comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem dr̃ ipse erit tecũ Iñ dimittet neq de¬
relinquet te. manifeste designat unitatem
patris et filii. Hinc quoq ip̃se dñs in euange¬
lio ait. Qui me misit mecum ẽ. et ñ reliquit
me solum. quia ego que placita sunt ei facio
tradidit eam sacerdotib filiis leui quipor¬
tabant archam federis dñi. et cunctis seni¬
orib ifraelis. precepitq eis dicens. Post sep¬
tem annos anno remissionis insolempnitate
tabernaculorum ꝯuenientib cunctis iͭ sr ł.
ut appareant inconspectu dnĩ dei tui inloco
quem elegerit dñs. leges uerba legis huius
coram om̃ni isrł audĩentib eis. et in unũ
omni populo congregato. ic̃. Moyses sacerdoti¬
b legem dedit. ut ostenderet xp̃i sacerdoti¬
bus legis diuine sanctionẽ maxime ipsis
cõm̃dacã eẽ adinsinuan:dũ populo. quia
ingradu suo non terestris dignitas s celesti
militie ius illius confertur. Post septẽ inqͥt
annos in anno remissionis insollẽpnitate

Expanded text:
autem dicitur: « Ipse erit tecum, et non dimittet te, neque derelinquet te, » manifeste designat unitatem Patris et Filii. Hinc quoque ipse Dominus in Evangelio ait: « Qui me misit, mecum est: et non reliquit me solum, quia ego, quae placita sunt illi, facio tradidit eam sacerdotibus filiis Levi, qui portabant arcam foederis Domini, et cunctis senioribus Israel, praecepitque eis dicens: Post septem annos anno remissionis in solemnitate tabernaculorum, convenientibus cunctis ex Israel ut appareant in conspectu Domini Dei sui, in loco quem elegerit Dominus, leges verba legis hujus coram Israel, audientibus eis, et in unum omni populo congregato, » etc. Moyses sacerdotibus legem dedit, ut ostenderet Christi sacerdotibus legis divinae sanctionem maxime ipsis commendatam esse ad insinuandum populo quia in gradu suo non terrestris dignitas, sed coelestis militiae jus illis confertur. « Post septem, inquit, annos, anno remissionis in solemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
templationis diuine ꝓueatur sublimitatẽ.
Necnon et illud diligẽt᷑ inspiciendum ẽ quod
dr. loqui moysen uerba carminis. ⁊ ad finẽ
usq complesse. si forte hoc ammoneat. ut qͥ
ore dñm laudare studeat.⁊ oꝑib ñ contͣdicat.
Non ẽ enim pulchra laudatio ĩ ore peccatoriᷤ.
ldeo ipse dñs ĩ euangłio ait. Qui soluerit
unum demandatis minis. et docuerit sic¬

Expanded text:
ontemplationis divinae provehatur sublimitatem, ontemplationis divinae provehatur sublimitatem, nec non et illud diligenter inspiciendum est, quod dicitur loqui Moyses verba carminis et ad finem usque complesse, si forte hoc admoneat, ut qui ore Deum laudare studeat, operibus non contradicat: non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Ideo ipse Dominus in Evangelio ait - « Qui solverit unum de mandatis ist
Abbreviated transcription (Latin):
dulis erunt intestimoniũ. Locutꝰ ẽ ergo¬
moy ses audiente uniuerso ce tu isrł uer¬
ba carminis huius. et adfinem usq com¬
pleuit. Carm̃ istud quod moyses intesti¬
monium isrł decantauit. nõ simplicem
tantũmͦ hẏstoriam sonat. s spiritali in tel¬
ligentia plenissimum ẽ. Parti enĩ scd̾m
hẏstoriam israhelitaꝵ ꝓ beneficiis opulen-¬
tissime sibi adño conlatis exꝓbat perfidi
am partim ꝑ allegoriam de mysteriis celes.¬
tib sc̃am dei instruit eccłam. Partim aũ
ad honestatem morum unũ quẽq fideliũ
ꝓuocat ꝑ tropologiam: unde sobrium
lectorẽ decet. ut ⁊̃ hystoria seruet scͥp¬
ture ueritatem. ĩ allegoria uero consi¬
deret misterioꝵ celestium rationẽ. et in
tropologia bonarũ d isciplinarũ ediscat
utilitatem. quatiniis triꝑtita hac distinctio¬
ne educatus. ad illam cȩlestem theoriam hoc
ẽ ad inspectionẽ secretarum rerũ. et ad ꝯ¬

Expanded text:
dulis erunt in testimonium perdulis erunt in testimonium perMoyses audiente universo coetu Israel, verba carminis hujus, et ad finem usque complevit. » Carmen istud quod Moyses in testimonium Israel decantavit, non simplicem tantummodo historiam sonat, sed spiritali intelligentia plenissimum est. Partim enim secundum historiam, Israelitarum pro beneficiis opulentiam: partim per allegoriam de mysteriis coelestibus sanctam Dei instruit Ecclesiam: partim autem ad honestatem morum unumquemque fidelium provocat per tropologiam, unde sobrium lectorem decet, ut in historia servet Scripturae veritatem. In allegoria vero consideret mysteriorum coelestium rationem, et in tropologia bonarum disciplinarum ediscat utilitatem, quatenus tripartita hac distinctione edoctus ad illam coelestem theoriam, hoc est, ad inspectionem secretarum rerum et ad c
Abbreviated transcription (Latin):
legis huius in uolumine atq cõpleuit.
p̾recepit leuitis qui portabant archã fede¬
ris dñi dicens. Tollite librum istum et po¬
nite eum in latere arche federis dñi dei
ur̃i. ut ũt ibi contrate intestimoniũ. ⁊c̃.
Moyses deutero nomium seribens. leuitis
cõmendauit ut ponerent illudinlatere
arche dñi. quatinus fieret ibi ĩ testimoni¬
ũ. Spiritalit̾ ostendit. quod euangłiũ xp̃i
cuius de utero nomium typus est ꝑ sacer¬
dotum fidelium hoc ẽ uirorum leuitaꝵ
ministerium. in memoria recondendũ sit
eccłẽ. quȩ ueracit̾ ẽ arca domini. quia ibi
thesauros celestes condunt᷑. Ibi ergo due ta¬
bule testam̃ti hoc ẽ libri legis et euangelii
reseruantur. ibi ẽ urna que continet
manna. quia ibi incarnatio xͥ continens
cibum uite et̾ne custoditur. Ibi uirgaaa¬
ron que fronduerat. quia ibi xp̃i sacerdo¬
tium ꝑpetualit̾ manens locatur. ut sit ibi
tib ea fiunt adsalutem ⁊ ad remedium
animarũ suaꝵ contemptorib autẽ ⁊ in cre¬

