comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mor esto mei. & uisita me: & innocentẽ me fac
a ꝑseqͥntibꝰ me. ñ in patientia Et ꝓpħes potesi
hox dicere ꝑsecutionẽ passus ab his quos increpa¬
uit: qui ueritatẽ audire nolebant In imicꝰ qͥppe
cis factus ẽ. uera dicens Potest autẽ & saluator
hec dicere usq ad crucẽ ꝑsecutionẽ passus a po¬
delinquenti. sed ꝑ hoc quod &̾ aduersũ me suã
erex̃ temeritatẽ. holi eẽ longanimis Et reueri
ñ fuit ꝑatiens ds̃ Si enĩ consideres tpr̃a passio
quinto decimo quippe anno tẏberii cesaris usq
cũ aliquid temporis in patientia delinqͥ. ꝓpt̾
eos qui ꝑ signa atq portenta apłorũ credit᷑i
erant: S̾cito quomͦ accepi ꝓpt̾ te obꝓbrium: a
contempnentibꝰ sermones tuos Potest fieri ut ꝓ¬
phetes hoc dicat: contemptus a ppło peccatore.
super his quȩ p̃dicabat Ait quippe & alibi
Compleui dies meos in irrisione: Obꝓbriũ gͥ

Expanded text:
mor esto mei, et visita me: innocentem me fac mor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potest autem et Salvator haec dicere, usque ad crucem persecutionem passus a podelierexit temeritatem, noli esse longanimis: et revera non fuit patiens Deus. Si enim consideres tempora passiquinto decimo quippe anno Tiberii Caesaris usque cum aliquid temporis in poenitentiam derelinqui, propter eos qui per signa atque portenta apostolorum credituri erant. « Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. » Potest fieri, ut prophetes haec dicat, contemptus a populo peccatore, super quem praedicabat ea. Ait quippe et alibi: « Complevi dies meos in irrisione. » Opprobrium ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pientẽ auditorẽ Hec om̃ia abstulit ab illis ds̃:
& nobis qui ex gentibꝰ sumꝰ si tam̃ acciꝑe uolue¬
rimꝰ tͣdidit Et thesauros tuos in deprȩdationẽ
Dabo cõmitationẽ ꝓpt̾ omĩa peccata tua. in
om̃ibꝰ finibꝰ tuis Quod dicit tale ẽ: Ista om̃ia
ꝓpt̃ peccata tua. quȩ in uniuersos fines tuos
ꝑuener̃: tibi reddita st̃ Nullus quippe finis
illiꝰ ẽ ppłi. qui ñ peccatis eiꝰ repletus sit. Nec
ter fȩc̃ ueritat̾ẽ si ẽ xp̃c ueritas Unde ꝓpter
crudeles contͣ filiũ dĩ acclamationes. hȩc om̃u
sibi ex mortuis uictor ostensus ẽ Et dabo te
in seruitutẽ inimicis tuis: in terra qua nescie¬
bas: Seruiuit ppłs iudõrũ inimicis suis: & dis¬
ꝑsus ẽ in terrã quã ignorabat Qm̃ ignis ac¬
census ẽ in ura mea: suꝑ uos ardebit Post ista qͣ¬
ex posuimꝰ & cõminationis uerba ad ppłm ille
qui suꝑiꝰ or auerat cõpla& orationẽ: & prioribus
quȩ secunt᷑ adiurigit: Tu cognouisti dñe me¬

Expanded text:
pientem auditorem . Haec omnia abstulit ab illis Deus, et nobis qui ex gentibus sumus, si tamen accipere voluerimus, tradidit. Et thesauros tuos in depraedationem dabo, commutationem propter omnia peccata tua in omnibus finibus tuis. Quod dicit tale est: Ista omnia propter peccata tua, quae in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus repletus sit: 850 nec terfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes haec omnia sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus eminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, me
Abbreviated transcription (Latin):
mnꝰ e secretiꝰ aliquid accipere in eo quod dr̃ solus
sedebã: forsitan inueniemꝰ dignã int̾p̾tationem
fpũ sc̃o. Quando uitã multitudinis imitamur
nec ẽ conuersatio nr̃a apło melior. nec contenta
uidice dõ ab om̃ibꝰ maliciis separi̾ta: ñ possu¬
mꝰ dicere solus sedebam: Sedemꝰ quippe cũ plu¬
rimis. qn peccamꝰ. Quando autẽ utta nr̃a fu¬
erit istimodi ut nullus nob̾ sensus uł sermo¬
peccantis oequet᷑: tc̃ possumꝰ dicere solus sede.¬
ba: Licae ei qui ñ ẽ prb̃r uel ep̃c aut diaconus¬
aut qualiba alia decoratꝰ eccłe dignitate.
bene uiuenti. dicere Solus sedebam: quia
amaritudine plenis sũ: Si arta & angus
iiua ẽ quȩ ducit ad uitã expedit tibiꝰ ab
om̃i du̾cedine recedere: ut amaritudine in p̃¬
senti scło cõplearis An ignoras qm̃ sollemꝑni¬
tas i iunctis amaritudinibꝰ celebrat᷑ : Ait qͥp¬
pe sermo diuinꝰ. Cũ habueris diẽ festũ: arima
suꝑ amaritudine manducabitis Simul autẽ

Expanded text:
eo quod dicitur: Solus sedebam, forsitan inveniemus dignam interpretationem Spiritu sancto. Quando vitam multitudinis imitamur, nec conversatio nostra a populo melior, nec, contempto judice Deo, ab hominum malitiis separatur, non possumus dicere: Solus sedebam; sedemus quippe cum plurimis. Quando autem vita nostra fuerit istiusmodi, ut nullus nobis sensu, sermone, gestis coaequetur; tunc possumus dicere: Solus sedebam. Licet ei qui non est praut alia qualibet decoratus Ecclesiae dignitate, bene 854 viventi dicere: Solus sedebam, quia amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem festum, azyma super amaritudinem manduc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs retro ambulabis & exten¬
dã manũ meã suꝑte: & disꝑdã te. & ultͣ non
sinã te. & disꝑdam illos in disꝑsionẽ dixi sine
filiis effectus sũ: egestas tenuit me Exemplũ
accipiã: Hostis quispiã ac ꝑdi iellis contͣ imꝑa¬
aufert᷑ scilicae ne dũ dap̾nato quis miseretur.
incipiat offende condempnantẽ St̃ autẽ ñ¬
nulli qui adiciunt ad seueritatẽ ut ne con-
a dõ condẽpͥnatũ peccatorẽ. & uide quomodo
innumerabilibꝰ angelis humano generi p̾siden¬
guli quippe angelorũ ꝑspicientes qr ds̃ ẽ qͥ
condempnauit. qr creator ẽ qui eũ aduersȩt᷑.
& tale eẽ peccatũ. ut misericors & demens qͦmͦ

