comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem. Poreiuͦ qͣm uis ñ ita ut canes morsu ap¬
petant: passun tñ calcando coinqͥnant. Ne gͦ
miseritis inqͥt margaritas ur̃as ante porcos.
ne forte conculcent eas pedib suis. & conũsi
ritatis. porcos ꝓ contemptorib positos ñ incon¬
gruent̃ existimo. Qͦd aut̃ ait cont̾isi dirum¬
pant uos: ñ ait ipsas margaritas dirumpant.
Illas enim coneulcandoetiam cũ conu̾tunt᷑¬
ut adhuc aliqͥd audiant. dirumpunt tñ eũ
a qͦ iã missas margaritas conculcauert̃. Ñem̃
facile inueneris qͥd ei gratũ ẽẽ possit qͥ marga¬
ritas calcauit: id est cũ magnolabore diuina
inuenta contempserit. Qui aut̃ tales docet.
qͦmͦ ñ dirumpat᷑. in dignando & stomacan¬
do. ñ uideo. Utrũq aut̃ aĩal ĩmundum ẽ: &
canis & porcꝰ. Cauendum ẽ gͦ neqͥd aꝑiat᷑ ei
qͥ ñ capit. Melius enim q̃rit qͦd clausum ẽ: ꝗͣ
id qͦd aꝑtum est. aut infestat aut negligit.

Expanded text:
ritatem. Porci vero quamvis non ita ut canes morsu apritatem. Porci vero quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen calcando coinquinant: « Non ergo miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et critatis, porcos pro contemptoribus positos non incongrue accipimus. Quod autem ait: Conversi disrumpant vos, non ait ipsas margaritas disrumpant. Illas enim ut adhuc aliquid audiant, disrumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaverunt. Non enim facile inveneris quid gratum ei esse possit, qui margaritas calcaverit, id est, cum magno labore divina inventa contempserit. Qui autem tales docet quomodo non disrumpatur indignando et stomachando, non video. Utrumque autem animal immundum est, et canis et porcus. Cavendum est ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: melius enim quaerit quod clausum est, quam id quod apertum est aut infestat aut negligit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ q̃rendum ẽ qͥd sit scm: qͥd margaritȩ
qͥd canes. qͥd porci. Sc̃m ẽ qͦd uiolare atq corrum¬
pere nefas est.Cuiꝰitaq sceleris conat᷑ & uolun¬
tas tenet᷑ rea:quamuis illud sc̃m. nat᷑a inuio¬
labile atq incorruptibile maneat. Margari¬
tas aut̃ quecunq sp̃ialia magni estimanda st̃:
& qͥa in abdito latent. tanqͣm de ꝓfundo eru¬
unt᷑. & allegoriarũ in tegum̃tis qͦs aꝑtis con
qͦd ñ habet corrumpi: margarita ex eo qͦd non
debet contemni. Conat᷑ aut̃ qͥsq corrumꝑe. qͦd
ñ uult ẽẽ integrũ. Contemnit uͦ qͦduile ducit:
& qͣsi infra se ẽẽ existimat Et ido calcari dr. qͥcqͥd
contemnit᷑. Ouaꝑpt̃ canes qͣm insihuint ad di¬
lacerandum. qͦd aut̃ dilacerant integrũ eẽ ñ s¬
dilacerari & corrumpi ñ potest. & manet inte¬
grum atq inuiolabile: illi tñ qͥduelint cogi¬
tandum ẽ qͥ acͥt̃ atq inimicissime resistunt. &
qͣntũ in ipsis ẽ si fieri possit conant᷑ ꝑimere ue¬

Expanded text:
diligenter quaerendum est quid sit sanctum, quid margaritae, quid canes, quid porci. Sanctum est, quod violare atque corrumpere nefas est: cujus utique sceleris conatus et voluntas tenetur rea, quamvis illud sanctum natura inviolabile atque incorruptibile maneat. Margaritae autem, quaecumque spiritualia magni aestimanda sunt; et quia in abdito latent, tanquam de profundo cruuntur, et allegoriarum integumentis quasi apertis concquod non debet corrumpi, margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere quod non vult esse integrum: contemnit vero quod vile ducit, et quasi infra se esse existimat; et ideo calcari dicitur quidquid contemnitur. Quapropter canes quoniam insiliunt ad dilacerandum, quod autem dilacerant integrum esse non sidilacerari et corrumpi non potest, et manet integrum atque inviolabile; illi tamen quid velint cogitandum est, qui acriter atque inimicissime resistunt, et quantum in ipsis est, si fieri possit, conantur perimere ve
Abbreviated transcription (Latin):
In illis aut̃ duob p̃ceptis ñ tm̃ ait lex pendet o
uit locum alti p̃cepto. qͦd ad dilectionem di
ꝑtinet. hic aut̃ qm̃ p̃cepta simplicis cordis
exeqͥt̃: & erga eos metuendum ẽ ne habeat
qͥsq duplex eor.qͥb occultari cor potest. id ẽ erga
homines. id ipsũ p̃cipiendũ fuit. Nemo enĩfere ẽ
qͥ uelit quẽqm duplici corde seẽ agere. Id autem
cõmodũ expectet: & ea intentione faciat. de qua
suꝑiꝰ satis tͣctatumꝰ. cũ de ocłosimplici loquerem᷑.
Mundatꝰ gͦ ocłs simplexq redditꝰ: aptꝰ & idoneꝰ erit.
placeat:.adeoꝵ salutẽ potiꝰ hoc refert: oe ad głam
cd̃. ñ ad manẽ iactantiã suã. Neq ꝓpt̾ea boni aliqͥd
ad salutẽ ꝓxim oꝑat᷑. ut ex eo cõparet ea q̃ huic
uitȩ tͣnsigende st̃ necessaria. Neq temere animũ
hoĩs uoluntatemq condemnat in eofacto in qͦ
ñ apparet qͦ animo & uoltntate sit factum: & qͥcqͥd
officioꝵ exhibet hõi. hac intentione exhibet. qͥs

