem dei. irritam ẽẽ non posse: ip¬
se eniminqͥt solus est. &e nemo auertere

Expanded text:
tiam . Si destruxerit, nemo est qui aedificet: tiam . Si destruxerit, nemo est qui aedificet: si incluserit hominem, nullus est qui aperiat: si continuerit aquas, omnia siccabuntur: si emiserit eas, subvertent terram. Apud ipsum est fortitudo et sapientia, ipse novit et decipientem, et eum qui ducit consiliarios in stultum finem, et judices in stuporem: balteum regum dissolvit, et praecingit fune renes eorum. Ducit sacerdotes inglorios, et optimates supplantat, commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens, effundens despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans qui revelat profunda de tenebris et producit in lucem umbram mortis qui multiplicat gentes et perdet eas et subversas in integrum restituet qui inut frustra incedant per invium, palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios. Et iterum idem dicens voluntatem Dei irritam esse non posse: Ipse enim, inquit, solus est, et nemo avertere
Abbreviated transcription (Latin):
&e has originales inequalitates fatis que
nulla sunt. & syderib deputarunt: nͥ cer¬
tissima noticia teneremꝰ dm̃ creatorem de
elem̃tis originalib. ꝓut utilt tias unum¬
intelligentie ñ subtraherent᷑. si innotesc̾e
debuissent: & manifestant᷑ cur ita qͥdq
fieret: nͥ quodita fieriscire sufficeret. Dix̃
dñs ad moysen. Qͥs dedit os homini. ce
qͥs fecit inuitum & ñ atidientem. uiden¬
tem &e cecum. ñ ne ego dñs ds: Et ꝑ ysai¬
am. Nonne ecce ego fectindam ce sterilẽ
feci dixit ds: In libro eccłiastico legitur.
Bona ce mala. uita ce mois.patiꝑtas et
honestas: a deo sunt. Et iobdiẽ. Abtin¬
dant tab̾nacula p̃donum. & audacter. ꝓ¬
uocant dm: cum ipse dedit omnia in ma¬
nib eorum. Et idem de omnium terum
humanarum ꝓfectu. & defectu disputanᷤ.
om̃sq mutationes ad iudicia di referens:
apud ipsum est inquit sapientia &e forti¬
tudo ipse habet consilium & intelligen¬

Expanded text:
et has originales inaequalitates fatis quae et has originales inaequalitates fatis quae nulla sunt et sideribus deputarunt; nisi certissima notitia teneremus, Deum Creatorem de elementis originalibus, prout vult, vas unumintelligentiae non subtraherentur, si innotescere debuissent, et manifestaretur cur ita quidque fieret, nisi quod ita fieri, scire sufficeret. Dicit Dominus ad Moysen: Quis dedit os homini, et quis fecit mutum et non audientem? videntem et caecum? nonne ego Dominus Deus? Et per Esaiam: Nonne ego fecundam et sterilem feci? dicit Dominus . In libro Ecclesiastico legitur: Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a Deo sunt . Et Job dicit: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum . Et idem de omnium rerum humanarum profectu et defectu disputans, omnesque mutationes ad judicia Dei referens: Apud ipsum est, inquit, sapientia et fortitudo: ipse habet consilium et intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
nes cio cur ille grecꝰ crectur. hic barbarus:
iste in atintiis. ille in egestate nascatur:
hẽ ualida ꝓceri corꝑis pulchritudo fubli¬
met. illum debilium membroꝵ exilitas
contͣcta deformet: iste a catholicis edidus ĩ
ueritatis cunabulis nutͥatur: ille hereg¬
cortim ꝓgemes cum iꝑso lacte matͥs hau¬
riat uirꝰ erroris: sideniq mille alias dif¬
ferentias in habitu corporum. in qualita¬
tibus ammoꝵ. in conditione temporum.
in more regionum. duudicare ñ posstÑ:
ideo qͦd omniũ horum d̾s sit conditor atq
ordinator ignoro. Qui utiq singłorum
hominum. ita ce corpora creauit &e sp̃s:
ut p̃ter illam secuturam ex tintus ctirusq
stuicho uoluntariam diu̾sitatm. ipsa con¬
ditionis exordia dissimillima numerosi¬
tate uariaret. Turbarent autem nos. et
in diuersum distraherent multe uanz¬
loquioꝵ opiniones. qͥ de incognoscibil¬
bus diffinire inconuementia p̃sumpser̃:

Expanded text:
nescio cur ille Graecus creatur, hic barbarus, nescio cur ille Graecus creatur, hic barbarus, iste in divitiis, ille in egestate nascatur; hunc valida proceri corporis pulchritudo sublimet, illum debilium membrorum exilitas contracta deformet; iste a catholicis editus, in veritatis cunabulis nutriatur, ille haereticorum: progenies, cum ipso lacte matris hauriat virus erroris; si denique mille alias differentias in habitu corporum, in qualitatibus animorum, in conditione temporum, in more regionum, dijudicare non possum; ideo quod omnium horum Deus sit conditor atque ordinator ignoro. Qui utique singulorum hominum ita et corpora creavit et spiritus, ut praeter illam secuturam ex uniuscujusque 867 studio voluntariam diversitatem, ipsa conditionis exordia dissimillima numerositate variaret. Turbarent autem nos, et in diversum distraherent multae vaniloquorum opiniones, qui de incognoscibilibus definire inconvenientia praesumpserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fact̾a uocatio. dicatur nc̃ ingredi plemtu¬
do: cum tanta ꝓmiscue etatis &e conditio¬
nis hominum milia in omnib natio¬
nib que sunt sub cęlo.sine xp̃i iustificati¬
one moriantur. S horum misteriorum
fudiciorumq causas. pius & doctus magi
ster: maluit ad altitudinem diuitiarum
sapientiȩ deiscientiȩq suspendere: quam
tustissime ueritatis. & miscdissimȩ bonz¬
tatis subtract̾um ab humana conditione
secretum. demeraria inquisitione discut̾e.
Nicħ omittens de his quȩ non oportet ig¬
norari: nicħ contrectans de his qͥn licet᷑
sciri. Multa enim sunt in dispensatione
oꝑin diumoꝵ. quorum causis latentib
soli monstrant᷑ effectus: ut cum pateat qd
geritur. non pateat cur geratur. negotio
in medtum deduct̾o. &e in occultum rati¬
one subduct̾a. ut in eademre & de inscru¬
tabilibus p̃sumptio comprimat᷑. & dema¬
nifestis falsitas refutetur. Heq enm si