Expanded text:
dicit Dominus. Retro ambulabis, et extendam manum meam super te, et disperdam te, et ultra non sinam te, et dispergam illos in dispersione. Dixi: Sine filiis effectus sum: egestas tenuit me. Exemplum accipiam: Hostis quispiam ac perduellis contra Imperaaufertur: scilicet, ne dum damnato quis miseretur, incipiat offendere condemnantem. Sunt autem nonnulli qui adjiciunt ad severitatem, ut ne contra Deo condemnatum peccatorem, et vide quomodo innumerabilibus angelis humano generi praesidenguli quippe angelorum perspicientes, quia Deus est qui condemnavit, quia creator est qui eum aversatur, et tale esse peccatum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut inueniam᷑ ad uestigia unigeniti cui. ħ lo¬
quentibꝰ nobis.: non sentimꝰ qͥd petamꝰ. Re enĩ
hoc dicimꝰ: fac &e nos sic odio haberi ut odio
hibiti sunt ꝓphe e da nobis uerba talia suꝑ ꝗ̃
ꝑsecutionẽ patiam᷑. da in istas incidẽ calamita¬
tes quas apłi sustinuer̃. Dicere quippe da michi
nolentẽ ex affectu pauli uere loqui In laboribus
plurimũ. in plagis habundant᷑ in irceribus
supͣ modũ. in mortibꝰ sȩpe. & reliqͣ: om̃ium est
iniquissimũ Si itaq uolumꝰ requiescere cum
ꝓphis. consideremꝰ uitas ꝓpħirũ quomͦ ex eo qđ
increpabant & arguebant delinquentes. iudica¬
ti condempnatiq sint. lapidati. serrati. in oc¬
cisione gladii occubuer. circũeuntes in melotis
& in caprinis pellibꝰ in egestate. in tribulatione
& miseria. in solitudi nibꝰ errantes Eo tp̃r quo e¬
rant si nagoge płimȩ in isrł. nichilominꝰ ali in

Expanded text:
ut inveniamur ad vestigia Unigeniti tui. Haec loquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia emum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, judicati condemnatique sunt: Lapidati, secti in occisione gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes . Eo tempore quo erant synagogae plurimae in Israel, nihilominus illi in
Abbreviated transcription (Latin):
tates peccatorũ nr̃orũ. & portauit nos Et ue¬
nit ad eos qui maledicebant sibi. & uirt̾ eius
defecit ab eis qui maledicebant ecelestibꝰ descen¬
dentẽ. Simul enĩ ut assumpsit serui fortnã ubũ
caro factũ ex inaniuit se:. & iuxta apłm dicentẽ

Expanded text:
tates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et vetates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos qui maledicebant sibi, et virtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro factum exinani
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. neq in terra iudicat᷑ atq discernit᷑. Hirtus
mea defecit. in his qui maledicunt mͦ. Apłs lo
quit᷑ de saluatore nr̃o: qr crucifixus sit ex infir¬
mitate Cui ꝓpħes similia testat᷑ dicens Dñẽ.
quis credidit auditui nr̃o & brachiũ tuũ cui
reuelatũ ẽ: Annunciauimꝰ corã eo sic̃ infans÷
sic̃ radix in terra sitienti. non ẽ species ei neq gła
Iidinus eum & ñ habebat speciem neq formã. sed
species eius in honorata & deficiens circa filios ho¬
minũ Iũ in plaga & dolore sciens ferre infirmi¬
tatẽ: qr auersa ẽ facies eiꝰ. app̾riatus ẽ nec cõputatꝰ.
Hic peccata nr̃i fert & ꝓ nob̾ dola. & nos existi
mauinꝰ in dolorib eũ eẽ & in plaga & ueratio¬
ne ipse autẽ uulneritus ẽ a̾ infirmatus ẽ ꝓpter
iniquitates nic̃is Doctrina pacis nr̃e suꝑ eũ. &¬
liuore eiꝰ nos sanati sumꝰ Igit᷑ suscepit infirmi¬

Expanded text:
eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus mea defecit in his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia crucifixus ex infirmitate sit. Cui prophetes similiauis credidit auditui nostro, et brachium tuum, cui revelatum est? Annuntiabitur coram eo sicut infans, sicut radix in terra sitienti. Non est species ei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, depretiatus est nec computatus. Hic peccata nostra fert,  et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
me genuisti uirũ qui udicer ⁊ discernar omni
terra : Lossumꝰ & alit̾ intelligere. quomͦ iłe. xp̃c
condempnet᷑ & diudicet᷑ in oĩ terra Quis imꝑ¬
borũ ñ condẽpͥnat xp̃ianã religgionẽ : Quis gen¬
tiliũ saltĩ transitorie ñ excutit eã : Quis iudõrũ
ñ de xp̃ianis loquit᷑ : Quis de philosophis: quis
de imꝑitis: Ubiq xp̃c condempnat᷑ atq discer¬
nit᷑ Et ab aliis quide condẽpnat᷑: ab aliis quidẽ¬
non condempnat᷑. Si autẽ condẽpnat᷑. excipit᷑ a
te: & aꝑis ei ostiũ. ing̃dit᷑ ad te Credis in eum:
uescit᷑ tecũ. Si uͦ de religione audiens. xp̃iana. non
hentẽ Quẽ me genuisti uirũ qui iudicer et dis¬
cernar oĩ terrȩ : Quicunq penitus ei ñ credius
condempnant illũ Qui aute̾ credunt & adhuc
ambigunt: diiudicant illũ. Duo gͥ apud hõies.
bigentibꝰ discernit᷑. Si portas imaginẽ cȩlestis. de¬
posita imagine terreni non es terra condempnanᷤ

Expanded text:
r et discernar omni terrae. Possumus et aliter intelligere quomodo Jesus condemnetur, et dijudicetur in omni terra. Quis improborum non condemnat Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? quis Judaeorum non de Christianis loquitur? quis de philosophis? quis de imperitis? Ubique Christus condemnatur atque discernitur: et ab aliis quidem condemnatur, ab aliis ntur  Al. ingredietur ad te; credis in eum, vescitur tecum. Si vero de religione audiens Christiana nonhentem. Quasi quem me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae. Quicumque penitus ei non credunt, condemnant illum. Qui autem credunt, et adhuc ambigunt, dijudicant illum. Duo igitur apud homibigentibus discernitur. Si portas imaginem coelestis, deposita imagine terreni non es terra condemnans
Abbreviated transcription (Latin):
Anima autẽ hõit̾ ẽ quȩ conturbat᷑ & tristis est
usq ad mortẽ: ñ uerbũ quod erat a pͥncipio apd̾
dm̃. quod nunꝗͣ meruit nunquã turbatũ ẽ. nũ¬
quã dix̃ heumͦ Neq enĩ uerbũ sustin& mortẽ:
sed hõ qui istos patit᷑ affectus ut sepe exposuimꝰ.
Que̾ me geniusti uirũ qui iudicer & discernar
om̃i terrȩꝰ Si consideres ubiq martyres condẽp¬
natos &e de singulis eccłus exhibitos ad tribunai:
eẽ in carcere cũ fueris in cardere. non te esurire ei
fur & uenistis ad me ł suriur & dedistis michi
manducare Sitiui. & potastis me Itaq &̾ si con

