comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menti : Id enĩ qd̾ inpͥncipio erat. ñ inalte¬
ro eẽ. s cũ altero p̃dicat᷑. S de suꝑiorib
nichil sumo. consequentia sibi adsĩt statũ
uerbĩ nomen expecta. Dicit nãq & ds̃
erat uerbũ. Cessat somis uocis. & cogita¬
tionis eloquiũ. Uerbũ hoc. res est. ñsonꝰ:
trepido indicto. & me insolens sermo
commouit. Audio. & d̾s erat uerbum.
cui unum dm̃ ꝓpħȩ nuntiauerunt. S
ne quo ultra trepidatio mea ꝓgredi pos¬
sit: redde sacramenti tanti piscator m̃s
dispensationẽ. & refer adimum omnia
sine contumelia. sine abolitione. sine tem¬
pore. ait. Hoc erat inpͥncipio apud deũ.
Cum erat inpͥncipio: ñ tenet᷑ in tempore.
Cũ d̾s ẽ. ñ refert᷑ aduocẽ: cũ ẽ apud am. ni¬

Expanded text:
menti? Id enim, quod in principio erat, non in altementi? Id enim, quod in principio erat, non in altero esse, sed cum altero praedicatur. Sed de superioribus nihil sumo, consequentia sibi adsint; statum Verbi et nomen exspecta. Dicit namque: Et Deus erat Verbum. Cessat sonus vocis, et cogitationis eloquium. Verbum hoc res est, non sonus; trepido in dicto, et me insolens sermo commovet. Audio: Et Deus erat Verbum, cui unum Deum prophetae nuntiaverunt. Sed ne quo ultra trepidatio mea progredi possit, redde sacramenti tanti piscator meus dispensationem, et refer ad unum omnia sine contumelia, sine abolitione, sine tempore. Ait: Hoc erat in principio apud Deum. Cum hoc erat in principio, non tenetur in tempore; cum Deus est, non refertur ad voce
Abbreviated transcription (Latin):
in. cȩteraait enĩ: & uerbum erat apud
đm̃. Iamsine pͥncipio ẽ apud dm̃. qd̾
erat ante pͥncipiũ. E gͦ qui erat
tio cogitationũ. H oc apud đm erat.
sermo cogitationis ȩt̃nus ẽ. cũ qui cogitat
sit ȩt̃nus. Respondebo tibi interĩ ꝓpiscato¬
re meo paucis. dũ uidemus quomodo rusti¬
eitatẽ suam ipse defendat. Sermo innatu¬
ra habet. ut eẽ possit. sequens aut̃ ei est.
ut fuerit. Est uͥ tantũ cũ audit᷑ & qͦmͦ ĩ
pͥncipio erat. qđ neq ante tẽpꝰ. neq pꝰ
tempꝰ ẽ. & nescio anuł ipso possit eẽ in
tempore. Loquentiũ enĩsermo. neq ẽ
ante quã loquant᷑. & cũ locutiert. ñerit.
In eo aut̃ ipso qd̾ locunt᷑ dũ finiunt. iam
ñ erit id unde cȩpert̃. Hec ame ut ab u¬
no ex cȩteris. S piscator alit̾ pse. & obur¬
gabit te pͥꝰ. cur negligent̃ audieris. Nã
⁊ si sententiã pͥmã rudis auditor amise¬
ras. inpͥncipio erat uerbũ: de sequenti
qͥd q̃reris. & uerbũ erat apud dm̃: Nũ¬

Expanded text:
tera. Ait: Et Verbum erat apud Deum . Jam sine principio est apud Deum, quod erat ante principium. Est ergo qui erat,tio cogitationum. Hoc apud Deum erat, sermo cogitationis aeternus est, cum qui cogitat sit aeternus. Respondeo tibi interim pro piscatore meo paucis, dum videbimus quomodo rusticitatem suam ipse defendat. Sermo in natura habet ut esse possit, sequens autem ei est ut fuerit; est vero tantum cum auditur. Et quomodo in principio erat, quod neque ante tempus, neque post tempus est? Et nestempore: loquentium enim sermo neque est ante quam loquantur, et cum locuti erunt non erit; in eo autem ipso 36 quod loquuntur, dum finiunt, jam non erit id unde coeperunt. Haec a me, ut ab uno ex caeteris. Sed piscator aliter pro se: et objurgabit te prius, cur negligenter audieris. Nam etsi sententiam primam rudis auditor amiseras: In principio erat Verbum, de sequenti quid quereris, Et Verbum erat apud Deum? Num
Abbreviated transcription (Latin):
assũptione hominẽ. dm̃ uͦ ingestis rebus
tet. nec loqui ne ceẽ ẽ. s sileri a nob eoꝵ cau¬
sa qui nesciunt ñ potest. Loqui aut̃ de eo
dus ẽ. & quidẽ puto. ansit. ñ eẽ tractandũ.
Est enim. quando quid̾e donat᷑. accipit᷑. obti¬
net᷑. & qui confessioni patͥs & filii conexus
ẽ : ñ potest a confessione patris & filii sepa¬
rari. Imꝑfectũ ẽ eiti nob̵ totum. si aliquid
desit a toto de quo siquis intelligentiȩ
nr̃e sensũ reqͥret. ĩ apło legimꝰ ãbo quoniã
estis filii dĩ: misit ds̃ sp̃m filii sui incorda

Expanded text:
assumptione hominem, Deum vero in gestis rebus assumptione hominem, Deum vero in gestis rebus tet, nec loqui necesse est: sed sileri a nobis, eorum causa qui nesciunt, non potest. Loqui autem de eodus est. Et quidem puto, an sit, non esse tractandum. Est enim; quando quidem donatur, accipitur, obtinetur; et qui confessioni Patris et Filii connexus est, non potest a confessione Patris et Filii separari. Imperfectum enim est nobis totum, si aliquid desit a toto. De quo si quis intelligentiae nostrae sensum requiret, in Apostolo legimus ambo, Quoniam estis filii Dei, misit Deus Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ effert᷑. & cęli dñm signum cęleste ꝓ¬
sequit᷑. Angłs pastorib nuntiat natũ
multitudo cȩlestis exercitus inlaudem puerpii
concurrit. & tanti oꝑis p̃conia diuini cȩtus
deinde magi. inuolutũ pannis adorant. &
post illã in anisscientiȩ suȩ archanam oꝑatio¬
nẽ posito in cunis genuflectunt. Sic ꝑ magos
cunarũ sordes adorant᷑. sic uagitus ꝑ angłoꝵ
& nouȩ lucis stella famulat᷑. sic initia nascendi
simi moliunt᷑: aliud intelligit᷑. aliud uidet᷑.
aliudoculis. aluid animo conspicit᷑. Parit
uirgo. partus adeo ẽ. Infans uagit. laudan¬
tes angłi audiunt᷑. Panni sordent. ds adora¬
t᷑. Ita potestatis dignitas ñ amittit᷑. dũ car¬
nis humilitas ador at᷑. P ar etiã reliquȩ est
cursus ȩtatis. Nͥ amomẽ tempus qd̃ in hõie
egit. di oꝑib expleuit. De singłis ñ ẽ tẽpꝰ
dicere. Tantũ illud inuniuersis uirtutum
& rationũ generib contuendũ ẽ. in carnis