Expanded text:
in volumine atque complevit, praecepit Levitis, qui portabant arcam foederis Domini, dicens: Tollite librum istum, et ponite eum in latere arcae foederis Domini Dei vestri, ut sit ibi contra te in testimonium, » etc. Moyses Deuteronomium scribens, Levitis commendavit ut ponerent illud in latere arcae Domini, quatenus fieret ibi in testimonium. Spiritaliter ostendit quod Evangelium Christi, cujus Deuteronomium typus est, per sacerdotum fidelium, hoc est, verorum Levitarum ministerium, in memoria recondendum sit Ecclesiae, quae veraciter est arca Domini, quia ibi thesauri coelestes reconduntur. Ibi ergo duae tabulae testamenti, hoc est, libri legis Evangelii reservantur. Ibi est urna quae continet manna, quia ibi incarnatio Christi, continens cibum vitae aeternae, custoditur. Ibi virga Aaron quae fronduerat, quia ibi Christi sacerdotium perpetualiter manens locatur. « Ut sit ibi,tibus, ea fiunt ad salutem et ad remedium animarum suarum, contemptoribus autem et incre
Abbreviated transcription (Latin):
etercitui omiq ordini per fectorum istadi¬
cuntur. qui ꝑfectionem caritatis morienteᷤᷤ
ꝑ domino impleuert. ⁊ ab renunciantes om¬
nib culnĩ doctrine euangłice assecuti sñt
tanquã ueri leuite nõ habentes partem in
teria. s cum propħ& dic entes. dominus
pars hereditatis mee. et item. Portio mea
domine. dixi custodire legem tuã. hanc ue¬
eo ta admirabilem perfectionẽ leui ab illo
didicit et accepit. qui  in euangłio ait.
S iquis uult post me. uenire. ab neget
semet ipsum. et tollat crucẽ suã. et sequat᷑

Expanded text:
exercitui, omnique ordini perfectorum ista diexercitui, omnique ordini perfectorum ista dicuntur, qui perfectionem charitatis morientes pro Domino impleverunt, et abrenuntiantes omnibus culmen doctrinae evangelicae assecuti sunt, tanquam veri Levitae non habentes partem in terra, sed cum Propheta dicentes: « Dominus pars haereditatis meae ; » et item: « Portio mea, Domine, dixi custodire legem tuam . » Hanc vero admirabilem perfectionem Levi ab illo didicit et accepit qui in Evangelio ait: « Si quis vult post me venire, abneget semetipsum et tollat crucem
Abbreviated transcription (Latin):
qu multi ab oriente ioccidente uenient.
et recũbent cũ abraham et isaac et iacob
in regno celorũ. de hac introductione fide¬
li seruo dicitur. intra ingaudium dñi tur
precem fuderat. nunc ipsi iude dñi auxiliũ
pollicetur. Non ergo p̃sumat iudas de uirib
suis. ne ipsa elatione cadat coram inimier
suis. sicut de suꝑbis dictum ẽ. Expulsi sñt.
ner potuerunt stare. S millius semper uir¬
cute confidat qui ait. confidite. ego uici
mundum. huiis enim manus ꝓ eo ĩ cru¬
eis patibulo contra spiritales nequitias
pugnauerunt. ut per mortẽ destrueret
eum qui habebat mortis imperiũ. Et contͣ
om̃s aduersarios ⁊ persecutores ei adiuitor
eristit. ut adepta de hostib uictoria. ex¬
ulter et dicat. Et suꝑ excelsa mea deducet
me uictor. ĩ psalmis canent̾e. & illud. dne
nt scuto bone uoluntatis. coronasti nos. Ip¬
se enim uincit ĩ nob. et ꝓuictoria sua nos
. ehoro apłico et uniuerso martyrum

Expanded text:
 multi ab Oriente et ab Occidente venient, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum . » De hac introductione fideli servo dicitur: « Intra in gaudium Domini tui. » « precem fuderat, nunc ipsi Judae Domini auxilium pollicetur. Non ergo praesumat Judas de viribus suis, ne ipsa elatione cadat coram inimicis suis, sicut de superbis scriptum est: « Expulsi sunt, nec potuerunt stare ; » sed in illius semper virtute confidat qui ait: « Confidite, ego vici mundum . » Hujus enim manus pro eo in crucis patibulo contra spiritales nequitias pugnaverunt ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium; et contra omnes adversarios et persecutores ei adjutor existit, ut adepta de hostibus victoria, exsultet et dicat: « Et super excelsa mea deducet me victor in psalmis canentem . » Et scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . » Ipse enim vicit in nobis, et pro victoria sua nos » Choro apostolico, et universorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
correcto prenunciabit interitũ. ꝑ puluerẽ
enim possumꝰ designatam sentire bono¬
rũ oꝑũ sterilitatẽ. et ꝑcinerem ignis et̃ni
conbustionẽ. qr palee peccatorũ conburunt᷑
igne in extingiubili infernorũ. Tradet te
dominus corruentẽ ante ostes cuos. ꝑunã
uiã egredieris contra eos. et ꝑseptem fu¬
gies. ut dispergaris ꝑ omĩa regna terre. Si¬
cut iudei propt̃ cecitatẽ cordis sui ñ meru¬
ert̃ adomino ab inimicis siuis defendi. sed
spirituũ ñ merent᷑ eripi. sed indiuersas pe¬
nas parit̾ cũ illis de mergi. Unde scͥptũẽ.

Expanded text:
correcto praenuntiabit interitum. Per pulverem correcto praenuntiabit interitum. Per pulverem enim possumus designatam sentire bonorum operum sterilitatem, et per cinerem ignis aeterni combustionem, quia paleae peccatorum comburuntur igne inexstinguibili infernorum. « Tradet te Dominus « corruentem ante hostes tuos. Per unam egredieris viam contra eos, et per septem fugies: et dispergeris per omnia regna terrae. » Sicut Judaei propter caecitatem cordis sui non meruerunt a Domino ab inimicis suis defendi, sed spirituum non merentur eripi, sed in diversas poenas pariter cum illis demergi. Unde scriptum est: «
Abbreviated transcription (Latin):
ta quib uniuersi fructus nutriuntur cõpa¬
rat durissimis metallis. quia peccata hõiũ
faciunt ut rerum ordo ꝑmutet᷑. et que
ad solacium condita sunt humano generi
adcorreptionem eorũ uertant᷑. unde serpp.¬
tumẽ. Pugnat pro eo orbis terrarum&
insensatos. Iuxta allegoriam aut̃. celum
erit eneum p̃uaricatorib legis dei. cum
nullam ascĩs doctorib merentur inueni¬
re clem̃tiã. s durissimã sentuint discipli¬
nã qm̃ ipsi nõ cor carneum nec mollem
animum. s cor lapideum et ferreã m̃tẽ
habere uoluerunt. Unde lex uetus duro
iudeorum populo ĩ lapide conscripta da¬
batur. ut ex conlato munere manifesta¬
retur quales fueruit eius acceptores. Det
dominus imbrẽ terre tue puluerem. et de
celo descendat suꝑ tecinis donec conteraris
Ergo sicut puluis et cinis nõ sunt fructise¬
ra. ita doctrina que tͥ impenditur ñ exci¬
tabit integermina uirtutum s et̃nũ in¬