Expanded text:
Anima autem hominis est quae conturbatur, et tristis est usque ad mortem, non Verbum quod erat a principio apud Deum, quod numquam moeret, numquam turbatum est, numqsed homo qui istos patitur affectus, ut saepe exposuimus: Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres condemnatos, et de singulis Ecclesiis exhibitos ad tribunal, esse in carcere, cum fueris in carcere: non te esurire, cufui et venistis ad me: esurivi et dedistis mihi manducare: sitivi et pot
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illuminauit omnẽ hominẽ uenientẽ in
mundũ: Quicunq rationabilis ẽ: particeps
uirtus rationis auget᷑. in quibꝰdã minuit᷑. Si
hoc quod scribit᷑ de iħu. aptabis ei Neq enim
apud dm̃ & hoĩes. uerũ &̾ in singulis ꝓfectũ
sapientiȩ & ȩtatis & gr̃ę recipientibꝰ. ꝓficit
iħc sapientia ȩtate & grã apud dm̃ & homines
Sermo gͦ filius dĩ qui erat ds̃ uerbũ qͥ habita¬
statĩ recipit uice̾ & torm̃ta ꝑpetit᷑ Uirtus
quippe iħu deficit in eo: & ratio minuitur:
Si quis econtͣrio benedixerit & receꝑit iħm :
uirtus eiꝰ diuersũ qu̾a ẽ in maledicentibꝰ ei pas¬
sermone consider& His ipsis dñe dirigentibus
qui maledicebant mͥ. uirtus quȩ deficiebat in¬
deficiebat in eis fiat in eis: cũ ad pęnitentiam
conuersi pꝰ maledicta quibꝰ me ꝑsequebant᷑ am.¬
bulare cȩꝑint rectã uiã: Fiat dñe dirigentibus
eis: si adstiti tͥ Reddit rationẽ quare his qui

Expanded text:
 illuminavit omnem hominem venientem in hunc mundum. Quicumque rationalis est, particeps virtus rationalis augetur, in quibusdam minuitur. Si hoc quod scribitur de Jesu, aptabis ei. Neque enim fectum sapientiae, et aetatis, et gratiae recipientibus, proficit Jesus sapientia, aetate, et gratia apud Deum et homines. Sermo ergo Filius Dei qui erat Deus Verbum, qui habitstatim recipit vicem, et tormenta perpetitur. Virtus quippe Jesu defecit in eo, cum ratio minuitur. Si quis econtrario benedixerit et receperit Jesum, virtus ejus diversa, quam est in maledicentibus ei, passermone consideret. His ipsis, Domine, dirigentibus, qui maledicebant mihi, virtus quae deficiebat in eis, fiat in eis, cum ad poenitentiam conversi post maledicta quibus me persequebantur, ambulare coeperint rectam viam. Fiat, Domine, dirigentibus eis, si non astiti tibi. Reddit
Abbreviated transcription (Latin):
pletũ Non quo scͥptura ab eis ablata sit. habent
quippe legẽ & ꝓꝓħas. babent uolumina dii.¬
narũ litterarũ. sed quod non intelligunt ea:
atq ita regnũ dĩ ablatũ ẽ ab eis dũ scͥpture
sensus aufert᷑ Cessauit apud eos legis & ꝓpłu¬
rũ interp̾tatio Legunt om̃ia & ñ intelligunt
& cernentes uidebitis & ñ scietis Incrassatũẽ
enĩ cor popłi huiꝰ Nec non & illud qđ ab isaẏa

Expanded text:
pletum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt omnia, et non intelligunt.et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
peccator es eẽmꝰ. iħc xp̃c ꝓ nobis mortuus ẽ Si ad
stiti tibi in tp̃r malorum eorũ & in tp̃r tribu¬
lationis eorũ: eo surgat inimicꝰ ego adstiti pro
eis Quis autẽ ẽ inimicꝰ nr̃ nͥ eabulus. qͥ tribu¬
labat nos & iugo seruitutis p̃mebat᷑. Adu̾sũ
quẽ adstitit patri saluator. & de captiuitate
nos lib̾ans. reddidit libertati᷑. Hȩc ꝓpħioe dñs
pulo & in tpre maloru eorũ. Suꝑ quẽ res¬
pond& ds̃ & loquit᷑ ad popłm qͥ a saluatore
siue ꝓpħa fuerat accusatus dicens ferrum &
oꝑtoriũ exeũ uirtus tua dura. indomabilis. ꝗͦ
molliri ñ queat: quȩ uix ꝓducat᷑ ferrum &
oꝑtoriũ ereũ uirtus tua. idẽ secans & diuidenᷤᷤ
& bene cõposita disturbans in malo nc̃ dicta
peccata eorũ. utrũ ne his quos sibi in terra the¬
saurirauerint : Unusquisq enĩ hõ: thesauri at
sibi Si ẽ peccatoꝵ in terra. si iustus. an cęlo. ut
Ecce unus thesaurus iheremias. aliꝰ thesaurꝰ ẽ

Expanded text:
pro nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Haec prophetice Dominus pulo, et in tempore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sive propheta fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans, maledicta peccata eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, in coelo, ut Ecce unus thesaurus Jeremias, alius thesaurus est
Abbreviated transcription (Latin):
gnus effectus ẽ scõ spui esaias. & ꝓpħauit De ali.¬
ic quoq similia si queras. repꝑies At ñ talis ie.¬
quare me genuisti uirũ qͥ diuidicer & discer nar
sed ad eam quȩ gener& ꝓpħas: nec aliã ẽẽ ma¬
trẽ ꝓpħarũ ñ saꝑientiam dĩ ad quã att heu
Filios uiro sapientiȩ. & alibi legimꝰ scͥptura dicente:
Emittit sapientia filios suos Heu mͥ itaq ego mat᷑¬

