comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gatur quomodo dic̃tum sit nemo bonꝰ
nisi unus ds̃: siue quia omnia quȩ crea¬
ta sunt quamuis ea ds̃ fecerit bona ual¬
de.creatori tamen comparata nec bona
sunt: cui comparata. nec sunt. Altissime
quippe &e ꝓprio modo quodam de se
ipso dixit. Ego sum qui sum. Sic dictũ
est. nemo bonus nisi unus ds̃ quẽadmo¬
dum de iohanne dictum est. non erat ille
lumen: eum dñs eum dicat ẽẽ lucernam.
sicut discipulos quib dixit. Uos estis
lumen mundi. Nemo accendit lucernã:
& ponit eam sub modio. S in compara¬
tione luminis illius quod est lumen ue¬
rum illuminans omnẽ hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. non erat ille lumen: siue
quia ipsi etiam filii dei comparati sibi ipsis
quales in illa ꝑfectione ȩterna futuri sunt.
ita boni sunt ut adhuc et mali sint: quod
de illis dicere non auderem. Quis enim
audeat dicere malos ẽẽ. quorum pater
est ds̃ nisi ipse dñs diceret. si gͦ uoscũ sitis

Expanded text:
gatur quomodo dictum sit: nemo bonus gatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen uerum inluminans omnem hominem uenientem in hunc mundum, non erat ille lumen — siue quia ipsi etiam filii dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri sunt ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. quod de illis dicere non auderem — quis enim audeat dicere malos esse, quorum pater est deus? — nisi ipse dominus diceret: si ergo uos, cum sitis
Abbreviated transcription (Latin):
illo eñ bono dictũ hic debemus accipere:
quod ibi ait. Ds̃ de cęlo respexit suꝑ fili¬
os hominum: ut uideat si est intelligens
aut requirens dm̃. Hoc gͦ bonum qͦd ẽ
requirere dm̃.non erat qui faceret. non
erat usq ad unum: sed in eo genere homi¬
num quod p̃destinatum est ad interitum.
Suꝑhos enim respexit dei p̃scientia: pro¬
tulitq sententiam. Item dicunt inquit
illud quod saluator ait. Quid me dicis
bonum: Nemobonus:nisi solus ds̃.Hanc
item ꝓpositionem omnino non soluit᷑. s
opposuit uelut ex aduerso alia testimonia:
quibus ꝓbaret eẽ et hominẽ bonũ. Dixit
enim eẽ respondendum: quod idem dñs
alibi ait. Bonus homo de bono thesauro
cordissui profert bonum. Et iterũ. Qui
solem suum oriri facit suꝑbonos et malos.
Et alibi. Scriptum ẽ inquit. Bona bo¬
nis creata sunt abinitio. E iterũ. Qui
sunt boni: crunt habitatores terrȩ.Cui
sic respondendum est. ut et illud intelli¬

Expanded text:
illo enim bono dictum hic debemus accipere, illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque sententiam. \'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud intelie
Abbreviated transcription (Latin):
habeamus dicere libera nos amalo: quã¬
uis et nunc omnis qui ꝓficit recta intentio¬
ne ꝓficiens recedit ab omni peccato: et tan¬
to inde fit longinquior. quanto plenitu¬
dini iusticiȩ ꝑfectioniq ꝓpinquior. Quia
et ipsa concupiscentia quod ẽ peccatũ. ha¬
bitans in carne nr̃a. & simanet adhuc in
membris mortalibus: minui tamen non de¬
sinit inproficientibus. Aliud ẽ gͦ recedere
ab omni peccato. qͦd nc̃ in oꝑe ẽ: aliud recessis¬
se ab omnipeccato. qͦd milla ꝑfectione tẽ erit.
S tam̃ ⁊ quiiam recessit.⁊ qͥadhucrecedit ñ ẽ
negandus facere bonũ. Quomͦ gͦdictũ ẽ. ñ ẽ qͥ
faciat bonũ ñ ẽusq ad unum. qͦo ille pro¬
posuit et non solutum reliquit: nisi qͥa
popłm quendam psalmus ille culpat. in
quo nec unus erat qui faceret bonũ dũ uolt̃
ꝑmanere filii hominũ. et non eẽ filii dei cuiꝰ
grã homo fit bonus ut faciat bonum: De

Expanded text:
habeat dicere: libera nos a malo. quamhabeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad unum : Et quasi contraria testimonia
referendo quibus ostenderet ẽẽ homines
qui faciunt bonum. Quod quidem osten¬
dit:⁊ sed aliud est non facere bonum: aliud
non eẽ sine peccato. etiam si homo faciat
multa bona. Qua ꝓpter ea testimonia quȩ
posuit non sunt contra illud qđ dicit᷑: non
esse inhac uita hominẽ sine peccato. Ipse
autẽ non ostendit quemadmodum dictũ
sit: non est qui faciat bonum. non est usq
adunum. Ait enim sẽs dauid. Spera in do¬
mino: et fac bonitatem. Hoc p̃ceptum ẽ:
non factum. Quod preceptum non utiq
faciebant: de quib dictum ẽ. Non ẽ qui
faciat bonum: non est usq aã unum. Ait
etiam dixisse sc̃m tobin. Noli timere fili:
pauperem uitam gessimus: sed multabo¬
na habebimus. si timuerimus dm̃. et reces¬
serimus ab omni peccato: & fecerimꝰ bene.
Uerissime tunc erunt homini multa bo¬
na: cum recesserit ab omni peccato. Tunc
enim ei nulla erunt mala. ut non opus