Expanded text:
facta vocatio, dicatur nunc ingredi plenitufacta vocatio, dicatur nunc ingredi plenitudo: cum tot promiscuae aetatis et conditionis hominum millia in omnibus nationibus quae sunt sub coelo, sine Christi justificatione moriantur? Sed horum mysteriorum judiciorster maluit ad altitudinem divitiarum sapientiae Dei scientiaeque suspendere, quam justissimae veritatis et misericordissimae bonitatis subtractum ab humana conditione secretum temeraria inquisitione discutere: nihil omittens de his quae non oportet ignorari, nihil contrectans de his quae non licet sciri. Multa enim sunt in dispensatione operum divinorum, quorum causis latentibus soli monstrantur effectus, ut cum pateat qgeritur, non pateat cur geratur; negotio in medium deducto, et in occultum ratione subducta: ut in eadem re et de inscrutabilibus praesumptio comprimatur, et de manifestis falsitas refutetur. Neque enim si
Abbreviated transcription (Latin):
ipsigła in scła amen. Premissa enim do¬
centis assertio. locum dabat multimodȩ
questioni: ut uariate ꝑ tot popłos ac tem¬
pora gre causa quereret᷑: cur scilicet ante¬
rioribus scłis dinisse ẽẽnt om̃s gs̃ ing̃di
uias suas.uno tantum istłe.qui diuinis
eloginis erudiretur excepto. &e ad cogni¬
tionem ueritatis electo: eurus infidelitaᷤᷤ
locum tandem saluandis gentib fecerit.
tanqͣmsiunus popłs in fide sui generis
ꝑmaneret. miscd̃ia dei cȩt̃ĩs nationib¬
se p̾stare non posset: eur deniq ipsi qͦꝵ
diminutio salus gentium ẽ. ab obceca¬
dione sua non liberentur. priusquam
ingrediatur gentrum plenitudo. qͣsi
illuminari cum omnib nequeant.
qͥ omnes facta omnium genttum ad¬
optione saluandisunt:: aut quomꝰ õis
isrł sublata obcecatione saluandussit.
cuiꝰ numerabilis multitudo in sua
infidelitate deficiens. ad tempora sal¬
uandis ꝓmissa ñ ꝑuenit: uel quomͦ
ipsarum gendium quarum prior non ẽ

Expanded text:
Ipsi gloria in saecula. Amen . Praemissa enim docentis assertio locum dabat multimodae quaestioni, ut variatae per tot populos ac tempora gratiae Dei causa quaereretur. Cur scilicet anterioribus saeculis dimissae essent omnes gentes ingredi vias suas , uno tantum Israele, qui divinis eloquiis erudiretur, excepto, et ad cognitionem veritatis electo; cujus infidelitas locum tandem salvandis gentibus fecerit: 866 tamquam si unus populus in fide sui generis permaneret, misericordia Dei caeteris se nationibus praestare non posset? Cur denique ipsi quorum diminutio salus gentium est, ab obcaecatione sua non liberentur priusquam ingrediatur gentium plenitudo : quasi illuminari cum omnibus nequeant qui omnes, acta omnium gentium adoptione, salvandi sunt? Aut quomodo omnis Israel sublata obcaecatione salvandus sit, cujus innumerabilis multitudo in sua infidelitate deficiens, ad tempora salvandis promissa non pervenit? Vel quomodo ipsarum gentium, quarum prius non est
Abbreviated transcription (Latin):
bus dr. ex nob̃ exierunt. s non erant ex nobis.
si enĩ fuissent ex nob̃. mansissent utiq nobẽ:
Quorum similes sunt & illi qui ꝓfitentur
se dm̃scire: fact̾is autem negant. Nam cum
scͥptum sit. omnis qͥ inuocau̾it nom̃ dñi sal¬
uus erit: de qͥbdam tñ dñsait. ñ omnis qͥ

Expanded text:
bis. bis. Si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Quorum similes sunt illi qui profitentur se Deum scire, factis autem negant . Nam cum scriptum sit, Omnis qui invocaverit nomen Domini salvus erit , de quibusdam tamen Dominus ait: Non omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
bant: ce cum uident quempiam ad ag¬
nitionem u̾itatis ab errore conuersum
głificarent dm. ce fidem correpti confite¬
rentur inuneris ẽe diumi: ipse qͦ dñs
discipłos suos magistros omnium gen¬
tium sic docebat dicens. sic luceat lum̃
ur̃m coram hominib. ut uidentes oꝑa
ur̃a bona magnificent patrem ur̃m qͥ
in celis est: fixa gͦ hac fide incordibꝰ nr̃is¬
humilit̾q fundata. qͣ salub̃rime credimꝰ
omiria bona. ac maxime ea q̃ ad uitam ȩ¬
ternam ꝓuehunt. dimunere hab̃i. dei
munere augeri. dimunere custodiri. pu
to ꝑiꝰ sensꝰ non debeat in ea questione dur¬
bari. q̃ de omnium ce ñ de omniũ hõrũ
conũzione generat᷑:. si ea q̃ clara sunt ñ
dehis q̃ occulta sunt obscuremꝰ: &e dum ꝓ¬
caciter insistimꝰ clatisis. excludamͣ ab aꝑ¬
tis: cum fuffic̾e debeat ut in eo in quod ꝑ¬
uemmts ambulemꝰ. Quid enm intrũ.
si qͥdam ad uite sacram̃ta ñ uentunt. cũ

Expanded text:
bant; ut cum 857 viderent quempiam ad agbant; ut cum 857 viderent quempiam ad agnitionem veritatis ab errore conversum, glorificarent Deum, et fidem correcti confiterentur muneris esse divini. Ipse quoque Dominus discipulos suos magistros omnium gentium sic docebat dicens: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, magnificent Patrem vestrum qui in coelis est immobiliterque fundata, qua saluberrime credimus omnia bona, ac maxime ea quae ad vitam aeternam provebunt, Dei munere haberi, Dei munere augeri, Dei munere custodiri; puto quod pius sensus non debeat in ea quaestione turbari, quae de omnium et de non omnium hominum conversione generatur, si ea quae clara sunt, non de his quae occulta sunt, obscuremus, et dum procaciter insistimus clausis, excludamur ab apertis: cum sufficere debeat ut in eo in quod pervenimus ambulemus. Quid enim mirum si quidam ad vitae sacramenta non perveniunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mͥ. sufficit tͥ gr̃a mea. nam uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficit᷑. Querat gͦ dñs imaginem suã:
ae crrantem ouem bonus pastor inuemat:
nec dedignet᷑ egram diuq in inuio fatiga¬
tam humeris fuis ferre: & ñ reuocando
tm̃. s etiam portandosaluare. Querat
dñs imaginem suam:&e omnium que in
eam inciderunt. sordium concretione
dec̃sa: specłm humani cordis enubilet.
Scͥptum est entm. Qͥs potest fac̾e mun¬
dum de inmundo conceptam semine:
Nonne tu quisolus es: Querat dñs ima¬
ginem suam:. ut in renouatione ac tustifi¬
catione etus gr̃a reformantis appareat: sic̃
in sefactum paulus apl̃s ꝓtestatur ce dic̃.
Eram autem ignotꝰ facie eccłuis iudee. q̃
erant in xp̃õ. tm̃ auditum habebant. qͥd
is qͥ ꝑsequebatur aliqñ nos. nc̃ euangeli¬
⁊at fidem quam exgugnabat: ce in me
didicerat. & illi pͥmitiui eccłie quorum
erat cor unum: & amma una. sic crede¬