Expanded text:
nta quibus universi fructus nutriuntur, companta quibus universi fructus nutriuntur, comparat durissimis metallis, quia peccata hominum faciunt ut rerum ordo permutetur, et quae ad solatium condita sunt humano generi, ad correptionem eorum vertantur. Unde scriptum est: « Pugnat pro eo orbis terrarum contra insensatos » . Juxta allegoriam autem coelum erit aeneum praevaricatoribus legis Dei, cum nullam a sanctis doctoribus merentur invenire clementiam, sed durissimam sentient disciplinam, quoniam ipsi non cor carneum nec mollem animum, sed cor lapideum et ferream mentem habere voluerunt. Unde lex vetus duro Judaeorum populo in lapide conscripta dabatur, ut ex collato munere manifestaretur quales fuerint ejus acceptores. « Det Dominus imbrem terrae tuae pulverem: et de coelo descendat super te cinis, donec conteraris. » Ergo sicut pulvis et cinis non sunt frugifera, ita doctrina quae tibi impenditur non excitabit in te germina virtutum, sed aeternum in
Abbreviated transcription (Latin):
gus infidelitatis Et ardorem carnalium
desideriorum patiaerem corruptum dabit.
cũ uitam pollutã ducere reꝓbos ꝑmittit.
⁊ aere enim bene uita carnalis exp̾mitur.
qͥa ex aeris spiramine humanũ corpus uiui¬
ficatur. Quod autem subiungitur. et perse¬
quatur te donec pereas. non est ita sentien¬
dum. quasi ds̃ aliquem ꝑsequendo interire
faciat. qui neminẽ temptat: ipse autem in¬
temptator malorum ẽ. qui õs hoĩes uult sal¬
uos fieri. et adagnitionem ueritatis uenire.
S eius facere aliquando ꝑmittere intelligen¬
dum ẽ. quia nichil inreb fit. nisi iubente
aut ꝑmutente deo. Nec est aliquid interra
sine causa. Quis porro tãnimpie desipat.
ut dicat dĩ malas hominũ uoluntates qs¬
bonum non posse conuertere: sed eũ fac̃:
ꝑmiscdiam facit. Cum aut̃ non facit. per
iudicium ñ fac̃. qr cuiꝰ uult miseretur. et
quẽ uult obdurat. Celum qͦd suꝑte est
eneum et t̾ra quã calcas erit ferrea. Elem̃¬

Expanded text:
gus infidelitatis et ardorem carnalium gus infidelitatis et ardorem carnalium desideriorum pati. Aerem corruptum dabit, cum vitam pollutam ducere reprobos permittit. Ex aere enim bene vita carnalis exprimitur, quia ex aeris spiramine humanum corpus vivificatur. Quod autem subjungitur, « et sequetur te donec pereas, » non est ita sentiendum quasi Deus aliquem persequendo interire faciat, qui neminem tentat ipse autem intentator malorum est, qui omnes homines salvos vult fieri et ad agnitionem veritatis venire; sed ejus facere aliquando permittere intelligendum est, quia nihil in rebus fit nisi jubente aut permittente Domino, nec est aliquid in terra sine causa. Quis porro tam impie desipiat ut dicat Deum malas voluntates bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit; cum autem non facit, per judicium non facit. Quia cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. « Coelum quod super te est, aeneum; et terra quam calcas, erit ferrea. » Eleme
Abbreviated transcription (Latin):
tuas pessimas in quib reliquistime. Fam̃ dic̃
nõ panis neque sitim aque. secl audiendi
uerbum dei. et sterilitatem uirtutũ. quã
impii merito sue ꝑuersitatis patiunturq
ai
ĩ digni sunt ad percipiendam gr̃am diuinã.
Unde scriptum ẽ dicente dño. Mandabo nu-¬
bib ineis. ne pluant super eos imbrẽ. Ue¬
rum merito sue peruersitatis. pestilentiã
hocest perturbationẽ uitioꝵ. & malignoꝵ
spirituũ tolerant tempestatẽ. quoadusq
de terra eccłe innouissimo ꝑ angłoꝵ minis-¬
teria euellentur. et inferni carcerib puni¬
endi trudentur. Hactenus enĩ sagena dnĩ
trahit bonos pisces et malos. donec ꝑueniat
adlitus. et tunc colligent᷑ boni inuasa. ma¬
li autẽ mittentur foras. ꝑ cutiat te dñs e¬
gestate. febri.et frigore. et ardore. et estu.
et aere currupto ac rubigine. et ꝑsequat᷑
donec pereas. ꝑcutiet dominus peccatores
febre. quando eos iusto uditio deserit. fri¬

Expanded text:
tuas pessimas in quibus reliquisti me. » Famem dicit tuas pessimas in quibus reliquisti me. » Famem dicit non panis neque sitim aquae, sed audiendi verbum Domini; et sterilitatem virtutum, quam impii merito suae perversitatis patiuntur, a  non sunt ad percipiendum gratiam divinam. Unde scriptum est dicente Domino: « Mandabo nubibus meis ne pluant super eos imbrem » . Verum merito suae perversitatis pestilentiam hoc est perturbationem virtutum et malignorum spirituum tolerant tempestatem, quoadusque de terra Ecclesiae in novissimo per angelorum ministeria evellentur, et inferni carceribus puniendi tradentur. Hactenus enim sagena Domini trahit bonos pisces et malos, donec perveniat ad littus, et tunc colligentur boni in vasa, mali autem mittentur foras. « Percutiet te Dominus egestate, febri et frigore, et ardore et aestu, et aere corrupto, ac rubigine: et persequetur donec pereas. » Percutiet Dominus peccatores febre, quando eos justo judicio deserit fri
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓpt̾ illa. nec propt̾̃ ista. eos colendos sc̃ã
scriptura hoc loco ammonuisse credatur.
Q uod si audire nolueris uocẽ dñi dei tui. ut
custodias et facias omĩa mandata eius. et ce-¬
rimonias quas ego precipio tibi hodie. ue-¬
nient suꝑ te om̃s maledictiones istȩ. et
ad prehendent te. maledictus eris inciuitate.
et maledictus in agro. et cetera. Sicut his qͥ
custodierint mandata dei ꝓmisit benedic¬
tiones etbeatitudinẽ ꝑpetuam. sic econtra¬
rio per easdem species quas ante inbene-¬
dictionib enumẽrauit. illis quiseruare di¬
uina precepta noluerint maledictiones
et ue prenuntiat perpetuũ. Quia sic̃ bo¬
ni perceptio beatificat accipientes. sic et p¬
riuatio ipsius condẽpnat peccatores. Mittet
dñs suꝑ te famẽ et esuriem. et increpationẽ
in omĩa oꝑa tua quȩ facies. donec conterat
te. et perdat uelocit̃. propt̾ adinuentiones