Expanded text:
men effertur, et coeli Dominum signum coeleste prosequitur. Angelus pastoribus nuntiat natum Multitudo exercitus coelestis in laudem puerperii concurrit, et tanti operis praeconia divini coetus deinde magi, involutum pannis adorant, et post illam inanis scientiae suae arcanam operationem posito in cunis genu flectunt. Sic per magos cunarum sordes adorantur, sic vagitus per angelorum gelis nuntians et novae lucis stella famulatur. Sic initia nascendi simi molitur. Aliud intelligitur, aliud videtur; aliud oculis, aliud animo conspicitur. Parit Virgo, partus a Deo est. Infans vagit, laudantes angeli audiunt. Pannis sordet, Deus adoratur. Ita potestatis dignitas non amittitur, dum carnis humilitas adoratur. Par etiam est reliquae cursus aetatis; nam omne tempus quod in homine egit, in Dei operibus explevit. De singulis non est tempus dicere: tantum illud in universis virtutum et curationum generibus contuendum est, in carnis
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. & ñ habet qͦ excurrat. & tam̃ hoc
piscator iste recubans indñi pectꝰ accepit.
s ẽ iste scłi sermo. qr de qua agit᷑. ñ scłi res
ẽ. Edat᷑ aliꝗds in significatione uerboꝵ rep¬
periri potest ultra quã dictũ sit: & si qua
sunt alia exposite a nob̾ nature nomina ꝓ¬
hanc inpiscatore doctrinã: ⁊ in eo di eloqͥa
sentiamꝰ. confessionẽq patͥs ⁊ filii ingeni¬
ti ⁊ itnigeniti menarrabilẽ. Excedentem
cõplexũ omnẽ ⁊ sermonis ⁊ sensus tenea¬
mus. atq oͦremus: ⁊ in dño iħũ exemplo
ioħis ut hec possimꝰ sentire ⁊ colloqͥ accu

Expanded text:
naturae, et non habet quo excurrat; et tamen hoc naturae, et non habet quo excurrat; et tamen hoc piscator iste recubans in Domini pectus accepit. Non est iste saeculi sermo; quia de qua agitur, non saeculi res est. Edatur aliquid, si in significatione verborum reperiri potest ultra quam dictum sit: et si qua sunt alia expositae a nobis naturae nomina, phanc in piscatore doctrinam, et in eo eloquia Dei sentiamus: confessionemque Patris et Filii, ingeniti et unigeniti inenarrabilem, et excedentem complexum omnem et sermonis et sensus, teneamus atque adoremus: et in Domino Jesu, exemplo Joannis, ut haec pos
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ qd nat᷑ accepit. N habet int̾ se tẽpꝰ
& natiuitas & ꝓfectus s nichilsine eofiebat
bant. & ds qui a deo natus ẽ. ñ postea quam
natus ẽ: s nascendo ds extitit. Nascens enim
a uiuente uiuus. auero uerus. apfecto ꝑfectꝰ.
ñ sine potestate natiuitatis suȩ natus ẽ. Na¬
tiuitatẽ uidelicet suã ñ postea sentiens. s se
dm̃ in eo ipso quod ds̃ exdo nascebat᷑ intelli¬
gens. Hoc unigenit᷑ ab ingenito. hoc. ego ⁊
pat̃ unum sumus. hoc. in confessione patris
& filii d̾s unus. hoc. pat̃ infilio. & filiꝰ in pa¬
tre. Hinc. qui me uidet. uidet & patrem.
Hinc. omĩa que habet pat̾. dedit filio. Hinc.
sicut habet pat̾ uitã insemetipso: ita dedit
filio uitã habere insemet ipso. Hinc. nemo
nouit filiũ. nisi pat̾: nrq patrẽ. nͥ filius.
hinc. ineo inhabitat om̃is plenitudo diuini¬
tatis corporalit᷑. Hec uita. lux hominum ẽ.
scłm ꝓpħam piscator consolaret᷑. adiecit.
& tenebre eã ñ cõp̃hender̃t. Cessit sermo

Expanded text:
d natus accepit. Non habent inter se tempus et nativitas et profectus. Sed nihil sine se fiebat bant, et Deus qui a Deo natus est, non postea quam natus est, sed nascendo Deus exstitit. Nascens enim a vivente vivus, a vero verus, a perfecto perfectus, non sine potestate nativitatis suae natus est, nativitatem videlicet suam non postea sentiens, sed se Deum in eo ipso quod Deus ex Deo nascebatur intelligens. Hoc unigenitus ab ingenito: hoc, Ego et Pater unum sumus : hoc in confessione Patris et Filii Deus unus: hoc Pater in Filio, et Filius in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . Hinc, Omnia quae habet Pater, dedit Filio . Hinc, Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Hinc, Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem nisi Filius . Hinc, In ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis dum prophetam piscator consolaretur ; adjecit, Et tenebrae eam non comprehenderunt . Cessit sermo
Abbreviated transcription (Latin):
semecipso. euicti de importuosis locis in
altũ. turbato marisumus. & nec regdi
nec ꝓgredi sine ꝑiculolicet. Pliis tam̃ dif¬
ficultatis inẽmetiendis ẽ. quã emensis. E pat̃
ut ẽ. & ut ẽ. ẽẽ credendus ẽ. Filiũ mens
consternat᷑ attingere. & trepidat om̃is
sermo se ꝓdere. E st enĩ ꝓgenies ingeni¬
ti. unus ex uno. uerus auero. uuius a
uiuo. ꝑfectus aꝑfecto: uirtutis uirtus.
sapientia sapientiȩ. gła gle. imago in¬
uisibilis dĩ. forma patͥs ingeniti. Quam
aut̃ ꝓgeniẽ opinabim᷑ unigeniti ab in¬
genito. clamat enĩ sepe decęlispat᷑. Hic¬

Expanded text:
sit. --Evecti de importuosis locis in sit. --Evecti de importuosis locis in altum turbato mari sumus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen difficultatis in emetiendis est, quam emensis. Est Pater ut est, et ut est esse credendus est. 32 Filium mens consternatur attingere, et trepidat omnis sermo se prodere. Est enim progenies ingeniti, unus ex uno, verus a vero, vivus a vivo, perfectus a perfecto, virtutis virtus, sapientiae sapientia, gloria gloriae, imago invisibilis Dei, forma patris ingeniti. Quam autem progeniem opinabimur unigeniti ab ingenito? Clamat enim saepe numero Pater d
Abbreviated transcription (Latin):
honoris confessio ẽ. & sensus significatio.
& queda circumscͥptio opinandi. s natu¬
rȩ sermo succumbit. & rẽ ut ẽ. uerba nol
explicant. Namq qd̾ inse ipsosit cũ au¬
dias. ratio humane ab solutionis occurrit.
Habere eni hab̾iq discernit᷑: & erit alt̾ũ qd̾ ẽ
alterũ in quo ẽ. Si rursum qd̃ asemetipso
sit accipias: nemo sibi ipse & munerator
& munus ẽ. Si qd̾ immortali ẽ. ergo ẽ ali¬
qͥd ñ abeo cui alt̃ ñ fiat obnoxus. Nec so¬
lum id ẽ qđ ꝑ enuntiationẽ uerbi huius
uendicat᷑ ab altero: si qd̾ incõp̃hensibilt᷑
ẽ: nusqͣm gͦ erit qd̾ negat᷑ attingi. Si
qd̾ inuisibiliꝰ ẽ caret se ipso quicꝗd ñ extat
ad uisũ. deficit gͦ innuncupatione confes¬
sio. & quicqͥd illud sermonum aptabitur.
dm̃ ut ẽ. qntuꝰ q ẽ. ñ loquet᷑. Perfecta
scientia ẽsic dm̃scire ut licet ñignorabi¬
lem: tam̃ inenarrabilẽ scias credend ẽ.
intelligendus ẽ. adorandus ẽ. & his officiis