Expanded text:
In his autem duobus praeceptis, non tantum ait, Lex pendet et vit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere. Id autem commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit aplaceat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione exhibet qua sibi
Abbreviated transcription (Latin):
intienmus. Oĩa gͦ queẽq uultisut faciant uo¬
bis hoĩes. ita & uos facite illis. S ad manifesta¬
tionem sententie puto a latinis additũ bona.
Occurrebat em̃. Qt si qͥsqͣm flagitiose aliquid
erga se fieri uelit. & ad hoc referat istã senten¬
tiam: uelutisiuelit aliqͥs ꝓuocariut immo¬
derate bibat. & se ingurgitet pocłis. & hoc pͥ¬
or illi faciat a qͦ sibifieri cupit: Ridicłm est
hc̃ putare istã impleuisse sententiã. Cũ hoc
gͦ moueret. ut arbitͦr additũ ẽ ad manifesta¬
tionẽ rei unũ u̾bũ: ut postea ꝗͣ dictum est.¬
oĩa gͦ q̃c̃q uultis ut faciant uobhoĩes. add̾et᷑
bona. Qͦd si deẽ exemplarib g̾cis: etiam illa
em̃danda st̃. S qͥs hoc audeat: Intelligendũ
si hoc tibum ñ addat᷑. Id enĩ qͦd dictum ẽ. q̃c̃q
uultis: ñ usitate ac passim. s ꝓpͥe dictũ accipi
oportet. Uoluntas nãq ñẽ: nͥ in bonis. Nã in
oportet ita õino ꝓpͥum u̾bũ tenent. ut ñ ali¬

Expanded text:
aecumque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis. Sed ad manifestationem sententiae puto a latinis additum bona. Occurrebat enim quod si quisquam flagitiose aliquid erga se fieri velit, et ad hoc referat istam sententiam, veluti si velit aliquis provocari ut immoderate bibat et se ingurgitet poculis, et hoc prior illi faciat a quo sibi fieri cupit, ridiculum est hunc putare istam implevisse sententiam. Cum ergo hoc moveret, ut arbitror, additum est ad manifestationem rei unum verbum, ut posteaquam dictum estquaecumque vultis ut faciant vobis homines, adderetur bona. Quod si deest exemplaribus graecis, etiam illa emendanda sunt: sed quis hoc audeat? Intelligendum si hoc verbum non addatur. Id enim quod dictum est, quaecumque vultis, non usitate ac passim, sed proprie dictum accipi oportet. Voluntas namque non est nisi in bonis: nam in oportet ita omnino proprium verbum tenent, ut non ali
Abbreviated transcription (Latin):
ills dictum arbit᷑r: oĩs qͥ ꝑcusserit gladio. gla¬
dio moriet᷑. Qm mult enĩ gladio ꝑcutiunt. nec
tam̃ gladio moriunt᷑. sic̃ nec ipse petrꝰ. S ne
istum uenia pecc̃oꝵ talem penã. euasisse quis
putet: qͥnqͣm nich abstirdiꝰ. qͣmut maiorem
putet gladii penam eẽ potuisse. que petͦ ñ accidit.

Expanded text:
illud dictum arbitror: omnis, qui percusserit gladio, glaillud dictum arbitror: omnis, qui percusserit gladio, gladio morietur. quam multi enim gladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? sed ne istum uenia peccatorum talem poenam euasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos iudicio temerario uidicauerimꝰ᷑. temere
de nob̃ etiam ds iudicabit: Aut nunquid si
m̃sura unqͦ mensi fuerimꝰ : & apud dm̃ iniqͣ
m̃sura ẽ unde nob̃ remetiet᷑: Nam & m̃sure
nomine ipsum tucheium significatum esse¬
arbitror. Nullomͦ d̾s uł temere iucheat. uł
iniq̃ menstira cuiquam rependit: s hoc dic¬
tum ẽ qm̃ temeritas qͣ punis alium. eadem
ipsa te puniat necesse ẽ. Nisi forte arbitrandũ
ẽ qͦd iniquitas ei noceat aliqͥd in quem ꝓce¬
dit: ei aut̃ nicħ a qͦ ꝓcedit. Iimouͦ sepe nicħ
nocet ei qͥ patit᷑ iniuriam : ei aut̃ qͥ facit ne¬
cesse ẽ ut noceat. Qͥd enim nocuit martyribꝰ
iniqͥtas ꝑseqͤntium: Ipsis aut̃ ꝑsecutoribꝰ pluri¬
inum: qͥa &e si aliqͥ eoꝵ correpti st̃. eo tñ tp̃r qͦ ꝑ¬
sequebant᷑ excecabat illos malicia eoꝵ. Sic &
temerarium iucherũ plerũq nicħ nocet ei de
qͦ temere tudicat᷑: ei aut̃ qͥ temere iudicat. ip¬
sa temeritas necesse ẽ ut noceat. Ista regła etiã

Expanded text:
nos in judicio temerario judicaverimus, temere de nobis etiam Deus judicabit? Aut nunquid si mensura iniqua mensi fuerimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa est ei qua te puniat necesse est; nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit. Imo vero saepe nihil nocet ei qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum, quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen sequebantur, excaecabat illos malitia illorum. sic et temerarium iudicium plerumque nihil nocet ei de quo temere iudicatur, ei autem qui temere iudicat ipsa temeritas necesse est ut noceat. ista regula etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& margarite ante porcos mitterent᷑. potuit audi¬
tor occurrere & dicere consciꝰ ignorantiȩ atq in¬
firmitatis sue. & audiens p̃cipi sibi ne daret qͦd
se ipsum ñdum accepisse sentiebat: potuit gͦ
occurrere ac dicere. qͦd sc̃m me dare canibus.¬
& qͦs margaritas mitt̾e ante porcos uetas. cum
adhuc ea me hab̾e ñ uideam: oportunissime sub¬
iecit dicens. Petite & dabit᷑ uob̾: querite & inue¬
metis: pulsate & aꝑietͣ uob̃. Omĩs¬