Expanded text:
gnus effectus Spiritu sancto Isaias prophetavit. De aliis quoque similia si quaeras, reperies. At non talis Jequare me genuisti virum, qui judicer discernar sed ad eam quae generet prophetas: nec aliam esse matrem prophetarum, nisi sapientiam Dei, ad quam ait: Heu Filios vero Sapientiae et alibi legimus, Scriptura dicente: Amittit Sapientia filios suos. Heu mihi, inquit, mate
Abbreviated transcription (Latin):
& in p̃senti loco intp̃temꝰ Ad notauimꝰ in pͥnci.¬
pio huiꝰ libri dictũ. Fropħam in gentibꝰ posui
te: regna eradicare & subuertere & disꝑdere &
eddificare e plantare: Porro iheremias ista ñ fecꝰ
edificatione nequiciȩ subuersa fȩc̾ in a ĩabꝰ nr̃s
iusticiã ueritatẽq regnare Quomͦ gͥ mag̾ illa
conueniunt. xp̃o qu̾ã iherenuȩ: sic arbitror et
Et pͥmũ qͥdẽ uidendũ ẽ an possit id qđ incon¬
ilios Ad qđ ꝓbandũ exhibenda st̃ testimonia.
quȩ manifeste nulli alii apta st̃ nisi saluatori:
quomͦ uidens ierłm fleuerit suꝑ eam a&e dixerit:

Expanded text:
et in praesenti loco interpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non feciaedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, etEt primo quidem videndum est an possit id quod inconalios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori: quomodo videns Jerusalem fleverit super eam, quia dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
alia humili regione consiste̾s. Quere collesꝰ. q̃¬
re montẽ in quẽ uiso ppło dñs ascendit &
seciti sunt eum discipuli: ex quo aꝑiens os
tudines. Neq uͦ putes licere his uenatorib
aliun de homines. nͥ de montibꝰ & collibꝰ ascire.
& quod sequit᷑ de cauernis petͣrũ Unde pos¬

Expanded text:
regione consistas. Quaere colles, quaere montem, in quem, viso populo, Dominus ascendit, et secuti sunt eum discipuli, ex quo aperiens os tudines. Neque vero putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde pos
Abbreviated transcription (Latin):
ras exigit ex quo expetit auditoribꝰ acciꝑe
discipline uerba cũ fenore & fieri debitor es qͣm
ñ accipe. nec debere: Accusant᷑ quippe tales.
dicente ꝓpħa Nec debuit mͥ quisquã Quod
sti uirũ qui iudicer & discernar om̃i t̾rȩ. ñ sic
existimo conuenire aliis ꝓpħis ut iheremiȩ: Mul¬
ti siquide̾ ꝓpħarũ post aliqͦt spaciũ. pꝰ maliciã¬

Expanded text:
re exigitur. Ex quo magis expedit auditoribus accipere disciplinae verba cum fenore, et fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Quod sti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, primo ma
Abbreviated transcription (Latin):
uti eos qui cũ sint infirmi nolt̾ ȩscis infir¬
morũ uesci fugiunt gͦ inobedientes atq
languentes medicos. & maledictis atq in ui¬
eorũ dispositione nascant᷑ : quomͦ accutissimo
ferro corpora secent: & execrant᷑ eos quasi
auctores tantorũ cruciatuũ. & non sanitatis.
quȩ ex dolorib reddit᷑ Populus gͥ egrotabat
uarũs langoribꝰ: misit illis medicos ꝓpħas dẽ
Vnus ex medicis ieremias fuit. corripiens pec¬
catores: & conuertere uolens a uicus ad uirty¬
tes: Illi uͦ cũ deberent ea quȩ dicebant᷑ audire :
econtͣrio accusabant ꝓpħam apud iudices si¬
miles sui Ex quo factũ ẽ. ut semꝑ in calũp¬
niis & in tristiciis fuerit ieremias ob eorũ ꝑ-¬
eorũ: iuxta ꝓpriam autẽ incredulitatem
adhuc illi egrotabant Unde istiꝰmoĩ aliqñ lo¬
quit᷑ Et dixi Non loquar: neq nom in abo
nom̃ dñi Et factũ ẽ ut ignis ardens in ossibus

Expanded text:
uti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infiruti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infirmorum vesci. Fugiunt ergo inobedientes atque languentes medicos, et maledictis atque injueorum dispositione nascantur: quomodo acutissimo ferro corpora secent; et exsecrantur eos quasi auctores tantorum cruciatuum, et non sanitatis quae ex doloribus redditur. Populus igitur aegrotabat variis languoribus, et misit illis medicos prophetas Deus. Unus ex medicis et Jeremias fuit, corripiens peccatores, et convertere volens a vitiis ad virtutes. Illi vero cum deberent ea quae dicebantur audire, econtrario accusabant prophetam apud judices 841 similes sui. Ex quo factum est ut semper in calumniis et in tristitiis fuerit Jeremias, eorum peens. Juxta propriam autem incredulitatem adhuc aegrotantibus istiusmodi aliquando loquitur: Et dixi: Non loquor, neque nominabo nomen Domini. Et factum est ut ignis ardens in ossibus
Abbreviated transcription (Latin):
curare eos qui in infirmitatibꝰ consti¬
iniocunda ꝑtͣctant: & in alienis ealamita¬
tibꝰ merore ꝓprio conficiunt᷑. Sẽꝑ enĩ conu̾¬
satio eorũ in gemitu: semꝑ in curis ẽ Nunꝗͣ
cũ letis consortiũ hñt Cũ uulneratis. cũ hii
quorũ carnes in cõmodis uariis debilitant᷑ qͥ
febribꝰ estuant. qui dolore torquent᷑. iugi ser.¬
uitio ꝑseuerant Et si quis eorũ uult ĩplere
medicinã. ñ indignat᷑. ñ obliuiscit᷑ ꝓpositi ar¬
tis suȩ. postquã cum his fuerit quos sermo p̾fatꝰ
medici quodãmͦ funt animarũ. & illuc semꝑ
ire iubent᷑. ubi languentes sunt Non enĩ ne.¬
cesse habent sani medicũ: sed hi qui se male ha¬
bent Quod autẽ a lux uriosis egrotantibꝰ me¬
dici patiunt᷑. hoc sustinent ꝓpħȩ ac magistri
ab his qui curari nolunt Odio quippe habent᷑
quasi p̾cipientes aduersũ desideria languen-¬
tiũ : quasi ꝓhibentes deliciis & cybis uariis

Expanded text:
stiinjucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus medici quodammodo sunt animarum, et illuc semper ire jubentur, ubi languentes sint: Non enim necesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotantibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui curari nolunt. Odio quippe habentur quasi praecipientes adversum desideria languentium, quia prohibent deliciis et cibis variis
Abbreviated transcription (Latin):
ingentia. in iħm peccat Sinautẽ & recesserit a
tide. hec facit spitalit̾ xp̃o. quȩ corporalit̾ fecit
ierłm. Quaobrẽ qͣnto plus arbitramini. deteri¬
ora mereri supplicia. eũ qui filiũ dĩ conculca¬
uerit & sanguinẽ testamenti pollutũ duxerit
si conculcasti iħm filium di. si fecisti conuiciũ
spũi gr̃ȩ: quis parcet suꝑ te. quis contristabit᷑
suꝑ te. quis reuertet᷑ rogare ea quȩ in pace
ea quȩ erant in pace: ꝓdidit aĩa peccatria
Quis pot est ultra rogare conu̾sus ad ea q̃ st̃ in
pace tibi. Scientes gͦ qr impossibile ẽ eos qu
semel sunt illuminati gustauer̃ &̃ donũ celest

