comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait Auferã auob corlapideũ. & dabo uob corcarneũ. Vnde
ce apłs ait. Nonintaluilis lapideis: seidintabulis cordis car¬
nalibus. Neq eñ hoc tabulȩ carnales uolunt utrarnalit̃
sapiamus. Sed quia inconparatione lapidis ꝗsine sensu est
caro sentit: ideireo ꝑlapidis duritiã significa tũ est cornon
intellegens: & ꝑcarnis sensibilitatẽ significant ũ est corintel¬
medio ignis loꝗtur si c̃ nos audiuimꝰ & possit uiuere : tuma¬
gs accede & audi cuncta quae dixerit dñs di nrtibi : loque¬
risa aidnos: &e nos audientes faciemus ea. Quodeũ audisset
dñs ait adme. Rudiuocẽ uerboꝵ populi huuis quȩ locuti sunt
tibi Pene om̃as locuti. Quis det talem eos habere mentẽ
uttimeant me & custodiant uniuersa mandata mea i nomni
bit eẽ sie cor eoꝵ ineis. ut timeant me & custodiant mandata
mea : Anhic clã uult intellegi grãsua concedi hoc benefi¬
cium uit sit in hominib uistitiadĩ exside ñ quasi ꝓpria uelut

Expanded text:
or lapideum, et dabo eis cor carneum . Unde et Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Neque enim hoc tabulae carnales volunt, ut carnaliter sapiamus, sed quia in comparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, idcirco per lapidis duritiam significatum est cor non intelligens, et per carnalem sensibilitatem significatum est cor intelmedio ignis loquitur, sicut nos audivimus, ut possit vivere? Tu magis accede, et audi cuncta quae dixerit Dominus Deus noster tibi: loquerisque ad nos, et nos audientes faciemus ea. Quod cum audisset Dominus, ait ad me: Audi vocem verborum populi hujus, quae locuti sunt tibi: Bene omnia sunt tibi locuti. Quis det talem eos habere mentem, ut timeant me, et custodiant universa mandata mea in omni et esse sic cor eorum, ut timeant me, et custodiant mandata mea? » An hic clam vult intelligi gratia sua concedi hoc beneficium, ut sit in hominibus iustitia dei ex fide non quasi propria uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit & aperuerit tibiportas. cunctus populus quiea est saluabit. &
seruiet tibi subtributo. Sinaut̃ fuedus inire noluerint & receperint
c̃trate bellũ: obpugnabis eam. Cũq tradiderit dnĩ dituus illã in ma¬
nutua ꝑcuties omne qđ in ea masculinigeneris est in ore gladii: absque
mulierib & in fantib ium̃tis & cereris que inciuitatȩ s. Oninẽ p̃dãexer¬
citui diuides. & comedes despoliis hostũ tuor: quȩ dñis ds̃ tuus dederit tibi.

Expanded text:
cceperit, et aperuerit tibi portas, cunctus populus, qui in ea est, salvabitur, et cceperit, et aperuerit tibi portas, cunctus populus, qui in ea est, salvabitur, et serviet tibi sub tributo. Sin autem foedus inire noluerit, et coeperint contra te bellum, oppugnabis eam. Cumque tradiderit Dominus Deus tuus illam in manu tua, percuties omne, quod in ea masculini generis est, in ore gladii, absque mulieribus, et infantibus, jumentis, et caeteris, quae in ea civitate sunt. Omnem praedam exercitui divides, et comedes de
Abbreviated transcription (Latin):
que quã ꝓsesione c̃teplationis uł pĩtilis militie arripere
exercitiũ. ꝗadhue nudari t̃renipperib ꝑtime scit nerursus in firmi
Uir enĩ duplex animo: in c̃stans est i nomnib iuissuis. Iales quippe
oportet ut ne initiũ qd ẽ renuntiationis arripiant: ꝗbus melius est
utinactiuauita c̃sistant quã tepide c̃tẽplationẽ exequentes : ma¬
iori discrimine semet ipsos inuoluant. Melius estenĩ ñuouere quã
uouere & ñ reddere. Similit̃ xille atali militia ꝓhibet: qux orẽ duxe¬
rit: ꝗ plantauerit iuncã: uelut ꝓpagines filioꝵ. Nomenĩ potest ser¬
uire diuinȩ militiȩ seruus uxoris. nec pocestas seꝗstudiũ c̃tẽplatio¬
nis ꝗ adhuc indelectatione defigit̃ carnis. Nemo inquid apłs mili¬
tans dõ implȩc at senegotiis secularib utei placeat cui s eꝓbauit.
Siquando accesseris ad ex pugnandã ciuitatẽ. offeres ei primũ pacẽ. Sire¬

Expanded text:
quemquam professionis et contemplationis, vel spiritalis militiae arripere quemquam professionis et contemplationis, vel spiritalis militiae arripere exercitum, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescit, ne rursus infirmitVir enim duplex animo inconstans est in omnibus viis suis. Tales quippe oportet ut nec initium renovationis accipiant; quibus melius est ut in activa vita consistant quam tepide contemplationem exsequentes, majori discrimine seipsos involvant; melius est non vovere quam vovere et non reddere. Similitrit, qui plantaverit vineam, velut propagines filiorum. Non enim potest servire divinae militiae servus uxoris: nec potest assequi studium contemplationis, qui adhuc in delectatione figitur carnis. « Nemo, inquit Apostolus, militans Deo, implicet se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit.Si quando accesseris ad expugnandum civitatem, offeres ei primum pacem. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ & ñ accepit eã uadat & reuertat̃ indomũ suã ne forte mori¬
Satur in bello: & alius homo accipiat eã & c&̃. Poss̃ mouere ista qua¬
si meliore c̃di tione moriant᷑ inbello qͥiã dedicauer̃ aedisicia
sua iamq epulatis denouellis iamq duxer s̃pons as suas. quahiiq¬
ñ dum. sed qm̃ hisreb tenet̃ humañ affectus. & magni aestimant᷑
haec abo̾minib intellegendũ est adhoc ista diciinbellũ ꝓcedentib
utquis ꝗs animo histenet᷑ appareat cũ reuertit᷑: nȩꝓpt̃ hoc min
fortiter agat : dũ tim& neante moriat᷑. quã domũ dedic auerit
aut denouella sua biberit. aut sponsã suã duxerit: Nonutiq
quantũ ad feminã ꝑtin&. melius alteri nubit intacta quã uidua
est homo formidolosus & corde pauido uadat & reuertat᷑ indo¬
Homo inquit formidolosus & corde pauido ñegrediat᷑ adbellũ
uadat aereuertat᷑ indomũ suã nepauere faciat corda srłm
suqr sic̃ &x ipse timore ꝑterritus est Quib uerb̵ edoc& ñ posse