Expanded text:
et margaritae ante porcos mittantur, potuit audiet margaritae ante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod set quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit dicens: II. Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate
Abbreviated transcription (Latin):
responsione ita conclusit. Reddite gͦ cesars
quod cesaris ẽ: & do qͦd di ẽ. Cũ aut̃ pͥncipes
sac̃dotum & seniores popłi int̾rogassent in qͣ
potestate illa faceret: int̾rogauit eos de bap¬
tismate ioħis. Et cũ nollent dicere qͦd contra
se uidebant dici: de ioħe aut̃ nicħ mali dicẽ
audent ꝓpt̾ circũstantes: nec ego inqͥt uobis
apparuit circũstantib. Hoc enimse dixert̃
nescire qͦd ñ nesciebant: s dicere nolebant.
Et reuera iustum erat. ut qͥ sibi uolebant res¬
ponderi qͦd int̾rogauerant: pͥus ipsi facerent
qͦd erga se fieri postulabant. Qͦd si fecissent: ipsi
sibi utiq respondissent. Ipsi enim miserant ad
ioħm querentes qͥs ẽẽt. uł potiꝰ missi erant ipsi¬
sacͥdotes & leuite putantes qͦd ipse ẽẽt xp̃s: cũ
De qͦ testimonio si confit̃i uellent. ipsi se docereñ
in qͣ potestate illa faceret xp̃s: qͦd qͣsi nescientes
int̾rogauerant. ut calumniandi aditum reꝑi¬

Expanded text:
resporespoquod Caesaris est, et Deo quod Dei est . Cum autem principes sacerdotum et seniores populi interrogassent in qua potestate illa faceret, interrogavit eos de baptismate Joannis; et cum nollent dicere, quod contra se videbant dici, de Joanne autem nihil mali dicere auderent propter circumstantes; Nec ego vobis dicam,ssimum apparuit circumstantibus. Hoc enim se dixerunt nescire quod non nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joannem quaerentes quis esset; vel potius ipsi missi erant sacerdotes et levitae, putantes quod ipse esset Christus, quod rhibuit : de quo testimonio si confiteri vellent, ipsi se docerent in qua potestate illa faceret Christus; quod quasi nescientes interrogaverant, ut calumniandi aditum re
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: s hoc ipsum aꝑiendum & explican.¬
dum eur inqͥri talia ñ oporteat id respon
dendũ. De rebꝰ uͦ titilibꝰaliqndo ad idresponden¬
dũ ẽ qͦd int̾rogam᷑ sic̃ dñs fec̃. Cũ enĩ saducei de
inciliere int̾rogassent q̃ septẽ uiros habuit.
cuiꝰ eoꝵ in resurrectione fut᷑a eẽt: respon¬
dit. qͦd in resurrectione neq nubent. nec ux¬
ores ducent: s er̃t sic̃ angłimn cȩlis. Aliqnͣdo
aut̃ ille qͥ int̾rogat int̾rogandꝰ ẽ aliud: quod
tam̃ si dixerit. ipse sib ad id qͦd int̾rogauit
respondeat. Si aut̃ dicere nolu̾it: ñ uideat᷑
his qͥ ad sunt iniustum. si & ipse qͦd int̾roga¬
uuit ñ audiat. Nam & illi qͥ int̾rogauerunt
temptantes utrum reddendum eẽt tͥbutũ:
int̾rogati sunt aliud. id ẽ cuiꝰ hab̃et nummꝰ
imaginem qͥ ab ipsis ꝓlatꝰ ẽ. E qͥa dixerunt
qͦd int̾rogati erant. id ẽ cesaris imaginem
hab̾e nummũ: ipsi sibi qͦdammͦ respondent̃
id qͦd dnm int̾rogauerant. Itaq ille ex eoꝵs

Expanded text:
psum aperiendum et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus ergo utilibus aliquando ad id respondendum est quod interrogamur: sicut Dominus fecit, cum eum Sadducaei de muliere interrogassent, quae septem viros habuit, cujus corum in resurrectione futura esset. Respondit enim quod in resurrectione neqe nubent, sed erunt sicut Angeli in coelis. Aliquando autem ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: si autem dicere noluerit, non videatur iis qui adsunt injustum, si et ipse quod interrogavit, non audiat. Nam et illi qui interrogaverunt tentantes, utrum reddendum esset tributum, interrogati sunt aliud, id est, cujus haberet nummus imaginem, qui ab ipsis prolatus est; et quia dixerunt quod interrogati erant, id est, Caesaris imaginem habere nummum, ipsi sibi quodammodo responderunt id quod Dominum interrogaverant: itaque ille ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
mis infirmus. ut infirmos lucͥfacerem: oĩb
om̃a factꝰ sũ ut õs lucͥfacerem. ñutiq simula¬
tione faciebat. quemadmodũ qͥdã intelligi
uolunt. ut eoꝵ detestanda simulatio tanti
exempli atictoritate minuat᷑: s hoc faciebat
caritate qͣ eiꝰ infirmitatem cui uolebat fub¬
uenire. tanquam suam cogitabat. Hoc enĩ & p̃¬
struit dicendo. Cum enim liber sim ex omĩb
omniũ me seruum feci: ut om̃s lucrifacerẽ.
Qdut intelligas ñ simulatione s caritate fie
cati estis fr̃s: tm̃ ne lib̃tatem in occazionem
carnis detis: s ꝑ caritatẽ sertute intiicem. Qͦd
fieri ñ potest. nͥ alt̾ius infirmitatẽ qͥsq habeat
qͣsi suam: ut eam equanumit̃ ferat. donec ab
ea lib̾et᷑ ille cinꝰ curat saltitẽ. Rarogͦ & magna
necessitate obiurgationes adhibendȩ st̃: ita
tam̃ ut etiã in his ipsis ñ nob̾s do ut seruiat᷑ in¬
stemus. Ipse ẽ enimfinis. ut nicħ duplici cor¬
de faciamus. auferentes trabem de ocło nr̃o