Expanded text:
nec propter illa, nec propter nec propter illa, nec propter Scriptura hoc loco admonuisse credatQuod si audire nolueris vocem Domini Dei, ut custodias et facias omnia mandata ejus, et caeremonias quas ego praecipio tibi hodie, venient super te maledictioneapprehendent te. Maledictus eris in civitate, et maledictus in agro, » etc. Sicut his qui custodierint mandata Dei promisit benedictiones et beatitudinem perpetuam, sic e contrario per easdem species quas ante in benedictionibus enumeravit, illis qui servare divina praecepta noluerunt maledictiones et ignem praenuntiat perpetuum: quia sicut boni perceptio beatificat accipientes, sic et privatio ipsius condemnat peccatores. « Mittet Dominus super te famem et esuriem et increpationem in omnia opera tua quae facies, donec conterat te et perdat velociter, propter adinventiones
Abbreviated transcription (Latin):
alis auxilium ẽẽ poscendum. Aut certe il¬
io modo. ut uel concilientur quo ꝑsint. uel pla¬
centur ne noceant. Nam et de quib dam sc̾p¬
tumẽ inpsalmo. Quoꝵ os locutumest ua¬
nitatem. et dextera eorũ dextera iniquitatiᷤ.
ideo quia his reb opinantur fieri hominẽ
beatum. quas et boni et mali possunt habere:
et ideo dextera est iniquitatis. quia iniquift̃.
qui eam dexteram putant. Nõ enim est
uera dextera. sed dextera eorũ quoꝵ hos locu¬
tum ẽ uanitatem. Beatum dixerunt po¬
pulũ cui ħst̾. cũ potus sic̃ mox adiungit
et dic̃. beatis sit populꝰ cuiꝰ dñs deus ipsius.
ec suera dextera equitatis. non iniquitatis.
Non est ergo eundum post deos alienos. neq
indextera ut existimet homo ex ipsis se fieri
beatum. neq ĩ sinistra. ut existimando ip¬
sis aduersantib se fieri miserum. ad hoc
eos colat ut auertat. Aut certe. si dextra in¬
telligimus ȩt̃na. sinistra temporalia bona.

Expanded text:
aliis auxilium esse poscendum, aut certe ilaliis auxilium esse poscendum, aut certe illo modo, ut uel concilientur, quo prosint, uel placentur, ne noceant. nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis, ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere; et ideo dextera est iniquitatis. quia iniqui sunt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera est eorum quorum os locutum est uanitatem; beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum potius, sicut mox adiungit et docet, beatus sit populus cuius dominus deus ipsius. haec est uera dextera aequitatis, non iniquitatis. non est ergo eundum post deos alienos neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum, neque in sinistra, ut existimando ipsis aduersantibus se fieri miserum ad hoc eos colat ut auertat. aut certe, si dextra intellegimus aeterna, sinistra uero temporalia bona.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiandũ ẽ. ut duo sint sensus. Unus uide¬
licet. nõ preteribs ab omib uerb̾ que ego
mando tibi hodie dextra aut sinistra. scđm
illum scilicet intellectum quẽ supra expo
sui. Alius aut̃ sit sensus. ire post deos alios
seriuire illis. Preteriendo enima uerbis quȩ¬
mandata sc̃. etram hocfit. ut eatur post deos
alienos. Non enim noc solum mandatũ ẽ.
aut hoc solum preter̾i ds non uult. quod
mandauit ne post deos alienos eatur.sed
omnia quȩ mandauit. hoc tam̃ ita p̃cipue.
ut post generalitatem precepti quo ammonu¬
it nõ esse pretereundum ab omĩb uerbis
mandatoꝵ suoꝵ. etiam hoc seorsum cõm̃dare
uoluerit. Potest hoc quod ait dextra aut si¬
nistra etiam sic intelligi.: nec eorum causa
que propt̾ felicitatem appetuntur. nec eoꝵ
que ꝓpt̾ infelicitatẽ fugiuntur. ire manda¬
uerit post deos alios. id est nec ꝓhis quȩ aman¬
tur. nec ea contra que odio habentur adiis

Expanded text:
pronuntiandum est, ut duo sint sensus, unus uidepronuntiandum est, ut duo sint sensus, unus uidelicet: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, secundum illum scilicsui, alius autem sit sensus: ire post deos alios, sermandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos alios. non enim hoc solum mandatum est aut hoc solum praeteriri deus non uult. quod mandauit, ne post deos alios eatur, sed omnia quae mandauit; hoc tamen ita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus uerbis mandatorum suorum etiam hoc seorsum commendare uoluerit. Potest hoc, quod ait "dextra aut sinistra", etiam sic intellegi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem adpetuntur, nec eorum, quae propter infelicitatem fugiuntur ire mandauerit post deos alios, id est nec pro his quae amantur nec contra ea quae odio habentur a diis
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dñs. ꝑuerse autẽ st̾ que asinistriᷤ¬
sunt. Ergo bone sunt dextre. quas nouit
dñs. Nouit enim dñs uias iustorum. sicut
in psalmo legitur. Cur ergo dictũ sit nede¬
clines t̃ dextra. consequent̾ ostendit adden¬
do. Ipse enim. rectos faciet cursus tuos. Ab¬
sit autem ut dextras quas nouit dñs negemꝰ
esse rectas. sed ut dixi declinare ñ eas est. non
ulius gr̃e. sed sibi tribuere uelle quod iustũ
est. Deniq ut dixi. adiungit et dicit. Ipse
enim faciet rectos cursus tuos. et omĩa iti¬
nera tua ĩ pace producet. Qua propt̾ qͦd
isto loco deutero nomii quo agimus dictũ
est. ñ preteribis ab omnib uerbis que ego
mando tibi hodie dextra aut sinistra.ire post
deos alienos seruire illis. nõ ideo dictũ ẽ.
quia dii alii possunt etiam ĩ dextris accipi.
s aut terrena loca significata ft̃. quia et
in dextra & insinistra habebant gentes alios
deos colentes. A ut hoc dediis aliis separatĩ

Expanded text:
nouit dominus; peruersae autem sunt quae a sinistrinouit dominus; peruersae autem sunt quae a sinistris. ergo bonae sunt dextrae, quas nouit dominus; nouit enim dominus uias iustorum, sicut in psalmo legitur. cur ergo dictum sit: ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo: ipse enim rectos faciet cursus tuos. absit autem, ut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut dixi, declinare in eas est non illius gratiae, sed sibi tribuere uelle quod rectum est. denique, ut dixi, adiungienim faciet rectos cursus tuos, et omnia itinera tua in pace producet . Quapropter hoc quod isto loco Deuteronomii, de quo agimus, dictum est. Non praeteribis ab omnibus verbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, quia dii alii possunt etiam in dextris accipi; sed aut terrena loca significata sunt, quia et in dextra et in sinistra habebant gentes alios deos colentes; aut hoc de diis aliis separatim
Abbreviated transcription (Latin):
orbis nõ cauda. Et semꝑ supra. nec umquã
subter. quia licet pressuras et ꝑsecutiones
malorũ ĩ mundo patiatur. tam̃ fortior ẽ
aduersariis ac fide et uirtute eminet unr¬
uersis unde sequitur. Constituet te dñs
incaput & nõ in caudam. et eris semꝑ supͣ.
et non subter. Si audieris mandata dñi
dei tui. que ego precipio tͥ hodie. et custodi¬
eris et feceris ac nõ declinaueris abeis nec ad
dexteram nec ad sinistram. nec secutus fue¬
ris deos alienos. neq colueris eos. & c̃. Q ueri
pot̾ quo modo possit intelligi indextͣ. qui
post deos alienos ierit seruire illis. cũ dextra
in laude ponatur. illud autẽ num quam
laudabilit̾ fieripossit. Et quod reprehendit᷑
in uia uitȩ qui declinat indextra. nõ ibi ea rep̃¬
henduntur quȩ dextra st̃. sed ille qui declinat
in ea. idest quisibi arrogat quȩ dei sunt. Ideo
dr. ĩ prouerbus. Ne de clines indextra. aut
ĩ sinistra. Uias enim que adextris sunt