Expanded text:
ingentia, in Jesum peccat. Si autem et recesserit a fide, haec facit spiritaliter Christo, quae corporaliter fecit Jerusalem. Quamobrem quanto plus arbitramini deteriora mereri supplicia eum, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti Al. novi Si conculcasti Jesum filium Dei, si fecisti convicium Spiritui gratiae, quis parcet super te? quis contristabitur super te? quis rever tetur rogare ea quae in pace ea quae erant in pace, prodidit anima peccatrix: quis potest ultra rogare, conversus ad ea quae sunt tibi in pace? Scientes ergo quia impossibile est eos, qui « semel sunt illu minat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ de sodomis dicere Ne respexeris retro:
nec steteris in tota regione In monte sal¬
uũ te fac: ne forte comp̃hendaris Ht̃ & ħ
intellectũ dignũ spũi dei Ne in quit respe¬
xeris retro: id ẽ ad priora extendaris Dimi¬
sisti sodomã: ne reuertaris in sodomã Dimi¬
sisti uicia atq peccata. ne reg̃diaris ad ea
Nec steteris in tota regione Etiã si p̃cedens
retro. non tͥ sufficit ad salutẽ nͥ & conseqͤns
obseruaueris: nec steteris in tota regione
Non enĩ expedit incipienti ꝓficere. ut stet in
regionibꝰ sodomorũ Etiã si sodomã tͣnscendi¬
sti & a sathanę regione discedens. incipis li¬
ber ẽẽ supplicuis. expedit ut salueris in mon¬
tẽ Ne respexeris retro:. nec steteris in tota re¬
gione In monte saluu̾ te fac: ne forte cd̃p̾hen¬
daris Si uis a sodomorũ ruina ñ odp̃hendi.
ne conu̾taris retro. nec steteris in regione eorũ

Expanded text:
tem de Sodomis dixisse: Ne respexeris retro, tem de Sodomis dixisse: Ne respexeris retro, et ne steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris . Habes et hunc intellectum dignum spiritu Dei: Ne, inquit, respexeris retro, id est in priora, extende. Dimisisti Sodomam, ne revertaris in Sodomam. Dimisisti vitia atque peccata, ne regrediaris ad ea. Ne steteris in tota regione. Etiamsi praecedensretro, non tibi sufficit ad salutem, nisi et consequens observaveris: Ne steteris in tota regione; non enim expedit incipienti proficere, ut stet in regionibus Sodomorum. Et si Sodomam transcendisti, et a Satanae regione discedens, incipis liber esse suppliciis, expedit ut salveris in monte. Ne respexeris retro, nec steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris. Si vis a Sodomorum ruina non comprehendi, ne convertaris retro, ne steteris in regione eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ hoc quod sequit᷑ conuenit Tu auer¬
sata es a me dicit dñs. retro ambulabis: quia
auersata es filiũ dĩ & ꝑ hoc &ẽ a dõ patre re¬
cessisti. retro ambulasti Quid autẽ nece̾e̾ ẽ
manifesta replicare: lerłm quȩ quondã in
iudea erat. a qua figuralit̾ uniuersi iudei
intelligunt᷑ qr auersata sit xp̃m: ideo retro
ambulat Fuit quippe tempꝰ qñ ñ ambula.¬
uerꝰ retro Nc̃ uͦ ambulant & conuersi sunt
corde in egiptũ: ut retro ambulent Qͥd aut̃
sit retro ambulare. siue extendi in pͥora:
considera: Iustus eoꝵ quȩ retro sunt obliuis-¬
cens in pͥora extendit᷑ peccator posteriorũ
meminit. pͥora ñ appetens Quia autẽ poste¬
riorũ meminit. p̾uaricatur in legẽ iħu di-¬
centis. ne conuertat᷑ retrorsũ tollere uestimen¬
tũ suũ. & in obediens ẽ dictis eiꝰ. Mlem̾̃tote
retrorsũ: aptus ẽ regno dĩ In lege quoq
scriptũ repperimꝰ: angelos ad loth eg̃dien¬

Expanded text:
tationem, quod sequitur convenit: Tu aversata es me, dicit Dominus, retro ambulabis . Quia aversata es Filium Dei, et per hoc etiam a Deo Patre recessisti, retro ambulabis. Quid autem necesse est manifesta replicare? Jerusalem quae quondam in Judaea erat, a qua figuraliter universi Judaei intelliguntur, quia aversata est Christum, ideo retro ambulat. Fuit quippe tempus quando non ambulaverunt retro: nunc vero ambulant, et conversi sunt corde in Aegyptum, ut retro ambulent  Al. ambulant. Quid autem sit, retro ambulare, sive extendi in priora, considera. Justus eorum quae retro sunt obliviscens, in priora extenditur . Peccator posteriorum meminit, priora non appetens. Qui autem 839 posteriorum meminit, praevaricatur in legem Jesu dicentis: Ne convertatur retrorsum tollere vestimentum suum : Inobediens est dicto ejus: Mementote retrorsum aptus est regno Dei . In Lege quoque scriptum esse reperimus, angelos ad Loth egredien
Abbreviated transcription (Latin):
habentꝰ eũ. neq enĩ illũ confitent᷑ ut xp̃m
Et tu dñẽ nosti & ꝓhasti cor meũ in conspectu
tuo Scĩfica illos in die interfectionis eorum
Quid faciã ut ħ exponã: Torm̃ta scificatio¬
nẽ uocat eoꝵ qui torquent᷑ Sc̃ĩfica quippe
corripit. flagellat autẽ omnẽ filiũ quẽ recip̃
Quousq lugebit terra & fenũ om̃e agri ares¬
cet a malicia habitantiũ in terra: Quasi aĩal
sit terra: sic ñcloquit᷑ ꝓpħa dicens lugere eã
qn̾ mali sunt habitatores qui in ea cõmorent᷑
Punũquenq enĩ nr̃m terra aut letat᷑ in uirtu.¬
tibꝰ acrolarũ. aut lug& in uicũs Si aut̃ t̾ra
consequent᷑ & elementa &tera. ex quibꝰ & aqua
id ẽ angelus qui suꝑ aquã constitutus ẽ neq
enĩ aliter possũ lugentẽ terrã exponere seu lȩ¬
tantẽ. nec sensus recipit ut insensibile corpus
sentire credamꝰ. nͥ ut intelligamꝰ om̃ibꝰ rebus
angelos p̾sidere. tã terrȩ & aquȩ. quam aeri.