Expanded text:
usque ad unum, et quasi contraria testimonia usque ad unum, et quasi contraria testimonia referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt bonum. quod quidem ostendit, sed aliud est non facere bonum, aliud non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona. quapropter ea testimonia quae posuit non sunt contra illud quod dicitur non esse in hac uita hominem sine peccato. ipse autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait enim\\ inquit, sanctus Dauid: spera in domino et fac bonitatem\'. hoc praeceptum est, non factum. quod praeceptum non utique faciebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus
Abbreviated transcription (Latin):
ritas in eisñ eẽt. Porrosiueritas ineis ñ eẽt:
inueniret᷑ in eoꝵ ore mendaciũ. Qđ siꝓpt̃
inuidiam cũ eẽnt si ne peccato dicerent se ñ
eẽ sine peccato. hoc ipsũ eẽt m̃daciũ: falsũ¬
q eẽt qͦd dictũ ẽ ñ ẽ inuentũ inore eoꝵ m̃daci¬
ũ. Idõ gͦ sine macła st̃: qͥa sic̃ipsi dimiser̃t debi¬
toribꝰ suis. sic illi dõ dimittente mundati ft̃.
Ecce nosut ualuimꝰ exposuimꝰ qͦmͦ accipienda
ẽent testimonia. quȩ ꝓsua causa cõmemoraust.
Ipse aut̃ qͦmͦ sit accipiendũ qͦd scͥptũ ẽ. omĩs
hõ m̃dax oĩnoñsoluit nec solue pot̾it: nͥ corre¬
cto errore qͦ credit hoĩem sine adiutorio gr̃ȩ di
ꝑ solam ꝓpriam uoluntatẽ posse eẽ ueracem.
Sic aliam que sequitur questionem ꝓposuit
nec soluit. immo uero auxit et difficiliorẽ
reddidit: ꝓponendo aduersum se ꝓbatũ
testimonium: non est qui faciat bonũ. non ẽ

Expanded text:
ritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, ritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi propter inuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per solam propriam uoluntatem posse esse ueracem. Sic aliam quae sequitur quaestionem proposuit nec soluit; immo uero auxit et difficiliorem reddidit proponendo aduersum se probatum testimonium: non est qui faciat bonum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
lius memores: uiri autẽ ueraces inueni¬
titur in illa. Item in apocalipsi. Et inore
ipsorũ non est inuentum mendaciũ: sine
macula sunt. Ad hȩc et nos respondemus:
ammonentes quomodo sit dicendus ho¬
mo uerax ꝑ dei grãm atq ueritatem: qͥ ꝑ
se ipsum sine dubio mendax ẽ. Unde di¬
ctum ẽ. Omnis homo mendax. Hoc et
testimonium sonat de sapientia qͦd ipse
posuit. Wiri autem ueraces. inuenient᷑
in illa. Qui proculdubio non in illa s in
seipsis inuenientur eẽ mendaces: sicuti
est. Fuistis aliquando tenebre: nunc autẽ
lux in domino. Cum diceret tenebrȩ: non
addidit in domino. Cum autem dixit lux.
addidit utiq in dño: quia inseipsis lux eẽ
non possent: ut qui gloriatur in dno glori¬
etur. Illi uero in apocalipsi propterea tales
dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eoꝵ
mendacium: quia ñ dixerunt se ñ hab̃e pecca¬
tũ. Quod sidicerent. seipsos deciperent: et ue¬

Expanded text:
lius memores; uiri autem ueraces inuenilius memores; uiri autem ueraces inuenientur in illa; item in Apocalypsi: et in ore ipsorum non est inuentum mendacium; sine macula sunt\\ ad haec et nos respondemus ammonentes, quomodo sit dicendus homo uerax per dei gratiam atque ueritatem, qui per se ipsum sine dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax. hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino"; cum autem dixit lux, addidit utique "in domino", quia in se ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ue
Abbreviated transcription (Latin):
tum est: homo uerax. Et de scõ iob legi¬
tur ita. Erat uir habitans in regione au¬
sitide nomine iob. uerax. sine crimine:
iustus. dei cultor: abstinens se ab omni
re mala. Miror quod ausus est ponere hoc
testimonium ubi dictum ẽ abstinens se
ab omni re mala. cũ hoc ab omni pecca¬
to uellet intelligi: cum superius dixerit
peccatũ actum malum eẽ. non rem. Remi¬
niscatur gͦ. quia etiam si actus sit: res
potest dici. Abstinet se autem ab omni
re mala. qui peccato sine quo non ẽ. uł
nunquã omnino consentit. uł si aliqͣn¬
do p̃mitur. non opprimitur. sicut lu¬
ctator fortior: et si aliquando tenetur. non
ideo ꝑdit quo suꝑior inuenit᷑. Legit᷑ sane
homo sine crimine. legitur sine querela:
et non legitur sine peccato nisi filius ho¬
minis. unus idemq dei filius unicus. Itẽ
inquit apud ipsum iob. Et miraculũ tenu¬
it ueracis hominis. Item apud salomonẽ
de sapientia. Uiri mendaces non erunt il¬