Expanded text:
infirmus, ut infirmos lucri facerem; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: omnium meipsum servum feci, ut omnes lucrifacerem. quod ut intelligas, non simulatione, sed charitate fiercati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem; quod fieri non potest nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑare cupientes. nom̃ simplicitatis deci¬
pere:ut sic putent uitiosũ ẽẽ aliqͣndo uerum
occultare. qͦmͦ uitiosum ẽ. aliquando falsum
dicere: atꝙhoc mͦ aꝑiendo ea q̃ hi qͥb aꝑiunt᷑
sustinere ñ posst̾ ampliꝰ noceant. qͣm si ea penitꝰ
semꝑq occultarent: rectissime subiungit. Noli¬
ritis ante porcos: ne forte conculcent eas pedib
suis & conũsi dirumpant uos. Qͥa & dñs qͣmuis
nicħ m̃titꝰ sit: u tñ aliqͦͥ occultare se ostendit di¬
cens. Adhuc multa habeo uob̃ dicere: s adhuc ñ
potestis illa portare. E apłs paulꝰ. Npotui uob̃¬

Expanded text:
obtemperare cupientes nomen simplicitatis decipere, ut sic putent vitiosum esse aliquando verum occultare, quomodo vitiosum est aliquando falsum dicere, atque hoc modo aperiendo ea quae hi quibus aperiuntur sustinere non possunt, amplius noceant quam si ea penitus semperque occultarent, rectissime subjungit: Nolivestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi disrumpant vos. Quia et Dominus quamvis nihil mentitus sit, vera tamen aliqua occultare se ostendit, dicens: Adhuc multa habeo vobis dicere; sed adhuc non potestis illa portare . Et apostolus Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣm habuimꝰ. uł qͦ iã caruimꝰ. E si nunqͣm
habuimꝰ: cogitemꝰ nos hoĩes ẽẽ & hab̾e potius
se.Si uͦ habuimꝰ. & ñ habem᷑ꝰ. tangat memo¬
riam communis infirmitas: ut illam rep̃¬
hensionem aut obiurgationem ñ odium
s miscdia p̃cedat. ut fiue ad correctionem
cius ꝓpt̾ quem id facimus. siue ad ꝑũsionem
ualu̾it. nam incertꝰ est exitꝰ: nos tamen de
simplicitate ocłi nr̃i securi simꝰ. Si aut̃ cogi¬
tantes nosmet ipsos inuenerimts in eo esse
uitio in qͦ est ille quem rep̃hende parabamꝰ.
ñ rep̃hendamꝰ. neq obiurgemꝰ: s tantum cõ¬
gemiscamus: & ñ illum ad obtemꝑandum
nob̃. s ad parit̃ conandũ inuitem᷑. Nã & illud¬
qͦd dic̃ apłs. factꝰ sum iudeis qͣsi iudęus ut iu¬
deos lucͥfacerem: his qͥ sublege sunt qͣsi suble¬
ge ẽẽm. cũ ñ sim ipse sublege. ut eos qͥ fub lege
erant lucͥfacerem: his qͥ sine lege sunt. qͣsi sine

Expanded text:
nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et hse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus, nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes, nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus, sed tantum congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro Factus sum Judaeis quasi Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt, quasi sine
Abbreviated transcription (Latin):
ut merito appellet᷑ trabes. fieri aut̃ potest: ut
surascaris homini: uelis etm corrigi. Si aũ od̾is
hominem: ñ potes eumuelle corrigi. Quomͦ
enim dicis fr̃i tuo. sine eiciam festucam de o¬
culo tuo:ce ecce trabes ẽ in ocło tuo: Hypocͥta
eice pͥmum trabem de ocło tuo: & tc̃ uidebis
eicere festucam de ocłofrãs tui. Id est pͥmum
abs de expelle odium: & cdeinde pot̾is iã eum
quem diligis em̃dare. R bñ ait hypocrita.
partes agc̃: sic̃ hypocͥte qͥ tegt̃ subꝑsona qͦd
st̃. & ostentant in ꝑsona qͦd ñ st̃. Hypocͥtarum gͦ
noĩe. simulatores acceꝑis. Et ẽ tiere multum ca
uendum & molestum simulatoꝵ genꝰ: qͥcum
omnium uitioꝵ accusationes odio & liuore fu¬
scipiant: etiam consultores uideri se tiolunt.
Et ido pie cauteq uigilandum ẽ: ut cum aliqͣm
rep̃hende uł obiurgare nos necessitas cõgerit:
pͥmum cogitemꝰ utrum tale sit uitium. qͦd

Expanded text:
ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. 64. Quomodo enim dicis fratri tuo, Sine ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? Hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum ergo nominevendum et molestum simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
stea qͦm crucifixus ẽ meruit. & alt̾ omnino ñ
meruit: nforte om̃s qͦs occid̾ant. crucifixe¬
rant: & ꝓpt̾ea hoc etiam ipsi pati meruerunt:
Ridicłm ẽ hoc putare. Qtud gͦ aliud dictũ ẽ.
oĩs enim qui gladio ꝑcusserit gladio morietur:
nos hoc loco dñs monet: uult enĩ ut simplici
corde. & in unum dm̃ intento faciamꝰ q̃cunq
facimus. & multa incertum ẽ qͦ corde fiant. de
quib iudicare temerarium ẽ: maxime aut̃ hi
temere iudicant de incertis. & facile rep̾hen¬
dunt. qͥ mag̃ amant uituꝑare & damnare ꝙͣ
em̃dare. atq corrigere: qͦd uitium tił suꝑbie
solet ẽẽ uł inuidentiȩ: conseqͣnt̾ subiecit dicẽs.
Qͥd aut̃ uides festucam in ocło fr̃is dui: trabem
aut̃ in ocło tuo ñ uides: Ut si forte u̾bi gr̃a. ira
ille peccauit: ti odio rep̃hendas. Quantum au¬
dem int̾ festticam & trabem: qͣsi tantum inter
iram distat & odium. Odium ẽ enim ira inue¬
terata: qͣsi q̃ uietustate ipsa tm̃ robur acceꝑit.