Expanded text:
eum, neque enim illum confitentur ut Christum. Et tu, Domine, nosti, et probasti cor meum in conspectu tuo. Sanctifica illos in die interfectionis eorum . Quid faciam ut hoc exponam? Tormenta sanctificationem vocat eorum qui torquentur. Sanctifica quippe corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Quousque lugebit terra, et fenum omne agri arescet a malitia habitantium in terra? Quasi animal sit terra, sic nunc loquitur propheta, dicens lugere eam quando mali sunt habitatores, qui in ea commorantur. Per unumquemque enim nostrum terra, aut laetatur in virtutibus accolarum, aut luget in vitiis. Si autem terra, consequenter et elementa caetera, ex quibus et aqua, id est, angelus qui super aquam constitutus est. Neque enim aliter possum lugentem terram exponere, seu laetantem: nec sensus recipit, ut insensibile corpus sentire credamus: nisi ut intelligamus, omnibus rebus angelos praesidere, tam terrae et aquae, quam aeri
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ fueras iebꝰ. In historia refert᷑. qr nom̃ loci istiꝰ
fuerit iebꝰ: & pꝰea cõmutato uocabulo nuncupati
sit ierłm lebus autẽ. hebreoꝵ posteri tͣdunt. int.¬
nibꝰ cont᷑riis aĩa nr̃a transmutata ẽ. & facta est¬
ierłm uisio pacis Si itaq pꝰ demutationẽ a¬

Expanded text:
prius fueras Jebus. In hisprius fueras Jebus. In hisit Jebus, et postea, commutato vocabulo, nuncupata sit Jerusalem. Jebus autem Hebraeorum posteri tradunt intenibus contrariis anima nostra transmutata est, et facta Jerusalem, Visio pacis. Si itaque post demutationem
Abbreviated transcription (Latin):
scelera ẽ ħ adiecit. ut crucifigere dnm meũ
iħm. &e in tantũ consurrex̃ scelus. ut de ea dicer&e
lapidas missos ad te. quotiens uolui cong̾gare
filios tuos quasi gallina cong̃gat pullos suoᷤ sub
alas &e noluisti. eoce dimittetur uob̾ domꝰ ur̃a
stituta. Angeli quippe qui semꝑ auxiliabant᷑¬
ei ꝑ quos & lex moysi tͣclita ẽ disposita ꝑ angłos
in manu mediatoris. deseruer̃ eam & dixerunt:
Aluitis facinoribꝰ oppressa ẽ Iħ̾m interfecit.¬
& in dñm nr̃m misit manꝰ: Quandiu minora
peccauit. potuimꝰ rogare ꝓ ea: potuimꝰ obsecͣre
dnm: potuimꝰ parcere ei Suꝑ ista qͥs pareat:
Si peccans peccauerit in uirũ orabunt ꝓeo
Si autẽ in dñm peocauerit. qͥs orabit ꝓ eo:
salus nobis facta ẽ: ad ȩmulandũ eos Et qr
sic peccauit. ut uoce dñĩ diceret᷑ quis parcet
suꝑ te ierłm: ego quoq dico ad inter fectricẽ
spitalẽ intellectũ. ac humilitate litterȩ. uiã
disciplinã quippe diuinã facta es ierłm: quȩ

Expanded text:
scelera etiam hoc adjecit, ut crucifigeret Dominum meum Jesum, et in tantum surrexit scelus, ut de ea diceret phetas, et lapidas missos ad te, quoties volui congregare filios tuos, quasi gallina congregans pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra  tempus destituta. Angeli quippe qui semei, per quos etiam lex Moysi tradita est, per angelos in manu mediatoris, destruerunt eam et dixerunt: Multis facinoribus oppressa est, Jesum interfecit, in Dominum nostrum misit manus. Quandiu minora peccavit, potuimus rogare pro ea, potuimus obsecrare Dominum, potuimus parcere ei: super isto vero quis parcat? Si peccans peccaverit vir in virum, exorabunt pro eo; si autem in Dominum peccaverit, quis exorabit pro eo? salus nobis facta est ad aemulandum eos. Et quia sic peccaverit ut voce Domini diceretur: Quis parcet super te, Jerusalem? ego quoque dico ad interfectricem spiritalem intellectum ab humilitate litterae, viam disciplinam quippe divinam facta es, Jerusalem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpħabis in noĩe dñi Alioqͥn morieris in
manibꝰ nr̃is Eoce ego uifitabo in eos luue¬
nes eoꝵs gladio cadent. & filii eorũ & filiae
morientur in fame. & reliquiȩ eorũ ñ eruis
qm̃ inducã mala suꝑ inhabitantes in anathot in
Quia gͥ obedientia dei in illo fuit sicut regnum
eiꝰ. & factũ ẽ de regno id quod nouimꝰ p̃dictũ.:
Auferetur a uob̾ regnũ & dabit᷑ genti facienti
fructus eius. nc̃ quoq uiri qui st̃ in anathot hoc
ẽ in obedientia. quer̾ animã ñ iheremiȩ: Neq
enĩ ħ historia ulla cõmemorat. qr uiri ab ana-
meminit ibi scͥpt᷑a iheremiȩ. nichil tale conscri¬
bit᷑. Habemꝰ parali pomenon & ipsũ quod nc̃
int̾p̃tam᷑ uolum̃ ꝓpħȩ. nicħ locuti sunt uiri ab¬

Expanded text:
s in manibus nostris. Ecce visitabo ego in eis: juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame, et reliquiae eorum non erunt. Quoniam inducam mala super inhabitantes in Anathoth, iQuia ergo obedientia Dei in illo populo fuit, sicut regnum ejus: et factum est de regno id, quod novimus praedictum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus : nunc quoque viri qui sunt in Anathoth, 817 hoc est in obedientia, quaerunt animam, non Jeremiae, neque enim hoc historia ulla commemorat, quia viri Anathomeminit ibi Scriptura Jeremiae, nihil tale conscribitur. Habemus Paralipomenon, et ipsum, quod nunc interpretatur volumen Prophetae, nihil locuti sunt viri A
Abbreviated transcription (Latin):
putant gła illud ẽ. cũ aliquis ob sapientiã
suã eleuatur. aut consciꝰ sibi ẽ qr decẽ iã annis
res uenerias non tetigerit. siue ab infantia
dent᷑ hȩc om̃ia. & subicientia quadã ꝑsuasione
ad gloriandũ. sed ne in his quidẽ si tam̃ sequim
ueritatẽ rationabilit̃ quis effert᷑. q & in rebꝰ
bonis gła ñ ẽ sine discrimine Paulus habuit
materiã elationis habens in se uisiones. reuela.¬
tiones: signa. uirtutes ꝓpt̾ labores quos xp̃i cau-¬
sa ꝑpessus ẽ. ꝓpt̾ eccłas quas consiituit. conten.