Expanded text:
tum est: homo uerax; et de sancto lob legitum est: homo uerax; et de sancto lob legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re mala, cum hoc ab omni peccato uellet intellegi, cum superius dixerit peccatum actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem ab omni re mala qui peccato, sine quo non est, uel numquam omnino consentit uel, si aliquando premitur, non obprimitur; sicut luctator fortior, etsi aliquando tenetur, non ideo perdit quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis, unus idemque dei filius unicus. \'Item\', inquit, \'apud ipsum Iob: et miraculum tenuit ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri mendaces non erunt il
Abbreviated transcription (Latin):
membris eius: et non habet quam rep̃¬
hendat infidelitatẽ eius. Ita nec inui¬
ta sua id est in fide sua acorde suo repre¬
henditur: et sine peccato non esse. conuin¬
citur. Quod et ipse iob de se conficetur.:
ubi dicit. Nichil te latuit peccatorum me¬
orum: signasti iniquitates meas in saccu¬
lo. et annotasti siquid inuitus transgresso
sum. Testimonia gͦ quȩ posuit de uerbis
sc̃ĩ uiri iob: nos sicut potuimus. quẽad mo¬
dum sint accipienda monstrauimꝰ. Nec
tamen ille soluit:quod eundem iob dixis¬
se ꝓposuit. Quis enim ẽ mundus a pec¬
cato: nec infans cuius est dieiunius uita
suꝑ terram. Iterum ꝓponere solent in¬
quit: omnis homo mendax. Neq hoc
contra se ipsos a seipsoꝓpositum soluit:
sed commemorando alia uelut contra¬
ria testimonia apud eos qui non intelli¬
gunt scãm scripturam : diuina eloqͥa
in lite dimisit. Ait enim. Quib respon¬
dendum est quod innumeri libro scrip¬

Expanded text:
membris eius et non habet quam repremembris eius et non habet quam reprehendat infidelitatem eius. ita nec in uita sua, id est in fide sua a corde suo reprehenditur et sine peccato non esse conuincitur. quod et ipse Iob de se confitetur, ubi dicit: nihil te latuit peccatorum meorum. signasti iniquitates meas in sacculo et annotasti, si quid inuitus transgressus sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut potuimus, quemadmodum sint accipienda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem Iob dixisse proposuit: quis enim est mundus a peccato? nec infans cuius est diei unius uita super terram. \'Iterum proponere solent\', inquit, omnis homo mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in Numeri libro scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ideo fides eius est uita eius. Scit enĩ qͥa
non habitat incarne eius bonum. uibi
habitat peccatum: sed non ei consentien¬
do uiuit ex fide qua inuocat dm̃. ut adiu¬
uetur pugnans contrapeccatum. Quod
ut omnino ibi non sit adiacet ei uelle:
sed ꝑficere bonum non adiacet. Non fa¬
cere bonum non adiacet: sed ꝑfice̾. Nam ineo
quod non consentit. bonum facit: et in
eo qđ odit concupiscentiam suam bonũ
facit: ⁊ ineo qͦd elemosinas facere ñ cessat bo¬
nũ fac̃: ⁊ in eo qͦd illiquineũ peccat ignoscit
bonũ facit: et in eo qͦd pecit dimittisibi debi¬
ta suriueracit̃ dicit qͦd dimittit etiã ipse de¬
bitorib sius.⁊ orat ne inferat᷑ intemptationẽ
s liberet᷑ a malo: bonũ facit. Et tam̃ ꝑficere¬
ꝑficere bonum non adiacet: quod tunc
erit quando concupiscentia illa quȩ ha¬
bitat in membris eius nulla erit. Non
gͦ eum reprehendit cor eius. quando re¬
prehendit peccatum quod habitat in

Expanded text:
ideo fides eius est uita eius. scit enim quia ideo fides eius est uita eius. scit enim quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum non adiacet. non facere bonum non adiacet, sed perficere. nam in eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. non ergo eum reprehendit cor eius, quando reprehendit peccatum quod habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
si fecerit: tunc uere ipse fecit ut cedat. ut
consentiat. ut desiderio peccati obediat.
Tunc eum cor eius rep̃hendit: quia ipsũ
reprehendit. non illud peccatũ eius qͦd
habitat in membris eius. Cum uero non
sinit regnare peccatum in suo mortal cor¬
pore adobediendum desideriis eius. nec
exhibet membra sua arma iniquitatis
peccato: inest quidem peccatum in m̃bris
eius: sed non regnat: quia non obedit᷑ de¬
sideriis eius. Et ideo dum qđ non uult a¬
git. id est non uult concupiscere. et concu¬
piscit: consentit legi quia bona ẽ. Hoc
enimuult et ipse quod lex. quia uult ip¬
se non concupiscere: et lex dicit non con¬
cupisces. In hoc qm̃ uult quod et lex uult:
proculaubio consentit legi. Concupiscit
tamen: quia non ẽ sine peccato.S iam
non ipse operatur illud: sed id quod in il¬
lo habitat peccatum. Ideo non eũ repre¬
hendit cor eius in omni uita eius. hoc est
infide eius. quia iustus ex fide uiuit: et