Expanded text:
honoris confessio est, et sensus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo succumbit, et rem ut est verba non explicant. Namque quod in semetipso sit cum audias, rationi humanae absolutio non occurrit; habere enim haberique discernitur, et erit alterum quod est, alterum in quo est. Si rursum quod a semetipso sit accipias; nemo sibi ipse et munerator et munus est. Si quod immortalis est; ergo est aliquid non ab eo, cui alter non fiat obnoxius: nec solum id est, quod per enuntiationem verbi hujus vindicatur ab altero. Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod invisibilis est, caret se ipso quidquid non exstat ad visum. Deficit ergo in nuncupatione confessio, ex quidquid illud sermonum aptabitur, Deum ut est, quantusque est, non eloquetur. Perfecta scientia est, sic Deum scire, ut licet non ignorabilem, tamen inenarrabilem scias. Credendus est, intelligendus est, adorandus est; et his officiis
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ potiꝰ confitendũ puter eẽ qmrebꝰ
cũ ipsũ sibi filiũ. ipsũ ꝓponat & patm. ut he¬
bion om̃e initiũ filio dĩ ex maria concedens
ñ ex dõ hominẽ. s ex hoĩe d̾m ꝓferat. neq
subsistens antea qd̾ in pͥncipio apud dm̃
erat ds uerbũ. uirgo susceꝑit. s carnem
genuerit ꝑ uerbũ. qr inuerbo antea nol
ex istentis unigeniti di naturã dicat ẽẽs
sonũ uocis elatũ. ut aliqui huiꝰ nc̃ tẽporis
p̃dicatores. qͥ ex nichilo atq atẽpore for¬
mã & sapientiã & iuirtutẽ dłi puchunt.
ne si ex patre sit filius. ds sit imminutꝰ
infilium. sollicitinimiũ. ne patmͣ filius
ab eo natus euacuet. atq iccirco dõ infilii
creatione subueniant. eũ & ñ exstãb cõpa-¬
rando. ut intra naturȩ sue ꝑfectionẽ pat̃
qr nichil exeo sit genitũ ꝑseueret. Iam uͦ
qͥd mirum. si de spu sco diuersa sentiant.
qui in largitore eiꝰ & auctore creando &

Expanded text:
minibus potius confitendum putet esse quam rebus, minibus potius confitendum putet esse quam rebus, cum ipsum sibi Filium, ipsum proponat et Patrem: ut Hebion omne initium filio Dei ex Maria concedens, non ex Deo hominem, sed ex homine Deum proferat; neque subsistens antea quod in principio apud Deum erat Deus Verbum virgo susceperit, sed carnem genuerit per verbum; quia in Verbo antea, non existentis unigeniti Dei naturam dicat, sed sonum vocis elatum: ut aliqui hujus nunc temporis praedicatores, qui ex nihilo atque a tempore formam et sapientiam et virtutem Dei provehunt; ne si ex Patre sit Filius, Deus sit imminutus in Filium; solliciti nimium, ne Patrem Filius ab eo natus evacuet: atque idcirco Deo in filii creatione subveniant, eum ex non exstantibus comparando, ut intra naturae suae perfectionem Pater, quia nihil ex eo sit genitum, perseveret. Jam vero quid mirum, ut de Spiritu sancto diversa sentiant, qui in largitore ejus creando, et
Abbreviated transcription (Latin):
fit crimen. Nũ quid corrumpi ueritas potest.
cũ nomen patͥs audit᷑: Nũ quid natura filii
ñ continet᷑ in nomine: Nũquid sp̃c sc̃s non
erit qui nuncupatur: Neq enĩ in pat potest
ñ eẽ qđ pat̾ ẽ: neq infilio de ẽẽ qd̾ filius
ẽ. neq inspũ sc̃o ñ extare qd̃ sumit᷑: s homi¬
nes mente ꝑuersi. omia confundunt & im¬
plicant. & usq ad naturȩ demutationem
sensus sui ꝑuersitate contendunt. ut quod
pat̾ ẽ patͥ adimant. dũ uolunt filio aufer¬
re qd filius ẽ: hec adimunt aut̃ quando cũ
his ñ de natura fit filius. Non exnatura aut̃
ẽ. quando ñ eadẽ inse habet natusut gene¬
rans neq enĩ filius ẽ. cui alia ac dissimilis
crit apatre substantia. Pat̃ aut̃ quomͦ erit.
sin qd̾ inse substantiȩ atq naturȩ ẽ. genue¬
sint mutare nullom᷑ possint: afferunt tam̃
doctrinas nouas. & humana cõmenta. ut
sabellius pat᷑m extendit infiliũ. idq no¬

Expanded text:
fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? Cum patris nomen auditur, numquid natura filii non continetur in nomine? Numquid Spiritus Sanctus non erit, qui nuncupatur? Neque enim in Patre potest non esse quod pater est, neque in Filio deesse quod filius est, neque in Spiritu sancto non exstare quod sumitur. Sed homines mente perversi omnia confundunt et implicant, et usque ad naturae demutationem sensus sui perversitate contendunt; ut quod Pater est Patri adimant, dum volunt Filio auferre quod filius est. Adimunt autem, quando cum his non de natura sit filius. Non ex natura autem est, quando non eadem in se habet ortus, et generans. Neque enim filius est, cui alia ac dissimilis erit a patre substantia. Pater autem quomodo erit, si non quod in se substantiae atque naturae est, genuesint nullo modo possint, afferunt tamen doctrinas 28 novas et humana commenta: ut Sabellius Patrem extendat in Filium, idque no
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ sunt suis uirtutib ac meritis ordinata:
una potestas ex qua om̃ia. una ꝓgenies ꝑqͣm
quicqm̃ consummationi tante repꝑiet᷑. intͣ
quã sit inpatre & filio & spũ sc̃o infinitas in
eterno. species inimagine. usus in munere.
S: cõpellim̃ hereticoꝵ blasphemantiũ uiciis
illicita agere. ardua scandere. ineffabilia
eloqui: inconcessa p̃sumere. & cu sola fid̾e
expleri que p̃cepta sunt oporteret. ꝑsonis¬
ꝙͣ reb adorare uidelicet patrem. & uene¬
rari cum eo filium. scõ spu habundare: cogi¬
mur sermonis nr̃i humilitatẽ ad ea qͣ ine¬
narrabilia sunt extendere. & inuiciũ uicio
coartam᷑ alieno. ut quȩ contineri religione
mentiũ oportusset: nc̃ inꝑiculũ humani
qui cȩlestiũ uerboꝵ simplicitatẽ ꝓ uolun¬
tatis sue sensu. si ꝓ ueritatis ipsis absolu¬
tione susciꝑent᷑. alit̃ int̾pretantes qu̾a
dicꝰtoꝵ uirtus postularet. De intelligentia
enĩ heresis. ñ de scͥptura ẽ. & sensus ñ sermo