Expanded text:
putant, gloria, illud est, cum aliquis ob sapientiam putant, gloria, illud est, cum aliquis ob sapientiam suam elevatur, aut conscius sibi est, quia decem jam annis res venereas non tetigerit, sive ab infantia dentur haec 830 omnia, et subjicientia quamdam persuasionem ad gloriandum; sed ne in his quidem si tamen sequimur veritatem rationabiliter quis effertur, quia et in rebus bonis gloriari, non est sine discrimine. Paulus habuit materiam elationis  Al. gloriationis, habens in se visiones, revelationes, signa, virtutes, propter labores quos Christi causa perpessus est, propter Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mitur. Nec unꝰ ẽ suꝑbiȩ modꝰ Aliꝰ irrationa¬
bili & stultorũ more in his effert᷑. quę mag̃
pudore digna st̃ aut certe modũ elationis
excedit Aliꝰ quasi uris simut elatione sodu¬
ctus suꝑ his eleuat᷑ quę sibi digna gła putat.
cũ & in talib ꝑiculosũ gloriari exemplũ assu¬
mã quo fiat manifestiꝰ. Sunt qͥdã in eo se iac¬
tantes qr filii ducũ sunt. & nobili familia nati:
lstiꝰ mõĩ hõies. ne umbrã quidẽ & imaginẽ elati¬
onis suȩ posst̃ ostũdere Sunt alii qͥ idõ suble¬
uant᷑ qr potestate̾ hñt occidendi hoĩes. & ut
ipsi putant ea fulti st̃ dignitate. ut quorum
ueluit capita secent Horũ gła in confusione
sua ẽ: Alii suꝑ diuitiilipplaudent. ñ his ueris.
sed his diuitiis quȩ deorsũ sunt Alii suꝑbiunt
suꝑ domos splendidas. suꝑ possessionibꝰ multis:
In quibꝰ uniuersis. ñ ẽ pęnitus głandũ Quod

Expanded text:
premitur, nec unus est superbiae modus, alius irrationapremitur, nec unus est superbiae modus, alius irrationabili et stultorum more, in his effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt; alius quasi verisimili ratione seductus super his elevatur, quae sibi digna gloria putat, cum et in talibus periculosum sit gloriari. Exemplum assumam, quo fiat manifestius. Sunt quidam in eo se jactantes, quia filii ducum sunt, et nobili familia nati: istiusmodi homines ne umbram quidem et imaginem elationis suae possunt ostendere. Sunt alii qui de eo sublevantur, quia potestatem habent occidendi hominem, et, ut ipsi putant, ea fulti sunt dignitate, ut quorum velint capita secent: horum gloria in confusione sua est. Alii super divitias sibi applaudant, non his veris, sed his divitiis quae deorsum sunt. Alii superbiunt super domos splendidas, super possessiones multas: in quibus universis, non est penitus gloriandum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd auribꝰ ꝑcipere. ex ipsis sermonibꝰ conside¬
dnr audire Quod autẽ p̾cedit audite. si ad
ꝑcipite. ħ imꝑit. ut in m̃tẽ & in sensũ ea quę
dñr excipiant Neq uͦ hoc solũ loco sed in om̃i
scͥptura sunt quȩdã facilia & ꝓmpta ad intel¬
ligendũ. statĩq ut lecta fuerint utilitatem
legentibꝰ tribuant Sunt alia sacratiora &
ineffabilia ut ita dicã quibꝰdã obscuritatibus
inuoluta De his gͥ quȩ latent & expositione
indigent. arbitror dictũ ẽẽ audite. de his aut̃
quȩ sine scrupulo int̾p̾tantis auditori cõmo¬
data ft̃ auribꝰ ꝑcipite ꝑcurramꝰ uniuersas sc̃p¬
turas. & ꝓbati nũmularii effecti. dicamꝰ. hoc
audire debemꝰ. hoc auribꝰ ꝑcipere Deinde eũ
uem᷑ Om̃is qͥppe qui se humiliat exaltabit᷑: Et
saluator nr̃ dicens. discite a me qr mitis sũ
& humilis corde. & inuenietis requiẽ aĩab¬
genꝰ uexet᷑ humanũ. hoc peccato uł maxime

Expanded text:
 et auribus percipere ex ipsis sermonibus considedicunt audire, quod autem praecedit, audite, si ad percipite, hoc imperat, ut in mentem et sensum ea quae dicuntur excipiant. Neque vero in hoc solum loco, sed in omni Scriptura sunt quaedam et facilia et prompta ad intelligendum, quae statim ut lecta fuerint, utilitatem legentibus tribuunt. Sunt alia secretiora et ineffabilia, et ut ita dicam quibusdam obscuritatibus involuta. De his igitur 829 quae latent, et expositione indigent, arbitror nunc dictum esse: Audite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debemus, hoc auribus percipere. Denique vemur: Omnis quippe qui se humiliat exaltabitur . Et Salvator noster, dicens: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem igenus vexetur humanum, hoc peccato vel maxime
Abbreviated transcription (Latin):
subicerent iactationẽ S qr ñ in talib qͥde suble¬
uari sine ꝑiculo ẽ benignus & ꝓuidus pat̾. quo¬
mͦ ei largitꝰ ẽ passiones & grãs differentes. sic ad
tuitionẽ donorũ suorũ tradidit ei angelũ sa.¬
thanȩ ut eũ colafi care ne extolleret᷑. & ꝓpt̾
hoc ter dñm rogauit scilic& ut ab eo discedae

Expanded text:
quidem sublevari sine periculo est, benignus et providus Pater quomodo largitus ei est visiones et gratias differentes, sic ad tuitionem donorum suorum tradidit ei angelum Satanae, ut eum colaphizaret ne extolleretur, et propter hoc Dominum rogavit, scilicet ut ab eo disc
Abbreviated transcription (Latin):
exteriores. quȩ om̃ia ñ tã ob eũ qui puniendꝰ
ẽ quã ꝓpt̾ uniuersos hoĩes constituta st̃. Si
autẽ uis huiꝰ rei testẽ acciꝑe scͥptutã. quod in
aliorũ eruditionẽ lic&̾ iam desꝑabiles sint pec¬
ctores. & a curatione penitꝰ alieni torqͤantur.
audi salomonẽ in ꝓuerbiis dicentẽ Pestilen¬
te flagellato. imprudens callidior erit N eũ
qͥ flagellat᷑ dix̃ callidiorẽ futuru. & sapienti¬
orẽ ꝓpt̾ castigationẽ suã. sed insipientem a
stułticia in prudentiã conuerti ꝓpt᷑ supplicia
pestilentis Hoc qui pe ex ipso nomine calli¬
ditatis significat᷑. & conu̾ti eũ a calliditate
dũ alios cernit ꝓpt̾ ea quibꝰ ipse obnoxiꝰ ẽ pec¬
cata cruciari Igit᷑ ꝓdest nobis si tam̃ digni
sumꝰ salute. ut alii in utilitatẽ nrãm torqͦant᷑
Et quomͦ utile fuit peccatũ isrł in salutẽ gen¬
tiũ sic utilis ẽ quoru̾dã pęna alioꝵ saluti
& idõ bonꝰ & clemens ds̃ ñ parcã in quit & ñ¬