Expanded text:
si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc eum cor eius reprehendit, quia ipsum reprehendit, non illud peccatum eius, quod habitat in membris eius. cum uero non sinit regnare peccatum in suo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideo non eum reprehendit cor eius in omni uita eius, hoc est in fide eius, quia iustus ex fide uiuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis facimus: quando peccata nr̃ã ac¬
cusando damnamꝰ. Unde scriptum est.
Iustus. ipse sui accusator est in pͥmordio
sermonis. Hinc item dicit. Iusticia uesti¬
eta uestitus eram: et circundedi michi ui¬
dicium sicut clamidem. Nam et ista ue¬
stis belli magis solet esse quam pacis.ubi
adhuc expugnatur concupiscentia: ñ ubi
erit plena sine aliquo prorsus hoste iusti¬
cia: nouissima inimica morte destructa.
Quod autẽ iterum ait idem sc̃s iob. Non
enĩ reprehendit me cor meũ inomni uita
mea: Tunc nos inista uita in qua ex fide
uiuimus non rep̃hendit cor nr̃m: si eadẽ
fides inqua corde creditur ad iusticiam.
non negligit rep̃hendere peccatũ nr̃m.
Unde dicit apłs. Non enim quod uolo facio
bonum: sed quod odi malum hoc ago.Bo¬
num ẽ enim non concupiscere.Et hoc bo¬
num uult iustus qui ex fide uiuit: et ta¬
men facit quod odit. ⁊ quia concupiscit ꝙͣ¬
uis post concupiscentias suas non eat. Qd

Expanded text:
pro nobis facimus, quando peccata nostra acpro nobis facimus, quando peccata nostra accusando damnamus. unde scriptum est: iustus ipse sui accusator est in primordio sermonis. hinc item dicit: iustitia uestitus eram, et circumdedi mihi iudicium sicut chlamydem. nam et ista uestis belli magis solet esse quam pacis, ubi adhuc expugnatur concupiscentia., non ubi erit plena sine aliquo prorsus hoste iustitia nouissima inimica morte destructa. Quod autem iterum ait idem sanctus lob: non enim reprehendit me cor meum in omni uita mea, tunc nos in ista uita, in qua ex fide uiuimus, non reprehendit cor nostrum, si eadem fides in qua corde creditur ad iustitiam, non neglegit reprehendere peccatum nostrum. unde dicit apostolus: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum hoc ago. bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta eius facte sunt ei multȩ contritiones: sed
ꝓpter ꝓbationem patientiȩ. Nam ꝓpter
peccata sine quib ut alibi confitetur non
fuit: pauciora se pati debuisse iudicat. Itẽ
quod dicit uias eius custodiui et non de¬
clinaus amandatis eius. neq discedam: Cu¬
stodit uias dei. qui non sic exorbitat ut eas
relinquat: s meis currendo ꝓficit: et si
aliquando ut infirmus offendit aut citu¬
bat. ꝓficit autem minuendo peccata: do¬
nec ꝑueniat ubi sine peccato sit. Non enĩ
aliter potest eo modo ꝓficere: nisi custo¬
diendo uias eius. Declinat autẽ amanda¬
tis domini atq discedit apostata: non ille
qui etiam si habet peccatum. confligendi
tamen cum eo ꝑseuerantiam non relinqͥt:
donec eo ꝑueniat ubi nulla cum morte con¬
tentio remanebit. In isto gͦ conflictu indui¬
mur ea iusticia qua hic ex fide uiuit᷑: et ea
quodammodo loricamur. Assumimus
quoq iudicium. quod etiam contra nos

Expanded text:
ta eius factae sunt ei multae contritiones, sed ta eius factae sunt ei multae contritiones, sed propter probationem patientiae. nam propter peccata, sine quibus, ut alibi confitetur, non fuit, pauciora se pati debuisse iudicat. Item quod dicit: uias enim eius custodiui et non declinaui a mandatis eius neque discedam, custodit uias dei, qui non sic exorbitat, ut eas relinquat, sed in eis currendo proficit, etsi aliquando ut infirmus offendit aut titubat; proficit autem minuendo peccata, donec perueniat ubi sine peccato sit. non enim aliter potest eo modo proficere nisi custodiendo uias eius. declinat autem a mandatis domini atque discedit apostata, non ille, qui, etiamsi habet peccatum, confligendi tamen cum eo perseuerantiam non relinquit, donec eo perueniat, ubi nulla cum morte contentio remanebit. in isto ergo conflictu induimur ea iustitia, qua hic ex fide uiuitur, et ea quodam modo loricamur. assumimus quoque iudicium, quod etiam contra nos
Abbreviated transcription (Latin):
manducare: et cȩtera huiusmodi.S alred
est esse sine peccato quod de solo inhac uita
unigenito dic̃tum ẽ.: aliud esse sine querela
quod de multis iustis etiam in hac uita dici
potuit: qm̃ est quidam modus bonȩ uitę:
de quo etiam in ista humana conuersatione
iusta querela esse non possit. Quis enm
iuste queritur de homine qui nemini ma¬
le uult. et quib potest fideliter consulit.
nec contra cuiusquam iniurias tenet libidi¬
nem uindicandi. ut ueraciter dicat. sicut
et nos dimittimus debitorib nrĩs: et ta¬
men eo ipso quod uerum dicit dimitte
sicuti et nos dimittimus: sine peccato se
non eẽ declarat. Inde ẽ quod dicit. Nicħ
iniquũ erat in manib meis: sed oratio mea
munda. Hinc enim erat munda oratio: qͥa
ueniam non iniuste petebt. qui ueraciter
dabat. Et quod dicit de dommo: multas
enim contritiones meas fecit sine causa.
Honait nullas fecit cum causa: s multas
sine causa. Non enim propter multa pecca¬