Expanded text:
uadat et redeat in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius accipiat eam. possunt mouere ista, quasi meliore condicione moriantur in bello qui iam dedicauerunt aedificia sua iamque epulati sunt de nouellis iamque duxernondum. Sed quoniam his rebus tenetur humanus affectus et magni aestimantur haec ab hominibus, intelligendum est ad hoc ista dici in bellum procedentibus, ut quisquis animo his tenetur, appareat cum revertitur, ne propter hoc minus fortiter agat, dum timet ne ante moriatur quam domum dedicaverit; aut de novella sua biberit, aut sponsam duxerit. Nam utique, quantum ad feminam pertinet, melius alteri nubit intacta quam vidua.est homo formidolosus et corde pavido? Vadat et revertatur in doiatur ad bellum, vadat et revertatur ad domum suam, ne pavere faciat corda fratrum suorum sicut et ipse timore perterritus est. Quibus verbis edocet non posse
Abbreviated transcription (Latin):
licto solent in expiationẽ & molo caustũ sẽpit̃nũ insacrificus & liba minib
eoꝵ Est adhuc & alia festiuitas cũ affligunt animas suas & homiliant sedõ
dic̃ festũ agere siuis utlecet᷑ ds suꝑte: afflige animũ tuã & himilucĩ
Ion ei ꝑmittas explere desideru sua: netc̃cedasei lastuuu euagari. sinquan¬
tũ potest fieri afflige & humiliacã Deniꝙ & paschȩ festiutas gatimeꝵ
panẽ afflicciones haberedr̃ Nec potesi quui sigere diẽ fescũ nisi affliccio
nis panẽ manducauerit: & manducauerit pascha cũ a maricudine Man¬
ducabitis enĩ inqui Tatima cũ a maritudine Uidesgꝰ qualess̃ festiuita¬
tes dĩ  Nonreti piunt dulcedinẽ corporalẽ Nichil remissũ nichil uolup¬
tuosũ dut luxurio sũ uolunt paffliccionẽ animȩ & dmaricud mẽ humi¬
lita tẽq deposcunt. Exquise humiliat ipse exaltabit̃ a puddm̃ Hȩc gͦ de¬
poscit & ꝓpitiationis dies Cũ eni afflicta fuerit amima & humiliata in

Expanded text:
piationem et holocaustum sempiternum, in sacrificiis et libaminibus eorum. Est adhuc et alia festivitas, cum affligunt animas suas, et humiliant se Deo, diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lasciviis evagari, sed, in quantum potest fieri, afflige et humilia eam. Denique et Paschae festivitas et Azymorum, panem afflictionis habere dicitur. Non potest quis agernis panem manducaverit, et manducaverit pascha cum amaritudine. « Manducabitis enim, inquit, azyma cum amaritudine. » Vides ergo quales sunt festivitates Dei. Non recipiunt dulcedinem corporalem; nihil remissum, nihil voluptuosum, aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem, humilitatemque deposcunt: quia « qui se humiliat, ipse exaltabitur » apud Deum. Hoc ergo deposcit et propitiationis dies. Cum enim afflicta fuerit anima et humiliata in
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes uł in a maritudinẽ adducentes. Et iuomodo ꝗdem
in amaritu dinẽ adducant dm̃ infideles & increduli: expositi¬
one ñ indiget. Quod aut̃ ait loquentes : ad illã partẽ trahi po¬
test ꝗa in fideles quiq & sub principe diabolo agentes loqui
norunt tantũ modo: sello quunt̃ in ania. Verbi causa: ut
poete eoꝵ utastrologi utñnulli &iam philosophoꝵ. ꝗmania loquuns̃
& uana. Fideliũ aut̃ regnũ qđ adõ ẽ. ñ insermone sedinuir¬
tute. Uolum: ergonos pacifice transire ꝑnundũ. sed hocipsũ
magis incitat principem mundi: qđ dicim Nos nolle ꝑmanere
ciũpso necmorari: necaliquid eĩ uelle c̃tingere. Inde magis
exacerbatur : inde extollit̃ & irascitur: & cõmouet nob ꝑse¬
cutiones. pericula suscitat: cruciatus intentat. Etideo dicit
congregauit iniquus seon populũ suũ: & exiit c̃fligere ad¬
uersũ isrł. Quis ẽ oñis popłs seon quẽ concitat ẽtra isrł.¬

Expanded text:
loquentes, vel amaritudinem adducentes. Et quomodo quidem loquentes, vel amaritudinem adducentes. Et quomodo quidem in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: Congregavit iniquus Seon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. Quis est omnis populus Seon, que
Abbreviated transcription (Latin):
inagrũ eĩ. neq inuineã eĩ: sed neq aquã delacueĩ pollicet᷑
se ee potaturũ. Noneni ultra disciplinȩ diabolicae nastro¬
logiȩ ñmagicȩ. ñullius omnino doetrinȩ quȩ c̃tridi pietatẽ
Aliquid doceat poculũ sumet. ł idelis enĩ habet suos funtes:
& bibit defontib isrł: bibit defuntib: salutaribus. Nonbibit
aquã delacu seon: necrelinquens sontẽ aquȩ uuȩ c̃gregat
sibi lacus c̃fractos. Sed & uia regali incessurũ seꝓfiterur. Quȩẽ
uia regalis : Illasine dubio quaedicit. Egosũ uia & ueritas & uita
Et merito regalis. Ipse est enĩ dequo ꝓphetaait. Ds̃ iuditiũ tuũ regida
Uia regali ergo incedendũ est. necdecdinandũ usquã: neq inagrũ
eius: neq inuineã eius. Idestneq in opera neq: adsensus diabolicos
declinare: ultraniens fidelium debet. Quomodo ergo uolumꝰ
fines amorreoꝵ cum pace transire: Amorrei. infideliũ ꝗs t̃
in hoc mundo pars accipi potest. Sedisti int̃p̃tant᷑ ut sup̃ diximus

Expanded text:
 neque in vineam ejus, sed neque aquam de lacu ejus pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus salutaribus. Non bibet aquam de lacu Seon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos, sed via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio, quae dicit: Ego sum via, veritas, et vita . Et merito regalis. Ipse est enim, de quo Propheta ait; Deus judicium tuum regi da . Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo, pars accipi potest. Sed isti interpretantur, ut supra diximus
Abbreviated transcription (Latin):
legis attulisse euangelicis eidoceniur exemplis: sic̃ & botrum
constat figurã saluatoris ostendere : que ad modũ incanticis
nec xp̃s sine lege: neclex sine xpo ẽẽ poterit. Her miranda
indignatio in populũ : cũ mihi quoq iratus dñs ꝓpt̃ uos dixe¬
rit nectu in gredieris illuc. sediosue silius nun ministertuus
ipse intrabit ꝓte. Hł unc exhortare & robora: & ipse t̾rã sorte