Expanded text:
iendus est, quam propter universos homines constituta sunt. Si autem vis hujus rei testem accipere Scripturam, quod in aliorum eruditionem, licet jam desperabiles sint peccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: « Pestilente flagellato imprudens callidior erit : » non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum, et sapientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum alios cernit propter ea, a quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tamen digni sumus salute, ut alii in utilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens D
Abbreviated transcription (Latin):
Age nc̃ considera mͥn & medicũ. si cessauerit
a sectione eiꝰ uulneris quod secandũ ẽ. si ñ
usserit id qđ indigget cauterio. uidelica&e ꝓpt̃
dolores qui ex talibꝰ remediis consecuntur.
quomͦ cresc& infirmitas. & in deteriꝰ utͤt̾na
exułit. Si uͦ ut ita dicã temerariꝰ ad uultꝰ
sector accesserit & inusserit plagã. curat eũ qͥ
secat᷑ & urit᷑. qr paululũ seueritatẽ assumpsit.
lic&e uisus fuerit egrotanti ad horã ñ misereri
ita & ds̃ ñ unũ hominẽ sed uniuersũ cunit
orbẽ. cȩlestia atq terrena. & om̃ia ubiq dis¬
pensat Et cũ hoc ꝓuideat quod uni cõmo¬
dũ sit. multomag̃ ꝓuid&e qͥd toto mundo
conducat & hominibꝰ uniuersis Prouid&
quidẽ & ea quȩ uni expediunt. uerũ ita

Expanded text:
Age nunc considera mihi et medicum, si cessaverit Age nunc considera mihi et medicum, si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id, quod indiget cauterio, videlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas, et in deterius veternus exuberet. Si vero ut ita dicam temerarius ad vulnus sector accesserit, et inusserit plagam, curat eum qui secatur et uritur, quia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotantis ad horam non misereri. Ita et Deus non unum hominem, sed universum curat orbem, coelestia atque terrena, et omnia ubique dispensat. Et cum hoc provideat, quod uni commodum sit, multo magis providet quid toti mundo conducat et hominibus universis. Providet quidem et ea quae uni expediunt, verum ita
Abbreviated transcription (Latin):
ic si offerat᷑ homicida. honesta forma ȩtate sati
integre ex alio latere mat̾ sparsis crinbꝰ dep̃¬
cet᷑ ut senectutis suę misereat᷑. ex alio uxor ne
uirũ suũ interficiat. la cͥ mabili uoce deplo¬
r&. curtũstent & paruuli libi cito orbi futͥi
scelus. Sin uͦ in iudiciaria seueritate ꝑeme¬
rit. uinu hõ interibit. & uniuerso ppło ꝓ¬
uidebit᷑. Sic ds̃ si peꝑcerit peccatori & mre¬
rans eius noluerit eum punire. ꝓ sclere. qͥs i
expleat quecunq uoluit. & p̾ceps ferat᷑ in uicia
hec aute̾ in ȩccła sepe accidentia. possumꝰ con
Smodũ om̃iũ uenia ꝓcedit & laxatis frenis
sceleribꝰ pandit᷑ uia Sin uͦ cũ rationabili de¬
libatione ñ ut misericors. nec rursũ ut cru¬
delis iudex. sed & quasi uni ꝓuidens & de
om̃iũ salute ꝑtractans. consiđauerit ppłi
dãpͥnũ in unius uenia. ñ dubiũ ẽ qđ faciat
eici unũ de ęccła. ut multos salu&e incolumeᷤ

Expanded text:
ic si offeratur homicida honesta forma, aetate satis ic si offeratur homicida honesta forma, aetate satis integra, et ex alio latere mater sparsis crinibus deprecetur, ut senectuti suae misereatur, et ex alia uxor, ne virum suum interficiat, lacrymabili voce deploret, circumstant et parvuli liberi cito orbi futuri. scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo poprovidebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire pro scelere, 827 expleat quaecumque voluerit, et praeceps feratur in vitia? Haec autem in Ecclesia saepe accidentia possumus consincommodum omnium venia procedit, et laxatis frenis, sceleribus panditur via. Sin vero cum rationabili deliberatione, non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed et quasi uni providens, et de omnium salute pertractans, consideraverit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de Ecclesia, ut multos salvet incolumes.
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit allocutionẽ alteriꝰ nequitiȩ: locir¬
co ꝑ dispensationẽ dĩ ꝓuidet᷑ pessimos a pes.¬
simis separari. iustũ quoq & cõmodũ ut a
pͥstinis sceleribꝰ ipsa solitudine & penuria
consortii aliqñ desistant Hec de eo qđ dictũ
& filios eorũ ab inuicẽ dicit dñs: Non requirã
& ñ parcã &e non miserebor ab interitu eorum
His & istiusmõi sermonibꝰ. heretici assurgunt di¬
centes Uidesne qualis sit creator ꝓpħarum &
legis ds̃ quid loquat᷑ : Non parcã & ñ mise.¬
rebor ab interitu eorũ. Quomͦ potest iste bo¬
nus eẽ : Accipiã gͦ exemplũ iudicis boni pro
utilitate cõmuni quibꝰdã ñ miserentis. ut ꝑspi¬
cat deus Accipiã & medici ostendens eũ uni
mbro ñ parcere. ut m̃bris om̃ibꝰ parcat: Uerbi
grã dictũ sit Habeat iudex ꝓpositũ quietem
ciuitati. & pacẽ genti cui p̃sidae ꝓuidere Ha¬

Expanded text:
habuerit allocutionem alterius nequioris. Idcirhabuerit allocutionem alterius nequioris. Idcirco per dispensationem Dei providetur, pessimos a pessimis separari, in suum quoque commodum, ut a pristinis sceleribus ipsa solitudine et penuria consortii aliquando desistant. Haec de eo, quod dictum et filios eorum in idipsum, dicit Dominus: Non requiram, et non parcam, et non miserebor ab interitu eorum . His et istiusmodi sermonibus haeretici assurgunt dicentes: Videsne qualis sit Creator, prophetarum et legis Deus quid loquatur? Non parcam, et non miserebor ab interitu eorum. Quomodo potest iste bonus esse? Accipiam ergo exemplum judicis boni pro utilitate communi quibusdam non miserentis, ut perspicat Deus: accipiam et medici, ostendens eum uni membro non parcere, ut membris omnibus parcat. Verbigratia dictum sit: Habeat judex propositum quietem civitati et pacem genti, cui praesidet, providere. hu