Expanded text:
dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirdixit mihi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Quaerat ergo Dominus imaginem suam, et errantem ovem bonus pastor inveniat: nec dedignetur aegram diuque in invio fatigatam humeris suis ferre, et non revocando tantum, sed etiam portando salvare. Quaerat Dominus imaginem suam, et omnium quae in eam inciderunt sordium concretione detersa, speculum humani cordis enubilet. Scriptum est enim: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es ? Quaerat Dominus imaginem suam, ut in renovatione ac justificatione ejus gratia reformantis appareat, sicut in se factum Paulus apostolus protestatur et dicit: Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo: tantum auditum habebant, quod is qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem quam expugnabat; et in me didicerat, et illi primitivi Ecclesiae, quorum erat unum cor et una anima , sic crede
Abbreviated transcription (Latin):
atidientis qͦq formauit affectum. Dulce ᷤᷤ¬
cit enim amme cib uerbi. uet̾es tenebre
noua luce pellunt̃: ce obtutꝰ int̾ior. caligi¬
ne antiqͥ erroris exint᷑. Transit anmꝰ de
uolintate in uoluntatem: & srilla q̃ pellitͣ
aliqua cunctatione morat᷑. ea tam̃ q̃ gig¬
nitur electiora q̃q sͥ uendicat: ut lex pec¬
cat & lex dei diuersas atq discretas in
codem homine habeant manziones: ce
concupiscente carne adu̾sus sp̃m. car¬
nis autem concupiscentris sp̃u repug¬
nante. ꝑ ext̃iora quidem insidiari temp¬
tator atideat: s mens auxilio dei muni¬
ta p̃ualeat. Ad magnam enim utilitatẽ
fidelium. mat̾ia est reseruata certaminũ:
ut ñ suꝑbiat scĩtas. dum pulsatur infir¬
mitas. Ande & apłs dicit. In magnitudi¬
ne reuelationum ne extollar. datus est
mͥ angls sathane qͥ me colaphuet. ꝓpt̃
quod ter dñm rogaui ut disceqet a me:.sed

Expanded text:
audientis quoque firmavit affectum. Dulcesaudientis quoque firmavit affectum. Dulcescit enim animae cibus verbi, veteres tenebrae nova luce pelluntur, et obtutus interior caligine antiqui erroris exsuitur: transit animus de voluntate in voluntatem; etsi illa quae pellitur, aliqua cunctatione remoratur; ea tamen quae gignitur electiora quaeque sibi vindicat, ut lex peccati et lex Dei diversas atque discretas in eodem homine habeant mansiones: et concupiscente carne adversus spiritum, carnis etiam concupiscentiis spiritu repugnante , per exteriora quidem insidiari tentator audeat, sed mens auxilio Dei munita praevaleat. Ad magnam enim utilitatem fidelium materia est reservata certaminum, ut non superbiat sanctitas, dum pulsatur infirmitas. Unde et Apostolus dicit: In magnitudine revelationum ne extollar, datus est mihi angelus Satanae qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi ut discederet a me; sed
Abbreviated transcription (Latin):
s impleret. ꝑ gr̃e auxilium efficax fec̃ legis
imꝑium: ce multiplicando clementiam fu¬
stcilit penam. ut peccatum ñ ulcis cendo
plecteret: s remittendo deleret. Unde ad¬
ulteram ex legis constitutione lapidandã
&e ueritate libaint &e gr̃a: cum executores
p̃cepti de conscientiis terriq: trementem
ream sub illiꝰ itdicio relinquissent : qui
uenerat querere ce saltum face qͦd ꝑierat.
Et ideomelinatꝰ. id est ad humana demis
torum ꝑ gre decreta uacuaret: ce ostendẽt
se ẽẽ qui dixerat. dabo leges meas insensu
ipsorum: & in corde ipsoꝵ scribam eas. Qd
utiq cotidie facit. dtim cordib uocatoꝵ
suam inserit uoluntatem: &e stilosp̃e sc̃i
dendo falsauit: ueritas miserando rescͥ¬
bit. Cumgͥ uerbum dei ꝑministertum p̃¬
dicantium aurib carnis infert᷑. miscet᷑
oꝑatio potentie diume cum sono tiocis hu¬
mane: & qͥ incitatit euangłitantis officiũ:

Expanded text:
sed adimpleret, per gratiae auxilium efficax fecit legis sed adimpleret, per gratiae auxilium efficax fecit legis imperium, et multiplicando clementiam sustulit poenam, ut peccatum non ulciscendo plecteret, sed remittendo deleret. Unde adulteram ex legis constet veritate liberavit, et gratia; cum exsecutores praecepti de conscientiis territi, trementem ream sub illius judicio reliquissent qui venerat quaerere et salvum facere quod perierat ; et ideo inclinatus, id est, ad humana demisstorum per gratiae decreta vacuaret, et ostenderet se esse qui dixerat, Dabo leges 856 meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Quod utique quotidie facit, dum cordibus vocatorum suam inserit voluntatem, et stylo Spiritus dendo falsavit veritas miserando rescribit. Cum igitur verbum Dei per ministerium praedicantium auribus carnis infertur, miscetur operatio potentiae divinae cum sono vocis humanae, et qui incitavit evangelizantis officium,
Abbreviated transcription (Latin):
s omnis hõ quiad dm̃ conũtit᷑. dei pͥmũ
gĩa commouet᷑. Non enimipse sͥ lumen ẽ:
nec cursũ radio ꝓpͥe lucis accendit. Si enĩ
beatus ioħs quo nemohominum maior
natꝰ est. ñ erat lum̃. qͥa ñ suosplendore lu¬
cebat. s de illouͦlumine qͦd illuminat
omnem hominem uenientẽ in hc̃ mun¬
dum. ut lux ẽẽt acceꝑat:qͥs ille erit qͥ tot
opimonum colluct̃ationes. tot uincła
consuetudinis. tot p̃itidicia uetustatis.
suo tm̃ iudiciousꝰ abrumpat. & sola uo¬
ce extͥnsecꝰ sonante doctoris. hoc tm de
gr̃a habeat qͦd atidiuit: & totum deuo¬
luntate quod credidit: Quod siita eẽt:
nichil inter grãm legemq distaret:. necin¬
dulgentie quenqm sp̃c uiuificaret: si oc¬
cidens littera ꝑmaneret. Ler enim qͦd fie¬
ri aut ñ fieri iubet: ñ p̾stat ut aut fiat
aut ñ fiat: qm̃ seueritati eiꝰ non lib̾tate sedti¬
more seruit᷑. Dñs autem ut legem ñ solueret

