comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat uapor Dant gͥ ccci locum ut posset ꝓ¬
cedere: et admitti ad uirum dei semine¬
cis pueribaiulus: et attonita multitudo.
tam miserabilis casus p̃stolabat᷑ euentũ:
Ingssusgͥ ad iur um dei homo est. et pue¬
rum stupidum nec aliquid sentientem:
ante pedes alħis exposuit. et ait Pueriste
dñe nat̃. quem ante tuos posui pedes: iam
aianum a demonio acerrime uexatꝰ ẽ
Et quotiens uel eccłiam ingreditur. uelsa¬
lib exoreiratis asꝑgit᷑. uel signum ei crucis
imponit᷑: uel euangeliũ audire compel¬
litur. uel diuinis interest sacram̃tis. offen¬
ditur haltror diabolus: et torquet᷑ atro¬
cius. Dumo modo cum cet̾is ego ꝓforib
expectarem. signum scẽ crucis figurante
te. et extenoente in ppłos manũ sacram̃ta¬
lium signoꝵ uirtute exacerbatꝰ diabolus.
uehem̃tius solito cotus ad pueri uexatio¬
nem se contulec: et sicit uides totũ corpꝰ
cius occupans: fere ei etiam uitalem sp̃m

Expanded text:
rat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset prat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset procedere, et admitti ad Virum Dei seminecis pueri bajulus; et attonita multitudo tam miserabilis casus praestolabatur eventum. Ingressus igitur ad Virum Dei homo est, et puerum stupidum, nec aliquid sententiam ante pedes Abbatis exposuit, et ait: « Puer iste, domine pater, quem ante tuos posui pedes, jam per triennium a daemonio acerrime vexatus est: et quoties vel ecclesiam ingreditur, et salibus exorcizatis aspergitur, vel signum ei crucis imponitur, vel Evangelium audire compellitur, vel divinis interest Sacramentis, offenditur habitator ejus diabolus, et torquetur atrocius. Dumque modo cum caeteris ego pro foribus exspectarem, signum sanctae crucis figurante te, et extendente in populos manum sacramentalium signorum virtute exacerbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus occupans, fere ei etiam vitalem spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
pam forib assidebant. oppsrones uulgi p̃
corpius imbecillitate ñ fereus. ad fenestraᷤ
domꝰ ꝑcedens s̃e cĩ conspicendum p̃bebat.
et deuata mari benedicebat eis. Panes
quoq et aquam deuehebant secum. qͥ¬
U benedictioni eiꝰ suppositis: ꝓ beneficus
ea socrameut ilib referebant. Ex uicinis
sane castellis et uicii. et urbib multi con¬
flurerant: et cõm. inia tam aduenarũ qͣr
cuuium. in medio.anc itudia erant ꝓsequi
sc̃m: ex petere beneficiũ: audire ubum:
uidere signum: et doctͥna et miraculis. ul¬
tra qͣm credibile ẽ delectabant᷑. Aderat int̾
cos quidam ex suburbanis: qui pucrũ de¬
moniacum illuc aduexerat. Qui repente
coram omnib ad signum crucis qͣd uir sc̃s
edidit. de baiuli suiꝰ brachiis ruit: et clisꝰ
humi. quasi mortuus sine ullosensu im¬
mobilis uisus est: ncꝙ uox neq halitꝰ erat
in eo: tantũ circa pcordia. exiguus ei suꝑere¬

Expanded text:
peram foribus assidebat, oppressionem vulgi prae peram foribus assidebat, oppressionem vulgi prae corporis imbecillitate non ferens, ad fenestras domus procedens, se eis conspiciendum praebebat, et elevata manu benedicebat eis. Panes quoque et aquam devehebant secum, quibus benedictioni ejus suppositis, pro beneficiis ea sacramentalibus referebant. Ex vicinis sane castellis, et vicis, et urbibus multi confluxerant, et communia tam advenarum, quam civium in Mediolano studia erant prosequi Sanctum, expetere beneficium, audire verbum, videre signum; et doctrina et miraculis ultra quam credibile est, delectabantur. 16. Aderat inter eos quidam ex suburbanis, qui puerum daemoniacum illuc advexerat: qui repente coram omnibus ad signum crucis, quod Vir sanctus edidit, de bajuli sui brachiis ruit, et elisus humi quasi mortuus sine ullo sensu immobilis visus est: neque vox, neque halitus erat in eo, tantum circa praecordia exiguus ei supere
Abbreviated transcription (Latin):
stilens tanto tempore frixerat. m̃tis sue cõ¬
luta intra fauces lingua. dm confessagras
egit: et intiuita curatorem suũ. pedib
eius aduoluta est. Ingens ꝑ eccłiam attol¬
litur clamor: omnis etas uibilat deo: ꝑso¬
nantaeram̃tã. benedicit᷑ ab omnib ds: ex¬
cedit uen̾atio modum: et seruũ dei supͣ
hominem si dici fas est. liquefacta caritate
eiuitas uen̾atur. Audiebant᷑ hec que medi¬
olani fiebant: et ꝑ totam italiam uri dei
discurrebat opinio: et diuulgabat᷑ ubiq
quod surrexisset ꝓpħa magnus. potensm
oꝑe et sermone: qui inuocato nomine
xp̃i. et infirmos curaret. et obsessosa de¬
monib liberaret. Maxima quidem ei in
curationib egͥͣtudinum grã: scd in demo¬
nib eliminandis freqͤntior oꝑatio erat. qr
copiosior uexatoꝵ numerus ad exꝑta sub¬
sidia concurrebat: et maioꝵ oꝑatio uit¬
tutum. miuores obscurabat effect̃. Iam uͦ
p̃frequentia ppli. qui a mane usq ad ues¬