Expanded text:
orbis, non cauda; et semper supra, nec unquam orbis, non cauda; et semper supra, nec unquam subter: quia licet pressuras et persecutiones malorum in mundo patiatur, tamen fortior est adversariis, ac fide et virtute eminet universis. Sequitur: « Constituet te Dominus in caput et non in caudam: et eris semper supra et non subter, si audieris mandata Domini Dei tui, quae ego praecipio tibi hodie, et custodieris et feceris, ac non declinaveris ab eis, nec ad dexteram nec ad sinistram: nec secutus fueris deos alienos, nec colueris eos. Non praeteripotest quomodo possit intellegi ire in dextra, qui post deos alienos ierit seruire illis, cum dextra in laude ponatur, illud autem numquam laudabiliter fieri possit; nam et quod reprehenditur in uia uitae qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est qui sibi adrogat quae dei sunt. ideo dicitur in Prouerbiis: ne declines in dextra aut in sinistra; uias enim quae a dextris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
minundo ẽ ur̃e fr̃nitati fieri. habundare fa¬
ciet dñs scõs suos omĩb bonis. quando eos hic
bonis auget meritis. et infuturo celestib
remunerat premuis. Aperiet dñs thesaurũ
suum optimum celum. ut tribuat pluiuã
terre tue intempore suo. Celum hic ꝓphaᷤ
uł apostolos siue predicatores uerbidei possumꝰ
intelligere. de qͥb scriptum ẽ. Celi enarrãt
glam dei. et oꝑa manuũ eius adnunciat
firmam̃tum. Quos tunc dñs aperit ut tribu¬
at pluuiam. quando eos perdonum scĩ sp̃s
concedit doctrinam ꝓferre diuinam. ut car.¬
naliũ corda hoc imbre irrigata. germ̃ bo¬
norũ operũ possint ꝓferre. fenerabis genti¬
b multis. et ipse anullo fenus accipies. fẽ¬
nerabit eccłã gentibus multis. quando ca¬
rismata diuina nationib expendit singłis.
Iec fenus abulla illarum accipit. quia ñ pre.¬
sentẽ s futuram remunerationẽ  inquirit.
Excellit enim omĩb dono dei. et caput ẽ tociꝰ

Expanded text:
vestrae fraternitati fieri » . Abundare faciet Dominus sanctos suos omnibus bonis, quando hic bonis auget meritis, et in futuro coelestibus remunerabit praemiis. « Aperiet Dominus thesaurum suum optimum, coelum: ut tribuat pluviam terrae tuae in tempore suo. » Coelum hic prophetas, vel apostolos, sive praedicatores verbi Dei, possumus intelligere, de quibus scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. » Quos tunc Dominus aperit ut tribuat pluviam, quando eos per donum Spiritus sancti concedit doctrinam proferre divinam, ut carnalium corda, hoc imbre irrigata, germen bonorum operum possint proferre. « Fenerabis gentibus multis et ipse a nullo fenus accipies. » Fenerabit Ecclesia gentibus multis, quando charismata divinationibus expendit singulis. Nec fenus ab ulla illarum accipit, quia non praesentem, sed futuram remunerationem inquirit. Excellit omnibus enim dono Dei, et caput est totius
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt. Unde sub ungitur. Incrassatus¬
guatus. et dilatatus. Dereliquit dm̃ factorẽ
suum. et recessit adeo salutari suo. Prouo¬
cauert̃ eum indiis alienis. et in abomina¬
tionib suis ad iracundiam concitauerunt.
in molauerunt demoniis et nõ deo. diis
quos ignorabant. Noui recentesq uener̃t.
qͦs non coluerunt patres eorum. Hoc uete¬
res israhelitȩ historialit̾ fecerunt. sicut in
eorum libris sufficient᷑ ex pressumẽ. Sed &
nc̃ spiritales hisrahelite quando dona dei in
scientia et uirtutib sibi ad diuinum obse¬
quium concessa adheresim siue hypocrisin
conuertunt. idolis et non deo seruire ꝓban-¬
tur. demoniis utiq cultum ex ibendo et ñ
Deum quite genuit dereliquisti. et oblitus eᷤ
dni creatoris tui. Genuit dominꝰ quodã mͦ
israhelitas ꝑ legem et circumcisionẽ. genuit
eccłasticum populũ ꝑbaptismi grãm et scĩfi¬

Expanded text:
vertunt. Unde subjungitur: vertunt. Unde subjungitur: guatus et dilatatus dereliquit Deum factorem suum, et recessit a Deo salutari suo. Provocaverunt eum in diis alienis, et abominationibus suis ad iracundiam concitaverunt, immolaverunt daemoniis et non Deo, diis, quos ignorabant. Novi recentesque venerunt, quos non coluerunt patres eorum. » Hoc veteres Israelitae historialiter fecerunt, sicut in eorum libris sufficienter expressum est. Sed et nunc spiritales Israelitae, quando dona Dei in scientia et virtutibus, sibi ad divinum obsequium concessa, ad haeresim sive hypocrisim convertunt, idolis et non Deo servire probantur, daemoniis utique cultum exhibendo et non Deum, qui te genuit dereliquisti, et oblitus es Domini creatoris tui. Israelitas per legem et circumcisionem, genuit et ecclesiasticum populum per baptismi gratiam, per sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
Etͣhec omnia benefitia que predicta ft̃ emi¬
nentiore dono accumularentur. addidit
medullam tritici. et sanguinem uuȩ: quid
enĩ ꝑ medullam tritici. nisi corpus .xͥ. et quid
ꝑsanguinẽ uue. nisi calix noui testam̃ti
inxp̃i sanguine figuratur: plurimis enĩ
donis expietate eccłastico populo concessis.
hoc inter omĩa excellit. quod corporis et san¬
guinis sui sacram̃ta ĩ panis et uini con¬
fectione ad salutem et̃nam illi ministrauit.
Sequitur. Biberet meracissimum:. Quia uni¬
uersa dona dei sine fece nequitiȩ alicuiꝰ. seu
inproꝑii. credentib et digne de eis sencien¬
tibus conferuntur. S quia sicut carnales
quondam israhelite donis dei abisisunt. et
ex beneficiis largissimis peiores facti ad ido¬
latriam ꝓ lapsi sunt. ita ꝓdolor nõ pauci
de eccłastico populo ingrati beneficiis dei.
a uita relabuntur. et hoc quod sibi ad sa¬
lutem conlatum ẽ. ĩ ꝑditionem suã con-¬