Expanded text:
sed omnis homo qui ad Deum convertitur, Dei primum sed omnis homo qui ad Deum convertitur, Dei primum gratia commovetur. Non enim ipse sibi lumen est, nec cursum radio propriae lucis accendit. Si enim beatus Joannes, quo nemo hominum major natus est , non erat lumen, quia non suo splendore lucebat, sed de illo vero lumine quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, ut lux esset, acceperat : quis ille erit, qui tot opinionum colluctationes, tot vincula consuetudinis, tot praejudicia vetustatis, suo tantum judicio usus abrumpat, et sola voce extrinsecus sonante doctoris hoc tantum de gratia habeat, quod audivit, et totum de voluntate, quod credidit? Quod si ita esset, nihil inter gratiam legemque distaret; nec indulgentiae quemquam spiritus vivificaret, si occidens littera permaneret. Lex enim quod fieri aut non fieri jubet, non praestat ut ante fiat aut non fiat: quoniam severitati ejus non libertate, sed timore servitur . Dominus autem ut legem non solveret,
Abbreviated transcription (Latin):
& inuisibilia intelligenda ꝓfecerit: si a
colendis qͦq simulachris recess erit: et
uenerari cȩlum &e terram. ommiaq mun¬
di huiꝰ elementa destiterit: fidem tamen
dilect̾ionemq xp̃i conturbatꝰ de eius ipsa
humilitate ñ capiet. & scandalum dñicȩ
natiuitatis ac mortis ꝓpͥotudicio ñ euincet.
ꝓpt̾ sapientiam enim mundi resistentem
sapientiȩ dei. ut suꝑbia de se p̃sumengum
cȩcaret᷑: placuit deo ꝑ stulticiam p̃dicatio¬
nis saluos facere credentes. Unde qͥ doct̾ri¬
nis scłarib tument. ridendam magis qͣm
adorandam crucem xp̃i existimant:
quanto fublimiꝰ quisq ad humanarum
disciplinaꝵ instituta conscendit: tanto
magis p̃dicationis nr̃e humilia &e infir¬
ma fastidit. Nec mirum. si eunͣgłio erucis
xp̃i philosophia gentilis obnititur: etu
etiam iudaica eruditio reluct̾at᷑. Nec do¬
ct̃i gͥ nec indocti. nec cuiꝰlibet styrpis aut
ordinis. humana ad dm̃ tatione ducunt̃:

Expanded text:
et invisibilia intelligenda profecerit, si a et invisibilia intelligenda profecerit, si a colendis quoque simulacris recesserit, et venerari coelum et terram, omniaque mundi hujus elementa destiterit; fidem tamen dilectionemque Christi conturbatus de ipsa ejus humilitate non capiet, et scandalum Dominicae nativitatis ac mortis proprio judicio non evincet . Propter sapientiam enim mundi resistentem sapientiae Dei, ut superbia de se praesumentium caecaretur, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Unde qui doctrinis saecularibus tument, ridendam magis, quam adorandam crucem Christi existimant: et quanto sublimius quisque ad humanarum disciplinarum instituta conscendit, tanto magis praedicationis nostrae humilia et infirma fastidit. Nec mirum si Evangelio crucis Christi philosophia gentilis obnititur, cui etiam Judaica eruditio reluctatur. Nec docti igitur, nec indocti, nec cujuslibet stirpis aut ordinis humana ad Deum ratione ducuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
est enim sapientia. et̃na ueritas. cterna bo¬
nitas. et̾na rusticia. omnium deniq uir¬
tutum lum̃ et̃num est: totumq quod u̾tꝰ
est. d̾s est. Qui siñ oꝑatur in nob̃: nulliꝰ
possumus participes ẽẽ uirtutis. Sine
hoc qͥppe bono nicħ est bonum: sine hac
luce nicħ lucidum: sine hac sapientia i¬
chil sanum: sine hac iusticia nicħ rectum.
Dicit enim ꝑ ẏsaiam dñs. Egosum egosũ
ds: ce ñ est pret̃ me. q̃ saluet. Et iheremiaᷤ.
scio inquit dñe quia ñ est in homine uta
sua: nec uiri ẽ. ut dirigat iter suum. Hõ
nãq mortalis damnata in adam origi
qui calorem ipsius desiderii non accepit:
de quo dicit dñs. Ignem ueni mittere ĩ
terram: ce qͥd uolo nisi tit ardeat: Igni
autem iste dilectio est dei: quam amator
mundi. non potest captiuo corde conciꝑe.
Pienꝰ est enimamore uanitatum. quas cẽ¬
si potuit ex aliqua parte uitare. & trans¬
censis corporalib ac uisibilib. ad eterna

Expanded text:
est enim sapientia, aeterna veritas, aeterna boest enim sapientia, aeterna veritas, aeterna bonitas, aeterna justitia, omnium denique virtutum lumen aeternum est, totumque quod virtus est. Deus est. Qui si non operatur in nobis, nullius possumus participes esse virtutis. Sine hoc quippe bono nihil est bonum, sine hac luce nihil est lucidum, sine hac sapientia nihil sanum, sine hac justitia nihil rectum. Dicit enim per Esaiam Dominus: Ego sum, ego sum Deus, quia non est praeter me qui salvet . Et Hieremias: Scio, inquit, Domine, quia non est in homine via sua, nec viri est ut dirigat iter suum . Homo namque mortalis, damnata in Adam originqui calorem ipsius desiderii non accepit, de quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Ignis autem iste dilectio est Dei, quam amator mundi non potest captivo corde comprehendere; plenus est enim amore vanitatum, quas etiamsi potuerit et aliqua parte vitare, et transcensis corporalibus ac visibilibus ad aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. in hoc apparint filiꝰ dei ut soluat oꝑa
diaboli. & sicrumpit uincła captiui.sicue¬
stit nuditatem spoliat. sic sanat uulnera
sauciati. ut qͦd in ipso agit. etiam ꝑipsum
gerat᷑: cui utiq contra hostem ñ expedit.
sine ꝓtectore confligere.Cum illo emm
ht̃ certam̃: a qͦ aliquando suꝑatus est.N
gͦ fidat uirib suis. que etiam cum eẽnt in¬
tegre nonsteterunt: s ꝑillum querat uic¬
toriam.qui solus non est uictꝰ: ce omnib
uicit. Et si querit. ñ dubitet querendi
affectum ab illose accepisse quem querit.
nec qͥa sp̃u di agitur. ideo se ꝑutet lib̃m
arbitrium non habere quod nec tunc
quidem ꝑdidit. qñ diabolo uoluntate se
dedit: a qͦ tudicium uoluntatis depͣuatũ
ẽ ñ ablatum. Quod gͦ non ereptum ẽ ꝑuul¬
nerantem: ñ tollit᷑ ꝑ medentem. Uulnus
sanatur:ñ natura remouet᷑.S quod in na¬
tura ꝑiit ñ restituit᷑. nisi ab auct̾ore nature:

Expanded text:
s, In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera s, In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli . Et sic rumpit vincula captivi, sic vestit nuditatem spoliati, sic sanat vulnera sauciati, ut quod in ipso agit, etiam per ipsum geratur. Cui utique contra hostem suum non expedit sine protectore confligere. Cum illo enim habet certamen a quo aliquando superatus est. Non ergo fidat de viribus suis, quae etiam cum essent integrae, non steterunt; sed per illum quaerat victoriam qui solus non est victus, et omnibus vicit. Et si quaerit, non dubitet quaerendi affectum ab illo se accepisse quem quaerit. Nec quia Spiritu Dei agitur , ideo se putet liberum arbitrium non habere: quod ne tunc quidem perdidit quando diabolo voluntate se dedit, a quo judicium voluntatis depravatum est, non ablatum. Quod ergo non interfectum est per vulnerantem, non tollitur per medentem: vulnus sanatur, non natura removetur. Sed quod in natura periit, non restituitur nisi ab auctore naturae:
Abbreviated transcription (Latin):
aretur. ñ uoluntate s uoluntatis sanita¬
te pͥuatꝰ est: qͥa nec extrudi ab innocentiȩ
statu posset. nisi uoluntate peccaret. Qe
gͦ natura erat bona: qualitate facta ẽ ma¬
la. Et ille anmi motꝰ. qui nunquampo¬
test sine aliquo ẽẽ amore. hoc ẽ sine aliqꝗͣ
uoluntate. ñ ꝑdidit appetitum. s mutauit
affectum: id recipiens desiłio. quod de¬
buit refutare iudicio. Cum gͥ homo ad
pietatem redit. de qͦ ideo dictum est. spẽ
uadens ce ñ reuertens:qͥa nͥ illum ds con¬
uerteret. ñ rediret. cum fit nouum fig¬
mentum nouaq ereatura. non alia inil
ct̾a reparat᷑: nec aliud ab eo aufert᷑. msi
nat᷑a sine uitio: qͥ ꝑ uoluntatis in obedi¬
entiam mala itilta contraxit: & in po¬
steros magis magisq multiplicando tͣnsfcid.
Que ut uincant᷑. atq innichilum dedu¬
cantur: ñ efficit nͥ gr̃a saluatoris. qui opus
suum oꝑe suo reꝑat. Sicut emmdic̃ ioħs¬

Expanded text:
aretur, non voluntate, sed voluntatis sanitaaretur, non voluntate, sed voluntatis sanitate privatus est: quia nec detrudi ab innocentiae statu posset, nisi voluntate peccaret. Quae ergo natura erat bona, qualitate facta est mala; et ille animi motus, qui numquam potest sine aliquo esse amore, hoc est, sine aliqua voluntate, non perdidit appetitum, sed mutavit affectum; id recipiens desiderio quod debuit refutare judicio. Cum igitur homo ad pietatem redit, de quo ideo dictum est, Spiritus vadens et non rediens , quia nisi illum Deus converteret, non rediret; cum fit nomentum, novaque creatura, non alia in ctata, reparatur. Nec aliud ab eo aufertur, nisnatura sine vitio, qui per voluntatis inobedientiam mala multa contraxit, et in posteros magis magisque multiplicanda transfudit. Quae ut vincantur, atque in nihilum deducantur, non efficit nisi gratia Salvatoris, qui opus suum opere suo reparat. Sicut enim dici
Abbreviated transcription (Latin):
conditi sumꝰ: & om̃s nature nr̃e incolum¬
tatem eiꝰdem hominis p̃uaricatione ꝑdidi¬
mus. Inde tͣctata mortalitas: inde multi¬
plex corꝑis anmiq corruptio: inde igno¬
rantia ce difficultas. cure inutiles. illicite
cupiditates. sacrilegi errores. timoruamis.
amor noxiꝰ. imusta gaudia. penitenda con¬
silia: ce non minor miseriaꝵ multitudo. qͣ
cͥminum. His gͦ atq aliis mał in naturam
humanamurruentib fide ꝑdicta. spe relic̃¬
ta. intelligentia obcecata. uoluntate capti¬
ua: nemo inse unde repararetur inuenit.
Qͥ a ce si fuit qui natural intellectu conatꝰ
sit uitiis reluct̾ari. huiꝰ tm temporis uitã
sterilit̃ ornauit: ad ueras autem uirtutes
ȩternamq b̃itudinem ñꝓfecit. Sine cul¬
tu entm ueri dei. etiam qͦd uirtꝰ uidetur
ẽẽ. peccatum est: nec place ullus deosine deo
potest. Quiuͦ deo non placet: cui nsi sibi
ce diabolo placet: Aquo cum homospoli¬

Expanded text:
conditi sumus, et omnes naturae nostrae incolumiconditi sumus, et omnes naturae nostrae incolumitatem ejusdem hominis praevaricatione perdidimus. Inde tracta mortalitas, inde multiplex corporis animique corruptio, inde ignorantia et difficilitas, curae inutiles, illicitae cupiditates, sacrilegi errores, timor vanus, amor noxius, injusta gaudia, poenitenda consilia, et non minor miseriarum multitudo quam criminum. His ergo atque aliis malis in naturam humanam irruentibus, fide perdita, spe relicta, intelligentia obcaecata, voluntate captiva, nemo in se unde repararetur invenit: quia etsi fuit qui in naturali intellectus conatus sit vitiis reluctari, hujus tantum temporis vitam steriliter ordinavit, ad veras autem virtutes aeternamque beatitudinem ntu enim veri Dei, etiam quod virtus videtur esse, peccatum est, nec placere ullus Deo sine Deo potest. Qui vero Deo non placet, cui, nisi sibi et diabolo placet? A quo cum homo spoli
Abbreviated transcription (Latin):
mant. Nam ae ds hoc amat in nob̃ qͦd ipse
fecit: &e hoc odit qͦd iꝑse ñfec̃. Si gͦ oꝑtis i
amamꝰ in nob: bonam uoluntatem rect̾e
amamꝰ in nob̃. Que utiq si oyꝰ dei non eẽt.
amanda ñẽet. Qͥs autem hõ insimale tio¬
candum. manifestum ẽ apatre ẽẽ planta¬
tum. Bona autem uoluntas. omniũuir¬
tutum germ̃ ẽ pͥmum: q̃ innixa origini
sue. in illa et̃a ce incõmutabili uolun
nem illuminantis &e illuminat. iustifi¬
cantis ce iustificati. regentis & subdit.
omnis act̾io adunum refertur: &e quod
adunum refertͣ utriꝰq ẽ: quia nec a deo
alienari pot̃ qͦd dedit: nec ab homine qͦd
accepit. Hic tractandum uidetur. utrumeũ
bone uoluntatis ẽe hõ incipit. eadem que ĩ
tpso erat corrigat᷑ uoluntas: an alia ei quam
ñ habebat. & q̃ pͥori repugnet decur: qͦd ut
euidentiꝰ atꝑareat: altiꝰidñ pigeat inqͥrere.
Om̃s homines inpͥmo homine. sme uttio