Expanded text:
ergo sunt suis virtutibus ac meritis ordinata: una potestas ex qua omnia, una progenies perquidquam consummationi tantae reperietur, intra quam sit, in Patre et Filio et Spiritu sancto, infinitas in aeterno, species in imagine, usus in munere. compellimur haereticorum et blasphemantium 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt oporteret, adorare videlicet Patrem, et venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportuissent, nunc in periculum humani qui coelestium verborum simplicitatem pro voluntatis suae sensu, non pro veritatis ipsius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. ineffabilis. infinitꝰ. ad quẽ ⁊ eloquen¬
dĩ sermosileat. ⁊ inuestigandũ sensus he¬
betet᷑: ⁊ contuendũ intelligentia coartẽt᷑.¬
habet tam̃ ut diximꝰ naturȩ suȩ nom̃ in
pat᷑: s pat̃ tantũ ẽ. N enĩ humano mͦ
ȩternus. habens semꝑ inse se ut semꝑ sit. so¬
li filio notus. qr patrem nemo nouit filius. nͥ
& cui uoluerit filius reuelare. neq filiũ qͥs¬
nouit. nisi pat̃. Iilis scientia mutua ẽ. illis ui¬
cissim cognitio ꝑfecta. & quia patm nemo
nouit nisi filius. de patͤ unacũ filio reue¬
lante filio. qui solus testis fidelis ẽ. sentiamꝰ
xerim nã me ñ fugit. qd̾ ad ea quȩ eiꝰ st̃
eloquenda sermo om̃is infirmussit. Sen¬
tiendus ẽ itaq inuisibilis ĩ cõp̃hensibił et

Expanded text:
bilis, ineffabilis, infinitus, ad quem et eloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebetetur, et complectendum intelligentia coarctetHabet tamen, ut diximus, naturae suae nomen in patre: sed pater tantum est. Non enim humano modo aeternus, habens in se semper ut semper sit. Soli Filio notus: quia Patrem nemo novit nisi Filius, et 31 cui voluerit Filius revelare; neque Filium nisi Pater: illis scientia mutua est, illis vicissim cognitio perfecta. Et quia Patrem nemo novit nisi Filius, de Patre una cum revelante Filio, qui solus testis fidelis est, sentiamuxerim: nam me non fugit, quod ad ea quae ejus sunt eloquenda, sermo omnis infirmus sit. Senti
Abbreviated transcription (Latin):
& quod solum in tanta rerũ questione
ꝓmittimꝰ. ea quȩ erunt significata cre-
tus. qr ñ ipse in aliquo. s int̾ eũ omnia.
Semꝑ extra locũ: qr ñ continẽt in loco sẽꝑ
ante euũ: qr tempꝰ ab eo est. Curre sensu.
siquid ei putas ultimũ eẽ. eĩ semꝑ inueniẽ
Quia cũ semꝑ intendas. semꝑ ẽ qͦ intendas.
Semꝑ aut̃ locũ eiꝰ intendere ita tͥ ẽ. ut ei eẽ
sine fine ẽ. Sermo ineo deficiet: ñ natu¬
ra claudet᷑. Iterũ reuolue tempora: eũ ẽe
mone defecerit. dõ tam̃ semꝑ ẽe ñ deficit.
Intelligentiã cõmoue. & dm̃. totũ mente
coplectere: nichil tenes totũ hoc. habet re¬
liquli. Reliquũ aut̃ hoc. semꝑ in toto est.
Ergo neq totũ ẽ. cui reliquũ ẽ: neq reli¬
quũ ẽ. cui ẽ om̃e qd̾ totũ ẽ. Reliquũ enĩ
portio ẽ. om̃e uͦ. qđ totũ ẽ. d̾s aut̃ ⁊ ubiq

Expanded text:
et, quod solum in tanta rerum quaestione et, quod solum in tanta rerum quaestione promittimus, ea quae erunt significata credetus, quia non ipse in aliquo, sed intra eum omnia; semper extra locum, quia non continetur; semper ante aevum, quia tempus ab eo est. Curre sensu si quid ei putas ultimum esse, eum semper invenies: quia cum semper intendas, semper est quod intendas. Semper autem locum ejus intendere ita tibi est, ut ei esse sine fine est. Sermo in eo deficiet, non natura claudetur. Iterum revolve tempora, esse mone defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum, cui reliquum est; neque reliquum est omne, quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. D
Abbreviated transcription (Latin):
scio ꝗd de his reb alit̃ sentientib animi
sit. ueritatẽ corrumpentib. tenebras lu¬
mini inferentib. insecabiliã secantibꝰ. in¬
corrupta scindentib. indiuisa partientibꝰ
iuis ponere potestati. modũ circũs cribere
infinito: michi certe de his respondenti
incuris estꝰ ẽ. insensu labes ẽ. inintelligen¬
tia stupor ẽ. In sermone aut̃. ñ iã infirmi¬
tatẽ s silentiũ confitebor. & certe mͥ
extorquet᷑ hoc uelle. dũ & auddacie resisti
sũ ẽ autẽ qd̾ exigit᷑ in cõprehensibile ẽ quod
audet᷑. ut ult᷑ p̃finitionẽ di sermo de dõ
concȩptionẽ. Qͥcꝗd ult̾ querit᷑ ñ enun¬
tiat᷑. ñ attingit᷑: ñ tenet᷑. Uerboꝵ signi¬
ficantiã. rei ipsius natura consumit. sen¬
suscontẽplationẽ imꝑspicabile lum̃ ob¬
cecat. intelligentie capacitatẽ. qͥc qͥd
fine nullo continet᷑. excedit. S nos ne¬
cessitatis huiꝰ ab eo qͥ hec omĩa ẽ ueniã
dep̃cantes. audebimꝰ. qͣremꝰ. loquemꝰ.

Expanded text:
d de his rebus aliter sentientibus animi sit, veritatem corrumpentibus, tenebras luci inferentibus, insecabilia desecantibus, incorrupta scindentibus, indivisa partientibus.jus ponere potestati, modum circumscribere infinito: mihi certe his respondenti in curis aestus est, in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone autem non jam infirmitatem, sed silentium confitebor. Et certe mihi extorquetur hoc vellensum est autem quod exigitur, incomprehensibile est quod audetur; ut ultra praefinitionem Dei, sermo de Deo conceptionem, quidquid ultra quaeritur, non enuntiatur, non attingitur, non tenetur. Verborum significantiam rei ipsius natura consumit, sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae 30 capacitatem quidquid fine nullo continetur excedit. Sed nos necessitatis hujus ab eo, qui haec omnia est, veniam deprecantes, audebimus, quaeremus, loquemur:
Abbreviated transcription (Latin):
niũ editarũ suꝑiꝰ difficultatũ piscator.
egens. igndrus. indoct᷑. manibus lino
occupatis. ueste uinida. pedib limo obli¬
Tiꝰ totus enaui. Querite ⁊ intelligite¬
& circũspicite. utrum mirabilius fuerit
mortuos excitasse: animꝑito scientiã
doctrinȩ istiꝰ intimasse: Ait enim.
Inprincipio erat uerbũ. Quid ẽ istud
inpͥncipio erat: Transeunt᷑ tempora.
trascendunt᷑ scła. tollunt᷑ ȩtates: pone
aliꝗd qd̃ uoles tua opinione: pͥncipiũ.
ñ tenes tempore erat enĩ unde tra¬
ctat᷑ respice ad mundũ. intellige quid
de eoscͥptũ sit. Inpͥncipio fecit ds̃ cȩlũ
& terrã. E it gͦ in pͥncipio qd̾ creatur. &
etateᷤ continent. quod inpͥncipio contine¬
t᷑ ut fieret. Meus aut̃ piscator. illiterat᷑.
indoctus. liber a tempore. solutꝰ ascłis
ẽ. uicit om̃e pͥncipiũ. Erat enĩ qd̃ est.
neq intempore aliquo condudit᷑. ut cȩ¬