Expanded text:
stilens tanto tempore frixerat, mentis suae comstilens tanto tempore frixerat, mentis suae comluta intra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, personant aeramenta, benedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et Servum Dei supra hominem, si dici fas est, liquefacta charitate civitas veneratur. 15. Audiebantur haec quae Mediolani fiebant: et per totam Italiam Viri Dei discurrebat opinio, et divulgabatur ubique quod surrexisset propheta magnus, potens in opere et sermone, qui invocato Christi nomine, et infirmos et curaret, et obsessos a daemonibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum minores obscurabat effectus. Jam vero prae frequentia populi qui a mane usque ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
siste si potes. Adest ille qui ꝓ nr̃a salute pos¬
surus: nmñe inquit pͥnceps mundi eiciet᷑
foras. Hoc illud corpus: quod de corpore uͥ¬
giuiis sumptum est. quod instipite crucis
extensum est. quod in cumulo iacuit: qͦd
de morte surrexit: quod uidentib disci¬
pulis ascendit in celum. In huus gͦ ma¬
iestatis t̾ribili potestate tibi spc̃ maligne
pcipio. ut ab hac ancilla eius egrediens.
contingere eam deinceps non p̃sumas. Cũq
eam nuctus deserens et manere ultra ñ
ualens atrocius afflictaret:tam maguam
iram qͣm modicum tempꝰ habens redieis
pat̃ sc̃s ad altare fractionem hostie saluta¬
ris rite compleuit. diffudendamqͣ in
popłm. pacem ministro dedit: et confestim
pax et salus integra redlita est mulieri Sic
lle neqͣm. diumna mistia qͣnte sint efficie¬
tie et uirtutis: non confessione. sed fuga co¬
act᷑ ostendit. fugato diabolo mulier qua
intantoꝵ sartagine corm̃toꝵ. carnifex pe¬

Expanded text:
siste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili potepraecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carnifex pe
Abbreviated transcription (Latin):
stitui et teneri. Illa uͦ relucta:is et uidiabo¬
lica ñ naturali uirtute recalcttus: ñ sine
alioꝵ iniuria. ipium abbatem pede ꝑcus¬
sit. Quem diaboli ausum mansuete ille con
tempsit: ad expulsionem ñ indignatione
ire. sed pacifica et humili supplicatione d̃m
inuocat adiutorem: et ad immolationem
hostie salutaris accedit. Quotiens tamen
candem sacram hostiam signat: totiens ad
mulierem quoq conu̾sus: eodem signo
erucis edito. sp̃m neqͣm achleta fortis impu¬
guat. Nam et ille malignus. quotiens ad¬
uersus cum signum crucis intenditur ÷¬
ꝓcussum se indicans acrius seutt: et recal¬
eteͣns contra stimulum: quidnam tolẽret
ꝓdit inuitus. Expleta autem orõne dñi¬
Ca: efficatius hostẽ aggditur uirbeat̾.
Patene siquidem calicis sacrum dñi cor¬
pus imponens: et mulieris captrisuppo¬
nens talia loquebatur: Adest inique sp̃c
uidex tuus: ad est summa potestas: iam re¬

Expanded text:
stitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabostitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit, ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito, spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam re
Abbreviated transcription (Latin):
uir: dei diffugicbat diabolus: et siqͣndo resi¬
stere conabatur: in ipso conflictu succubens.
gloriosius uincebatur:¬
Nter cosgͥ qui uexabant᷑. inulier grandeua.
ciuis mediolanensis. et honorata qͦndam ma¬
trona: usq ad eccliam beati ambrosii. post
beatum uirum. amultis tracta est. In cuiꝰ
pectore plurib annis diabolus sederat: et
iam ita suffo cauerat cami. ut uisu et auditu.
et u̾bo pͥuata: frendens dentib. et linguã
in medum ꝓmoscidis elephantine ꝓtenddeis.
monstrum ñ femina uideret᷑. Sordidaei
faues uultus terribilis: flatus fetidus. in¬
habitatoris sathane colluuia testabant᷑. hãc
cum aspexisset uirdei: nouit mherentem
ei. et iniuscatum diabolum: nec facile egres¬
surum de domo quam tanto possederat te¬
pore. Conũsus gͥad popłm. cuius in numera
aderat multitudo orare iubet attentius:
et clericis et monachis secum iuxta altare
consistentib: mulierem ihidem ubet con¬

Expanded text:
Viri Dei diffugiebat diabolus: et si quando resiViri Dei diffugiebat diabolus: et si quando resistere conabatur, in ipso conflictu succumbens gloriosus vincebaturnter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam in modum promuscidis elephantinae protendens, monstrum non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus ad populum, cujus innumera aderat multitudo, orare jubet attentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet con
Abbreviated transcription (Latin):
debitas deo can̾it etesia: et post asclama¬
tiones letabundas: alacer popłe ibide do¬
nec olitin compleant̃ inisteria. iminotil .s
ꝑleuerat. Sub us: cetu itaq ommt̃ ineo.¬
mis puella a suis domum iedũcit̃. et uix
tandem a populo diissus. ad hospicium
uir dei reuertit᷑. Hiuino iudicio. eatriape¬
state in mediolano uxta illuo ysaie u̾bũ
pilosi clamabant alter ad alteriun: et occ̃¬
rebant onocentauris demoria: et effrenatiꝰ
decur sibus plurimos infestabant: nec erat
qui insolentie eoꝵ resisteret: cum dici sub
anselini scismati. qui pecri faci tor medio¬
lanensem occupauerat sathedram. sacer¬
dons gomentes. uirgines squalide. scifica¬
tiones maledict. altare pollittum: iram
de in popłm ꝓuocassent. Ncũ in aduen¬
er uiri dei abdicatis anselmu prestigiis:
et in sedis aplice obedientiam sub in nocentio
reuo eata ecesia: impediti est illa lemonũ
licentia: et cotidie dabat locum. et ad p̃ces