Expanded text:
mant. Nam et Deus hoc amat in nobis quod ipse mant. Nam et Deus hoc amat in nobis quod ipse fecit, et hoc odit quod ipse non fecit. Si ergo opus Dei amamus in nobis, bonam voluntatem recte amamus in nobis: quae utique si opus Dei non esset, amanda non esset. Quis autem homo, nisi malae vocandum, manifestum est a Patre esse plantatum. Bona autem voluntas omnium virtutum germen est primum. Quae innixa origini suae, in illa aeterna et incommutabili voluntnem illuminantis et illuminati, justificantis et justificati, regentis et subditi, omnis actio ad unum refertur; et quod ad unum refertur, utriusque est. Quia nec a Deo alienari potest quod dedit, nec ab homine quod icti. Hic tractandum videtur utrum cum bonae voluntatis esse homo incipit, eadem quae in ipso erat, corrigatur voluntas: an alia ei quam non habebat, et quae priori repugnet, detur. Quod ut evidentius appareat, altius id non pigeat inquirere. Omnes homines in primo homine sine vitio
Abbreviated transcription (Latin):
hominis p̃uaricatione uitiata. etiam inter
b̃nficia. int̃ p̃cepta. & auxilia dei semꝑ in
detĩorem est ꝓcliuior uoluntadem: cui cõ¬
mitti. ñ ẽ aliud quam dimitt. Hec itaq
uoluntas uaga. incerta. instabilis. imꝑita
infirma adefficiendum. facilis ad audien¬
dum. in cupiditatib ceca. in honorib tu¬
mida. curis anxia. suspicionib in quieta.
głe qͣm uͥtutum auidior. fame qm scientiȩ
diligentior. ce ꝑ omnem sui exꝑientiam.
miserior fruendo his que concupiuerit
ꝑicłi facultatem. Qm̃ uoluntas mutabili ᷤᷤ.
que ñ ab incõmutabilitioluntate regitur.
tanto ciciꝰ ꝓpinquat iniqͥtati. qͣnto acrius
intendit᷑ act̾ioni. Quamditi gͦ homini ea
placent. q̃ deo displicent. uoluntas eius
ammalis est: qͥa etiam simbonis moribꝰ
agat. male adhuc triuit: siñ in gła dei ui¬
uit. Hoc est enim ꝓpͥum &e p̃cipitum pioꝵ
ut in dño głentur: nec se ms in deo dili¬
gant. Bñ enmse amant: qͥ inse oꝑa dei a¬

Expanded text:
hominis praevaricatione vitiata, etiam inter beneficia, inter praecepta et auxilia Dei, semper in deteriorem est proclivior voluntatem, cui committi non est aliud quam dimitti. Haec itaque voluntas vaga, incerta, instabilis, imperita, infirma ad efficiendum, facilis ad audendum, in cupiditatibus caeca, in honoribus tumida, curis anxia, suspicionibus inquieta, gloriae quam virtutum avidior, famae quam conscientiae diligentior, et per omnem sui experientiam miserior fruendo his quae concupiverit, iculi facilitatem: quoniam voluntas mutabilis quae non ab incommutabili voluntate regitur, tanto citius propinquat iniquitati, quanto acrius intenditur actioni. Quamdiu ergo homini ea placent quae Deo displicent, voluntas ejus animalis est: quia etiamsi in bonis moribus agat, male adhuc vivit, si non in Dei gloriam vivit. Hoc est enim proprium et praecipuum piorum, ut in Dogant. Bene enim se amant, qui in se opera Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
est gr̃a. Non omnis isrł reprobatus. nec
tem sibi illum inatio gͣcuita reseruauit.
Et tñ ita de eis sermohabet᷑: ut & in his
que ꝑeunt. & in his qui salui fiunt. nul
quam eosdem dicat dilectos. quos dixit
immicos. S hanc caliginem apls ipse
det̃sit dicendo: qͥa cecitas ex parte in isrł
contigit. ut unum genꝰ in duas species intel¬
ligeremus ẽẽ diuisum: &e omnẽ hominẽ.
omnem plenttudinẽ. omnem isrłem. ñ¬
semꝑ adumũsitatẽ: s plerumq ad par¬
tem ẽẽ referendum. Int̃ has aut̃ formula ᷤᷤ
locutionũ. etiam illam inscͥpturis dict̾io¬
nem debemꝰ aduertere: qͥa id qͦd ad diuer¬
sorum tempoꝵ homines ꝑtinet. ita ꝓmit᷑.
qͣsi de una &e eiꝰdem etatis gñatione dicat᷑:
sic̃ est qͦd sc̃s petrꝰ apłs scribens. sui ce futͣi

Expanded text:
Non ergo omnis Israel reprobatus, nec tem sibi illuminatio gratuita reservavit: et tamen ita de eis sermo habetur, ut in his qui pereunt, et in his qui salvi fiunt, nullquam eosdem dicat dilectos, quos dixit inimicos. Sed hanc caliginem Apostolus ipse detersit, dicendo: Quia caecitas ex parte in Israel contigit: ut unum genus in duas species intelligeremus esse divisum, et omnem hominem, omnem plenitudinem, omnem Isrer ad universitatem, sed plerumque ad partem esse referendum. Inter has autem formulas locutionum, etiam illam in Scripturis dictionem debemus advertere, qua id quod ad diversorum temporum homines pertinet, ita promittitur, quasi de una ejusdem aetatis generatione dicatur, sicut est quod sanctus Pet
Abbreviated transcription (Latin):
nat: qͦmͦ fieri potest. ut exulla parte diui¬
na ꝓmissio resoluat᷑: Manet ꝓrsꝰ & cotidie
impletͣ. quod abrahe dñs sine conditione
ꝓmisit: sine lege donauit. Quia o si qͥdã
quib hec p̃dicata sunt non crediderunt:
incredulitas eoꝵ fidem dei non euacuauit.
Est enim ds uerax: omnis autem hõm̃dax.
Et illi quidem qͥ audito eungłio crede no¬
luerunt. mercusabiliores facti sunt. quam
sinullum p̃coniumueritatis audissent:
s certum est eos. apud p̃scientiam dei abra¬
he filios ñ fuisse. nec in illoꝵ sorte nimeratoᷤ.
de quib dict̾um est. bndicentur in semine
tuo om̃s trib t̃re. Credituros enum ꝓmi¬
sit qͥ dixit. & ñ docebit unusqͥsq ꝓximum
sinim. & unusqͥsq frẽm firum dicens. cog¬
nosce dñm: quia om̃s cognoscent me a pu¬
dituros ꝓmisit qui dixit. dabo uiam al¬
teram & cor aliud: ut timeant me omnes
dies. ꝑscueraturos ꝓmisit qui hxit: dino¬

Expanded text:
nat, quomodo fieri potest ut ex ulla parte divinat, quomodo fieri potest ut ex ulla parte divina promissio resolvatur? Manet prorsus et quotidie impletur quod Abrahae Dominus sine conditione promisit, sine lege donavit. Quia etsi quidam quibus haec praedicata sunt, non crediderunt, incredulitas eorum fidem Dei non evacuavit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax . Et illi quidem qui audito Evangelio credere noluerunt, inexcusabiliores facti sunt quam si nullum praeconium veritatis audissent: sed certum est eos apud praescientiam Dei Abrahae filios non fuisse, nec in illorum sorte numeratos, de quibus dictum est: Benedicentur in semine tuo omnes tribus terrae . Credituros enim promisit qui dixit: Et non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, dicens, Cognosce Dominum: quia omnes cognoscent me a pudituros promisit qui dixit: Dabo illis viam alteram et cor aliud, ut timeant me omnes dies . Perseveraturos promisit qui dixit: Timo
Abbreviated transcription (Latin):
sterio sũmi erciditoris acctpiant: qͥa neq
qͥ plantat. neq qͥrigat ẽ aliqͥd: s qͥ increm̃¬
tum dat ds. Om̃s hi a pus illo usq ad mag¬
num cognoscent dm̃: quia ut uenirent ad
xp̃m. a patre audierunt atq didicerunt.
Om̃s educti ab errore: dirigunt᷑ in uiam
uite. Omnib corde mutato. recta saꝑe et
recta uelle donat᷑: omnib timor qͦ in man¬
datis dei custodiant᷑ inseritur. fit in deser¬
touia. & dota arida fluminib irrigatoꝵ.
ut qͥ priꝰ ad confitendum dm̃ os ñ agiebañ.
&e uelut muta atq irrationabilia anima¬
lia. inferitatem tnͣsierant bestiarum: ditii¬
noꝵ eloquioꝵ fontib inundati b̃ndicañ
ce laudent dm̃. enarrantes uirtutes & mi¬
rabilia mis cdie enus qͥ elegit eos. &e infi¬
lios adoptaute: ac noui testam̃ti foeit he¬
redes. Si autem ut apłs loquit᷑. hominis cõ¬
firmatũ testam̃tum nemosꝑnit aut suꝑordi¬

Expanded text:
sterio summi eruditoris accipiant: quia neque sterio summi eruditoris accipiant: quia neque qui plantat, neqntum dat Deus . Omnes hi a pusillo usque ad magnum cognoscunt Deum: quia ut venirent ad Christum, a Patre audierunt atque didicerunt; omnes educti ab errore, 859 diriguntur in viam vitae; omnibus, corde mutato, recta sapere et recta velle donatur; omnibus timor, quo in mandatis Dei erudiantur, inseritur. Fit in deserto via, et terra arida fluminibus irrigatur: ut qui prius ad confitendum Deum os non aperiebant, et velut muta atque irrationabilia animalia in feritatem transierant bestiarum ; divinorum eloquiorum fontibus mundati, benedicant et laudent Deum, enarrantes virtutes et mirabilia misericordiae ejus, qui elegit eos, et in filios adoptavit, ac novi Testamenti fecit haeredes . Si autem, ut Apostolus loquitur, hominis confirmatum testamentum nemo spernit aut superordi
Abbreviated transcription (Latin):
sitabo eos. ut bonos cos faciam. P ysaiam qͦq
de gr̃asua dñs qͣ ex omnrib hominib nouã
creaturam fecit: eadem p̃mmciat dicens.
Ecce faciam noua que nc̃ orrunt᷑. ce cog¬
noscetis ca: & faciam in des ertouiam. et
insicca t̾ra flumina. bndicent me bestiȩ
agͥ: syrenȩ ce filiȩ strutionum qͦd dedim
indeserto aqͣm &e flumina in sicca terra
ad potandum genꝰ meum electum popłm
meum. quem mͥ adqͥsiui. ut enarrent uir¬
tutes meas. Et it̾m. Pmeme ipfũ iuro. nͥ ex¬
iet ex ore meo iusticia. ce u̾ba mea ñ au̾tent᷑.
qͥa mͥ flectetur om̃e genu: & confitebitur
omnis ungua deo. Si gͦ impossibile ẽista
ñ fieri. qͥa nec incerta p̃scientia dei est: nec
mutabile conzilium. nec inefficax uolun¬
tas. nec fals a ꝓmissio: om̃s isti de quibus
hec p̃dict̃a sunt. sine cuiꝰqm erceptione saluãt᷑.
Oat entin leges suas insensu ipsorum. easq
incordib corum digito suoscribit. ut agni¬
tionem dei ñ doctͥne humane oꝑe.s magi¬

Expanded text:
faciam . Per Esaiam quoque de gratia sua Dominus, qua ex omnibus hominibus novam creaturam facit, eadem praenuntiat, dicens: Ecce facio nova quae nunc orientur, et cognoscetis ea: Et faciam in deserto viam, et in sicca terra flumina . Benedicent me bestiae agri, sirenae et filiae struthionum, quod dederim in deserto aquam, et flumina in sicca terra ad potandum genus meum electum, populum meum quem mihi acquisivi, ut enarrent virtutes meas. Et iterum: Per me ipsum juro, nisi exibit de ore meo justitia, et verba mea non avertentur, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo . Si ergo impossibile est ista non fieri, quia nec incerta praescientia Dei est, nec mutabile consilium, nec inefficax voluntas, nec falsa promissio: omnes isti de quibus haec praedicta sunt , sine cujusquam exceptione salvantur. Dat enim leges suas in sensu ipsorum, easque in cordibus eorum digito suo scribit, ut agnitionem Dei non doctrinae humanae opere, sed magi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥdicent in illa die dñe dñe. ñne in nomi¬
ne tuo ꝓpħauimus. & in nomine tuo de¬
monia eiecimꝰ. & innomine tuo uirtudes
multas fecimꝰ: & tc̃ dicam illis nunquam
uos cognoui: discedite a me oꝑarii inqui¬
tatis. Tales ñ inuocant nom̃ dm̃i: qͥa ñ hñt¬
sp̃m adoptionis filiorum. in qͦ clamantus
uentunt. & saluari uolentes omminosal¬
uant᷑: quia ipsum desidium salutis. ex des
inspiratione conciprunt: & ꝑ illuminatio¬
nem uocantis. in agnitionẽ uentunt ue¬
ritatis. Sunt enim filii ꝓmissionis. mer¬
ces fidei. sp̃itale sem̃ abrahe. genꝰ electum.
regale sacerdotium. p̃scitum & p̃ordina¬
tum inuitam ȩt̾nam: sic̃ testat᷑ sp̃c sc̃s ꝑ

Expanded text:
nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus? et tunc dicam illis, Numquam novi vos, discedite a me, operarii iniquitatis . Tales non invocant nomen Domini quia nonm adoptionis filiorum in quo clamamus, veniunt, et salvari volentes omnino salvantur: quia ipsum desiderium salutis ex Dei inspiratione concipiunt, et per illuminationem vocantis in agnitionem veniunt veritatis. 858 Sunt enim filii promissionis, merces fidei, spiritale semen Abrahae, genus electum, regale sacerdotium , praescitum et praeordinatum in vitam aeternam, sic
Abbreviated transcription (Latin):
mines nominari. Quorum tamen disere¬
legentis ab uniu̾sitatis appellatione ad
partem q̃ intelligenda est transferatur: sic̃
est illud aplidicentis. Predicamus iħm¬
xp̃m &e hc̃ crucifixum. iudeis quidemscan¬
dalum. gentib autẽ stulticiam: ipsis uͦuo

Expanded text:
mines nominari. Quorum tamen discrelegentis ab universitatis appellatione, ad partem quae intelligenda est transferatur. Sicut est illud Apostoli dicentis: Praedicamus Jesum Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalu
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis magna pars hominum saluan¬
tis grãm. aut repellat aut negligat: in ele¬
ct̾is tñ ce p̾scitis. atq ab omnium gñalita¬
te discretis. specialis quedam censetur uni¬
uersitas. ut de toto mundo totꝰ mundus
lib̾atus: ce de omnib hominib om̃s hoĩes
uideant᷑ assumpti. Sic̃ ectam eum de ĩgus
sermo est. ita locutionem suam diumnꝰ stuꝰ
ordinat: ut ea q̃ de qͣdam parte dicuntur.
ad om̃s homines ꝑtinere uideant᷑. ueluti
est illud qͦd ait ioħs baptista. qͥ de cȩlo ue¬
nit suꝑ om̃s est. quodtudit ce audiuit
testat᷑. & testimonium eiꝰ nemo accipit. aut
illud apłi. omnes q̃ sua sunt querunt. ñ que
iħu xp̃i: aut illud quod psalmꝰ dauiticꝰ canit.
dñs de celoꝓsperit suꝑ filios hominum. ut
uideat si est intelligens aut reqͥrens deum:

Expanded text:
quamvis magna pars hominum salvanquamvis magna pars hominum salvantis gratiam aut repellat aut negligat, in electis tamen et praescitis, atque ab omnium generaliter discretis specialis quaedam censetur universitas, ut de toto mundo totus mundus liberatus, et de omnibus hominibus omnes homines videantur assumpti. Sicut etiam cum de impiis sermo est, ita locutionem suam divinus stylus ordinat, ut ea quae de quadam parte dicuntur, ad omnes homines pertinere videantur: veluti est illud quod ait Joannes Baptista: Qui de coelo venit, super omnes est: quod vidit et audivit testificatur, et testimonium ejus nemo accipit . Aut illud Apostoli: Omnes quae sua quaerunt, non quae Jesu Christi . Aut illud quod psalmus Davidicus canit: Dominus de coelo prospexit super filios nominum, ut videat si est intelligens, aut requiren
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: Rut cum ait nouissimis istis di¬
ebus locutꝰ est nob in filio quem constituit
heredemumusorum: irunqͥd aliudsonat
forma sententie qm om̃s homines in xp̃ihe
reditatem a patre ẽẽ tnscͥptos. scđm ꝓpħiã¬
dauid dicentis. postula ame & dabo tͥ gs.
hereditatem tuam. & possessionẽ tuam t̾¬
minos terre: Dicente autem dño. si exalta¬
tus fuero a terra. omnia traham ad me:
ñne uniu̾sors uidetͣ ꝓmissa conuersio:
Aut cum de eccłia ꝓpħatur &e dr. omnis¬
ua in directa. &e asꝑa in uias planas:. nun¬
quid ullꝰ hominum uidecur omissꝰ. qui
ñ significatꝰ sit xp̃o ẽe subdendus: Qui
cum dicitur. &e ueniet omnis caro in con¬
aut illud. &e erit in dieb illis effundam de
spumeo suꝑ omnem carnem. aut illud.
alleuat hñs om̃s qui corruunt. & erigit
om̃s elisos: nunqͥd non ita ꝓnunciatum ẽ.
qͣsi ab hoc intinere dei nemo discret᷑ sit:
Habet gͦ popłs dei plenitudinem fciam.⁊

Expanded text:
intelligi? Aut cum ait: Novissimis istis diintelligi? Aut cum ait: Novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit haeredem universorum ; numquid aliud sonat forma sententiae, quam omnes homines in Christi haereditate a Patre esse transcriptos, stis: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ? Dicente autem Domino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ; nonne universorum videtur promissa conversio? Aut cum de Ecclesia prophetatur et diva in directa, et aspera in vias planas ; numquid ullus hominum videtur omissus, qui non significatus sit Christo esse subdendus? Quid cum dicitur: Et veniet omnis caro in conaut illud: Et erit in diebus illis, effundam de Spiritu meo super omnem carnem ? aut illud: Allevat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos : numquid non ita pronuntiatum est, quasi ab hoc Dei munere nemo discretus sit? Habet ergo populus Dei plenitudinem suam: et
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ eriet de ore meo tusticia. & t̾iba mea ñ
auertentur: quia mͥ flectetur omne genu.
&e confitebit᷑ omnis lingua deo. Hic si di¬
camus ñ fieri qͦd ds iurauit ẽẽ faciendum:
falsitatem deo quod absit. & mndacium
ascribimꝰ tieritati. Si autem ut pietas fi¬
desq ꝑsuadet dei uerba non excidunt: et
fit omnino quod statuit: quomͦ nob̃ue¬
racis ꝓmissionis firmitas apparebit. cũ
multa hominũ milia adhuc demoniis
seruiant. & idolis genu flect̾ant: nͥ hittus¬
modi denunciationes dei scđm illamin¬
commnutabilem scientiam editas nouerimꝰ.
in qua apud illum iam uniuersitas hu¬
mana disereta est. & siue de bonis siue
de malis loquatur. itauniꝰ partis meminit.
quasi neminem hominum p̃dermittat:
Nam cum dicit apl̃s uetera tͣnsierunt. ec¬
ce fact̾a sunt omnia noua. nunqͥd ñ om̃s
homines uidet᷑ dixisse renouatos: Aut¬
cũ dicit qͥa inpso cõplacuit omnem ple¬
uitudinem habitare. & ꝑ eum teconcilia
minem uelit extorrem huiꝰ reconciliatioĩs

Expanded text:
t de ore meo justitia, et verba mea non avertentur, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo. Hic si dicamus non fieri quod Deus juravit esse faciendum: falsitatem Deo quod absit et mendacium ascribimus veritati. Si autem ut pietas fidesque persuadent Dei verba non excidunt, et fit omnino quod statuit ; quomodo nobis veracis promissionis firmitas apparebit, cum multa adhuc hominum millia daemoniis serviant, et idolis genu flectant, nisi hujusmodi denuntiationes Dei secundum illam incommutabilem scientiam editas noverimus, in qua apud illum jam universitas humana discreta est, et sive de bonis, sive de malis loquatur, ita unius partis meminit, quasi neminem hominum praetermittat? Nam cum dicit Apostolus: Vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova : numquid non omnes homines videtcum dicit: Quia in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per ipsum reconciliarminem velit exsortem hujus reconciliationis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. s ce aliis utile sit: ad aliquem nos
lunttem ꝑuenisse. quem non debeamus
excedere. Primitꝰ itaq de uoluntatis hu¬
mane motib & gͣdib dis putandum est :
int̃ quam ce grãm dei quoꝵdam ñ sana
discretio est. estimantium qͦdp̃dicatione
gr̃e libum neget᷑ arbitrium:. nec adu̾tenti¬
um eadem regła sͥ posse obici qͦd gr̃ãm ne¬
gent: cum eam humane uoluntatis ñdu¬
cem uolunt ẽẽ s comitem. Si enĩ tollitur
uoluntas. nͥ ipsa est uerarum origo uͥtutũ:
dollidur gr̃a nͥipsa ẽ bonoꝵ catisa meritoꝵ

Expanded text:
nobis, sed et aliis utile sit ad aliquem nos nobis, sed et aliis utile sit ad aliquem nos limitem pervenisse, quem non debeamus excedere. Primitus itaque de voluntatis humanae motibus et gradibus disputandum est. Inter quam et gratiam Dei quorumdam discretio est, existimantium quod praedicatione gratiae liberum negetur arbitrium; nec advertentium eadem regula sibi posse objici, quod gratiam negent, cum eam humanae voluntatis non ducem volunt esse, sed comitem. Si enim tollitur voluntas, nisi ipsa est verarum origo virtutum; tollitur gratia, nisi ipsa est bonorum causa meri