Expanded text:
manducare et cetera huius modi. sed aliud manducare et cetera huius modi. sed aliud est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se non esse declarat. Inde est quod dicit: nihil iniquum erat in manibus meis, sed oratio mea munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat, qui ueraciter dabat. Et quod dicit de domino: multas enim contritiones meas fecit sine causa, non ait: nullas fecit cum causa, sed multas sine causa. non enim propter multa pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ximus fieret: quod multos etiam in hac
uita potuisse in qua exfide uiuit᷑ nonne¬
gamus. Hoc et illo testimonio confirmat᷑:
quod iste consequenter adiunxit ab eodẽ
iob dictum. Ecce ego proximus sum iudicio
meo: et scio quia iustus inueniar. Hoc est
enim iudicium: de quo alibi dicit᷑. Et edu¬
cet uelut lumen iusticiam tuam: et iudici¬
um tuum uelut meridiem. Deniq non di¬
xit ibi sum: sed proximus sum. Quod si
iudiciũ suum illud intelligiuoluit. non
quo ipse iudicabit sed quo infine iudicandꝰ
est: iusti in illo iudicio inuenient᷑ om̃s qui
non fallaciter dicunt. dimitte nobis debita
nr̃a sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is.
Phanc enim dimissionem iusti inuenient᷑:
eo quod ea quȩ hic habebant peccata ele.¬
mosinis deleuerunt. Unde dñs dicit. Date
elemosinas: et ecce omnia munda sunt uo¬
bis. Deniq hoc dicet᷑ iustis in regnũ pro¬
missum ituris. Esurii enim et dedistis michi

Expanded text:
ximus fieret: quod multos etiam in hac ximus fieret: quod multos etiam in hac uita potuisse, in qua ex fide uiuitur, non negamus. Hoc et illo testimonio confirmatur, quod iste consequenter adiunxit ab eodem Iob dictum: ecce ego proximus sum iudicio meo, et scio quia iustus inueniar. hoc enim est iudicium, de quo alibi dicitur: et educet uelut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum uelut meridiem. denique non dixit: ibi sum, sed: proximus sum. quodsi iudicium suum illud intellegi uoluit, non quo ipse iudicabit, sed quo in fine iudicandus est, iusti in illo iudicio inuenientur omnes qui non fallaciter dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. per hanc enim dimissionem iusti inuenientur et quod ea quae hic habebant peccata elemosynis deleuerunt. unde dominus dicit: date elemosynas, et ecce omnia munda sunt uobis. denique hoc dicetur iustis in regnum promissum ituris: esurii enim, et dedistis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
grauia non sunt. debent utiq commone¬
ri caritati dei non eẽ graue mandatũ dei.
uoluntatis: cui plus dando quã oportet.
ignorant iusticiam dei. Quȩ tamen cari¬
tas tunc ꝑfecta erit: cum pȩnalis timor
omnis abscesserit. Post hec ꝓposuit testi¬
monia. que contra eos dici solent:⁊ nec
ea soluit:sed commemorando quasi con¬
traria. questiones artius illigauit. Ait
enim. Testimonia scripturarũ quȩ ediuer¬
so ponenda sunt. hisqui arbitrii liberta¬
tem uł non peccandi possibilitatẽ imꝑite
existimant se scripturarũ auctoritate pos¬
se destruere. Obicere enim solent inquit:
quod sc̃s iob dixerit. Quis mundus ẽ apec¬
cato: Nec infanscuius est unius diei uita
suꝑ terram. Deinde quasi respondet huic
testimonio aliis testimoniis. quȩ ipse iob
dixerit. Iustus enimuir et sine querela.
factus sum inderisum: non intelligens pos¬
se dici hominem iustum qui ꝑfectioni
iusticiȩ plurimum accessit. ita ut ei pro¬

Expanded text:
grauia non sunt, debent utique commonegrauia non sunt, debent utique commoneri caritati dei non esse graue mandatum dei, uoluntatis, cui plus dando quam oportet ignorant iustitiam dei: quae tamen caritas tunc perfecta erit, cum poenalis timor omnis abscesserit. Post haec proposuit testimonia, quae contra eos dici solent, nec ea soluit, sed commemorando quasi contraria quaestiones artius inligauit. ait enim: \'testimonia scripturarum, quae e diuerso ponenda sunt his qui arbitrii libertatem uel non peccandi possibilitatem inperite existimant se scripturarum auctoritate posse destruere. obicere enim solent\', inquit, quod sanctus Iob dixerit: quis mundus est a peccato? nec infans, cuius est unius diei uita super terram\'. deinde quasi respondet huic testimonio aliis testimoniis, quod ipse Iob dixerit: iustus enim uir et sine querella factus sum in derisu, non intellegens posse dici hominem iustum, qui perfectioni iustitiae plurimum accessit, ita ut ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
ratis et onerati estis: et ego uos requiesce¬
re faciam. Tollite iugum meũ suꝑ uos. et
discite ame quia mitis sum et humilis cor¬
de: et inuenietis requiem animab ur̃is.
Iugum enim meũ suaue ẽ: et onus me¬
um leue est. Item in epłã scĩ iohannus. Hec
est caritas dei ut mandata eius obseruemꝰ:
et manda eius grauia non sunt. His audi¬
tis legitimis et ȩuangłicis. et apłicis testi¬
moniis. ȩdificamur ad gr̃am: quam non
intelligunt.qui ignorantes dei iusticiam
et suam uolentes constituere. iusticiȩ dĩ
non sunt subiecti. Si enim non intelli¬
gunt illud ex deuteronomio quẽ admodũ
apłs paulus commemorauerit. ut corde
credatur ad iusticiam.ore confessio fiat ad
salutem: quia non est opussanis medicꝰ
s male habentibus: isto certe iohannis apo¬
stoli testimonio quod ad istam sententiam
ultimũ posuit ubi ait. hec est caritas dei
ut mandata eius seruemus. et mandata eiꝰ