Expanded text:
debitas Deo canit ecclesia: et post acclamadebitas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetabundas alacer populus ibidem, donec divina compleantur mysteria, immobilis perseverat. Sub aspectu itaque omnium incolumis puella a suis domum reducitur, et vix tandem a populo dimissus ad hospitium Vir Dei revertitur. 12. Divino judicio ea tempestate in Mediolano, juxta Isaiae verbum, pilosi clamabant alter ad alterum, et occurrebant onocentauris daemonia, . et effrenatis decursibus plurimos infestabant: nec erat qui insolentiae eorum resisteret, cum diu sub Anselmi schismate, qui Petri fautor Mediolanensem occupaverat cathedram, sacerdotes gementes, virgines squalidae, sanctificationes maledictae, altare pollutum iram Dei in populum provocassent. At vero in adventu Viri Dei abdicatis Anselmi praestigiis, et in Sedis apostolicae obedientiam sub Innocentio revocata ecclesia, impedita est illa daemonum licentia, et quotidie dabat locum, et ad preces
Abbreviated transcription (Latin):
te innumera ppłi multitudine int̾ ipsamis¬
sarum sollemnia. dum clericis canentibus
ipse secus altare sederet: puellam ei paruu¬
lam offerentes. qͣm uehementi impetu uex¬
abat diabolus: orant ut miselle subueniat:
et diabolum in ea debachantem elidat. Au¬
dita supilicatione astantium: et incuitus ꝑ¬
sonam frendentem dentibus et stridentem.
ut etiam intuentib esset horrori: compass
est etati: et uehem̃tie anxictatis illius con¬
doluit Patenam gͥ calicis in quo diuma ce¬
lebraturtis erat misteria accipit: et digiti
latice suꝑfuso. orans intra se. et de dni urtu¬
te confidens. ori puelle salubrem potũ ap¬
plicat: et corpori eius stillam mediemale
in sundit. Nec mora quasi ureretur satha¬
nas. infusionis illius uirtutem ferre ñ potu¬
it. sed urgenti intrinsceus crueis antido¬
to: festinantii egrediens. uomitu sorc iais¬
simo tremebundus erupit. Sic purgata
ꝑsona. diubolo ꝓfugo et consuso: laudes

Expanded text:
te innumera populi multitudine, inter ipsa miste innumera populi multitudine, inter ipsa missarum solemnia, dum clericis canentibus ipse secus altare sederet, puellam ei parvulam offerentes, quam vehementi impetu 1197 vexabat diabolus, orant ut misellae subveniat, et diabolum in ea debacchantem elidat. Audita supplicatione astantium, et intuitus personam frendentem dentibus et stridentem, ut etiam intuentibus esset horrori, compassus est aetati, et vehementiae anxietatis ejus condoluit. Patenam igitur calicis, in quo divina celebraturus erat mysteria, accipit: et digitis latice superfuso, orans intra se, et de Domini virtute confidens, ori puellae salubrem potum applicat, et corpori ejus stillam medicinalem infundit. Nec mora, quasi ureretur Satanas, infusionis illius virtutem ferre non potuit, sed urgente intrinsecus crucis antidoto, festinanter egrediens, vomitu sordidissimo tremebundus erupit. Sic purgata persona, diabolo profugo et confuso, laudes
Abbreviated transcription (Latin):
commtctit: et orõni incumbens. celitꝰ elapsa
uirtute. sathanam in sp̃u fortitudinis increpat.
et fugat: mulierem reddit incolum̃ et quie¬
tam Lecant᷑ qui aderant: et leuantes ma¬
nus ad sidera: deo qui de excelso eos uisita¬
uit grãs agunt. Auditum ẽ hoc u̾bum: et
ꝑerebuit fama. et repente totam ꝑculit ur
conueniunt undiq de uiro dei sermo uq ha
betur: dicunt publice uichil ei impossibile
eẽ quod a dño postulet: et ad p̃ces eius aꝑtas
dei aures dicunt. et credunt: et p̃dicant et
affir mant. Nec possunt aspectu eius uel au¬
ditu ullomꝰ satiari⁊ irruunt alii in p̃senti¬
am eius: alii donec exeat ꝓforib p̃stolant᷑.
Cessatum est ab officuis et artib: tota ciui¬
tas in hoc spectacłm suspensa manet: conc̃¬
runt postuilant benedici: et tetigisse eum.
singulis salutare uidetur. Tercia die ad ex¬
clesiam scĩ ambrosii. diuina celebiaturus
misteria: seruus dei ꝓcedit. Ubi expectan¬

Expanded text:
committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa virtute Satanam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, mulieremque reddit incolumem et quietam. Laetantur qui aderant, et levantes manus ad sidera, Deo qui de excelso eos visitavit, gratias agunt. Auditum est hoc verbum, et percrebuit fama, et repente totam perculit urbconveniunt undique: de Viro Dei sermo habetur ubique; dicunt publice, nihil ei impossibile esse quod a Domino postulet, et ad preces ejus apertas Dei aures dicunt et credunt, praedicant et affirmant. Nec possunt aspectu ejus, vel auditu ullo modo satiari. Irruunt alii in praesentiam ejus: alii, donec exeat, pro foribus praestolantur. Cessatum est ab officiis et artibus, tota civitas in hoc spectaculum suspensa manet: concurrunt, postulant benedici; et tetigisse eum singulis salutare videtur. 11. Tertia die ad ecclesiam sancti Ambrosii divina celebraturus mysteria Servus Dei procedit: ubi exspectan
Abbreviated transcription (Latin):
ta ppłi fides: tanta iri homine uirtus: int̾ quoᷤ
religiosa erat contentio. cum signoꝵ głam ad¬
bas credulitatieon.⁊ illi uͦ scĩtati abbatis ascri¬
bẽnt: et hoc de eo indubitant᷑ sentirent: ut
qͥcquid a dnõ peteret impetͣret. Adoucunt
gͥ ad eum nichil hesitantes. mulierem omni¬
u notam. quã annis septem. immundꝰ uex¬
auerat sp̃c: et postulant supplices ut in no¬
mine dni demoni imꝑet fugam ⁊ et mulie¬
ri restituat sospitatem. Que ppłi fidesaĩ mini¬
inam u̾ecundiani uiro dei ingerebat: et hu¬
militate magistra inconsueca exꝑiri ñ p̾sume¬
bat: et instante petitione ppli erubescebat:
si caritati postulantium obstinatiꝰ resisteret:
et iudebitꝰ ei quod offenderet di: et omrapo¬
tentiã eius diffidentia obinbilare uideret᷑.
sia fide ppłi. fides ꝓpa dissentiret. Estuabat
gͥ secum. ⁊ licet signa ñ fidelib s infidelib
fieri oportere assereret: ausus suos sp̃ui sc̃o