Expanded text:
ut haec omnia beneficia, quae praedicta sunt, emiut haec omnia beneficia, quae praedicta sunt, eminentiore dono accumularentur, addidit, medullam tritici et sanguinem uvae. Quid enim per medullam tritici, nisi corpus Christi, quid per sanguinem uvae, nisi calix Novi Testamenti in Christi sanguine figuratur? Plurimis enim donis ex pietate Dei ecclesiastico populo concessis hoc inter omnia excellit; quod corporis et sanguinis sui sacramenta in panis et vini confectione ad salutem aeternam illi ministrasit. Sequitur: « Biberat meracissimum, inersa dona Dei, sine fece alicujus nequitiae seu improperii, credentibus et digne de eis sentientibus conferuntur. Sed quia sicut carnales quondam Israelitae donis Dei abusi sunt, et ex beneficiis largissimus pejores facti, ad idololatriam prolapsi sunt; ita, proh dolor! non pauci de ecclesiastico populo ingrati beneficiis Dei ad vitia relabuntur, et hoc quod sibi ad salutem collatum est, in perditionem suam con
Abbreviated transcription (Latin):
sui sũpserunt. Et hec cũ adipe agnorũ et
płorũ. et eorum quos ip̃si ad fidem inbuerant.
ad refectionẽ m̃tis sue ꝑceperunt. drietum
signantur. quia ipsi duces sunt gregis dei.
unde dr̃ ĩ psalmo. Adferte domino filii dei.
adferte dño filios arietum. Qͦ d autẽ sub¬
iungitur filiorum basan. ad eundem sen-¬
sum ꝑ tinet. quia basan pinguedo int̃preta¬
tur. filii enim pinguedinis sunt. qui disci¬
plinis noui testam̃ti institutist̃. ubi scien¬
tie multitudo et uirtutũ magnitudo con¬
sistit. Nec sufficiebant hec dona. nisi ad deren¬
tur et hẏrci ⁊: hẏrci enim figuram peniten-¬
tium habent. quia propeccato in lege offẽ-¬
rebantur. Non enĩ satis est dona uirtutũ
habere fidelib. nisi penitentiam agant
ꝑsuis excessib. Unde ille quirex simul et
ꝓpħa fuit. et cui de incarnatione xp̃i ꝓ
missum ẽ quod ex eius semine nasceretur. ꝓ
suis delictis dñm deprecatur dicens. Ampliꝰ¬

Expanded text:
sui sumpserunt, et haec cum adipe agnorum et sui sumpserunt, et haec cum adipe agnorum et m charitatis, et eorum quos ipsi ad fidem imbuerant, ad refectionem mentis suae perceperunt. Arietum s viri designantur quia ipsi duces sunt gregis Dei. Unde dicitur in Psalmo: « Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . » Quod autem subjungitur, « filiorum Basan, » ad eumdem pertinet sensum: quia Basan pinguedo interpretatur; filii enim pinguedinis sunt, qui disciplinis Novi Testamenti sunt instituti, ubi scientiae multitudo et virtutum magnitudo consistit. Nec sufficiebant haec dona, nisi adderentur et hirci. Hirci enim figuram poenitentium habent, quia pro peccato in lege offerebantur. Non enim satis est dona virtutum habere fidelibus, nisi poenitentiam habeant pro suis excessibus. Unde ille qui rex simul et propheta fuit, et cui de incarnatione Christi promissum est, quod ex ejus semine nasceretur, pro suis delictis Dominum deprecatur dicens: « Ampl
Abbreviated transcription (Latin):
uasi ergo infirma petra mel dedit. quando
adhuc mortalis dñs miraculorum suoꝵ
dulcedinẽ discipulis ostendit. S firma
petra oleum fudit. qͥa post resurrectio¬
nem suam factus iam in passibilis ꝑ afflatio¬
nem sp̃s donumscẽ unctionis emanauit.
mur demonicȩ dominationis. sed uncti
sumus oleo sp̃s scĩ. Et quia nos grã liber¬
tatis unxit. dominationis demonicȩ iugũ
putriuit. Butyrum de arm̃to. et lac de oꝰ¬
ub cum adipe agnorum et arietũ filio¬
rũ basan. Et hyrcos cũ medulla tritici.
et sanguine uue. Hec licet iuxta hẏstori¬
am fertilitatem terre chanaan insinuent
tam̃ altiori sensu grẽ demonstrat habundan¬
tiam. quam scã eccła munere largitoriᷤ sui
accepit. Butẏrum de arm̃to tulerunt. qͥ
plenitudinem fidei de exemplis patriar¬
charũ didicerunt. Lac de ouib ceperunt.
qui simplicitatem m̃tis siue facilitatem doc¬
trine de innocenti uita patrũ edificationẽ

Expanded text:
Quasi ergo in firma petra mel dedit, quQuasi ergo in firma petra mel dedit, quadhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia post Resurrectionem suam factus jam impassibilis per afflationem Spiritus donum sanctae unctionis emanavit. ntur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti, et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit. « Butyrum de armento et lac de ovibus cum adipe agnorum et arietum filiorum Basan, et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvae. » Haec licet juxta historiam fertilitatem terrae Chanaan insinuent, tamen altiori sensu gratiae demonstrat abundantiam, quam sancta Ecclesia munere largitoris sui accepit. Butyrum de armento tulerunt, qui plenitudinem fidei de exemplis patriarcharum didicerunt. Lac de ovibus ceperunt, qui simplicitatem mentis sive facultatem doctrinae, de innocenti vita patrum, ad aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
eum suꝑ excelsam terram. ut comedat fruc¬
tus agrorum. Excelsam terram palestinã
uocat. qͥa ad cõparationem terre egypti
que plana et in rigua est. montuosa et
aspera uidetur. Aliter: excelsa terra scã est
eccła. que uirtutib et scientra sublimis
ẽ ualde. ibi fideles quiq constituti comedt̃
fructus agrorum spiritalium. quia ibiger¬
minat bonũ sem̃ uerbi dei. aliud tricesi¬
mũ. aliud sexagesimum. aliud centisimũ
fructum. ut unus quisq ꝓcapacitate sua
cibum sufficientem sibi inueniat. Ut sug
simo. S nusquam tale aliquid uixta hysto¬
riam legit᷑. si tota testam̃ti ueteris series
recenseatur. Nusquam de petra mel. nus¬
quam oleum populus ille suxit. Ssiuxta
pauli uocem petra erat xp̃s. mel depetrasu¬
cert̃. qui eiusdem redemptoris nr̃i facta et
miracula uiderunt. Oleum uero defirma
petra suxerunt. qui effusione scĩ sp̃s post
resurrectionem eius ungi meruerunt.