Expanded text:
ratis et onerati estis, et ego uos requiesceratis et onerati estis, et ego uos requiescere faciam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris iugum enim meum suaue est et onus meum leue est. item in epistula sancti Iohannis: haec est caritas dei, ut mandata eius obseruemus; et mandata eius grauia non sunt\'. his auditis legitimis et euangelicis et apostolicis testimoniis aedificemur ad gratiam, quam non intellegunt qui ignorantes dei iustitiam et suam nolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. si enim non intellegunt illud ex Deuteronomio quemadmodum apostolus Paulus commemorauerit, ut corde credatur ad iustitiam, ore autem confessio fiat ad salutem, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. isto certe Iohannis apostoli testimonio, quod ad istam sententiam ultimum posuit, ubi ait: haec est caritas dei, ut mandata eius seruemus; et mandata eius
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Audiamus gͦ et inhis testimoniis quȩ
deinde posuit. dm̃ sua precepta non grauia
commendantẽ. Quod dei mandata inqͥt
non modo impossibilia non sint: uerũ
ne grauia quidem. In deuteronomio.Et
conuertetur dñs ds̃ tuus epulari inte suꝑ
bonis. sicut epulatus ẽ suꝑ patres tuos. si
audieritis uocem domini dei uri. custodi¬
re et facere omnia mandata eiꝰ. et iusticias
et iudicia quȩ scripta sunt in libro legis
Huius: si conuersus fueris ad dñm dm̃ tu¬
um ex toto corde tuo et ex tota animatua:
quia mandatum hoc quod ego mando
tibi hodie. non ẽ graue: neq longe ate est
Non est incȩlo:ut dicas. quis ascendet in
cȩlum et accipiet illud nobis. et audientes
faciemus: Non est transmare: ut dicas.
Quis transfretabit mare et accipiet illud
nobis: et audientes faciemus: Iuxta te
est enim uerbum in ore tuo. in corde. et
inmanib tuis: facere illud. Item dñs in
ȩuangłio. Uenite ad me om̃s qui labo¬

Expanded text:
tur. Audiamus ergo et in his testimoniis, quae tur. Audiamus ergo et in his testimoniis, quae deinde posuit, deum sua praecepta non grauia commendantem. \'quod dei mandata\', inquit, non modo inpossibilia non sint, uerum ne grauia quidem. in Deuteronomio: et conuertetur dominus deus tuus epulari in te super bonis, sicut epulatus est super patres tuos, si audieritis uocem domini dei uestri custodire et facere omnia mandata eius et iustitias et iudicia quae scripta sunt in libro legis huius: si conuersus fueris ad dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua. quia mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est grane neque longe a te est. non est in caelo, ut dicas: quis ascendet in caelum et accipiet illud nobis et audientes faciemus? non est trans mare, ut dicas: quis transfretabit mare et accipiet illud nobis et audientes faciemus? iuxta te est enim uerbum in ore tuo, in corde et in manibus tuis facere illud. item dominus in euangelio: uenite ad me omnes qui labo
Abbreviated transcription (Latin):
uia sentit. intelligat nondũ se accepisse uires
quibus talia sint precepta domini qualia
commendãt᷑ leuia scilicet atq suauia: et o¬
ret gemitu uoluntatis. ut impetret donum
felicit̾atis. Qui enim dicit. fiat cor meũ im¬
maculatum. & itinera mea dirige scðm uer¬
bum tuum. & ne dominet᷑ mͥ omnis iniqui¬
tas. et fiat uoluntas tua sicut in cȩlo & in
terra. et ne nos inferas intemptationẽ. et
çȩtera husꝰmodi quȩ commemorare longũ
est: hoc utiq orat. ut p̃cepta dei faciat. Quȩ
ut fierent. nec iuberetur si nichil ibi nr̃a
uoluntas ageret: nec oraretur si sola suffi¬
ceret. Commendantur gͦ non ẽẽ grauia:
ut eui grauia sunt. intelligat nondũ se
accepisse donum quo grauia non sint:
nec arbitretur ea se ꝑficere. quando ita
facit ut grauia sint. Hilarem enim dato¬
rem diligit as̃. Nec tamen cum ea grauia
sentit. desperando frangatur: sed ad que¬
rendum. petendum. pulsandumq coga¬

Expanded text:
uia sentit intellegat nondum se accepisse uires, uia sentit intellegat nondum se accepisse uires, quibus talia sint praecepta domini qualia commendantur, leuia scilicet atque suauia, et oret gemitu uoluntatis, ut impetret donum facilitatis. qui enim dicit: fiat cor meum inmaculatum, et: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas, et: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra, et: ne nos inferas in temptationem et cetera huius modi, quae commemorare longum est, hoc utique orat, ut praecepta dei faciat, quae ut fierent, nec iuberetur, si nihil ibi nostra uoluntas ageret, nec oraretur, si sola sufficeret. commendantur ergo non esse grauia, ut cui grauia sunt intellegat nondum se accepisse donum, quo grauia non sint, nec arbitretur ea se perficere, quando ita facit, ut grauia sint — hilarem enim datorem diligit deus — nec tamen, cum ea grauia sentit, desperando frangatur, sed ad quaerendum, petendum pulsandumque coga
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum non rep̃henditur quod ñ imputat᷑:
sine reprehensione hoc est sine macula nr̃
ad ꝑfectionem cursus habeatur. In qua per¬
fectione cum ad eam uenerimus: iam non
sit omnino quod ignoscendo mundetur.
Deinde iste adhibet testimonia: quibꝰ osten¬
dat non eẽ grauia diuina precepta. Quis
autem nesciat cum p̃ceptum generale sit ca¬
ritas. quia finis precepti ẽ caritas. et pleni¬
tudo legis ẽ caritas: graue non eẽ. quod di¬
ligendo fit non timendo: Laborant autẽ
in dei p̃ceptis: qui ea timendo conant᷑ im¬
plere. S ꝑfecta caritas foras mittit timo¬
rem. et facit precepti sarcinam leuem: ñ
solum non prementem onere ponderum:
uerum etiam subleuantem uice pennarũ.
Quȩ tamen caritas ut habeatur etiam tanta
quanta incorpore mortis huius haberi po¬
test. parum ẽ nr̃e uoluntatis arbitriũ: nisi
scriptura cõmemorat. non esse grauia pre¬
cepta diuina. nisi ut anima quȩ illa gra¬