Expanded text:
nium editarum superius difficultatum, piscator nium editarum superius difficultatum, piscator egens, ignarus, indoctus, manibus lino occupatus, veste uvida, pedibus limo oblitus, totus e navi. Quaerite et intelligite, utrum mirabilius fuerit mortuos excitasse, an imperito scientiam doctrinae istius intimasse. Ait enim: 35 In principio erat Verbum . Quid est istud, in principio erat? Transeuntur tempora, transmittuntur saecula, tolluntur aetates. Pone aliquod quod voles tua opinione principium: non tenes tempore, erat enim unde tractatur. Respice ad mundum, intellige quid de eo scriptum sit: In principio fecit Deus coelum et terram . Fit ergo in principio quod creatur, et aetate continens quod in principio continetur ut fieret. Meus autem piscator illitteratus, indoctus, liber a tempore, solutus a saeculis est, vicit omne principium: erat enim quod est, neque in tempore aliquo con
Abbreviated transcription (Latin):
generatione filii ad huic aliꝗd Immo a¬
liꝗd illudadhuc totũ ẽ: estuo. differor.
hebesco: & unde incipiã nescio. Nescio
implorem: ex quib libris ad tantaꝵ dif¬
ficultatũ enarrationẽ uerba p̃sumã: E¬
uoluam omnẽ grȩciȩ scolã: s legi. ubi sa¬
piens. ubi scͥba ubi conquisitor huiꝰ scłi:
In hoc gͦ sophiste mundi & sapientes scł̃i¬
Scribã gͦ legis consulã: s ignorat. qr ei xp̃i
crux scandalũ ẽ. Hortabor forte uos co¬
inuere & tacere. qr ad uenerationẽ satis
sit eiꝰ qͥ p̃dicat᷑ leprosos emundatos fuisse.
surdos audisse. claudos cucurrisse. para¬
liticos constitisse. cȩcos lum̃ uidisse. cȩcũ
ab utero: oculos consecutũ. demones fuga¬
tos. ȩgrotos reualusse: mortuos reuix¬
isse. S hec heretici confitent᷑. & peunt.
Ex pectate itaq nichilominus claudoꝵ
cursũ. cȩcoꝵ uisũ. fugã demonĩ. uitam
mortuoꝵ Consistit enĩ mecũ in patroci¬

Expanded text:
generatione Filii adhuc aliquid: immo ageneratione Filii adhuc aliquid: immo aliquid illud adhuc totum est. Aestuo, differor, hebesco, et unde incipiam nescio. Nescio implorem? ex quibus libris ad tantarum difficultatum narrationem verba praesumam? Evolvam omnem Graeciae scholam? Sed legi, ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor saeculi? In hoc ergo mundo sophistae multi et sapientes sScribam ergo legis consulam? Sed ignorat; quia ei crux Christi scandalum est. Hortabor forte vos connivere et tacere, quia ad venerationem satis sit ejus qui praedicatur, leprosos emundatos fuisse, surdos audisse, claudos cucurrisse, paralyticos constitisse, caecos lumen recepisse, caecum ab utero oculos consecutum, daemonas fugatos, aegrotos revaluisse, mortuos vixisse? Sed haec haeretici confitentur, et pereunt.Exspectate itaque nihil minus claudorum cursu, caecorum visu, fuga daemonum, vita mortuorum. Consistit enim mecum, in patroci
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitꝰ ab ingenito. ꝓgenies aparente.
uiuus a uixo. Ut patͥ uita insemecipso.
discissio: qr alt̾ in altero. & plenitudo
diuinitatis infilio ẽ: Incõp̃hensibilis ab
incop̃hensibili. Houit enĩ nemo. nisi
inuicẽ : Inuisibilis ab inuisibili: qr ima¬
go di inuisibilis ẽ: & qr qͥ uidet filium
uidet & patrẽ. Alius ab alio: qr pat̃ &
filius: ñ natura diuinitatis alia ⁊ alia:
qr ambo unum ds ado. Ab uno inge¬
nito dõ. unꝰ unigenit᷑ d̾s. ħ dii duo:
s unus ab uno. Non ingeniti duo: qr
natus e ab innato. Alt ab altero nich̃
differens. quia uita uiuentis in uiuo est.
hȩc de natura diuinitatis attingimus.
ñ sũmã intelligentiȩ cõp̃hendentes. s
intelligentes eẽ in cõp̃hensibilia quȩ lo¬
quam᷑. Nullũ gͦ dices officiũ fidi ẽ. si ni¬
chil poterit cõp̃hendi. Immo hoc officiũ
fides ꝓfiteat᷑. id unde queret᷑ incõp̃hen¬
sibile eẽ se scire . Suꝑ ẽ de inenarrabili

Expanded text:
Unigenitus ab ingenito, progenies a parente, Unigenitus ab ingenito, progenies a parente, vivus a vivo. Ut Patris vita in semetipso, discissio, quia alter in altero, et plenitudo divinitatis in Filio est. Incomprehensibilis ab incomprehensibili. Novit enim nemo nisi invicem. Invisibilis ab invisibili, quia imago Dei invisibilis est, et quia qui vidit Filium, vidit et Patrem. Alius ab alio, quia Pater et Filius. Non natura divinitatis alia et alia, quia ambo unum. Deus a Deo. Ab uno ingenito Deo unigenitus Deus. Non dii duo, sed unus ab uno. Non ingeniti duo, quia natus est ab innato. Alter ab altero nihil differens, quia vita viventis in vivo est. Haec de natura divinitatis attigimus, non summam intelligentiae comprehendentes, sed intelligentes incomprehensibilia esse quae loquimur. Nullum ergo, dicis, officium fidei est, si nil poterit comprehendi. Immo hoc officium fides profiteatur, id unde quaeritur incomprehensibile sibi esse scire. Superest de inenarrabili
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nescis. & tribuis quȩ ñ intelligis:
e quanuit᷑ imꝑitꝰ intuis. in solenter
ingenitũ. audumigenitũ filiũ. audi.
pat᷑ maior me ẽ. Audi ego & pat̾ unũ
sumus: audi qui me uidet. uidet &¬
patrẽ. audi pat̾ inme ẽ. & ego in patre:
pat̾. dedit filio. & uitã filius insemecipso
habet. sicut pat habet insemet ipso. Audi
filiũ imaginẽ. sapientiã. uircutẽ. głam
di. & intellige ꝑ ꝓpħam clamantẽ spm̃
sc̃m. Generationẽ eiꝰ quis enarrabit : &
obiurga dnm testantẽ. nemonouit filiũ
in hoc secrecũ int̾ unũ ingenitũ dm̃. &
unũ unigenitũ dm̃: & archano te inopi¬
nabilis natiuitatis immerge. Incipe. pro¬
curre. ꝑsiste: & si ñ ꝑuenturũ sciã : tam̃
gratulabor ꝓfecturũ. Qui enĩ pie infini¬
ta ꝑsequit᷑: & si ñ contingat. aliqͣnto ta¬
men ꝓficiet ꝓdeundo. Stat in hoc intelli
gentia fine uerboꝵ. E st filiꝰ abeo pat᷑ qͥ ẽ.