Expanded text:
ta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos ta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos religiosa erat contentio, cum signorum gloriam Abbas credulitati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et hoc de eo indubitanter sentirent, ut quidquid a Domino peteret, impetraret. Adducunt igitur ad eum nihil haesitantes mulierem omnibus notam, quam annis septem immundus vexaverat spiritus: et postulant supplices, ut in nomine Domini daemoni imperet fugam, et mulieri restituat sospitatem. Quae populi fides non minimam verecundiam Viro Dei ingerebat, et humilitate magistra, inconsueta experiri non praesumebat, et instante petitione populi erubescebat, si charitati postulantium obstinatius resisteret: et videbatur ei quod offenderet Deum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnubilare videretur, si fide populi fides propria dissentiret. Aestuabat igitur secum, et licet signa non fidelibus, sed infidelibus, fieri oportere assereret; ausus suos Spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. inpublico de negocio propter quod tam
uir dei quã cardinales aduen̾ant: oblita for¬
titudinis sue ciuitas. omniferocitate deposi¬
ta. se ita abbati substrauit: ut obedientie
eoꝵ ñ incongrue ille posset aptari poete u̾¬
siculus. Iussa sequi tam uellem̃: ꝙ. posse ne¬
cesse ẽ. Pacatis omnib. reconciliata eccłia. fir¬
matis int̾ plebes concordie pactionib. alia ce¬
ꝑunt nasci negocia: et insanienti diabolo.
⁊ inqͥb dã obsessis corporib debaccanti. oppo¬
sitam ẽ xp̃i uexillum: et increpante uiro dĩ:
de possessis atͥs suꝑueniente eminentiori uir¬
tute: t̾rica et tremebunda diffugere demo¬
nia. Ecce noua legatio. ñ romanũ pragma
circumferens: sed diuinis legib fidei pragnia
alirgans: ꝓlãtis in medium litteris. sangune
xp̃i conscͥptis: et bulla crucis imp̃ssis: quefi¬
gura auctoritate sua t̾restria et inferna s sub¬
dit et curuat. Inaudita est nr̃is temporib tan¬

Expanded text:
esset in publico de negotio, propter quod tam esset in publico de negotio, propter quod tam Vir Dei, quam cardinales advenerant, oblita fortitudinis suae civitas, omni ferocitate deposita, se ita Abbati substravit, ut obedientiae eorum non incongrue ille posset aptari poetae versiculus: Jussa sequi, tam velle mihi, quam posse necesse est. 10. Pacatis omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt nasci negotia, et insanienti diabolo, et in quibusdam obsessis corporibus debacchanti, oppositum est Christi vexillum, et increpante Viro Dei, de possessis atriis superveniente eminentiori virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Ecce nova legatio, non Romanum pragma circumferens, sed divinis legibus fidei pragma allegans, prolatis in medium litteris sanguine isti conscriptis, et bulla crucis impressis, quae figura auctoritate sua terrestria et inferna sibi subdit et curvat. Inaudita est nostris temporibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Transcenso itaq apennino. uͥ audie¬
runt mediolanenses abb̃em desideratum
suis finib ꝓpinqͣre: longe a ciuitate miliari¬
b septem. omnis ei ppls obuat: nobiles ig¬
nobileᷤᷤ eqͥteᷤᷤpediceᷤᷤ me diocres. pauꝑes. quasi
de ciuitate migͣrent ꝓpͥos lares deserunt: et
distinctis agmimnib. incredibili reuentia uirũ
cdei suscipiunt. Om̃s parit̾ delectant᷑ aspeccu. fe¬
lices se iudicant. qui possunt frui auditu.
Deosculantur pedes eius uniu̾si: et licet hoc
ille moleste acciꝑet ⁊nulla potuit ꝓnos. et
deuotos ratione compescere: nulla int̾dic¬
tione repellere. Uelli cabant etiam pilos qͦs
pot̾ant de indum̃tis eius: et ad morboꝵ re¬
media. de pannoꝵ laciniis aliquid dethe¬
bant: omnia scã iudicantes que ille tetigis
tionib applaudebant abb̃i: et du int̾ ag¬
minum spissam̃ta detentum: tandem sol¬
lemni reddidere hospicio. Et cum tͣccatum

Expanded text:
retur. Transcenso itaque Apennino, ubi audieretur. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis ei populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes pariter delectantur aspectu, felices se judicant qui possunt frui auditu. Deosculantur pedes ejus universi: et licet hoc ille moleste acciperet, nulla potuit pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Vellicabant etiam pilos quos poterant de indumentis ejus, et ad morborum remedia de pannorum laciniis aliquid detrahebant, omnia sancta, quae ille tetigisstionibus applaudebant Abbati, et diu intra agminum spissamenta detentum, tandem solemni reddidere hospitio. Et cum tractatum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut uideretur uir humilis ⁊ nichils de hi
honorib arrogans ñ ẽẽ in parte sollicitu¬
dinis sed in plenitudine potestatis. Accio¬
nes concilii longum est ꝓsequi: suma tam
inexcomunicatione petri et irregressibili
saurꝵ eius deiectione constitit: et usq
hodic hec sententia ꝑͣseuerat. Soluto conci¬
lio ad reconciliandos mediolanenses. dñs
papa abbatem clareuallis. quem multis sup¬
plicationib expetierant: et gitidonem pi¬
sanum. et matheum albanensem ep̃m ala¬
tere suo direxit: qui scisma ꝑ anselmũ in e¬
adem urbe factum abluerent: et ad iunta¬
temeccłie deuios reuocarent. Abbas gͥ cũ p̃de¬
dictis uiris. quos a dño papa collegas acce¬
perat: a ddidit consortio ⁊ cõmuni consilio ui¬
rum uenerabilem saufredum carnotensem ep̃or:
cuiꝰ imocentiam et sinceritatem in multis ꝓba¬
uerat. Et uisum ẽ cardinalib bonum: utt tan¬
to adiutore. negocium tanti ponderis fulci¬