Expanded text:
legis attulisse evangelicis edocemur exemplis. Sicut et botrum legis attulisse evangelicis edocemur exemplis. Sicut et botrum constat figuram Salvatoris ostendere, quemadmodum in Canticis nec Christus sine lege, nec lex sine Christo esse poterit. « Nec miranda indignatio in populum, cum mihi quoque iratus Dominus propter vos dixerit: Nec tu ingredieipse intrabit pro te hunc exhortare et robora et ipse terram sorte
Abbreviated transcription (Latin):
deqbus dr̃ obscurent᷑ oculi eoꝵ neuideant & dorsũ illoꝵ semꝑ
incurua. Quiuero posterior ueniebat popłi gentiũ gerebat
sigurã: ꝗcredens & xp̃m̃ ante oculos habens semꝑ eũ portans
uidet : & quasi seruus dnm̃ &x discipulus magistrũ seꝗtur: sic̃ ipse
dñs ineuangelio ait. Si quis uult post me uenire.: tollat crucẽ suã
nũ sanguinis sui crucis c̃tritione ꝑsudit atq ex p̃ssũ passionis
suȩ calicẽ aeccłe ꝓpinauit. H ic est botrus quẽ mala granata
socia muneris grã secuti est nrã scilicet eccła mat̃: habens intra
se ꝑ granoꝵ numierũ multitudinẽ populoꝵ: ꝑruborẽ sanguinis
xpi signaculo coruscantẽ : habentẽ &iam intus distincta grana.
ente lacte  melle accipere ñ meruer᷑: quã ꝑsidẽ serui eĩ idest¬
Quãdulcia faucibus meis eloquiatua: suꝑmel & fauũ orimeo
Ficũ autẽ quȩcũ botro det̾ra reymissionis attuler: imaginem

Expanded text:
De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva. Qui vero posterior veniebat, populi gentium gerebat figuram, qui credens et Christum ante oculos habens, semper eum portans videt, et quasi servus dominum et discipulus magistrum sequitur, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Si quis vult post me venire, tollat crucem suam, am, et vinum sanguinis sui, crucis contritione perfudit, atque expressum passionis suae calicem Ecclesiae propinavit. Hic est botrus, quem malo granato socia muneris gratia secuta est, nostra scilicet Ecclesia mater, habens intra se per granorum numerum multitudinem populorChristi signaculo coruscantem, habentem etiam intus distincta grana, entem lac et mel accipere non meruerunt, quam per fidem servi eQuam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo . Ficum autem, quem cum botro de terra repromissionis attulerunt imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inuestigationẽ. dñt cũ specularentur. aduentũ. inquo erat
t̃ra. idẽ caro scã inqua regnũ dĩ &ubertatẽ fructuũ spitaliũ
& uitã aet̾nã consequi possent. Sed sic̃ illi desperatione ter¬
ruer̃ popłm. nededĩ ꝓmissione c̃fideret: ita & isti scribȩ &
pharisȩi suaser̃ popło iudȩoꝵ. necrederet xp̃m : ad aegyptũ
sclihuius redire cupientes: repudiantes manna fidei: quae¬
rentes ollas peccatoꝵ nigras: & cepas blas phemioꝵ pitidas.
& pepones uitioꝵ ac libidinũ corruptione marcescentes. Ille
aut̃ botrus uuae quẽ in ligno det̾ra reꝓmissionis duo aduexere
uecteres : botrus pendens eligno : utiq xp̃s exligno crucis ꝓnus¬
sus gentib det̾ra genetricis mariae scđm carnẽ t̾renae stirpis
uiscerib: effusus. Duo bauili ꝗsub onere botri illius incedebant
popłs est ut̃i : cuius prior iudaicus caecus & auersus ignarus
pendentis gr̃ae &e pressus onere suspensi: cui subicitur iudicanti

Expanded text:
erat terra, id est, terra sancta, in qua regnum Dei et ubertatem fructuum spiritalium et vitam aeternam consequi possent. Sed sicut illi desperatione terruerunt populum, ne de Dei promissione confideret, ita et isti Scribae et Pharisaei suaserunt populo Judaeorum, ne crederent Christum, ad Aegyptum saeculi hujus redire cupientes, repudiantes manna fidei, quaerentes ollas peccatorum nigras, et caepas blasphemiarum putidas, et pepones vitiorum ac libidinum corruptione marcescentes. Ille autem botrus uvae quem in ligno de terra repromissionis duo advexere vectores, botrus pendens a ligno, utique Christus ex ligno crucis promissus gentibus de terra genitricis Mariae, secundum carnem terrae stirpis visceribus effusus. Duo bajuli qui sub onere botri illius incedebant, populus uterque est: cujus prior Judaicus, caecus et adversus, ignarus pendentis gratiae, et pressus onere suspensi, cui subjicitur judicanti.
Abbreviated transcription (Latin):
titudine populoꝵ. Nec enim gens iudeoꝵ numero iuncebat
alias gentes. aut potentia excellebat. sed progatiua patrũ
diuina dignatio eos ex altabat: sic̃ idẽ moyses in subsequen¬
tibus testatur dicens. Honquia cunctas gentes numero
uincebatis uobis iunctus est dñs x elegit uos cũ omnib: sitis
populis pauciores. sel quia dilexit dñs uos & custodiuit iu¬

Expanded text:
titudine populorum. Nec enim gens Judaeorum numero vincebat titudine populorum. Nec enim gens Judaeorum numero vincebat alias gentes, aut potentia excellebat: sed praerogativa patrum divina dignatio eos exaltabat, sicut idem Moyses in subsequensunt super terram non quia cunctas gentes numero vincebatis vobis iunctus est Dominus et elegit vos cum omnibus sitis populis pauciores sed quia dilexit vos Dominus et custodivit iu
Abbreviated transcription (Latin):
adrectã doctrinã ex inuentionib prauis uetat . & dehis quae
scđm ueritatẽ rectȩ fidei ꝓlatas̃ auferre aliquid ꝓhibet.
lia enĩ regia incedendũ est. Hec lic& siue addexterã siue ad
sinistrã alicui declinare: ꝗa ñ habebit in sontẽ dñs ꝗ deserit
uiam rectã & declinat insemitas prauas. Rectȩ enĩs̃ uiae dñ :
x iusti ambulant in eis. Talequid in a pocalipsi iohannis le¬
gimus. Beatus inquit ꝗcustodit uerba ꝓphetiae librihuius.¬
& paulo post: contestor ait ego omni audienti uerba ꝓphetiae¬
libri huuis. siquis apposuerit adhaec: adponat ds̃ suꝑ illũ
plagas scriptas in libro isto. Etsiquis deminuerit de uerbis
ꝓphetiae huius libri: auferet ds̃ partẽ eius delibro uitȩ &
deciuitate scã & dehis quaescriptas in libroisto. Haec est enim
urã sapientia & intellectus corã populis: ut audientes uniũsa
p̃cepta haecdicant. En populus sapiens & intellegens. gens