Expanded text:
eum super excelsam terram, ut comedat fruceum super excelsam terram, ut comedat fructus agrorum. » Excelsam terram Palaestinam vocat: quia ad comparationem terrae Aegypti, quae plana et irrigua est, montosa et aspera videtur. Aliter, excelsa terra, Ecclesia sancta, quae virtutibus et scientia sublimis est valde. Ibi fideles quique constituti, comedunt fructus agrorum spiritalium, quia ibi germinat bonum semen verbum Dei, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum fructum: ut unusquisque pro capacitate sua, cibum sufficientem sibi inveniat. « Ut su» Sed nusquam tale aliquid juxta historiam legitur, si tota Testamenti series Veteris recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum populus ille suxit. Sed quia juxta Pauli vocem, petra erat Christus, mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, qui effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes uututib aspicit. ⁊̃ eis spiritalis
germinis fecunditatem parit. Ibiq gẽma
illa atq margarita preciosissima nascitur.
quam sacer euangelii textus narrat nego¬
ciatorem spiritalem om̃ĩb pecumis suis
uenditis sibimet cõparare. Quod autem
atq ita adpriorem modum reducit. signi¬
ficat quod scĩ uiri quicquid ĩ conuersatio¬
ne sua suꝑfluum ac sibi  noxium conspici¬
nouantes. ad pristinum officiũ habiles red¬
dunt. Dñs solus dux eius fuit. et nõ erat
cũ eo deus alienus. Manifestũ ẽ. quod u¬
nus et solus deus isrł de egypto liberauit.
et non idola falsa que coluerunt egyptii.
Sic et ĩ ereꝓtione nr̃a despiritali egypto.
sit uidelicet et filius. et sp̃s sc̃s. unus et trinꝰ.
um. unde agnoscant heretici quam misera-¬
bilit̾ auera fide eleuantes errent. cũ se per
scisma ab eccła catholica sequestrant. qui qͦt
errorib tot idolis obnoxii sunt. Constituit

Expanded text:
ficantes virtutis aspicit, in eis spiritalis ficantes virtutis aspicit, in eis spiritalis germinis fecunditatem parit, ibique gemma illa atque margarita pretiosissima nascitur, quam sacer Evangelii textus narrat, negotiatorem spiritalem omnibus pecuniis suis venditis, sibimet comparare . Quod autem atque ita ad priorem modum reducit, significat quod sancti viri quidquid in conversatione sua superfluum ac sibi noxium conspicidium bonum renovantes, ad pristinum officium habiles reddunt. Dominus solus dux fuit ejus, et non erat cum eo Deus alienus. Manifestum est quod unus et solus Deus, Israel de Aegypto liberavit, et non idola falsa, quae coluerunt Aegyptii. Sic et in ereptione nostra de spiritali Aegypto,er videlicet et Filius et Spiritus sanctus, unus et trinus, um. Unde agnoscant haeretici quam miserabiliter a vera fide errent deviantes, cum se per schisma ab Ecclesia catholica sequestrant, qui quot erroribus, tot idolis obnoxii sunt. « Constituit
Abbreviated transcription (Latin):
sum ⁊ ad filios eius figuralit̾ transferri.
am sicut aquila acuti intuitus ẽ. ita ut
suꝑ maria immobili penna sublata. nec hu¬
manis apparens aspectib pisculos de tanta
sublimitate natantes uidens ĩ pelago post¬
dando raptet. et ad litus ꝑtrahit. sic redemptor
nr̃ suꝑ om̃s cȩlos exaltatus. et ab humanis as¬
pectib corporalit̃ sublatꝰ. in pelago tam̃ istius
mundi maiestatis sue intuitu uidet quos
ꝑ predam salutiferam eruat. atq ad litus et̃¬
ne beatitudinis amoris sui fune adtrahat.
los suos hoc ẽ filios ꝑ grãm baptismatis sibi
renatos. radiis solis eterni ꝑ contemplatio¬
nem obicit. et quos uiderit constantem in-¬
tuendo habere aciem m̃tis. ceu dignos suo
genere ꝑpetualit̾ seruat. Si quos uero ad
ima et ad carnalia de sideria obtutũ m̃tiᷤ
reflectere conspicit. hos quasi de generes
abicit. In petris autem ⁊ arborib hȩc aqui¬
la nidificat. qͥa quos firmos fide. et fructi¬

Expanded text:
sum et ad filios ejus, figuraliter transferri. sum et ad filios ejus, figuraliter transferri. Nam sicut aquila acuti intuitus est, ita ut super maria immobili penna sublata, nec humanis apparens aspectibus pisciculos de tanta sublimitate natantes videns in pelago, praedando rapit et ad littus pertrahit; sic Redemptor noster super omnes coelos exaltatus, et ab humanis aspectibus corporaliter sublatus, in pelago tamen istius mundi, majestatis suae intuitu videt quos per praedam salutiferam eruat, atque ad littus aeternae beatitudinis, amoris sui fune attrahat. los suos, hoc est, filios per gratiam baptismatis sibi renatos, radiis solis aeterni per contemplationem objicit, et quos viderit constantem intuendo habere aciem mentis, seu dignos suo genere perpetualiter servat. Si quos vero ad ima et carnalia desideria obtutum mentis reflectere conspicit, hos quasi degeneres abjicit. In petris autem et arboribus haec aquila nidificat, quia quos firmos fide et fructi
Abbreviated transcription (Latin):
fame. intantũ suꝑiore rostro crescente. ut
aduncitas aperiri nonqueat. Sedͣinde ui¬
derit sibi periculum in minere. obtundit
rostrum ĩ petra durissima. donec iterũ
ĩ pristinum usum reuertatur. et inde
mystico sermone in psalmo scriptũ ẽ dicen
te ꝓpħa adanimam fidelem. Renouabit᷑
sicut aquilȩ iuuentus tua. Paquile simi¬
litudine scdm litteram ostenditur. qͦd dñs
populũ suum ꝓuocando ad terram chana¬
sensum aquila hȩc dnm̃ saluatorem signi¬
ficat. qͥ aquilȩ similitudinẽ ĩ eo ten&.
qu̾ predam ab hoste maligno morte sua
eripuit. & post resurrectionẽ suã carnẽ
quã⁊ ꝓhumani generis redemptione
suscepit. ad alta celorum ꝓuerit. Hos dictis
atq exemplis ex hortans. quatinus illuc
sequamur fide. tendamusq deuotione.
ubi ipse ascendit corpore. Unde ĩ euange¬
lo ait. Ubi fuerit corpus. illuc congrega¬
buntur aquile. Alia etiam exemplaquȩ
de aquila diximus. possunt similit̾ adip¬