Expanded text:
ita ut videretur Vir humilis, et nihil sibi de his ita ut videretur Vir humilis, et nihil sibi de his honoribus arrogans, non esse in parte sollicitudinis, sed in plenitudine potestatis. Actiones concilii longum est prosequi: summa tamen in excommunicatione Petri et irregressibili fautorum ejus dejectione constitit, et usque hodie haec sententia perseverat. 9. Soluto concilio, ad reconciliandos Mediolanenses dominus Papa Abbatem Clarae-Vallis, quem multis supplicationibus expetierant, et Guidonem Pisanum, et Matthaeum Albanensem episcopum a latere suo direxit, qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum abluerent, et ad unitatem Ecclesiae devios revocarent. Abbas igitur cum praedictis viris, quos a domino Papa collegas acceperat, addidit consortio et communi consilio virum 1096 venerabilem Gaufredum Carnotensem episcopum, cujus innocentiam et sinceritatem in multis probaverat. Etenim visum est cardinalibus bonum, ut tanto adjutore negotium tanti ponderis fulci
Abbreviated transcription (Latin):
flictus hostib dedit: sedtantum liberum
coꝵ discursum machinis suꝑiorib et obsta¬
culis uariis impediuit. Uitauit etiam ob¬
stinatissime imꝑatoris collo quium: nec mi¬
nis nec blandim̃tis flexus ẽ: nec de statu suo
consilium euiuslibet ꝑsone admisit. Relicto
gͥ rome innocentio: alias imꝑator digredit᷑:
Petrus uͦ post eius discessum crebros mouens
ꝑ urbem excursus: fidelium cedib inhiabat.
Intelligens gͥ innocentius rome sibi infruc¬
tuosam eo tempore moram: ne p̃sentia sua
illius bestię rabiem efferaret: rursus pisã
reu̾titur: ibiq aggregatis totius occidentis
ep̃is aliisq religiosis uiris magne głe synod̾
celebratur. Affutt ꝑ omnia. et consiliiset udi¬
cus. i diffinitionib omnibr̃. scs̃ abbas: impen¬
debat᷑q ci reuentia ab omnib: et excub¬
bant aute cius limina sacerdotes ñ quod
fastus sed multitudo cõmunem ꝓhiberet
accessum: et aliis egredientib alii intibant.

Expanded text:
flictus hostibus dedit: sed tamen liberum flictus hostibus dedit: sed tamen liberum eorum discursum machinis superioribus et obstaculis variis impedivit. Vitavit etiam obstinatissime imperatoris colloquium, nec minis, nec blandimentis flexus est, nec de statu suo consilium cujuslibet personae admisit. Relicto igitur Romae Innocentio, alias imperator digreditur: Petrus vero post ejus discessum crebros movens per Urbem excursus, fidelium caedibus inhiabat. Intelligens ergo Innocentius Romae sibi infructuosam eo tempore moram, ne praesentia sua illius bestiae rabiem efferaret, rursus Pisas revertitur: ibique aggregatis totius Occidentis episcopis, aliisque religiosis viris, magnae gloriae synodus celebratur . Adfuit per omnia et consiliis, et judiciis, et definitionibus omnibus sanctus Abbas, impendebaturque ei reverentia ab omnibus, et excubabant ante ejus limina sacerdotes; non quod fastus, sed multitudo communem prohiberet accessum: et aliis egredientibus, alii introibant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiretur infirmos. Tanta siqͥdem celerita¬
te omina sunt sedeta: ut ꝑsonas illas que
ꝓpe astabant omnino latuerit qd acci¬
derat: et maligiis hostis uelociter inc¬
patꝰ ñ mõdo scandalũ eiꝰ quod parabat
inferre nequiuerit: sed nec ad illoꝵ noti¬
tiam rem ꝑferre. sactiunq ẽ er eo ut am¬
pliori sese custodia frẽs munirent: et m̃ro
et num̃o et possessiombe deinceps crescẽt
clarau allis: et inulcipsicatis conuentib
fere ꝑ omnem laticudinem illius locidi¬
lataretui religio. ipse etiam abbas scs ex¬
tunc amplius solito muaculis clareret et¬
signis.
ssicut cum lothario rege condirat. romã
cioccurrit: et ui exereitus in latanense
palatium deductꝰ e. Multietiam ex no¬
bilib romanis fideles eccłie: eumhonorifice
suscepunt. Uerum petrus leonis ñ pones
manens lotharii ludificaute uirtutem: et
intdicens suis congressis publicos: nec sibi
securitatis sue fecit ꝑicłm: nec causam con¬

Expanded text:
periretur infirmos. Tanta siquidem celeritaperiretur infirmos. Tanta siquidem celeritate omnia sunt sedata, ut personas illas, quae prope astabant, omnino latuerit quod acciderat; et malignus hostis velociter increpatus, non modo scandalum eis quod parabat, inferre nequiverit, sed nec ad illorum notitiam rem perferre. Factumque est ex eo, ut ampliori sese custodia fratres munirent: et merito, et numero, et possessionibus deinceps cresceret Clara-Vallis, et multiplicatis conventibus, fere per omnem latitudinem loci illius dilataretur religio; ipse etiam Abbas sanctus extunc amplius solito miraculis clareret etsignis sed, sicut cum Lothario rege condixerat, Romam ei occurrit, et vi exercitus in Lateranense palatium deductus est. Multi etiam ex nobilibus Romanis, fideles Ecclesiae, eum honorifice susceperunt. Verum Petrus Leonis non ponens manens, Lotharii ludificavit virtutem, et interdicens suis congressus publicos, nec sibi securitatis suae fecit periculum, nec causam con
Abbreviated transcription (Latin):
nosset asportata religio. Gaudebant om̃s
gumina ponebant᷑.Si forte piscis inuentꝰ ẽ
dño pape appositꝰ ẽ: et aspectu ñ usu in cõ¬
mune ꝓfecit Inuidit diabolus: et seruoꝵ
deiglam quostanti hospitis nobilitabat p̃¬
sentia ferre ñ ualens dum in choro alacͥter
psallent et deuote p̃sentib etiam ñ nullis
ex cai dinalib qui in auditu et aspectu eoꝵ
delectabant᷑: aliqͥntos frm horribili pauo¬
returbauit. Nam et unus p̃cet̾is occupatꝰ
blasphema quedam u̾ba locutus ẽ dicite
et tremebundi ad beati patͥs uestigia con¬
fugerunt. At ille conu̾sus ad cetos orate
inquit ac deinceps sub silentio cos qui t̃¬
bati uidebant᷑ eduxit at compescui:
ut neqͥssimꝰ ille qui conuentu pietatist̾nꝰ¬
ferre conabatur in theacrum et scolam
innocentie in derisum ñ ut putabat esti¬
mationem religiosoꝵ hominũ corrũpe
posset: sed se ꝓderet et conatus suos er¬