Expanded text:
ad rectam doctrinam ex inventionibus pravis vetat, et de his quae ad rectam doctrinam ex inventionibus pravis vetat, et de his quae secundum veritatem rectae fidei prolata sunt avertere aliquid prohibet. Via enim regia incedendum est: nec licet sive ad dexteram sive ad sinistram alicui declinare, quia non habebit insontem Dominus, qui deserit viam rectam, et declinat in semitas pravas. Recte enim sunt viae Domini, et justi ambulant in eis. Tale quid et in Apocalypsi Joannis legimus, « Beatus, inquit, qui custodit verba prophetiae hujus libri . » Et paulo post: Contestor, aitlibri huius si quis adposuerit ad haec adponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae huide civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto. Haec est enim vera sapientia et intellectus coram populis, ut audientes universa praecepta haec, dicant: « En populus sapiens et intelligens, gens
Abbreviated transcription (Latin):
conparatus est iumitis insipientib & similis factus ẽ his ꝓquib
hereilitatẽ suã extraiordanis fluenta ꝑcepit. & aterra sescã
fecit alienũ. Ile ergo popłs accepit hereditatẽ ꝑ moysen ac¬
cepit trã duorũ regũ tantũ modo: ñ enim amplius potuit
moyses int̃ficere nisi duos reges: quoꝵ trã diuideret populis:
multa animalia multaq perora habentibus. Illis uero ꝗior¬
danen transeunt hiesus diuidit t̾rã: quã uis habeant & iam
ipsi animalia habeant perora ñ tamen tanta quae eos exclu¬
dant neiordanen transeant. sed eiũpsis mulierib & cũ in fan¬
tibus suis c̃tendunt transire iordanen: & ad patrũ ꝑuenire
ut faciens ea uiuas : & ingrediens possideas trã quã dns̃ ds̃
patrũ ur̃oꝵ : daturus estuobis. Non addetis ad uerbũ qđ
uob loquor: neq auferetis exeo. Custodite mandata dñi
dĩ ur̃i quae ego p̃cipio uob̵ & c&̃. Doc& normã ȩquitatis: &
oninẽ heresim hac sententia ꝑcutit : ꝗa addere quid aliunde

Expanded text:
st jumentis insipientibus, similis factus est his ; pro quibus haereditatem suam extra Jordanis fluenta percepit, et a terra se sancta fecit alienum. Ille ergo populus accepit haereditatem per Moysen; accepit terram duorum regum tantummodo. Non enim amplius potuit Moyses interficere nisi duos reges, quorum terram divideret populis, multa animalia multaque pecora habentibus. Illis vero qui Jordanem transeunt Jesus dividit terram: quamvis habeant etiam ipsi animalia, habeant pecora, non tamen tanta quae eos excludant ne Jordanem transeant. Sed cum ipsis et mulieribus, et cum infantibus suis contendunt transire Jordanem, et ad patrum pervenire ut faciens ea, vivas, et ingrediens possideas terram quam Dominus Deus patrum vestrorum daturus est vobis. Non addetis ad verbum quod vobis loquor, neque auferetis ex eo. Custodite mandata Domini Dei vestri, quae ego praecipio vobis, etc. » Docet normam aequitatis, et omnem haeresim hac sententia percutit: quia addere quid aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
& istrs qus ennerunt : Cgodesttuti & soli &istiubi erant : Porro
qđ int̃ p̃tatũ :÷ silios seridoris: ad illũ sensũ resfert qđ timore supplici

Expanded text:
et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola, et isti ubi erant? Porro et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola, et isti ubi erant? Porro quod vertimus filios stridoris, ad illum sensum refer quod timore supplici
Abbreviated transcription (Latin):
ut festino gradu ꝑgam ad magistros: &eoꝵteram limina & pͣcepta
uircucũ ac misteria scriptaraꝵ uincula putem̃ aet̃na iuxa illud qđ
inesaia dr̃. Et sabamn uin sublimes adte transibt̃ & tuier̃. Postte ambu¬
triae legimꝰ: uinculũ inminibeiꝰ Etex ꝑsonadñi dicentis Dis rũpamꝰ
uincula coꝵ &ꝓiciam̃ a nob̵ iugũ ipsoꝵ Etalibi laqueu c̃gritus: &
fuerit c̃ligat᷑ dicet sinis tra ei sub capite meo. & dextraei cõplestet᷑me¬
dens ad septimũ usq ꝑuenias uice simꝰ oc̃tauus numer̃ efficitur
dño filios aretũ. Iuȩx tanta netessitas quȩ nolentib in ponat᷑: Cũ
diuinis scripturis sueris crudit̾. & legeseaꝵ ac testimonia sciens ue¬
ritatis : c̃ tendenscũ aduersariis ligabis eos & uinctos duces in capti¬
uitatẽ : & de hostib quondĩ atq captiuis liberoffacies ut repen¬
te dicas cũ syon ego sterilis a ñ parions. trans migrata acaptiuata

Expanded text:
ut festino gradu pergamus ad magistros et eorum teramus limina et praecepta ut festino gradu pergamus ad magistros et eorum teramus limina et praecepta uirtutum ac mysteria scripturarum uincula putemus aeterna iuxta illud, quod in Esaia dicitur: et Sabaim, uiri sublimes, ad te transibunt et tui erunt; post te ambutrice legimus: u i nculum in manibus eius et ex persona domini dicentis: disrumpamus uincula eorum et proiciamus a nobis iugum ipsorum et alibi: laqueus contritus est et fuerit conligatus, dicet: sinistra eius sub capite meo et dextera eius complectetdens ad septimum usque peruenias, uicesimus octauus numerus efficiturdomino filios arietum. quae est tanta necessitas, quae noldivinis Scripturis fueris eruditus, et leges earum ac testimonia scietis veritatis, contendens cum adversariis, ligabis eos, et vinctos duces in captivitatem; et de hostibus quondam atque captivis liberos Dei facies, ut repente dicas cum Sion: Ego sterilis et non pariens, transmigrata et captiva,
Abbreviated transcription (Latin):
diniacur: Onde egressi fixere tentoria in metchi Nicema quintaman¬
sio uerait̃ indulcedinẽ Ascendisti in exclsũ : ad miratꝰesuurtutũ choros
timuistirunã Abegisti insidiatores: dulasce  añ fruct laboris inse¬
qͥt̃ & inmorẽ litteraꝵ radicũ admaricudinẽ pomoꝵꝵ suanitas c̃pen¬
sauit. Ctdicis quã dulcia faucib meis cloqiua tua suꝑ mel orimeo
Sponsit tibi dudies concinentẽ. Mel distillent labia cua soror mea fpon¬
sius ducs& uł pes que ex t̃muinine uineas c̃ligauerit. le onẽq int̃¬
fecerat rugientẽ: fauũ inuemt more mortuiꝰ Et dem& chi castra meta¬
tis in esmona Vice suna sexta mansio in lingua nr̃a festinationẽ sonit
uxta illud qđ in psal mo soribit̃. Uenient legaai exsgipto ꝓlegatis in
ebrreo festinantes legim Vt pͥqua dulces frucł laboris messucrimus
ñ sim quiete c̃t enci &onio Etrursũ adulceriora ꝓperantes: obliuis¬

Expanded text:
di nititur. Unde egressi fixere tentoria in Methea. Vicesima quinta mandi nititur. Unde egressi fixere tentoria in Methea. Vicesima quinta mansio vertitur in dulcedinem. Ascendisti in excelsum, admiratus es virtutum choros, timuisti ruinaquitur: et in morem litterarum, radicum amaritudinem, pomorum suavitas compensabit, et dices: « Quam dulcia faucSponsumque tibi audies concinentem: Mel distillant labia tua, soror mea sponsuis aves, et vulpes quae exterminant vineas colligaverat, leonemque interfecerat rugientem, favum invenit in ore mortui. Et de Methea castrametati sunt in Hesmona. Vicesima sexta mansio in lingua nostra festinationem sonat. iuxta illud, quod in psalmo scribitur: uenient legati ex Aegypto. pro legatis in Hebraeo \'festinantes\' legimus, ut, postquam dulces fructus laboris messuerimus, non simus quiete contenti et otio et rursum ad ulteriora properantes obliuis
Abbreviated transcription (Latin):
retur Nunc uero cũ aspiratio duplex in extrema sit sẏllaba: er¬
roris causa manifesta ÷ Hoceodẽ uocibulo aisdẽ lit teris scriptũ in¬
uenio pagẽ habraã qui insa p̃ dicto a pocripho genescos uolumine ab¬
actis cortuis quihominũ frum̃ta uastabant abactoris uł depulsoris sorti¬
tus ÷ nomen ltaq & nos umitem᷑ thare auolucres cęli quȩ iuxta
uiã satũ triticũ deuorare festinant solliciti ꝓhibemus Nã & abra¬
am patri droha in typo ifrłis hostiarũ diusit mẽbra sacrificu quȩ
a uolugrib ñ sinit deuorari. Ctc̃ tẽ p̃torẽ ocilũ effodiunt coriui
dec̃ uallib Uer̃ quȩ moyses & hclias duc̃ ethopissa & a cor uis pascita
Si habueris pluorẽ: sollicitus eris. Si sollicitus sueris leo incaulasoniũ
tuarũ introire nom poterit Quodduel ad p̃positos exclȩsiarũ adcusto¬
diã refert animȩ cuȩ ad quã diabolus ꝑdiuersauitioꝵ foramini ingre¬

Expanded text:
retur. Nunc vero cum aspiratio duplex in extrema sit syllaba, erretur. Nunc vero cum aspiratio duplex in extrema sit syllaba, erroris causa manifesta est. Hoc eodem vocabulo et eisdem litteris scriptum invenio patrem Abraham, qui in supradicto apocrypho Geneseos volumine, abactis cortus est nomen. itaque et nos imitemur Thare et uolucres caeli, quae iuxta uiam satum triticum deuorare festinant, solliciti prohibeamus. nam et Abraham patriarches in typo Israhelis hostiarum diuisit membra sacrificiaque a uolucribus non sinit deuorari; et contemptorem oculum effodiunt corui de conuallibus; uerusque Moyses et Helias ducit Aethiopissam et a coruis pascitur. si habueris pauorem, sollicitus eris; si sollicitus fueris, leo in caulas ouium tuarum introire non poterit. quod uel ad praepositos ecclesiarum uel ad custodiam refer animae tu
Abbreviated transcription (Latin):
ma scda mansio in cet̾us uertit̃. In hac enĩ consis tit multi tudo creden¬
tium etclesia primiduoꝵ uirtutũ om̃ium consonantiã Tunc uͦ possu
bimor. Uenisti adexclȩsiã : ascendistiadmontẽ pulcherrimũ stupo¬
re& miraculo xpĩ magnitudinẽ c̃fiteris. Vide sibi mult&s uirtuds
tuȩ socios Nolialtũ sapere. sedamẽ Vñs enĩ superbis resisat. hu¬
milib aut̃ dat gram̃ Et qui se ex altat. uideat nocadat. Potentes po¬
tenter torm̃ta pacientur limor uirtutũ custos & securitas ad la psũ
faalis. Vnde & in quodĩ psalmo postqaã ꝓ pħa dixerat. dns regit me
anichil mili decrit inlocũ pascue ibime collocauit. iungit tmorẽ qui¬
cus tos÷ be atitudinis & infert : urga tua & bacułꝰ tuũ ipsame c̃solatas
Ett sensus Dñ torm̃ta formido serutui gram quã acce perã Dechiat
cistra metatis inthare. Uice sima quarta mansio quã non nulli uer¬
tunt in malitiã ł in pasturã. Neterrarent si ꝑcun. litterã scribe¬

Expanded text:
ma secunda mansio in \'coetus\' uertitur. in hac enim consistit multitudo credentium, ecclesia primitiuorum, uirtutum omnium. consonantia. tunc uere possbimur. uenisti ad ecclesiam, ascendisti ad montem pulcherrimum, stupore et miraculo Christi magnitudinem confiteris, . uides ibi multos uirtutis tuae socios: noli altum sapere, sed time. dominus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam et, qui se exaltat, uideat, ne cadat. potentes potenter tormenta patientur. timor uirtutum custos est, securitas ad lapsum facilis. unde et in quodam psalmo, postquam propheta dixerat: dominus regit me et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me conlocauit, iungit timorecustos beatitudinis est et infert: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt. Et est sensus: Dum tormenta formido, servavi gratiam quam acceperam, De Thahath castrametati sunt in Thare. Vicesima quarta mansio: quam nonnulli vertunt in malitiam vel in pasturam. Nec errarent, si per ain litteram scribe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utpassibilis & iracundiȩ uitio subiacens ostendat̃ diuina
uatura. sedut ꝑhaec & mosei caritas quã erga popłm habebat.
& dĩ bonitas quae supra ominẽ m̃tẽ est in notesceret. Mystice
aut̃ duodecim exploratores missi ad explorandã t̃rã uberẽ
ꝗterruer̃ popłm necrederent posse accipere t̃rã adũo re¬
ꝓmissã : scribarũ & phariseoꝵ p̃tuler̃ inditiũ. Sic̃ enĩ illi
ꝑ moysen missis. ut soli foecunditatẽ sollicita c̃sideratione

Expanded text:
non ut passibilis et iracundiae vitio subjacens ostendatur divina non ut passibilis et iracundiae vitio subjacens ostendatur divina natura, sed ut per haec et Moysi charitas quam erga populum habebat, et Dei bonitas, quae superat omnem mentem, innotesceret. Mystice mus. Exploratores missi ad explorandam terram uberem, qui terruerunt populum ne crederent posse accipere terram a Domino repromissam, Scribarum et Pharisaeorum praetulerunt indicium. Sicut enim illi per Moysen mi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dĩnrĩ mnurmurastis in tab naculis ur̃is. atq dixistis. Odit
nos dñs : & id circo eduxit nos det̾ra egypti ut traderet nos uiman
amorrei atq deleret &. reł. Duodetun missis̃ inspectatores
exfiliis isrł ad c̃siderandã t̃rã quae eis suerat rȩꝓmissa : hiq
post quadraginta dies regressi diuersa renuntiant. Namix.
ex his in desperationẽ mittunt popłm. ita ut uellent ab iecto
moyse eligere aliũ decẽ & reuerti in egyptũ. Alii uero duo
bona nunciant & coortant᷑ populũ ꝑmanere infide : dicentes.
Sidiligit nos dñs uitroduc& nos ad t̾rã hanc. Sed popłs infide
litatis desperatione p̃ceps agit᷑: & ad lapid andos eos ꝗbona
nuntiant ꝓsilit. Maiestas uero dnĩ ꝓtegit eos in nubibus.
Et dixit dñs ad moysen ꝑeriam eos morte & interimã eos
& faciamte & doniũ patristui innationẽ magnã & multã
magis quã haecest. Fit ergo haectanta cõminatio ad nõ:

Expanded text:
Domini Dei nostri, murmurastis in tabernaculis vestris atque dixistis: Odit Domini Dei nostri, murmurastis in tabernaculis vestris atque dixistis: Odit nos Dominus; et idcirco eduxit nos de terra Aegypti, ut traderet nos in manus Amorrhaei, atque deleret, et reliqua » Duodecim missi sunt inspectatex filiis Israel, ad considerandam terram, quae eis fuerat repromissa. Hi quoque post quadraginta dies regressi, diversa renuntiant. Nam ex his in desperationem mittunt populum, ita ut velint abjecto Moyse, eligere alium ducem, et reverti in Aegyptum; alii vero duo bona nuntiant, et cohortantur populum permanere in fide dicentes: Si diligit nos Deus, introducet nos in terram handos eos qui bona nuntiant prosilit. Majestas vero Domini protegit eos in nubibus, et dixit Dominus ad Moysen: « Feriam eos morte et interimam eos; et faciam te et domum patris tui in gentem magnam et multam, magis quam haec est . » Fit haec tanta comminatio a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
animũ dõ qd iam modo uacare : quo fit tanto plenior
quanto insuꝑna atq aet̾na liberius extendit᷑. Et acces¬
sistis adme om̃s ati dixxistis. Mittamus uiros ꝗ c̃side¬
rent t̾rã & renuntient ꝑ quod iter debeamꝰ ascendere
& adquas eiuutates ꝑgere. Cumq mihi sermo placuiss et
numeroꝵ scriptũ est: qđ dñs admoysen dixerit ut mitteret
uiros ꝗ c̃siderarent t̃rã chanaan. Sedlic& diuersa uideantur
interse ee qđ hic inde utero nomio & illud qđ inlibro numeroꝵ
suꝑ hac rescriptũ legit᷑ : sensus tam̃ facilis est: utintelleganiꝰ
popłm ad moy sen primũ locutũ ee de exploratoribus mittendis
& sic moyses addñ c̃sultũ causã referens p̃ceptũ ab eo acceperit:
quatinꝰ mitteret uiros ꝗexplorarent t̾rã cͥanaan. Quicũ per¬
rexissent & ascendissent inmontana: uener usq ad uallẽ botri
Et considerata t̾ra: sunĩtes defructib ei utostenderent uberta

Expanded text:
animum, Deo quodammodo vacuari, quo fit tanto plenior, animum, Deo quodammodo vacuari, quo fit tanto plenior, quanto in superna atque aeterna liberius extenditur. sistis ad me omnes atque dixistis: Mittamus viros qui considerent terram, et renuntient per quod iter debeamus ascendere, et ad quas civitates pergere. Cumque mihi sermo placuisset, Numerorum scriptum est quod Dominus ad Moysen dixerit ut mitterent viros qui considerarent terram Chanaan. Sed licet diversa videantur inter se esse quod hic in Deuteronomio, et illud quod in libro Numerorum super hac re scriptum legitur, sensus tamen facilis est ut intelligamus populum ad Moysen primum esse locutum de exploratibus mittendis, et sic Moyses ad Domini consilium causam referens, praeceptum ab eo acceperit, quatenus mitteret viros qui explorarent terram Chanaan. « Qui cum perrexissent et ascendissent in montana, venerunt usque ad vallem Botri. Et considerata terra, sumentes de fructibus ejus, ut ostenderent ubertat
Abbreviated transcription (Latin):
Deac subdiuisione potestatũ in exodo antequã admontẽ
sinai ꝑuenirent israhelite scriptũ est. & qđ iethro sacer
madian cognatus moysi ipsi hoc inc̃siliũ dederit
narratur. Vnde quęri potest quomodo haer sibi c̃ueni¬
ant : tã modo quã&iam tempore. Quod sic solui posse
reor : ut hoc qđ hic scriptũ est dixisse moysen in illo tem¬
pore adpopulũ ñ possũ solus sustinere uos. ñ illud tẽpus
exprimatꝰ de oreb ꝓfici scebant̃. sed totũ tempus quo ꝓ¬
fecti deegypto insolitudine morabant᷑. & morsen ñ ex
sua inuentione sed cognati sui c̃silio accepto popło ꝑsua¬
serit: quae hicse ad serit illis ꝑ suasisse. Vnde c̃siderari
oportet quãsit obseruandũ qđ alibi scriptura dic̃ fili
ne inmultis sint actus tui: satis & hi c apparet. Deinde
uerba iethro dantis c̃siliũ morsi c̃siderandas : dic̃ enĩ.
Nunc itaq audime & consiliũ dabo tibi: & erit ds̃ tecum
Vbi mihi uidet̃ signifi care minus intentũ humanis actionib

Expanded text:
 subdivisione potestatum in Exodo antequam ad montem Sinai pervenirent Israelitae scriptum est, et quod Jethro sacerdos Madian cognatus Moysi ipsi hoc in consilium dederit narratur. Unde quaeri potest quomodo sibi conveniant, tam modo quam etiam tempore. Quod sic solvi posse reor: ut hoc quod hic scriptum est dixisse Moysen in illo tempore ad populum, « Non possum solus sustinere vos, » non illud tempus exprimat quo de Choreb proficiscebantur, sed totum tempus quo profecti de Aegypto in solitudine morabantur; et Moysen non ex sua inventione, sed cognati sui consilio accepto, populo persuaserit quae hic asserit illis persuasisse. Unde considerari oportet, quam sit observandum, quod ait Scriptura: « Fili, ne in multis sint actus tui, satis et hic apparet . » Deinde verba Jethro dantis consilium Moysi, consideranda sunt. Dicit enim: « Nunc itaque audi me, et consilium dabo tibi, et Deus Ubi mihi videtur significari, nimis intentum humanis actionibus
Abbreviated transcription (Latin):
apiens humilics terpsũ usq Ad mortẽ. Est gaulon infinib manasse
que int̃ p̃tat᷑ uola ptatio : ut cumeminenis tibi inalicio & cinereeẽ uolutan¬
dũ. Et hoc infinib manes se quȩ in t̃ p̃tat᷑ obliuo: utobliuiscaris eaquȩ
ante gessisti & in pͥorate extendoas Hicg̃ in hibita ut ꝑ angustias mor¬
tis & uolutationis irĩ ꝑsetu toris euadis &spẽ salutis inuonas Tũ deinde
in his si aliquid utilit̃ egeris etiã ad cades int̃ra rȩꝓmissionis que ÷̃ inga¬
lilea pocers ꝑuemre quȩ int̃ pͣtat᷑ scã Uttu cũ intribulatione op̃cor¬
ruptionis abieters. etiã adscam̃ tibiȩcłom tribuat᷑ actess: ut in nep¬
talim sorte quidr̃ uitis remssa desariñtodominia sanguinis participi¬
remerearis. Snec ebrom tib aꝗdit claudit̃ quȩ in t̃p̃tat᷑ c̃iunccio siue
c̃iugiũ Reuer cet᷑ eñ anima cui aduruĩ saũ de ads pm̃dĩ a quo

Expanded text:
finibus Manasse, quae interpretatur volutatio; ut tu memineris tibi in cilicio et cinere esse volutandum; et hoc in finibus Manasse, qui interpretatur oblivio, ut obliviscaris ea quae ante gessisti, et in priora te extendas. Hic ergo inhabita, ut per angustias mortis et volutationis, iram persecutoris evadas, et spem salutis invenias. Tum deinde in his si aliquid utiliter egeris, etiam ad Cades in terra repromissionis quae est in Galilaea, poteris pervenire: quae interpretatur sancta; ut tu cum in tribulatione opus corruptionis abjeceris, etiam ad sanctam tibi Ecclesiam tribuatur accessus: ut in Nephthalim sorte, qui dicitur vitis remissa, de sacramento Dominici sanguinis participare merearis. Sed nec Hebron tibi aditus clauditur, quae interpretatur conjunctio, sive conjugium. Revertetur enim anima tua ad
Abbreviated transcription (Latin):
si de hebrona castra metatis ina fiongiber Trice sima scłi mansior inafi¬
& uiiͦ c̃ tinet mansiones quȩ de scripte incathalogo. in su penore itinere
ua mansio nonc gicesima t̃catẽ dicat᷑. Sed siendũ qđ pnor ꝑsa mechlit¬
datũ: liludq qđ iungit᷑ cades ñ ut pleriq estomant scã dhr̃ s mutata siue
trans lataꝰ Legi m̃ ingenesi uixta ebraicã uerititẽ ubi uidis meretriaẽ pu¬

Expanded text:
i de Hebrona, castra metati sunt in Asion-Gaber . Tricesima secunda Mansio ran decem, et octo continet mansiones, quae descriptae in catalogo in superiore itinere ua mansio nunc tricesima tertia esse dicatur. - sed sciendum, quod prior per samech litd mutata sive translata. Legimus in Genesi, juxta Hebraicam veritatem, ubi Judas meretricem pu
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ moreret᷑ in manu ꝓximi effusũ sanguinẽ iuindicare cupientis
donec staret anit popłm ex positurꝰ causĩ suã. Eite habessexre¬
sugi cintates Iuas siplacet ingredere : acsi fortȩ ꝓsct  entu pec¬
catoꝵ illas quȩs̃ in t̃rare ꝓmissioms hoc ÷ mn ȩccła inerare ñõudos
estbosor artaior dinen isolrtudne quȩ int̃ pͣtut᷑ angustia idi
cellala monasteru parua ł malica: & optimetib c̃uenet qđ de
SEst & ramoth de sorte gad quȩ int̃ pͣtat᷑ exadsa mors ł uifio
mortis Uere enĩ excelsa mors pęnitentia eẽ dicenda ÷ : cũ mor aficatis
mẽ bris deducat᷑ homo Ad ex celsa gloꝵ: unde suerat ante dilaps. si ue
uixta ista humilẽ mortẽ quȩ generalit̃ om̃i carmi imminet illa adõpa¬
rationẽ eĩ rationabilit̃ excel sa nominat᷑ :  multũ nobilũ ꝑpȩnicera¬

Expanded text:
nu proximi, effusum sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante populum expositurus causam suam. » Ecce habes sex refugii civitates, quas, si placet, ingredere; ac si forte pro scientia peccatorum illas quae sunt in terra repromissionis, hoc est in Ecclesia, intrare non audeas, est Bosor circa Jordanem in solitudine, quae interpretatur angustia, id est, cellula monasterii parva vel modica: et optime tibi conveniet, quod de Est et Ramoth de sorte Gad, quae interpretatur excelsa mors, vel visio mortis. Vere enim excelsa mors poenitentia esse dicenda est, cum mortificatis membris deducatur homo ad excelsa coelorum, unde fuerat ante delapsus. Sive juxta istam humilem mortem, quae generaliter omni carni imminet, illa ad comparationem ejus rationabiliter excelsa nominatur, quia multo nobilius est per
Abbreviated transcription (Latin):
te decoris ÷ constituta Dequa & quartidecimi psabmi principiũ sonat Dnẽ
quis habitabit in tab̾ naculotuo. Aut quis re quiescet inmonte scõ tuo Ande
quid ꝓsint frena. aintis nosrecrahunt: in troducunt ad uirtutũ hãꝵ
& inxpõ monte pulcherrimo habitare faciant Iste iuxta danil lapis
excis demonte sine manib creuit inmontẽ magnũ. &impleuit onnẽ t̃rã
Iste iuxta ieze chieł uulnerauit principẽ txri Adistũ me saia & michea
pepłi c̃fluont dicentes. Uenite ascendam̃ in montẽ dnĩ: & idomũ di utob
& adnuntiuabit nobis uiassuis. & ambulabitis in semitis eius Egressi demoncae
cher ordo ꝓfecꝰbuũ quã egregia textura credentiũ: Postop laceris infrentm
pꝰfrenos in ȩcda introducim̃ phabita tionẽ ȩccłȩ ad xpm̃ montẽ ascendi¬

Expanded text:
te decoris est constituta. De qua et quarti decimi psalmi principium sonat: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo aut quis requiescet in monte sancto tuo? uide, quid prosint frena: a uitiis nos retrahunt, introducunt ad uirtutum choros et in Christo, monte pulcherrimo, habitare faciunt. iste iuxta Danihel lapis excisus de monte sine manibus creuit in montem magnum et inpleuit omnem terram; iste iuxta Ezechiel uulnerauit principem Tyri; ad is turn in Esaia et Michea populi confluunt dicentes: uenite, ascendamus in montem domini et ad domum dei Iacob; et adnuntiabit nobis uias suas et ambulabimus in se-mitis eius. Et profecti de monte cher ordo profectuum, quam egregia textura credentium. Post opus lateris infrenamur, post frenos in Ecclesiam introducimur, post habitationem Ecclesiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
mremertat᷑ : Quisi ta bcatꝰ erit cui sors iberłm ueniet ut sitibi ubitẽ¬
plũ di: imno & tpsesit dĩ tt̃plũ : Iuisi tabeat: utibi diesfestos agatu
ubi altare diumũ ꝑperuisignb adolet᷑  Itusitabea t̾: quisa crificiũ siuũ
& incensũ suaui tatis sup̃ illũ ignẽ ponat deꝰ diaebat salua corignẽ ueni
mittert: uificabeatꝰ ÷ quibi s ẽꝑagat pascha in loco quẽ elagent dns
ds̃ suiu: Ibi pente cos tes diẽ gerat & festiuutatẽ ꝓpicutionis & tabna¬

Expanded text:
nire mereatur? Quis ita beatus erit, cujus sors Jerusalem veniet, ut sit ibi ubi templum Dei est, imo et ipse sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum eatus est, qui ibi semper agat Pascha in loco quem elegerit Dominus Deus suus, ibi Pentecostes diem gerat, et festivitatem repropitiationis et taberna
Abbreviated transcription (Latin):
lator c̃tra idolatras agit: & maxime c̃tra hereticos. p̃cipiens
unicuiq fideliũ utcaueat ade ceptionib gentiliũ atq a seduc¬
tionib hereticoꝵ: obseruetq se acseparet a talibus : memor do¬
minici p̃cepti quoait. Sioculus tuus scandali ⁊ ecte: erue eũ
& ꝓice abste. Etsimanus tua uł pestuus scandali Tentte: ab¬
scide ea &xꝓice abste. Expedit enĩ tibi utpereat unũ mẽ broꝵ¬

Expanded text:
lator contra idololatras agit, et maxime contra haereticos, praecipiens lator contra idololatras agit, et maxime contra haereticos, praecipiens unicuique fidelium ut caveat a deceptionibus gentilium, atque seductionibus haereticorum observet, et ut se separet a talibus, memor Dominici praecepti quo ait: « Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Et si manus tua vel pes tuus scandalizat te, abscide eum et projice abs te. Expedit enim tibi ut pereat unum me
Abbreviated transcription (Latin):
habetur. Siaut̃ surrexerit inte ꝓpheta seu somniator
somnians & dederit sibi signũ uł ꝓdigiũ & uenerit signũ siue
ꝓdigiũ qđ locutus ẽ ad tedicens. eanius & seruiamꝰ diis alienis
quos nescitis: naudietis uerba ꝓpherȩ illius uł soniniantis som¬
latini ñita posuer̃ scire andiligatis: sedut sciat andiligatis:
quãuis eadẽ sententia uideat᷑. Verũ tam̃ illud qđ dic tũ est
scire : facilius adillos refertur. ut sic accipiamꝰ tẽptat uos
scire acsidiceret᷑ tẽptando uos faciat scire. Ubi sane in¬
tellegi uoluit & iam illa quaeadiuinantib ñ scđm dm̃ dicunt̃:
siacciderint quae dicunt᷑. ñ accipienda sicut fiant qua e p̃cipi¬
unturabeis aut colant quae colunt᷑ abeis. Mer p̃tersu ã pote¬
statẽ ds ostendit cẽqđ ista c̃tingunt. sealqͥsi quereret᷑ curea ꝑ mit
utrũ eã habeant erga dm̃ suũ cognoscendã uero ab ipsis potius quã
ab illo ꝗscit omã ante quã fiant. Pertotũ enĩ istud capitulũ legis¬

Expanded text:
et 3. Si autem surrexit in te propheta, seu somniator somnians, et dederit tibi signum vel prodigium, et venerit signum sive prodigium quod locutus est ad te, dicens, Eamus, et serviamus diis aliis, quos nescitis: non audietis verba prophetae illius, vel somniantis somlatini non ita posuerunt, scire an diligatis; sed, ut sciat an diligatis. Quamvis eadem sententia videatur: verumtamen illud quod dictum est, scire, facilius ad illos refertur; ut sic accipiamus, tentat vos scire, ac si diceretur, tentando vos facit scire. Ubi sane intelligi voluit, etiam illa quae a divinantibus non secundum Deum dicuntur, si acciderint quae dicuntur, non accipienda sic, ut fiant quae praecipiuntur ab eis, aut colantur quae coluntur ab eis. Nec praeter suam potstatem Deus ostendit esse quod ista contingunt: sed quasi tionem, utrum eam habeant erga Deum suum. Cognoscendam vero ab ipsis potius quam ab illo, qui scit omnia antequam fiant. Per totum enim istud capitulum, legis
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃tant᷑ adculpã fit quippe mira exigenab meritis dispositionis
int̃nȩ mensura. ut xillidũ bonũ aliquod agunt qđ tam̃ ñ ꝑficiunt.
fsuꝑbȩ int̃ ipsa quȩ etiã plenissime ꝑpetrant mala confidant: &isti

Expanded text:
tentantur ad culpam. Fit quippe mira, exigentibus meritis, dispositionis tentantur ad culpam. Fit quippe mira, exigentibus meritis, dispositionis internae mensura, ut et illi dum bonum aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa qu
Abbreviated transcription (Latin):
qrimis in oratione ꝑcipiunt s cũ p̾orationis tẽpora coꝵ m̃tẽ suꝑbu
pulsauerit. ilico in fastu elationis in tume scunt. Cũ aiuritia instigat
mox ꝑincendia aiude cogitationis exestuant. Cõ lux uru tẽp̃ta¬
uertt: in licitis ꝓtiñꝰ desiderus anbelant Cũiras tuaserit. moxmin¬
suctudinẽ m̃cis. flãma in saniȩ cre mat. Vt gͦ dixim & fletꝰ in p̃ce
ꝑapiunt : & tam̃ expletis p̃cib cũ iuitioꝵ suggestione puls anuir
ne quaquã ꝓe t̃ niregni desiderio se fleusse meminer̃. Quod apte baliã
dese innotuit: quiui stoꝵ cabnacula conspiciensait Morut Anima
mea morte iustoꝵ: &e fiant nouisfsimamea hoꝵ similu Sedcũ cõpemccionis
tẽ p̃ abscessit: conra coꝵ uitã quibi se similẽ fieri etã moriendo popose¬
rat. consiliũ p̃buit Cetũ occasionẽ de ouaritiarꝙꝓ perit. ilico oblitus est qͥc¬
rũq mali inutilit̃ conpungunt᷑ aduistitiã sic̃ plerũq boni imoxȩ

Expanded text:
crymas in oratione percipiunt, sed cum post orationis tempora eorum mentem superbia pulsaverit, illico in fastu elationis intumescunt. Cum avaritia instigat, mox per incendia avidae cogitationes exaestuant. Cum luxuria tentaverit, in illicitis protinus desideriis anfletus in prece percipiunt, et tamen expletis precibus cum vitiorum suggestione pulsantur, nequaquam pro aeterni regni desiderio se flevisse meminerunt. Quod aperte Balaam de se innotuit, qui justorum tabernacula conspiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia. Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit. Et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus qutique plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie
Abbreviated transcription (Latin):
& priores & ascende adme inmontẽ. & scribã in tabulis uerba
quȩ erant in tabulis priorib quastu c̃truusti. Excepto itaq
libro deutero nomi quȩ stionẽ istã &iam solus lib̵ exodi c̃tinet
quomodo dixerit dĩ in scribã intabulis uerba quȩ erant intabu¬
lis prioribus: cũ paulo post legit᷑: seribe tibi uerba haer & enim¬

Expanded text:
s et ascende ad me in montem. et scribam in tabulis uerba quae erant in tabulis prioribus, quas tu contriuisti. excepto itaque libro Deuteronomii quaestionem istam etiam solus liber Exodi continet, quomodo dixerit deus: et scribam in tabulis uerba quae erant in tabulis prioribus, cu