Expanded text:
ut, dum non reprehenditur quod non imputatur. ut, dum non reprehenditur quod non imputatur. sine reprehensione, hoc est sine macula noster ad perfectionem cursus habeatur, in qua perfectione, cum ad eam uenerimus, iam non sit omnino quod ignoscendo mundetur. Deinde iste adhibet testimonia, quibus ostendat non esse grauia diuina praecepta. quis autem nesciat, cum praeceptum generale sit caritas — quia finis praecepti est caritas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam leuem, non solum non prementem onere ponderum, uerum etiam subleuantem uice pinnarum. quae tamen caritas ut habeatur etiam tanta quanta in corpore mortis huius haberi potest, parum est nostrae uoluntatis arbitrium, nisi scriptura commemorat non esse grauia praecepta diuina, nisi ut anima quae illa gra
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩ eritis: quia ego sc̃ssum. Unde et bea¬
tus dauid dicit. Dnẽ quis habitabit in
tabernaculo tuo: aut quis requiescet in
monte scõ: qui ingreditur sine macula:
et operatur iusticiam. Et alibi. Et ero
immaculatus cum eo. Et alibi. Beati ĩ¬
maculati inuia: qui ambulant in lege
domini. Item apud salomonẽ. Diligit᷑
dñs scã corda. Accepti sunt autẽ illi om̃s
immaculati. Horum testimonioꝵ ali¬
qua. currentes exhortantur ut ꝑfecte
currant: Aliqua ipsum finem comme¬
morant: quo currendo ꝑtendant. In¬
gredi autem sine macula non absurde etiam
ille dicitur non qui iam ꝑfectus ẽ. sed qui ad
ipsam ꝑfectionem irrep̃hensibiliter currit.
carens criminib damnabilib: atq ipsa pec¬
cata uenialia ñ negligens mundare elemo¬
sinis. Ingressum quippe hoc est iter nr̃m qͦ
tendimus ad ꝑfectionem: munda mundat
oratio. Munda ẽ autem oratio. ubi ueracit̃
dicit᷑ dimitte nobis sicut et nos dimittimus:

Expanded text:
sancti eritis, quia ego sanctus sum. unde et beasancti eritis, quia ego sanctus sum. unde et beatus Dauid dicit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? aut quis requiescet in monte sancto tuo? qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam; et alibi: et ero inmaculatus cum eo; et alibi: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini; item apud Salomonem: diligit dominus sancta corda; accepti sunt autem illi omnes inmaculati\'. horum testimoniorum aliqua currentes exhortantur, ut perfecte currant, aliqua ipsum finem commemorant, quo currendo pertendant. ingredi autem sine macula non absurde etiam ille dicitur, non qui iam perfectus est, sed qui ad ipsam perfectionem inreprehensibiliter currit, carens criminibus damnabilibus atque ipsa peccata uenialia non neglegens mundare elemosynis. ingressum quippe, hoc est iter nostrum, quo tendimus ad perfectionem, munda mundat oratio; munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitur: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tia: ut exhibeamus omnẽ hominẽ ꝓfectũ
in xp̃o. Item ad philippenses. Omnia faci¬
entessine murmuratione et hesitatione:
ut sitis in reprehensibiles et simplices. sic̃
filii dei immaculati. Item ad ephesios.
git nos in ipso ante constitutionẽ mundi.
ut essemus scĩ et immaculati in conspectu
eius. Item ad colosenses. Et uos cum essetis
aliquando alienati et inimici sensus eius
in oꝑib malis:⁊ nunc autẽ reconciliati
incorpore carnis eius. ꝑmortem eiꝰ exhibe¬
te uos scõs et immaculatos. et irrephensi¬
biles. Item ad ephesios. Ut exhiberet ipse
sibi głosam ȩccłiam non habentẽ macuilã
aut rugam. aut aliquid huiusmodi: ut
sit scã et immaculata. Item ad corinthios
prima. Sobrii estote et iusti: et nolite pr¬
care. Item in epła petri. Propter qđ suc¬
cincti lumbos mentis urẽ. sobrii. ꝑfecti.
sperate in eam quȩ offertur uobis grãm
quasi filii obedientiȩ: non configurati pri