Expanded text:
posset asportata religio. Gaudebant omnesposset asportata religio. Gaudebant omnesgumina ponebantur. Si forte piscis inventus est, domino Papae appositus est, et aspectu, non usu in commune profecit. 7. Invidit diabolus, et servorum Dei gloriam, quos tanti hospitis nobilitabat praesentia, ferre non valens, dum in choro alacriter psallerent et devote, praesentibus etiam nonnullis ex cardinalibus, qui in auditu et aspectu eorum delectabantur, aliquantos fratrum horribili pavore turbavit. Nam et unus prae caeteris occupatus, blasphema quaedam verba locutus est, « Dicite,et tremebundi, ad beati Patris vestigia confugerunt. At ille conversus ad caeteros, « Orate, » inquit: ac deinceps sub silentio eos qui turbati videbantur eduxit, atque compescuit; ut nequissimus ille, qui conventum pietatis transferre conabatur in theatrum, et scholam innocentiae in derisum, non, ut putabat, existimationem religiosorum hominum corrumpere posset, sed se proderet, et conatus suos ex
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum malignum inira libertate redar¬
guit: mira auccoritate compescuit. Redienᷤ
autem leodio: claram uallem dñs papa ꝑ
sc ipsum uoluit uisitare. Ubi apauꝑib xͥ
tis euangeliis occurrentib s pannosis ag¬
minib scopulosam baiulantib crucem.
ñ tumultuantiũ classicoꝵ tonitruo ñ ela¬
mosa iubilatione s supp̃ssa modulatione
affectuosissime suscept̾ est. flebant epĩ flebat
ipse summꝰ pontifex: inirabant᷑ congregai¬
onis illius gͣuitacem: quod intam sollemni
gaudic oculi omniũ humi defixi nusqͣm
uagabunda curiositate circuferrent᷑ s cõ¬
plosis palpebris ipsine minem uderent
ab omnib uiderent᷑. Nichis in eccłia illa ui¬
dit romanꝰ quod cuꝑet: nulla ibi suppeller
eoꝵ sollicitauit aspectum: nichil in oratori¬
o nisi nudos uiderunt parietes. Solũ mori¬
b pot̾at iuhiare ambicio: nec damnosa po¬
terat eẽ frĩb huius modi p̃da: cũ mini iñ

Expanded text:
verbum malignum mira libertate redarverbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. 6. Rediens autem Leodio, Claram-Vallem dominus Papa per se ipsum voluit visitare: ubi a pauperibustis Evangeliis occurrentibus, sed pannosis agminibus scopulosam bajulantibus crucem, non tumultuantium classicorum tonitruo, non clamosa jubilatione, sed suppressa modulatione affectuosissime susceptus est. Flebant episcopi, flebat ipse summus Pontifex: et omnes mirabantur congregationis illius gravitatem, quod in tam solemni gaudio oculi omnium humi defixi, nusquam vagabunda curiositate circumferrentur; sed complosis palpebris ipsi neminem viderent, et ab omnibus viderentur. Nihil in ecclesia illa vidit Romanus quod cuperet, nulla ibi supellex eorum sollicitavit aspectum; nihil in oratorio nisi nudos viderunt parietes. Solis moribus poterat inhiare ambitio, nec damnosa poterat esse fratribus hujusmodi praeda, cum minui non
Abbreviated transcription (Latin):
uente patre ꝓphilupo frẽ coronauit in re¬
gem. In omnib his dns papa abbatem ase se¬
parari ñ paticbatur: sed cum cardinalib re¬
b publicis assidebat. S et pͥuatim quotqͦt
habebant negocia: uirum dei secretiꝰ consa¬
lebant. Ipse uͭ audita referebat ad curiam:
et opp̃ssis patͦcinia exhibebat. Igitur soluto
concilio: leodium dũs papa nomanoꝵ regi
occurrit. Et honorifice quidem susceptꝰ est:
s uelocit̃ obuubilata ẽ illa serenitas. Siqͥdem
importune idem rex institit temp̃ habere
se reputans oportunum ep̃oꝵ sibi resticui
inuestituras: qͥs ab eius p̃decessore imꝑato¬
re henrico ꝑ marimos quidem labores et
multa ꝑicla romana eccłia uendicarat. Ad
quod ubum expauere et expalluere roma¬
m gͣuius sese apud leodium arbitrati ꝑi¬
culum offendisse: qͣm declinauint rome. Nec
consilium suppetebat: donec inurũ se oppo¬
suit abbas ses. Audacter enim resistens regi.

Expanded text:
vente patre, pro Philippo fratre coronavit in revente patre, pro Philippo fratre coronavit in regem. In omnibus nis dominus Papa Abbatem a se separari non patiebatur, sed cum cardinalibus rebus publicis assidebat. Sed et privatim quotquot habebant negotia, Virum Dei secretius consulebant. Ipse vero audita referebat ad curiam, et oppressis patrocinia exhibebat. Igitur soluto concilio, Leodium dominus Papa Romanorum regi occurrit. Et honorifice quidem susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum, episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejus praedecessore imperatore Henrico per maximos quidem labores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Ad quod verbum expavere et expalluere Romani, gravius sese apud Leodium arbitrati periculum offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi,
Abbreviated transcription (Latin):
gloꝵ rex henricus ei cum maximo epõꝵ ⁊
ꝓcerum comitatu occurrit. hunc quoq re¬
gem: uen̾abilis abbas ad eum p̃missus ad¬
duxit. Quem uix ꝑsuasit innocentiũ reciꝑe
ab ep̃is anglie penitꝰ dissuasum. Cum enĩ
omnimodis recalcitraret ⁊ detrectaret qͥdti¬
mesait: times pecẽm incurrere si obedias
catis tuis respondeas deo: istud michi re¬
linque: in me sit hoc peccatum. Ad quoo
u̾bum ꝑsuasus rex ille tam potens: extra
t̾ram suam dño pape occurrit usq carno¬
tas detulerunt: et dep̃cationem publicã
ut ad eostͣnsiens suam eis desidatam ex hi¬
beret p̃sentiam. facile enim ꝑsuasi st̃ reci¬
ꝑe eum: quemiam cet̾i recepissent. S deti¬
nuit eum dilectio et deuotio eccłie gallica¬
ne: et singłi & omnes uisitationem apłicã
expetebant. ꝑuistrata gfrancia remis
conuoca uit concilium: in qͦ multis ad ho¬
norera dei dispositis regem ludouicũ ui¬

Expanded text:
glorum rex Henricus ei cum maximo episcopoglorum rex Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu occurrit. Hunc quoque regem venerabilis Abbas ad eum praemissus adduxit: quem vix persuasit Innocentium recipere, ab episcopis Angliae penitus dissuasum. Cum enim omnimodis recalcitraret et detrectaret: « Quid times, » ait? « Times peccatum incurrere, si obedias aliis peccatis tuis respondeas Deo; istud mihi relinque, in me sit hoc peccatum. » Ad quod verbum persuasus rex ille tam potens, extra terram suam domino Papae occurrit usque Carnoteras detulerunt, et deprecationem publicam, ut ad eos transiens, suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile enim persuasi sunt recipere eum, quem jam caeteri recepissent. Sed detinuit eum dilectio et devotio Ecclesiae gallicanae; et singuli et omnes visitationem apostolicam expetebant. Perlustrata igitur Francia, Remis convocavit concilium , in quo multis ad honorem Dei dispositis, regem Ludovicum, vi
Abbreviated transcription (Latin):
nium consilium fuit. uina sentencia ut ne¬
gocium dei. dei famula imponeret᷑: et ex
ore eius causa tota penderet. Quodille timens
licet et tremens monicis tam̃ uiroꝵ fideliu
acqͥoscens suscepit: et diligent̾ ꝓsecutus ele¬
ccionis ordinem electoꝵ m̾ita uitam et famã
dum ab omnib sumum pontificem in nocn¬
tium nominauit: et ratum eẽ om̃s pariter
acclamart̃. Et decantatis ex more laudib
dec obedientiam deinceps pollictti: eleccio¬
ui innocentii om̃s parit̾ subscripserunt.
Int̾ea dñs papa multis in pisis et in tuscia
⁊ m aliis ꝑuinciis potestatiue dispositis: tia¬
lefaciens pisanis ⁊ grãs agens in ꝓuinciam
nauigio delatꝰ ẽ. Et burgundiam tnsiens:
aurelianum ꝑuenit. Ubi occurrentib ep̃is
arege pissimo francoꝵ ludouico: alacrit̃
⁊ honorifice susceptꝰ est. Inde a gaufredo
carnotensi ep̃o magnarum iurtutum ui¬
ro carnotum deducitur: ubietiam głosusan¬

Expanded text:
nium consilium fuit, una sententia, ut nenium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam dum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter acclamarunt, et decantatis ex more laudibus Deo, 1094 obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocentii omnes pariter subscripserunt. 4. Interea cominus Papa, multis in Pisis, et in Tuscia, et in aliis provinciis potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens in Provinciam navigio delatus est, et Burgundiam transiens Aurelianum pervenit: ubi, occurrentibus episcopis, a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde a Gaufrido Carnotensi episcopo, magnarum virtutum viro, Carnotum deducitur: ubi etiam gloriosus An
Abbreviated transcription (Latin):
regionib ꝓcliuib ad scismata aliqͣndo tali
errorib ⁊ nec fabricata est in eccłia ydolum:¬
nec uen̾ata in petri cathedra monstrũ. Nec
enim talib in causis pͥncipalia aliqndo eos
t̾ruerunt edicta: aut gen̾alib utilccatit pͥ¬
uata cõmoda p̃tulerunt: nec declinantes in
partemꝗ sonis detulere: s causis. Conuoca
uallensis bernardus specialit̾ ab ipsofran¬
coꝵ rege et p̃cipuis quibq pontificib accer¬
situs: sicut postea fatebatur ñ miediocrit̃ pa¬
uidus ⁊ tremebund̃ aduenit: ꝑicłm qͥppe et
pondus negocii ñ ignorans. In itinere tam̃
consolatus est eum ds ÷ ostendens ei inuisu
noctis eccłiam magnam concordit̃ in dei
laudib conqnentem: uñ sꝑauit pacem si¬
ne dubio ꝓuenturam. Ubi uͦ ad locum uen¬
tum. celebrato pͥus ieiumo. ⁊ p̃cib ad deũ
fusis. cum de ũbo eõdem tͣccaturi. rex et
ep̃i cum pͥncipib consedissent : unũ om¬

Expanded text:
regionibus proclivibus ad schismata, aliquando tali regionibus proclivibus ad schismata, aliquando tali erroribus: nec fabricata est idolum in Ecclesia, venerata in Petri cathedra monstrum. Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: sed si -Vallensis Bernardus, specialiter ab ipso rege Francorum et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum om
Abbreviated transcription (Latin):
suo sed̾m maius et minꝰ conducti ad scelus sa¬
cram̃tis gen̾alib publice petro uendidert̃
assensum: et in omne in sanguinem man expo¬
suerunt et arma:̃ et cotidianis congressibus
partem que cum innocentio erat maledicts
insectabantur ⁊gladiis. Habuere gͥ seruidei
consilium: et quia ui humana se tueri ñ pote¬
rant cedere elegerunt. Et ꝓcuratisclam naui¬
giis de oreleonis et de manu bestie ꝑtyberim
in tyrrenum mare elapsi ꝓsꝑis uentis car¬
basa impellentib in portu pisano felicit᷑ ap¬
ueritatem: et hortarent᷑ epõs ut in ultionem
p̃sumptionis accingerent᷑: et damnata par¬
te scismatica subscribent unitaui. Necdum
uͦ ad plenum tenor oꝑis innotuerat ep̃is ÷
nec pͥuatim quisꝗͣ commodare p̾sumpsit as¬
sensum: donec collecto stampis gen̾ali conuẽ¬
tu in comune decernerent quio reciꝑent
quid damuarent. Neq enim francia cet̾is

Expanded text:
suo secundum majus et minus conducti ad scelus, sasuo secundum majus et minus conducti ad scelus, sacramentis generalibus publice Petro vendiderunt assensum, et in omnem sanguinem manus exposuerunt et arma, et quotidianis congressibus partem, quae cum Innocentio erat, maledictis insectabantur et gladiis. 2. Habuere igitur servi Dei consilium: et quia vi humana se tueri non poterant, cedere elegerunt; et procuratis clam navigiis, de ore Leonis et de manu bestiae per Tiberim in Tyrrhenum mare elapsi, prosperis ventis carbasa impellentibus, in portum Pisanum feliciter aplesiae, et hortarentur episcopos, ut in ultionem praesumptionis hujus accingerentur, et damnata parte schismatica, subscriberent unitati. Necdum vero ad plenum tenor operis innotuerat episcopis, nec privatim quisquam commodare praesumpsit consensum, donec collecto Stampis generali conventu, in commune decernerent, quid reciperent, quid damnarent. Neque enim Francia, caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
pus in turrib eoꝵ receptacula habuerunt.
S nec in eis ꝑseu̾auit fidelitas. Nam in breui
aut ui aut formidine temarie multirudinis
aut p̃cio corrupti sunt. Nam petro tam ꝓpͥa
gen̾is iurtute qͣm adherentium sib affini¬
tate inultudo tantaerat ut fere totaetimu
uitas sequeret᷑: uel pecuma uel comodis õo¬
ligata. Congregau̾at sane opes innumas tam
in exactionib curie qͣm in legationũ nego¬
ciationib: quas ad expectandas nundinas
reseruarat. Insuꝑ et pat̾ni census ampla con¬
geries catenus sigillata modo distributa
in ꝓpłm: ad fas et nefas uenalem plebem
armauerat. Quib erogatis: donaria regũ
in ornam̃tis ecclie ab ipsis euulsit altarib.
Et cui calices frangere et crucisrros aureos
m̃bratim diuidere ipsi ꝓphani xp̃iam uel
timerent uelerubescent: iudeos aiunt eẽ
q̃sitos: quisaera uasa et imagines deo dica¬
tas audacter cõminuerent. Igit᷑ quisq ꝓ mͦ