Expanded text:
fame, in tantum superiore crescente rostro, ut fame, in tantum superiore crescente rostro, ut aduncitas aperiri non queat; sed cum inde viderit sibi periculum imminere, obtundit rostrum in petra durissima, donec iterum in pristinum usum revertatur. Et inde mystico ste propheta ad animam fidelem: « Renovabitur sicut aquilae juventus tua . » Per aquilae similitudinem secundum litteram ostenditur, quod Dominus populum suum provocando ad terram Chanasensum, aquila haec Dominum Salvatorem significat, qui aquilae similitudinem in eo tenet, quod praedam ab hoste maligno morte sua eripuit, et post resurrectionem suam carnem, quam pro humani generis redemptione suscepit, ad alta coelorum provexit: nos dictis atque exemplis exhortans, quatenus illuc sequamur fide tendamusque devotione, ubi ipse ascendit in corpore. Unde et in Evangelio ait: « Ubi fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . » Alia etiam exempla, quae de aquila diximus, possunt similiter ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
acumine oculorũ ẽ uocata. tam acuti intu¬
itus sit. ut cũ suꝑ maria immobilipenna
feratur. nec humanis pateat obtutib de tan-¬
ta sublimitate pisciculos natare ĩ aqua uide¬
at ⁊ actorm̃ti in star descendens. raptã p̃dã
pennis adlitus per trahat: nam et contra
radium solis fertur obtutum non flectere.
Unde et pullos suos ung̾e suspensos radiis solũ
obicit. et quos uiderit immobilem tenere
aciem. ut dignos genere conseruat. Si quo ᷤ
uero inflectere obtutum uidet. quasi dege¬
neres abicit. dicuntur ⁊aquile pullos suos
cum uident ĩ nidis plumescere. alis ꝑcu¬
tere. et aduolandũ eos de nido ꝑuocare.
Nidificant autẽ ĩ petris ⁊arborib ĩ quarũ
nido lapis edites edificatur. quẽ aliqui uo¬
cauerunt gaientem. qui ad multa remedia
utilis est. nichil igne de ꝑdens. Harrant
autẽ idem nature inquisitores. quod aqͥle
non tam obeant senio uel egritudine quã

Expanded text:
acumine oculorum est vocata, tam acuti intuacumine oculorum est vocata, tam acuti intuitus sit, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare in aqua videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat; nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere, unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum videt, quasi degeneres abjicit; dicuntur et aquilae pullos suos cum vident in nidis plumescere, alis percutere, et ad volandum eos de nido provocare; nidificant autem in petris et arboribus, in quarum nido lapis echites aedificatur, quem aliqui vocaverunt gaietem, qui ad multa remedia utilis, nihil igne deperdens: narrant autem iidem naturae inquisitores, quod aquilae non tam obeant senio vel aegritudine, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cendo p̃cepta docuit. Sed illud merito que¬
ritur quomͦ dicit eos ꝓtexisse sicut pupil¬
lam occuli sui. cũ plurimi eorum ꝓstrati
st̾ ĩ solitudine. nisi forte dicamꝰ tam du
eos protectos accustoditos eẽ. quam diu manda¬
ta dei seruauerunt. Cũ autem ea transg̃s¬
si sunt. statim plagis ꝑcussi. atq abinimicis
deuastatisunt. Mysticȩ autẽ dñs isrł ĩ ter¬
ra deserta inuenit.cum ecclam demundi
errore tulit. ubi orror idolatriȩ et nulla m̃¬
tio deifuit. Circumducit ergo eccłam dñs.
cũ uniuersis mundi partib eam dilatando
inuiam mandatorũ suorũ dirigit. et per
sp̃m sc̃m uoluntatem suam ei indicans. ubi¬
q eam plena custodia quod ꝑ pupillam ocu¬
li designatur contra hereticos atq persecu¬
tores seruat. Sequitur alia comparatio.Si
cut aquila ꝓuocans ad uolandum pullos
suos. et suꝑ eos uolitans. expandit alas suaᷤ.
et adsumpsit eos. atq portauit ĩ humeris
sius. Marrant physici qͦd aquila que ab

Expanded text:
cendo praecepta sua docuit, sed illud merito quaeritur, quomodo dicit eos protexisse, sicut pupillam oculi sui, cum plurimi eorum prostrati sint in solitudine, nisi forte dicamus, tandiu eos protectos ac custoditos esse, quandiu mandata Dei servaverunt; cum autem ea transgsi sunt statim plagis percussit, atque ab inimicis devastati sunt. Mystice autem Dominus Israel in terra deserta invenit, cum Ecclesiam de mundi errore tulit, ubi horror idololatriae, et nulla mentio Dei fuit. Circumducit ergo Ecclesiam Dominus, cum in universis mundi partibus eam dilatando, in viam mandaterum suorum dirigit, et per Spiritum sanctum voluntatem suam ei indicans, ubique eam plena custodia, quod per pupillam oculi designatur, contra haereticos atque persecutores servat. Sequitur alia comparatio. « Sicut aquila, provocans ad volandum pullos suos, et si per eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eos, atsuas. » Narrant physici quod aquila, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Horrendum ẽ quoq incidere inmanꝰ
dei uiuentis. Et ideo bonũ ẽ precauere
ne peccantem & inpenitentẽ eterna ꝑdicio
fubsequatur. dabit enim tibi dñs corpaui¬
dum & deficientes occłõs. et animã mero¬
re consũptam. Propt̃ ꝑfidiam suam datũ
dotes eorũ ad eos. Uidetis quia nichil ꝓfici¬
mus : ecce mundus totus post ipsum ⁊ abiit.
Sidimittimus eũ sic. om̃s credent eͥũ. & ue¬
nient romani. & tollent nr̃m locũ & gen¬
tem. hoc eis euenit quod uerebantur sed
inde unde non arbitrabant᷑. Iiliestimabant
defide xͥ uenire sibi dãpnũ. cũ hoc magis
ante te. timebis nocte et die. et non credes
uite tue. et rełq. Quasi uero quic quã sit peuiꝰ
intermaledicta que iudeis ꝓmerito suꝑbie
iͦmpietatis acciderunt. quã Nuidere uitã
suam id est filium dei pendentem. et non
credere uite sue. Maledicta enĩ cũ exꝓphe¬
tia dicuntur nõ st̾ demalo uoto inpre¬

Expanded text:
um. Horrendum quoque est incidere in manum um. Horrendum quoque est incidere in manum Dei viventis. » Et ideo bonum est praecavere, ne peccantem et impoenitentem aeterna perditio subsequatur. « Dabit enim tibi Dominus cor pavidum, et deficientes oculos, et animam moerore consumptam. » Propter perfidiam suam datum dotes eorum ad eos: « Videtis quia nihil proficimus. Ecce mundus totus post ipsum abiit. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum. Et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem » . Hoc eis evenit quod verebantur, sed inde unde non arbitrabantur. Illi aestimabant de fide Christi venire sibi damnum, cum hoc magis ante te, timebis nocte et die, et non credes vitae tuae. » Quasi vero quidquam sit pejus inter maledicta quae Judaeis pro merito superbiae et impietatis acciderunt quam videre vitam suam, id est, Ficredere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inpre