Expanded text:
tia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum tia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesitatione, ut sitis inreprehensibiles et simplices sicut filii dei inmaculati; item ad Ephesios: cut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Colossenses: et uos cum essetis aliquando alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in corpore carnis eius per mortem eius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et inreprehensibiles; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii estote et iusti et nolite peccare; item in epistula sancti Petri: propter quod succincti lumbos mentis uestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur uobis gratiam, quasi filii oboedientiae, non configurati prio
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ergo curramus: ut comp̃hendamus.
Omnes enim qui recte currunt. compre¬
hendent:nonsicut inagone theatrico
om̃s quidem currunt. sed unus accipit
palmam.Curramus credendo.speran¬
do. desiderando.Curramus corpus ca¬
stigando. et elemosinas inbonis dan¬
dis. malisq ignoscendis hylarit̃ et ex
corde faciendo: et currentium uires
ut adiuuentur orando. Et sic audiamꝰ
p̃cepta ꝑfectionis: ne currere negliga¬
mus ad plenitudinem caritatis. His p̃¬
missis: ea destimonia quȩ posuit iste cui
respondemus.tanquam nos ea ꝑtule¬
rimus. diligenter audiamus. Indeute¬
rononio. Tu autem ꝑfectus eris. corã
domino deo duo. Item illic. Et non erit
inconsummatus infiliis isrł. Item sal¬
uator in ȩuangłio. Estote ꝑfecti: quia
pater ur̃ qui in cȩ lis ẽ ꝑfectꝰ
est. Item apłs ad corm thios se¬
cunda. De cȩtero fr̃s gaudete: ꝑfecti
estote. Item ad colosenses. Corripientes
omnẽ hominẽ. et docentes in omni sapien¬

Expanded text:
sic ergo curramus, ut conprehendamus. sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israel; item saluator in euangelio: estote perfecti, quia pater uester qui in caelis est perfectus est; item apostolus ad Corinthios secunda: de cetero, fratres, gaudete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur tencaturq succedet. Caritas
autem quȩ in his tribus maior ẽ non
pleatur contemplata quod cre¬
debat et quod sperabat indepta. Inqua
plentudine caritatis. preceptum illud
implebitur. Diliges dñm dm̃ tuum ex toto
corde tuo. et ex tota anima tua: et ex tota
mente tua. Nam cum ẽ adhuc aliquid car¬
nalis concupiscentiȩ quod uł continendo
frenetur: non omnimodo ex tota anima
diligit᷑ ds̃. Non enim carosine anima
concupiscit. quamuis caro concupiscere
dicatur: quia carnaliter anima concu¬
piscit. Tunc erit iustus sine ullo omnino
peccato: quia nulla lex erit in membris
eius repugnans legi mentiseius: sed pror¬
sus toto corde. tota anima. tota mente di¬
liget dm̃. quod ẽ primum. summũq pre¬
ceptum. Cur gͦ non preciperetur homini
ista ꝑfetio. quamuis eam inhac uita ne¬
mo habeat: Non enim recte currit᷑: si cͦ
currendum est nesciat᷑. Quomͦ autẽ sci¬
retur: si nullis preceptis ostenderet᷑. e

Expanded text:
uideatur teneaturque, succedet, caritas uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, nopleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur?
Abbreviated transcription (Latin):
mo cordis ignoscat: si uult ut eius oratio¬
nem pater cȩlestis exaudiat. Inqua ora¬
tione si contentiosi esse nolimus. satis no¬
bis ꝓpositum speculum est. ubi inspicia¬
tur uita iustoꝵ qui ex fide uitunt. et ꝑ¬
fecte currunt quamuis sine peccato ̃
sint: unde dicunt dimitte nobis:⁊ qͥa
nondum quo curritur ꝑuenerunt. Hinc
aicit apłs. Non quia iam acceperim: aut
iam ꝑfectus sim. Er̃s ego me non arbitror
app̃hendisse. Unum autem quȩ retro ob¬
litus in ea quȩ ante sunt extentus: scđm in
tentionem sc̃quor ad palmam suꝑnȩ uo¬
cationis dei in xp̃o iħu. Quotquot gͦ ꝑ
fecti. Hoc sapiamus: id ẽ quotquot ꝑfe¬
cte currimus hoc sapiamus. qͦd nondũ
ꝑfecti sumus. ut illic ꝑficiamur quo per¬
cum uenerit quod ꝑfectum ẽ quod ex par¬
te est destruatur. id est non iam ex parte
sit. s ex toto: quia fidei et spei iam resip¬
sa non quȩ credatur et speretur. sed quȩ

Expanded text:
mo cordis ignoscat, si uult ut eius oratiomo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt. hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim. fratres, ego me non arbitror adprehendisse; unum autem quae retro oblitus, in ea quae antentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu. quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo pecum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
in illa ꝑfectione iusticiȩ ubi nullũ erit
omnino peccatũ: et sepe in usu rerum etiã
concessarum atq licitarum exerit immode¬
rationem suam. in ipsa uero benificientia
qua iustus consulit proximo. quȩdam fi¬
unt quȩ obsint cum ꝓdesse putata sint. et
aliquando ꝑ infirmitatem. uł cumminus
sufficit necessitatib alioꝵ. uł parũ in eis
ꝓficit quod benignitatis ac laboris impendi¬
cur: surrepit cedium quo fuscet᷑ hylartas
in qua datorem diligit ds̃. Surrepit autẽ
tantomagis quantominus quisq. et tanto
minus quantomagis ꝓfecerit. His ate
huiusmodi consideratis: merito in orati¬
one dicimus. Dimitte nobis debita nr̃a
sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is:
si tamen quod dicimus faciamus. faciamꝰ¬
ut uł ipsi etiam diligantur inimici: uł
si quisquam adhuc in xp̃o paruulus hoc
nondum facit. pęnitenti tamen qͦd in eũ
quisq peccauit. et ueniam petenti ex inti¬

Expanded text:
in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit — his atque huius modi consideratis merito in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; si tamen quod dicimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex inti