Expanded text:
quod nescis, et tribuis quae non intelligis, quod nescis, et tribuis quae non intelligis, aequanimiter imperitus in tuis, insolenter ingenitum, audi unigenitum Filium; audi: Pater major me est ; audi: Ego et Pater unum sumus ; audi: Qui me vidit, vidit Patrem ; audi: Pater in me est, et ego in Patre ; Pater, tradidit Filio; et, Vitam Filius in semetipso habet, sicut et Pater habet in semetipso ; audi Filium imaginem, sapientiam, virtutem, gloriam Dei: et intellige proclamantem Spiritum sanctum: Generationem novit nisi in hoc secretum, et inter unum ingenitum Deum, et unum unigenitum Deum, arcano te inopinabilis nativitatis immerge. Incipe, procurre, persiste: etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita persequitur, etsi non contingat aliquando, tamen proficiet prodeundo. Stat in hoc intellgentia fine verborum. Est Filius ab eo Patre qui est.
Abbreviated transcription (Latin):
uterq secretũ: & siquis forte incelligen¬
tiȩ suȩ imputabit generationis huiꝰ
& pat̾ sit absolute intelligendus & filius:
maiore istuddoloreᷤ me audiet ignorari.
Egonescio. ñ requiro. & consolabor me
tam̃ archangeli nesciunt. angłi ñ audie¬
runt. scła ñ tenent. ꝓpheta ñ sensit. a¬
postolus ñ int̾rogauit. filius ipse ñ edi¬
dit. Cesset dolor querelarii. Nam te qͥs¬
quis es qui hec requiris: ñ reuoco in excel¬
sũ. ñ inamplitudinẽ tendo. ñ deduco in
ꝓfundu. Ponne hee equanimit̃ igno¬
rabis creatoris natiuitatẽ: ignorans ori¬
ginẽ creattre: Hoc saltem requiro.
Sentis ne te genitũ. & quȩ ex te gene¬
rent᷑ intelligis: ñ quero. sensũ unde
hauseris. uitãunde sortitꝰ sis. intelligntiã
unde adeptꝰsis. quale ẽ qd̾ inte sit odor sẽsꝰ uisꝰ
audit᷑: Cerce nemo qd̾̃ facit nescit. Qe¬
rounde ista his quosgeneres indulgeas.
qualit̃ sensũ inseras. oculos accenda.
cor asfigas. hȩc si potes enarra Habesgͦ

Expanded text:
tris ingeniti. Si quis forte intelligentiae suae imputabit generationis divinet Pater sit absolute intelligendus, et Filius, majore istud dolore a me audiet ignorari. Ego nescio, non requiro, et consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, saecula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset dolor querelarum. Nam te, quisquis es, qui haec requiris, non revoco in exemplum, non in amplitudinem tendo, non deduco in profundum. Nonne aequanimiter ignorabis Creatoris nativitatem ignorans originem creaturae? Hoc saltem requiro, sentisne te genitum, et quae ex te generentur intelligis? Non quaero sensum unde hauseris vitam, unde sortitus sis intelligentiam, unde adeptus sis: quale est quod in te sit odor, sensus, visus, auditus? Certe nemo quod facit nescit. Quaero unde ista his quos generes indulgeas; qualiter sensus inseras, oculos accendas, cor affigas. Haec, si potes, enarra. Habes ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam nugnorantia atq ambiguitate
intelligi. Inquo nichil scrupuli ẽ: siue enim
contuendum quomͦ. & qua ratione sit
dictum. Omẽ enĩ dictũ. ut dicat᷑. ex causa
ẽ: & dictiratio ex sensuerit intelligenda
ic circo cũ scĩspc̃ nomine & usus neget᷑ &
donũ. Cũ samarttana dño erat sermo
multum sermonem aquȩ uiuȩ. & quinq uiroꝵ.
& nunc eiꝰ qui eẽt alieni: mulier respondit. Bo¬
mine animaduerto quod ꝓpħa es. Patres nr̃i
in hoc monte adorauerunt. & uos dicitis. qm̃
inhierosolimis ẽ locus. ubi ad orare oporteat:
dñs respondit. Crede mͥ mulier. qm̃ uenit ho¬
ra. quando neq inisto monte. neq merosolimiꝰ
adorabitispatrẽ. uos adoratis qd̃ nescitis. nos
adoramꝰ qd̾ scimus: qm̃ salus ex uideis ẽ. S ue¬

Expanded text:
quosdam in ignorantia atque ambiguitate io frequenter intelligi. In quo nihil scrupuli est: sive enim contuendum quomodo et qua ratione sit dictum. Omne enim dictum ut dicatur ex causa est, et dicti ratio ex sensu erit intelligenda idcirco cum sancti Spiritus nomine et usus negetur et donum. Cum Samaritana Domino erat sermo:post multum sermonem aquae vivae, et quinque virorum, et nunc ejus qui esset alienus , mulier respondit: Domine, animadverto quod propheta es. Patres nostri in monte hoc adoraverunt; et vos dicitis quoniam in Jerosolymis est locus ubi adorare oportet. Dominus respondit: Crede mihi, mulier, quoniam venit hora, quando neque in isto monte, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus, quoniam salus ex
Abbreviated transcription (Latin):
TEFICIEBAT CREDEN¬
tib dĩ sermo. qui in aures nr̃as
eugłiste testimonio cũ ipsa ueri¬
tatis suȩ uirtute transfusus ẽ. cum
dicit dñs. E untes nunc. docete om̃s
gentes. bapteantes eos in nomine patͥs
omĩa quȩcumq mando uob̃. & ecce uob̾cũ
sũ om̃ib dieb usq ad consummationem
scłi. Quid enĩ in eodẽ sacram̃to salutis huma¬
ne ñ continet᷑. aut ꝗd ẽ quod sit reliquii aut
obscurũ: plena sunt omĩa. ut apleno ⁊ ꝑfe¬
cto ꝓfecta. quȩ & uerboꝵ significationẽ &
efficientiã rerũ. & negocioꝵ ordinẽ. & na

Expanded text:
ficiebat credentibus Dei sermo, qui in aures nostras Evangelistae testimonio cum ipsa veritatis suae virtute transfusus est, cum dicit Dominus: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris omnia quaecumque mando vobis: et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque in consummationem saeculi . Quid enim in eo de sacramento salutis humanae non continetur? aut quid est, quod sit reliquum aut obscurum? Plena sunt omnia ut a pleno, et a perfecto perfecta. Nam et verborum significationem, et efficientiam rerum, et negotiorum ordinem, et na
Abbreviated transcription (Latin):
de a deptussis quale sit ꝗd̾ inte ẽ. odor. sensus. ui¬
sus. auditꝰ. Certe nemo qd̾ facit nescit. Quero
ande ista his quib retineris indulgeas. Q lit
sensũ inferas. oculos accendas. coraffligas. hȩc
si potesenarra. habes gͦ q̃d nescis. ⁊ tribuis qͥd
ñ intelligis. E quanimit᷑ imꝑitꝰ in tuis: inso¬

Expanded text:
de adeptus sis, quale sit quod in te est, odor, sensus, vide adeptus sis, quale sit quod in te est, odor, sensus, visus, auditus; certe nemo quod facit nescit: quaero unde ista his quos generas indulgeas, qualiter sensum inseras, oculos accendas, cor affigas. Haec, si potes, enarra. Habes ergo quod nescis, et tribuis quae non intelligis: aequanimiter imperitus in tuis, inso
Abbreviated transcription (Latin):
cxcidiũ dĩ potestatisirrũpimꝰ. St lic̾et & corpora
& manꝰ ad cȩlũ leuaremꝰ. solẽ astraq cȩt̾a annui
cursꝰ sius limitib ꝑturbaremꝰ ⁊ misceremꝰ dece ssꝰ
oceamr ⁊ accessus. f luenta etiã fontiũ inhb̾emꝰ. &
naturas fluminũ refrenarem. concuteremꝰ funda¬
menta t̾re ⁊ toto in hoc oꝑe di parricidio de seuire¬
mꝰ.S: bene ẽ qd̾ nos in hanc molestiȩ necessitatem
natura corpoꝵ detinet. Certe n fallimꝰ. qͥd siliceret
eẽmꝰ. Acturi nãq qr possumꝰ ꝓfana uoluntatis au¬
qͥ hȩc reqͥris. ñ reuoco in excelsũ. ñ in altitudinẽ
tendo. ñ deduco in ꝓfundũ. Nonne eq̃nimit̾ igno.¬
rabis creatoris natiuitatr̃. ignorans originẽ crea¬
turȩ: Hoc saltĩ requiro. sentis ne tegenitũ ⁊ qͣ
ex te generent᷑ intelligis: N quero sensũ unde
hauseris uitã unde sortitꝰ sis intelligentiã. un¬