Expanded text:
m crucifixus est meruit , et alter omnino non meruit? An forte omnes quos occiderant, crucifixerant; et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? Ridiculum est hoc putare. Quid ergo aliud dictum est, Omnis enim qui gladio percusserit, gladio morietur, nos hoc loco Dominus monet: vult enim ut simplici corde et in unum Deum intento faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus judicare temerarium est; maxime autem hi temere judicant de incertis, et facile reprehendunt, qui magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere; quod vitiumntiae — consequenter subicit et dicit: quid autem uides festucam.in oculo fratris tui, trabem autem in tuo oculo non uides? ut si feruenti uerbi gratia ira ille peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa t
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaᷤ tua sic̃ ĩ eelo ⁊ ĩ t̾ra: sic̃ in scĩs & iustis.
ita etiam inpeccatorib. Qͦo adhuc duobus
modis accipi potest: siue ut orem etiam pro
inimicis nr̃is. qͥd enim aliud st̃ habendi.con¬
tra quoꝵ uoluntatem. xp̃ianum &e catholicũ
nom̃ auget᷑: ut ita dictum sit. fiat uoluntas
tua sic̃ in cęlo & in t̾ra. tanqͣm si diceret᷑. faci¬
ant uoluntatem tuã. sic̃ tusti. ita etiam & pec¬
catores ut ad te conu̾tant᷑. siue ita. fiat uo-¬
luntas tua sic̃ in cęlo & in t̾ra. ut sua cuiq tri¬
buant᷑ : qͦd fiet extremo uroicio. ut iustis p̃mi¬
um. peccatorib damnatio retͥbuat᷑: cũ agni
ab hedis separabunt᷑. Ille etiam ñ absurdꝰ. immo

Expanded text:
voluntas tua sicut in coelo et in terra; sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest; sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim aliud sunt habendi contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? Ut ita dictum sit: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; tanquam si diceretur: Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam et peccatores, ut ad te convertantur; sive ita fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; ut sua cuique tribuantur, quod fit extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur. Ille etiam non absurdus, imo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa apponent᷑ uob̃: qͣndoqͥdem istasic̃ adiuto¬
ria nouit ille medicꝰ cui semel nos totos cõmi¬
simꝰ.⁊ a qͦ habemꝰ ꝓmissionẽ uite p̃sentiᷤᷤ⁊ fcit᷑e
q̃n apponat. qñ dec̾hat. sic̃ nob̃ iudicat expedire
qͦs ⁊ ꝯsolandoᷤ ⁊ ex̾cendoᷤ in bac uita ⁊ pꝰhanc uitã
ĩ ꝑpetua requie stabiliendos atq firmandos gub̃¬
nat & dirigit. Nenim & homo cum plerunq
ium̃to suo cibaria detrahit. deserit illud cura
sua:ac ñ potꝰ curando hec facit. Et qm̃ cũ ista¬
uł ꝓcurant᷑ in futurum. uł si catis a ñ ẽ quare
illa impendas reseruant᷑. incertum ẽ qͦ ammo
fia̾t cum possit simplici corde fieri. possit &¬
duplici: oportune hoc loco subiecit.Nolite
uidicare ne iudicet᷑ de uob̃. In qͦ enim iudicio
iudicatieritis. iudicabit᷑ de uob̃. Et in qua m̃¬

Expanded text:
ia apponentur vobis: quandoquidem ista sicut adjutoria novit ille medicus, cui semel nos totos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentis e apponat, quando detrahat, sicut nobis judicat expedire; quos et consolandos et exercendos in hac vita, et post hanc vitam in perpetua requie stabiliendos atque firmandos gubernat, ac dirigit. Non enim et homo, cum plerumque jumento suo cibaria detrahit, deserit illud cura sua, ac non potius curando haec facit. CAPUT vel procurantur in futurum, vel si causa non est quare illa impendas, reservantur, incertum est quo animo fiat, cum possit simplici corde fieri, possit et duplici, opportune hoc loco subjecit: Nolite judicare, ne judicetur de vobis: in quo enim judicio judicaveritis, judicabitur de vobis; et in qua m
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce p̃dicouob̃. Quam gͦ mundo & fimpliei o¬
culo opuis est ut intieniat᷑ uia sapientie: cui
tante maloꝵ & ꝑu̾sorum hominum deceptio¬
nes erroresq obstrepunt: qͦs om̃s euadẽ. hoc ẽ
uenirẽ ad certissimam pacem. & iminobilẽ
stabilitatem sapientiȩ. Uehement̃ enim metci¬
endum est ne stuidio alt̾candi &e contendend
qͥsq ñ uideat. qͦd a paucis uideri potest: ut
paruus sit strepitꝰ contradicentium. nͥ etiam
ipse sibi obstrepat. Quo ꝑtinet etiam illud qͦd¬

Expanded text:
Quam ergo mundo et simplici oculo opus est, ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, hoc est venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam ipse sibi obstrepat. Quo pertinet etiam illud quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ephesi: usq ad pentecosten. Item in acti¬
bus apłorum scͥptũ ẽ ea q̃ ad uictum st̃ neces¬
saria ꝓcurata c̃ẽ in futurum: ꝓpt̃ imminen¬
tem famem. Sic enim legimus. In illis aut̃
dieb descenderunt a iherosolima ꝓpħe anti¬
ochiam: cratq magna exultatio. Congregatiᷤ
aut̃ nob: surgens unꝰ ex illis nomine agabus
significabat ꝑ sp̃m famem magnam futurã
in uniu̾so orbe. quȩ & facta ẽ sub claudio. Dis
apło paulo imposita st̃ utensilia quȩ offe¬
rebant᷑: non adunum tantum diem uide¬
tur uictꝰ iste ꝓcuratꝰ. E qͦdidem seͥbit. qͥ fu¬
rabat᷑ iam non furet᷑: magis aut̃ laboret
oꝑans manib sius qͦd bonum ẽ. ut habeat

Expanded text:
Item in Actibus Apostolorum scriptum est, ea quae ad victum sunt necessaria, procurata esse in futurum propter imminentem famem. Sic enim legimus: « In illis autem diebus descenderunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam, eratque magna exsultatio. Congregatis autem nobis, surgens unus ex illis nomine Agabus, significabat per Spiritum, famem magnam futuram in universo mundo, quae et facta est sub Claudio Caesare. Discapostolo Paulo imposita sunt utensilia, quae offerebantur , non ad unum tantum diem videtur victus esse procuratus. Et quod idem scribit, Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret o
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatum ẽ in rerum nat᷑a. ꝗͣ irracionalia.
sicuti fc̃ aues. Qͥs aut̃ ur̃m inqͥt cogitans po¬
test a dicere ad staturã suam cubitum unũ:
Et de uestimento qͥd solletti estis: Id est euiꝰ
potestate atq dñatu factum ẽ ut ad hanc sta
ad hanc staturam ueniret corpꝰ ur̃m: ex quo in¬
telligi potest: qͦd si curetis & uelitis adicere
unum cubitum huic stat᷑ȩ. non potestis.
Illi gͦ etiam tegendi corporis curam relinqͥte:
cuius uidetis cura fact̾um ẽẽ. ut tante stat᷑e
corpꝰ habeatis. Dandum aut̃ erat etiam do¬
cumentum ꝓpt̃ uestitum : sic̃ datum ẽ ꝓpt̃
alim̃tum. Itaq seqͥt᷑ & dic̃. Considerate lilia