Expanded text:
pus in turribus eorum receptacula habuerunt. pus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhaerentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos membratim dividere ipsi profani Christiani vel timerent, vel erubescerent; Judaeos aiunt esse quaesitos, qui sacra vasa et imagines Deo dicatas audacter comminuerent. Igitur quisque pro modo
Abbreviated transcription (Latin):
Nius papa uiam uniuse¬
E
carnis ingress ẽ. Nec mora mele¬
ctione dissidentib cardina hbz¬
et diuisa eccłia plures numero et saniores consi
ma et etas et scientia digna summo sacerdo¬
tiohabebat᷑. At uͦ pars alt̾a infames ausus ui¬
olentia ñ ratione corroborans petrũ leonis
ad hunc apicem aspirantem ⁊ fraudulentis
machinationib seorsum et p̃cipitant᷑ nomi¬
nauit anacletum: et cetis renitentib ordi¬
nauit. Qui uͦ in parte catholica erant eleccum
suum sollemnit ordinatum collocarunt in ca¬
thedia: et ꝑ loca illa in quib sessiones ha¬
bent ex antiqua consuetudine romani pon¬
tifices circũduxere: et ꝓtempore honor de¬
bitꝰ apłice affuit dignitati. Ex cunc sane cir¬
ca lat̾anense palatium morabantur: nec e¬
rat iam eis tuta in domib ꝓpͥis mansio: cũ
eos acerrime petri satellites infestarent. Ibi
etiam diuresistere ñ ualentes: ꝑ confedera¬
tos sibi quosdam ex nobilib romanis ad tem¬

Expanded text:
iam universae carnis ingressus est . Nec mora, in electione dissidentibus cardinaet divisa Ecclesia, plures numero, et saniores consilma, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorsum et praecipitanter nominavit Anacletum, et caeteris renitentibus ordinavit. Qui vero in parte catholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Petri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere non valentes, per confoederatos sibi quosdam ex nobilibus Romanis ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
lens. genmas a retinaculis suis iussit abs¬
trahi. et aurum confringi p̃cepit. ut uen¬
derentur. et de p̃cio eoꝵ dilecta dño suꝑ
aurũ et toparion tabernacula funda¬
rentur. Nec desistebat amalech ab infes¬
tatione isrł: sed moyses eleuatis in celum
manib potitus est uictoria: et retrahenti¬
b se hostib abbas scs̃ sequester sollicitꝰ cla¬
mantib ad dm et domi plorantib fr̃ibus
irrupit in acies: et in tempore iracundie
factus est reconciliatio: et allegationibus
diuinis int̾cur rentib. detumuere ꝓcelle.
et reu̾sa est inter regem et principem tͣnͣ¬
quillitatis et pacis desiderata serenitas.

Expanded text:
lens, gemmas a retinaculis suis jussit abslens, gemmas a retinaculis suis jussit abstrahi, et aurum confringi praecepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus se hostibus Abbas sanctus sequester sollicitus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus divinis intercurrentibus detumuere procellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitas, et pacis desiderata serenitas.
Abbreviated transcription (Latin):
cum circumstante exercitu sedisset illesus
in solio. Ostendit ei uir sc̃s salomonem pec¬
casse in ocio. et abusum bono pacis deslu¬
xisse in uicia: cum dauid pater eius absa¬
lon filio ꝑsequente. et uniuerso isrłe adu¬
sus cum auimato ꝑmnansisset in grã. Inti¬
in auit etiam quomͦ ipsum sathanas colafi¬
rauit apłm. in qua tribulatione immobi¬
liter ꝑseuerans meruit audire quiauir¬
tus in infirmitate ꝑficitur: et quia in pre¬
senti uita segniores nos faciunt ꝓsꝑa. et
cir cũspectiores adu̾sa. Audiens hec uene¬
rabilis comes magnifice animatus. duo
immensi ponderis et miri oꝑis uasa au¬
rea in quibus p̃ciosissime gemine habe¬
bantur incluse que in sollemnitate coro¬
ne sue rex angloꝵ henricus auuncłs eius.
ad ostentationem diuitiaꝵ suarum et glẽ
sue in m̃sa coram se habere consueuerat.
sub omni celeritate ꝓferri iussit in mediũ.
et a corde suo delectõem huiꝰmodi auel¬

Expanded text:
cum circumstante exercitu sedisset illaesus cum circumstante exercitu sedisset illaesus in solio . Ostendit ei Vir sanctus Salomonem peccasse 1115 in otio, et abusum bono pacis defluxisse in vitia: cum David pater ejus, Absalon filio persequente, et universo Israel adversus eum armato, permansisset in gratia. Intimavit etiam quomodo ipsum satanas colaphizarit Apostolum, in qua tribulatione immobiliter perseverans illud meruit audire, quia virtus in infirmitate perficitur , et quia in praesenti vita segniores nos faciunt prospera, et circumspectiores adversa. » 55. Audiens haec venerabilis Comes, magnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea in quibus pretiosissimae gemmae habebantur inclusae, quae in solemnitate coronae suae rex Anglorum Henricus avunculus ejus ad ostentationem divitiarum suarum et gloriae suae in mensa coram se habere consueverat sub 1116 omni celeritate proferre jussit in medium; et a corde suo delectationem hujusmodi avel