Expanded text:
excidium Dei potestatis irrumpimus. Si liceret, et corpora excidium Dei potestatis irrumpimus. Si liceret, et corpora et manus ad coelum levaremus, solem astraque caetera annui cursus suis limitibus proturbaremus, permisceremus decessus Oceani et accessus, fluenta etiam fontium inhiberemus, et naturas fluminum referremus, concuteremus fundamenta terrae, et toto in haec opera Dei parricidio desaeviremus. Sed bene est, quod nos intra hanc modestiae necessitatem natura corporum detinet. Certe non fallimus, quid, si liceret, essemus acturi: namque quia possumus, profana voluntatis auqui haec requires, non revoco in excelsum, non in amplitudinem tendo, non deduco in profundum. Nonne aequanimiter ignorabis Creatoris nativitatem, ignorans originem creaturae? Hoc saltem requiro, sentisne te genitum, et quae ex te generentur intelligis? Non quaero, sensum unde hauseris, vitam unde sortitus sis, intelligentiam un
Abbreviated transcription (Latin):
des admitunt. Corpꝰ dm̃ ad sese ñ deficit. ut
se resumat ex nichilo. & unde qͥ assistit in me¬
dio ẽ : Cedit ad hec & sensus & sermo. ⁊ extͣ rati¬
onẽ humanã ẽ ueritas facti. Iccuxo gͦ ut de nati.¬
uitate fallimꝰ. ita & de ingressu dñi mentimͣ.
Dicamꝰ factũ ñ fuisse. ꝙ intelligentiã facti nõ
app̃hendimꝰ. & cesset sensu nr̃o. facti ipsiꝰ cesset
effect᷑. S mendaciũ nr̃m factifides uncit. A¬
stitit dñs clausa domo inmedio discipłoꝵ. &
filiꝰ ẽnat᷑ ex patͤ. Poli negare qd̾ steterit. ꝙ ꝑin
telligentie infirmitatẽ consistentis ñ seq̃ris
introitũ. Doli nescire qd̃ abingenito & ꝑfecto
dõ pat᷑. unigenit᷑ ꝑfectꝰ flliꝰ dĩ nat᷑ sit. qr sensũ
& sermonẽ humanȩ naturȩ uirtꝰ generatioĩs
nob intestimoniũpossent. ne ambigere de
dĩ reb atq uirtutib fas crederemꝰ. S in ipsã
ueritatẽ infidelitas nrã ꝓcurrit. & uiolati m

Expanded text:
des admittunt. Corpus Domini a sese non deficit, ut des admittunt. Corpus Domini a sese non deficit, ut sese resumat ex nihilo: et unde qui assistit in medio est? Cedit ad haec et sensus et sermo, 586 et extra rationem humanam est veritas facti. Idcirco ergo ut de nativitate fallimus, ita et de ingressu Domini mentiamur. Dicamus factum non fuisse, quia intelligentiam facti non apprehendimus: et cessante sensu nostro, facti ipsius cesset effectus. Sed mendacium nostrum facti fides vincit. Adstitit Dominus clausa domo in medio discipulorum: et Filius est natus ex Patre. Noli negare quod steterit, quia per intelligentiae infirmitatem consistentis non consequaris introitum: noli nescire quod ab ingenito et perfecto Deo patre unigenitus et perfectus filius Deus natus sit, quia sensum et sermonem humanae naturae virnobis in testimonium possent, ne ambigere de Dei rebus atque virtutibus fas crederemus. Sed in ipsam veritatem infidelitas nostra procurrit, et violenti in
Abbreviated transcription (Latin):
Factirationẽ qͥsqͥs herescelestiũ rerũ scrutator
expone. Erant discipłi inclusi. ⁊ secreto pꝰ passionẽ
dnĩ comiuneti consid̾ant. Dñs thomȩ fid̾e ꝓpositis
conditioĩb confirmatur᷑ assistit. palpandi corpo¬
ris ⁊ contrectandi muneris obtulit facultatẽ. &
utiq qui cõpunctꝰ recognoscendꝰ sit. neceẽ ẽ ut
corpus in qͦ ẽ cõpunctꝰ attulerit. Quero gͦ ꝑ qͣs clay¬
se domꝰ partes se se corporeꝰ intulerit. Diligent e
nĩ euangłista exp̃ssit dicens. uenit iħc ianuis
clausis : stecit in medio discipłoꝵ. Anconstructa
aut fallax. Seqnt᷑ gͦ oculi mentis tue penetͣntis
ingressũ. ⁊ cũ eo clausã domũ intelligentie tuȩ
iusus intͦeat. Integra st̃ oĩa ⁊ obserata. S ecce asti
tit mediꝰ cui ꝑ uirtutẽ suã uniu̾sa st̃ peruia.
nuisibilib calũpniaris. Ego ate uisibiliũ ex-¬
posco rationẽ. Hichil cedit ex solido. neq ꝑnatu¬
rã suã aliꝗd tanꝗͣ ad insensibilia ligna ⁊ lapi¬

Expanded text:
acti rationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli inclusi, et secreto post passionem Domini conjuncti consederant. Dominus Thomae fidem propositis conditionibus confirmaturus assistit, palpandi corporis, et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus recognoscendus sit, necesse est ut corpus in quo est compunctus attulerit. Quaero ergo per quas clausae domus partes sese corporeus intulerit. Diligenter enim Evangelista expressit dicens: Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio . An constructa aut fallax. Sequantur ergo oculi mentis tuae penetrantis ingressum, et cum eo clausam domum intelligentiae tuae visus introeat. Integra sunt omnia stit medius, cui per virtutem suam universa sunt pervia. Invisibilibus calumniaris: ego a te visibilium exposco rationem. Nihil cedit ex solido, neque per naturam suam aliquid tamquam lapsu insensibili ligna et lapi
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. quia iampreteriit
tempus tacendi. Xp̃c expectetur: qr
obtinuit antixp̃c. Clament pastores:
quia mercennarii fugerunt. P onamus
animasꝓ ouib qr fures introierunt. ⁊ leo
seuiens circuit. Ad martyriũ ꝑ has uoces
ex eamus. qr angłs sathane transfigura¬
uit se in anglm lucis. Intremus ꝑ ianuã.
qr nemo uadit ad patrẽ nisi ꝑfiliũ. ma¬
nifestent᷑ in pace sua pseudo ꝓpħe: qr in
heresi ⁊ scismate manifestabunt᷑ ꝓbati.
Sustineat᷑ tͥbulatio. qualis ñ fuit a con¬
stitutione mundi. S intelligant᷑ breui.¬
andi dies ꝓpt̾ electos dĩ. Impleta ẽ ꝓphe.¬
tia dicens. Erit tempꝰ quando sãnam
doctrinam ñ sustinebunt. s ad sua de-¬
sideria coaceruabunt sibi magistrosscal.¬
pentes aures. & aueritate quidem au¬
ditum auertent: ad fabulas aut̃ con¬
uertent᷑. S expectet᷑ ꝓmissio ꝓtestanti.

Expanded text:
loquendi: quia jam praeteriit tempus tacendi. Christus exspectetur: quia obtinuit antichristus. Clament pastores: quia mercenarii fugerunt. Ponamus animas pro ovibus: quia fures introierunt, et leo saeviens circuit. Ad martyrium per has voces exeamus, quia angelus satanae transfiguravit se in Angelum lucis. Intremus per januam: quia nemo vadit ad Patrem nisi per Filium . Manifestentur in pace sua pseudoprophetae: quia in haeresi et schismate manifestabuntur probati. Sustineatur tribulatio, qualis non fuit a constitutione mundi: sed intelligantur breviandi dies propter electos Dei . Impleta est prophetia, dicens: Erit tempus, quando sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros scalpentes aures: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas autem convertentur ; sed exspectetur promissio protes
Abbreviated transcription (Latin):
efficere posse. qͦͣ intelligere efficientiã ñ possi.¬
detͥmento sui caro ꝑfectã ex se carnẽ generans per-¬
pessa sit. Et certe ñ suscepit qd edidit. s caro carnẽ

Expanded text:
efficere posse, quorum intelligere efficientiam non possiefficere posse, quorum intelligere efficientiam non possidetrimentum sui caro perfectam ex se carnem generans perpessa sit. Et 61 certe non suscepit quod edidit, sed caro carnem
Abbreviated transcription (Latin):
Rescernit᷑ ⁊ nescit᷑. fit ⁊ ñ intelligit᷑. Ratio ñ appre¬
bendit᷑. effect᷑ ingerit᷑.Stultũ ẽ ant̃ calũpniã ineo
inquisitiois intende. inqͦ cõphendi id unde querit᷑
ꝑ naturã suã ñ pot. Ut enĩ ienarrabilis ẽ pat̾ meo
q̃ ingenit᷑ ẽ. ita enarrari filiꝰ ineo qd unigenit᷑ ẽ. nõ
pot᷑. qr ingeniti ẽ imago. qui genit᷑ ẽ. Tui eni sen¬
su atq uerbis imagine app̃hendunꝰ neceẽ ẽ. cũ eo
cuiꝰ imago ẽ consequat᷑ S inuisibilia ꝑseqͥm᷑ ⁊ incõ¬
p̃hensibilia tẽptamꝰ. qͥb: intelligentia ad conspica¬
biles res ⁊ corporeas coartam̃. Nerubescimꝰ stulticiȩ.
ñ nosmetipsos irreligiositatis arguimꝰ di archanĩ
d̾i uirtutibꝰ calũpniantes. qͦmͦ filiꝰ ⁊ unde filius
⁊ qͦ dãpno patͥsut exqua portione sit nat᷑ inqͥrimꝰ.
Habueras in exemplo oꝑationũ. ut crederes dm̃

Expanded text:
Res cernitur, et nescitur; fit, et non intelligitur; ratio non appreRes cernitur, et nescitur; fit, et non intelligitur; ratio non apprehenditur, effectus ingeritur. Stultum est autem, calumniam in eo inquisitionis intendere, in quo comprehendi id unde quaeritur per naturam suam non potest. Ut enim inenarrabilis est Pater in eo quod ingenitus est; ita enarrari Filius in eo quod unigenitus est non potest; quia ingeniti est imago qui genitus est. Cum enim sensu atque verbis imaginem apprehendimus, necesse est etiam eum cujus imago est consequamur. Sed invisibilia persequimur, et incomprehensibilia tentamus, quibus intelligentia ad conspicabiles res et corporeas coarctatur; non erubescimus stultitiae, non nosmetipsos irreligiositatis arguimus, Dei arcanis, Dei virtutibus calumniantes. Quomodo Filius, et unde Filius, et quo damno Patris, vel ex qua portione sit natus, inquirimus. Habueras in exemplo operationum, u
Abbreviated transcription (Latin):
ultimũ eẽ eũ sẽꝑ inuenies. Qa cũ sẽꝑ intendas:
naturaᷤ laudet᷑. Iterũ reuolue tẽpora. eẽ sẽꝑ
inuenies. Et cũ numerꝰ calculi insermone de¬
fecerit. dõ tam̃ sẽꝑ eẽ ñ deficit. Intesligentiam
cõmoue ⁊ totũ mente cõplectere: nichiltenes.
Totũ hoc habet reliquũ. Reliquũ aut̃ hoc sẽꝑ
in toto ẽ. Gneq neq totũ ẽ cuireliquũ ẽ: neq
reliquũ ẽ. cuiẽ omẽ q̃d totĩ ẽ. Reliquũ enĩpor¬
Ita religionẽ incelligentiȩ excedit: ext̃ quẽ ẽ
Ds̃ iniuisibilis. ineffabilis. infinit᷑. ad quẽ elogͣn¬
dũ sermosileat. ⁊ inuestigandũ sensꝰ hebetet᷑.
suoꝵ nob̃ posuit exẽpla ꝑ menarrabilẽ gestoꝵ¬
suoꝵ innarrabilẽ efficientiã. de uirtute natiuitati
inenarrabilis docerem᷑. cũ aqua fit uinũ. cũ qͥnq pa
panessaturatis qͥnq milib uiroꝵ. excepto scd̃o sexu
& ȩtate. reliq̃replent fragñtis cophinos duodecim.

Expanded text:
ultimum esse, eum semper invenies: quia cum semper intendas, natura claudetur. Iterum revolve tempora, esse semper invenies: et cum calculi numerus in sermone defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum est, cui reliquum est; neque reliquum est, cui est omne quod totum est. Reliquum enim, porIta regionem intelligentiae excedit, extra quem niDeus invisibilis, ineffabilis, infinitus: ad quem et eloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebeat, suorum nobis posuit exempla, ut per inenarrabilium gestorum suorum efficientiam de virtute nativitatis inenarrabilis doceremur: cum aqua fit vinum, cum quinque panes, saturatis quinque millibus virorum, excepto sexu et aetate reliqua, replent fragmentis cophinos duodecim.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ noua uenena. nouas medicamentoꝵ com¬
parationes. Holo aduersũ nouos hostes. noua
bella. Holo aduersũ nouas insidias. consilia
recentia. Si eñ arriani heretici iccuro homo¬
usion hodie inuitant. qr pͥꝰ negauert̃: ñne
tu hodie iecirco refugis. ut hic nc̃ qͦ: dene
ab eo dictũ sit. om̃ĩs sepͥtura diuinitꝰ inspira¬
ta. utilis ẽ. In nascibilẽ scriptũ nũꝗ̃ legis.
Nunqͥd ex hoc negandũ erit. qr nouumẽ :
Decernissimilẽ patͥ filiũ. euangłia ñ p̃dicat.
Qd ẽ qd̾ ñ refugis hac uoce. In uno nouitas
eligit᷑. in alio submouet᷑. Ubi impietatis oc¬
casio pat̾. nouitas admitit᷑. Ubi aut̃ reli¬
gionis marima & sola cautela ẽ. excludit᷑.

Expanded text:
sum nova venena novas medicamentorum comsum nova venena novas medicamentorum comparationes, nolo adversum novos hostes, nova bella, nolo adversum novas insidias consilia recentia. Si enim Ariani haeretici idcirco homoeusion hodie evitant, quia prius negaverunt; nonne tu hodie idcirco refugis, ut hi nunc quoque denegab eo dictum sit: Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est . Innascibilem scriptum nusquam legis: numquid ex hoc negandum erit, quia novum est? Decernis similem Patri Filium. Evangelia non praedicant: quid est quod non refugis hanc vocem? In uno novitas eligitur, in alio submovetur. 576 Ubi impietatis occasio patet, novitas admittitur: ubi autem religionis maxima et sola cautela est, excluditur