Expanded text:
ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? id est, cujus potestate atque dominatu factum est ut ad hanc statad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis, et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis: illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. 52. Dandum autem erat etiam documentum propter vestimentum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: « Considerate lilia
Abbreviated transcription (Latin):
cdat᷑um. Et corpꝰ qͣm uestimentum: Id est plꝰ¬
est: ut similit̾ intelligas eum qͥ corpꝰ dedit.
multo facilius dat᷑um eẽ uestimentum. Qͦ
loco queri solet utrum ad animam cibus
iste ꝑtineat cũ anima incorporea sit: iste aut̃
cibꝰ corporeus. S animã hoc loco ꝓ ista uita
positam nouerimꝰ: cuiꝰ retinacłm ẽ alm̃¬
tum istud corporeum. Scđm hanc signifi¬
cationem dictum est etiam illud. Qͥ amat
animam suã: ꝑdet illam. Qouisi de hac¬
uita acceꝑimus. qm oportet ꝓregno dei
ꝑde. qͦd potuisse martyres clarcut: contͣ¬
rium hoc p̃ceptum erit illi sententiȩ qͣ
dictum ẽ. Qͥd ꝓdest homini si totum mun¬
dum lucret᷑: anime aut̃ sue detͥmentum
faciat: Respicite inqͥt uolatilia cęl. qm ñ
ser̃t neq metunt. neq congregant in horrea:
estis illis: Id ẽ cariꝰ uos ualetis. Quia utiq ra¬
tionale anmal sicuti ẽ homo: sublimitis

Expanded text:
daturum, et corpus quam vestimentum, id est, pldaturum, et corpus quam vestimentum, id est, plus, ut similiter intelligas eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quvita acciperemus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat . Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̃ infidelitatem fregit illos: S quis qͥs
uult diligere dm̃. & cauere ne offendat. ñ
se arbitret᷑ duob dñis posse seruire: & inten¬
tonem cordis sui rectam ab omni dupli¬
citate explicet. Ita enim sentiet de dño in bom¬
tate: & insimplicitate cordis queret illum.
đo inqͥt chco uob̃. ñ hab̃̾e sollieitudinem in
anima ur̃a qͥd edatis: neq corpori qͥd induati.
he forte qmuis iã suꝑflua ñ q̃rant᷑. ꝓpt̃ ipsa
necessaria cor duplicet᷑. & ad ista conquiren¬
cui uideri uolumus. nr̃m emolumentum
ibi potiꝰ qm illiꝰ utilitatem attendamꝰ: & ideo
nob̃ ñ uideam peccare. qͥa ñ suꝑflua s necessa¬
ria st̃ q̃ conseqͥ uolumꝰ. Dñs aut̃ ammonet.
ut meminerimus multo ampliꝰ nobis dm̃ de¬
disse qͦd nos fecit & compofuit ex anima &¬
anima inqͥt plus ẽ qm esca : lt tu intelligas
eum qͥ dedit animam: multo faciliꝰ escam ẽẽ

Expanded text:
propter infidelitatem fregit illos? Sed si quis propter infidelitatem fregit illos? Sed si quis vult diligere Deum et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet. Ita enim sentiet de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaeret illum. Ideo inquit dico vobis, non habete sollicitudinem in anima vestra quid edatis, neque corpori quid induatis, ne forte quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ista conquirencui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius, quam illius utilitatem attendamus: et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autemut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, qui nos fecit et composuit, quam anima inquit plus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse
Abbreviated transcription (Latin):
odio habebit homo. & alt̾um diliget. id ẽ dñ.
aut alt̾um patiet᷑. & alt̾um contemnet. Patit᷑
enim durum & ꝑnitosum dñm: qͥsqͥs seruit
mammone.Sua enim cupiditate implieat᷑
subdit᷑ diabolo: & ñ eum diligit. Qͥs ẽ enĩ
qͥ diligat diabolum: S tam̃ patit᷑: sicut in
maiore aliqͦ domo qͥ ancillȩ alienȩ conum¬
ctus ẽ ꝓpt̾ cupiditatem suam. duram patit᷑
seruitutem: etiam si ñ diligat eum cuius an¬
cillam diligit. Alt̾um aut̃ contemnet. dicit:
non odio habebit. Nulliꝰ enim fere conscien¬
tia dm̃potest odisse. Contemnit aut̃. id est
ñ timet: cum qͦsi de eiꝰ bonitate securus ẽ.
ab hac negligentia & ꝑniciosa securitate
seratio cħ magna ẽ. Ignoras qͥa patientia d̃i
ad penitentiã te inuitat: Cuiꝰ enim tanta
mis odia comm̃dari potest. qͣm eiꝰ qͥ omnia
donat peccata conu̾sis: & oleastrum facit par¬
ticipem pinguedinis oluȩ: Et cuiꝰ tanta
seueritas. qͣm eiꝰ qͥ nat᷑alib ramis ñ peꝑcit :

Expanded text:
odio habebit homo, et alterum diliget, id est, Deum; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Patitur enim durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum, cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia Deum odisse potest: contemnit autem, id est non timet eum, quasi de ejus bonitate securus est. Ab hac negligentia et perniciosa securitate seratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit. Cujus enim tanta misericordia credi potest, quam ejus qui omnia donat peccata conversis, et oleastrum facit participem pinguedinis? Et cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
runq ꝓpt̃ exercitationem nr̃am ds sinit: non
solum ñ debilitant ꝓpositum nr̃m. s etiam
examinatum ꝓbatumq confirmant. Glamur
tionum ac laboꝵ suoꝵ. id ẽ apłs ñ tantum in
carcerib & naufragiis atq huimodi multis
molestiis. s etiam in fame & sit. in frigore &
nuditate se laborasse commemorat. Qͦd cum
legimꝰ. ñ estimemꝰ dñi ꝓmissa titubasse. ut fa¬
mem ac sicim & nuditatem pateret᷑ apłs qͦ¬

Expanded text:
rumque propter exercitationem nostram deus sinit, non rumque propter exercitationem nostram deus sinit, non solum non debilitant propositum, nostrum, sed etiam examinatum probatumque confirmant: gloriamur tionum ac laborum suorum idem apostolus non tantum in carceribus et naufragiis, atque hujusmodi multis molestiis, sed etiam in fame et siti, in frigore et nuditate se laborasse commemorat . Quod cum legimus, non aestimemus Domini promissa titubasse, ut famem ac sitim et nuditatem pateretur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ait. respicite uolatilia cȩli qm ñ serunt neq
metunt neq congregant in horrea : & con¬
siderate lilia agͥ quomͦ crescunt. ñ laborãt
neqnent: cum istis p̃cipit ut laborent oꝑan¬
tes manib suis. ita ut habeant qͦd aluis etiã
possint tͥbuere. Et quod sepe de se ipso dicit.
qͦd manib suis oꝑatꝰ est. nequem grauaret :¬
& qͦd de illo scͥptum est. quod coniunxerit
se aqͥle ꝓpt̾ artis similitudinem ut simul oꝑ¬
arent᷑ unde uictum tͣnsigerent: ñ uidet᷑ imi¬
tatus aues cęli & lilia agͥ. His & huiꝰ modi
scͥpturarum locis satis apparet. dñm nr̃m ñ
hoc imꝓpbare. siqͥs humano more ista ꝓcuret:
s siqͥs ꝓpt̾ ista domilitet: ut in oꝑib suis non¬
regnum di s ustoꝵ acquisitionem intueat᷑.
ad hanc g̃ regł̃am hoc totum p̃ceptum red¬
gitur: ut etiam in istoꝵ ꝓuisione regnum dez
cogitemꝰ: in militia uͦ regni di ista ñ cogitemꝰ.
Ita enim etiam si aliquando defuerint qͦd ple¬

Expanded text:
nt, neque metunt, neque congregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus suis, ita ut habeant quod etiam aliis possint tribuere. Et quod saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in oregnum dei, sed istorum adquisitionem intueatur. ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum dirigitur, ut etiam in istorum prouisione regnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod ple
Abbreviated transcription (Latin):
ista necessaria ꝓcurare. locłos hab̃e dignatus
ẽ cum pecunia: unde usib necessariis qͥcqͥd
opus fuisset p̃beret᷑. Quoꝵ locłoꝵ custos &
fur siẽ scͥptum ẽ iuoas ftut: qui eum tradi¬
dit. Sic̃ & apłs paulus potest uideri de cra¬
stino cogitasse: cum dixit. De collectis audem
que fiunt in scõs siẽ ordinaui eccłus galathie.
ita & uos facite. Scđm unam sabb̃i unꝰqͥsq

Expanded text:
ista necessaria procurare, loculos habere dignatus ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur, quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas fuit qui eum tradidit: sicut et apostolus Paulus potest videri de crastino cogitasse, cum dixit: De collectis autem quae fiunt in sanctos, sicut ordinavi in Ecclesiis Galatiae, ita et vos facite. Per unam sabbati u
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsa scilicet necessitas urgere ceꝑit. Adert
enĩ hec: qͥa nouit pat̾ nr̃ qͦd hors omnium in¬
digeamus. Sufficit enim inqͥt diei malicia
suia: id ẽ sufficit qͦd ista sumere urgebit ips a
necessitas. Quam ꝓpt̾ea maliciam nominatã
arbitͦr: qͥa penalis ẽ nob̃. Ptinet enim ad hãc
fragilitatem & mortalitatem: quam peccan¬
do meruimꝰ. Huie gͦ pene temporalis neces¬
sitatis nol adłe aliquid grauius: ut ñ solũ
patiaris harum rerum indigentiam: s etiã
ꝓpt̃ hanc explendam milites deo. Hoc audem
loco uehement cauendum ẽ. ne forte cũ ui¬
derimus aliquem seruum di ꝓuidere ne
ista necessaria desint. uł sibi uł eis quorũ
sibi eura cõmissa ẽ. iudicemꝰ eum contra pre¬
ceptum dñi facere: & de crastino ẽẽ sollicitũ.
Nam & ipse dñs cui ministrabant angłi. tñ
ꝓpt̃ exemplum ne qͥs postea scandalum pate¬
retur. eum aliquem seruoꝵ eiꝰ animadũtisset

Expanded text:
cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia novit Pater noster quod horum omnium indigeamus. Suffisua, id est: sufficit quod ista sumere urguebit ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis. pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem, quam peccando meruimus. huic ergo poenae temporalis necessitatis nolite addere aliquid grauius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam sed etiam propter hanc explendam milites deo. Hoc autem loco uehementer cauendum est, ne forte, cum uiderimus aliquem seruum dei prouidere, ne ista necessaria desint uel sibi uel eis quorum sibi cura commissa est, iudicemus eum contra praeceptum domini facere et de crasnam et ipse Dominus, cui ministrabant angeli, tamen propter exemplum, ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ unum assumat id ẽ ꝓpt̾ regnum dĩ. Siẽ
aut̃ om̃s militantes accipiunt annonam &
stipendium: sic om̃s euangłizantes accipiuñ
sic ñ om̃s ꝓpt̃ salutem eccłiȩ ministrant dõ:
s ꝓpt̃ hec temporalia. q̃ tanqͣm annonam & sti¬
pendium consequunt᷑: aut & ꝓpt̃ hec. & ꝓpt̃¬
illud. S supͣ iam dictum ẽ ñ potestis duob
dñis seruire. Gͦsimpliei corde tantum mͦ ꝓpt̃
regnum di debemꝰ bonum oꝑari ad om̃s: non
aut̃ in hac oꝑatione uł solam uł cum regno
dei mercedem temporalium cogitare: quoꝵ
omnium temporalium nomine. crastinũ po.¬
suit dicens. Nolite gͦ sollciti ẽẽ de crastino. N
enim dr crastinꝰ dies: nͥ in tempore ubi p̃t̾to
succedit futurum. Q ͦ cum aliqͥd boni oꝑam᷑:
ñ temporalia s et̃na cogitemus. Tunc erit il¬
lud bonum & ꝑfectum opꝰ. Crastinus enĩ dies
inquit sollicitꝰ erit sibi ipsi: id ẽ ut cum opor¬
tuerit sumas cibum uł potum. uł indum̃tũ:

Expanded text:
propter hoc unum assumat, id est propter regnum Dei. Sicut autem omnes militantes accstipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt sic non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia, quae tanquam annonam et stipendiillud. Sed supra jam dictum est, Non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes; non autem in hac operatione, vel solam, vel cum regno Dei mercedem, temporalium cogitare: quorum omnium temporalium nomine crastinum posuit, dicens, Nolite cogitare de crastino. Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore, ubi praeterito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus: tunc erit illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renarum & temporalium atq cecat᷑: quanto
magis ipsum factum cuiꝰ incertꝰ est exitꝰ. sord¬
dum & tenebrosum ẽ: Qa & si bene alieus
ꝓuenat. qͦd tu ñ recta & inunda intentione facis:
seruire. ad hanc ipsam intentionem referendũ
est. qͦd consequent̃ exponit dicens. Aut enĩ unũ
odiohabebit &e alt̾um diliget: aut alt̾um pa¬
tiet᷑. & alt̾um contemnet. Que u̾ba diligent᷑
considanda st̃ fr̃s mei. Nam qui sint duodo¬
mini deinceps ostendit: cum eit. Non po¬
testis deoseruire & mammone.Mãmone apd
hebreos diuitiȩ appellari dicunt᷑. Congruit &¬
punicum nom̃. Nam punice lucrum mam¬

Expanded text:
terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; servire, ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Quae verba diligenter consideranda sunt: nam qui sint duo domini, deinceps ostendit, cum dicit, Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos divitiae appellari dicuntur. Congruit et punicum nomen: nam lucrum, punice mam
Abbreviated transcription (Latin):
exitum: & ideo tenebras ea uocauit. Nenm
noui cum pecuniam porrigo indigenti & pe¬
tenti: qͥd inde aut facturus aut passurus sit Qł¬
fieri pot̃: ut uł faciat ex ea. uł ꝓpt̃ eam pa¬
tiatur aliquid mali: qͦd ego cum darem ñ
euenire uoluerim. neq hoc animo dederim.
Itaq sibono animo feci. quod mͥ cum facerem
notum erat. & ideo lum̃uocat᷑: illuminat᷑
etiam fact̾um meum qualemcunq exitum
habuerit. Qui exitꝰ qm̃ incertꝰ & ignotꝰ est: dene¬
bre appellatȩ sunt.Si aut̃ malo anmo feci:
etiam ipsum lum̃ tenebre sunt. Lumen enim
dr: qͥa nouit qͥsq qͦ animo faciat. etiam cum
malo animo facit. S ipsum lum̃ tenebrȩ sunt.
qͥa ñ insuꝑna dirigit᷑ simplex intentio. s ad in¬
feriora declinat᷑: & duplici corde quasi umbrã
facit. Si gͦ lum̃ qͦd in te ẽ tenebrȩ st̃. ipsȩ tenebre
qͣntȩ ert: Hoc ẽ si ipsa cordis intentio qua facis
qͦo facis. quȩ tͥ nota est. sordidat᷑ appetitu rerũ

Expanded text:
exitum; et ideo tenebras eas vocavit. Non enim exitum; et ideo tenebras eas vocavit. Non enim novi, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus sit, aut passurus; et fieri potest ut vel faciat ex ea, vel propter eam patiatur aliquid mali, quod ego cum darem, non evenire voluerim, neque hoc animo dederim. Itaque si bono animo feci, quod mihi cum facerem, notum erat, et ideo lumen vocatur; illuminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui exitus quoniam incertus et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. Si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. Lumen enim dicitur, quia novit quisque quo animo faciat, etiam cum malo animo facit: sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex intentio, sed ad inferiora declinatur, et duplici corde quasi umbram facit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est, Si ipsa cordis intentio, qua facis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ ocłs tuus nequam ẽ: totum corpus
tuum tenebrosum erit. Si gͦ lum̃ qͦd mn te
est tenebrȩ sunt. ipsȩ tenebre quantẽ.: Q
locus sic intelligendus ẽ. ut nouerimus omnia
oꝑa nĩa tc̃ ẽẽ munda & placere in conspectu dei
sifiant simplici corde. io est intentione suꝑna fi¬
ne illo caritatis: qͥa & plemitudo legis caritas.̃
Ocłm gͦ hic acciꝑe debemus ipsam intentionẽ:
qua facimus quicquid facimus. Quȩ si munda
se est bona sint. Quȩ oꝑa omnia totum corpꝰ
appellauit: qͥa & apłs membra nr̃a dic̃ quedam
oꝑa q̃ imꝓbat. & mortificanda p̃cipit dicens.
nem. immundiciam. auariciam. & cȩt̾a talia.
Non gͦ quid quisq faciat: s quo animo faciat
considerandum ẽ. Hoc ẽ enim lum̃ in nob̾:
quia hoc nob manifestum ẽ bono anmonos
facere qͦd facutis. Omne enĩ qͦd manifestat᷑
lumen est. Nam ipsa facta quȩ ad hominũ
societatem a nobis ꝓcedunt. incertum hñt

Expanded text:
otum corpus otum corpus tuum tenebrosum erit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda se est bona sint. quae opera omnia totum corpus appellauit, quia et apostolus membra nostra dicit quaedam opera, quae improbat et mortificanda praecipit dicens: nem, immunditiam, avaritiam , et caetera talia. 46. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. Hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus: omne enim quod manifestatur, lumen est . Nam ipsa facta quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent