comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contingit quod aurũ fulgens reppe¬
riatur inlitto: eͣx expungenti spina.
pulchre rubens oriatur & rosa. hoc
enim oꝑante prouidentia diuina . ex
radice uiciata sine uitio ꝓdiit uirga.
que intelligit᷑ beatissima uirgo ma¬
ria: at cestante y saia ꝓpħa quidixit.
Exiet iuirga de radice iesse:⁊ flos de radit
illa: quȩ fuit in ministerio aaron sa¬
cerdotis. Iubente dũo. ascõ moyse ura¬
bernaculo positaẽ. que in altera die so¬
la fronduit. nucesq ꝓtulit. quiay
culdubio sola uirgo maria fuit. que
dñm peꝑit. & post partũ uirgo ꝑmĩ¬
sit. ꝑ hanc gͦ auctor uitȩ. auctorem
mortis patenter dampnauit: dũ ꝑmu
lieris filium dãpnauit mulicris pecearĩs
Scriptum ẽ enim. Initiũ peccati: amu¬
morimur. Et iterũ. Adam ñ ẽ seductꝰ
mulier aũt seducta ẽ. Ita e contraro
a muliere cȩpit reparatiouite. ꝑcuis

Expanded text:
contingit quod aurum fulgens repecontingit quod aurum fulgens reperiatur in luto, et ex pungenti spina pulchra rubens oriatur et rosa. Hoc enim operante Providentia divina, ex radice vitiata sine vitio prodiit virga, quae intelligitur beatissima virgo Maria, attestante Isaia propheta, qui dixit: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice illa quae fuit in ministerio Aaron sacerdotis, jubente Domino a sancto Moyse in tabernaculo posita; quae altero die sola fronduit, nucesque protulit ; quia procul dubio sola virgo Maria fuit, quae Dominum peperit, et post partum virgo permansit. Per hanc ergo auctor vitae auctorem mortis patenter damnavit, dum per mulieris filium damnavit mulieris peccatum. Scriptum est enim: Initium peccati a mumorimur . Et iterum: Adam non est seductus, mulier vero seducta . Ita e contrario a muliere coepit reparatio vi
Abbreviated transcription (Latin):
uite: & inlumine tuo uidebimꝰ lum̃.
Et adam primus creatus a deo ualde be¬
ne: sed suadente serpente. ꝑ euam decep¬
tus ẽ ualde male. Auctor uero mortis
diabolus ẽ: sicut scripiumẽ. ꝑinuidiã
diaboli. mors introuut in orbẽ t̾raꝵ:
&e imitant᷑ eum qui sunt exparte eiꝰ.
pse enim diabolus recte adeo conditꝰ
ẽ & inueritate noluit stare: sed mox
ut creatus ẽ. ꝑsuꝑbiȩ sue uitiũ offen¬
so creatore. ce lesti sede iuste caruit. Qs
sedes dominus reꝑare cupiens: ꝓtoplaᷤ¬
stum scilicet adam & ȩuam uxorem
eius ex terra interra condidit: ex quo¬
rum gñe ruinas uacuas cȩli reꝑaret.
Sed auctor mortis. fuit repparationi
inuidens. fonti rudi humanignĩs.
ante quam riuulos natiuitatis ꝑ
arua spargeret: uenenum suȩ mortis
inmiscere festinauit. Sic ergo genꝰ
humanum. quasi unam arborẽ ad¬
huc uiradice tenera: ante quã in pro¬
paginis ꝓlẽ ꝓdiret. uiciauit. Inde ẽ
& quod radix uiciata cotidie in desi

Expanded text:
vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Et Adam primus homo creatus est a Deo valde bene; sed per Evam suadente serpente deceptus est valde male. Auctor vero mortis diabolus est, sicut scriptum est: Per invidiam diaboli mors introivit in orbem terrarum, et imitantur eum qui sunt ex parte ejus . Ipse enim diabolus recte a Deo conditus est, et in veritate noluit stare; sed mox ut creatus est, per superbiae suae vitium, offenso Creatore, coelesti sede caruit. Quas sedes Dominus reparare cupiens, protoplastum, scilicet Adam et Evam uxorem ejus ex terra in terram condidit, ex quorum genere ruinas vacuas coeli repararet. Sed auctor mortis hanc reparationem invidens, fontem rudem humani generis, tanquam rivulos nativitatis per arva spargeret, venenum suae mortis immiscere festinavit. Sic ergo genus humanum, quasi unam arborem adhuc in radice teneram, tanquam in propaginis prole prodiret, vitiavit. Inde est ergo quod radix vitiata quotidie indesine
Abbreviated transcription (Latin):
tolerat omnia in p̃senti uita. qr
credit omnia de futura uita: et suf¬
fert omnia quȩ hic ĩmitunt᷑. quia
sꝑat omã quȩ ibi ꝓmittunt᷑. Meri¬
to nũquã cadit. Ergo sectamini ca¬
ritatẽ: et eam sc̃ẽ cogitautes afferte
fructus iusticiȩ. Ꝙ quicqͥd uberiꝰ
quam ego dicere potui uos inuene¬
ritis. in eius laudib: appareat in
ur̃is morib. O portet enim ut senȩ¬
lis sermo non solũ sit grauis: sed

Expanded text:
tolerat omnia in praesenti vita, quia tolerat omnia in praesenti vita, quia credit omnia de futura vita; et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat omnia quae ibi promittuntur: merito nunquam cadit. Ergo sectamini charitatem et eam sancte cogitantes afferte fructum iustitiae, et quidquid uberius, quam ego dicere potui, uos inueneritis in eius laudibus, appareat in uestris moribus. oportet enim, ut senilis sermo non solum sit grauis sed
Abbreviated transcription (Latin):
honestat᷑: ñ querit quȩ sua st̃. Non ir¬
ritat᷑. ñ cogitat mala: non gaudet su¬
per iniquitatem: congaudet
det aũt ueritati. Omnia tolerat: oĩa
credit: omĩa sꝑat: omã suffert. Cari-¬
tas nunquã cadit. Quanta ÷ ista.
anima litterarum: ꝓpħiȩ uirtus:
sacram̃toꝵ salus. scientiȩ solidam̃¬
tum: fidei fructus: diuitiȩ pauꝑũ:
uita morientium. Qdtã magna¬
nimũ: quã ꝓ. impiis mori: Quid
tam benignum: quã et inimicos
diligere. Sola ÷ quã felicitas ali¬
ena non depͥmit. qr ñ emulatur.
sola ÷ quã felicitas sua non extol¬
lit. quia ñ inflat᷑. Sola ÷ ꝗͣ consci¬
entia mala non pungit. qr non
agit ꝑperam. Int̾ oꝓprobria secu¬
ra ẽ: int odia benefica ẽ: int̾ iras
placida ẽ int̾ insidias innocens.:
int̾ iniquitates gemens: in uerita¬
te respirans. Quid illa fortiꝰ: ñ
ad retribuendas. s non ad curan¬
das iniurias: Q uid illa fidelius:
non uanitati. s ęt̾nitati. Nam idõ

Expanded text:
honestatur, non quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert. caritas numquam cadit. quanta est ista ? anima litterarum, prophetiae uirtus, sacramentorum salus, scientiae solidamentum, fidei fructus, diuitiae pauperum, uita morientium. quid tam magnanimum quam pro impiis mori? quid tam benignum quam et inimicos diligere? sola est, quam felicitas aliena non premit, quia non aemulatur; sola est, quam felicitas sua non extollit, quia non inflatur; sola est, quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. inter obprobria secura est, inter odia benifica est, inter iras placida est, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in ueritate respirans. quid illa fortius non ad retribuendas, sed ad non curandas iniurias ? quid illa fidelius non uanitati, sed aeternitati? nam id
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimi petrus et paulus fratres
hinc possumus intelligere: ut eum
regionem propria illustrauerit passi¬
one: occidentis tamen plagam. ne
quid minus esset uice sua. istorum
sanguine illuminare dignatus est:
& licet illius passio nobis sufficiat
ad protectionem: tamen horũ mar¬

Expanded text:
issimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen horum mar
Abbreviated transcription (Latin):
auertit aquarũ: successionẽ largit᷑
heredum: Non enĩ hoc facto unũt¬
uni domui p̃stitit medicinam:
s. totius ciuitatis popłm reꝑauit:
Si enim tardius hoc fecisset: inter¬
ueniente sterilitate. senescentibus
cunctis ciuitas sine habitatore
remanserat. Igitur heliseus dum
curauit aquã. curauit ⁊ plebem:¬
⁊ dum fontẽ benedixit undarũ:
fontem quendã indulsit animarũ.
Nam sicut scĩficatione eiꝰ de occul¬
tis terre uenis. aqua sana ꝓcessit:
sła de octultis uulue uscerib sobole sana ꝓdiit.
Non enĩ sola tantum fluenta be¬
nedixit heliseus. quȩ fontium gͣre¬
mio tenebant᷑: s ⁊ illa que humido
terrȩ solo adhuc indiscreta paulatim
erant in posterum defluxura. Undeait
scriptura ad hoc exitus aquarũ bene¬
dixisse heliseum: ut stillantem aquam
prius scĩficatio susciꝑet quã sinꝰ fõtiꝰ ĩcludi.¬
ret Igitur qm̃ dixit apłs paulus. hec¬

Expanded text:
avertit aquarum, successionem largitur avertit aquarum, successionem largitur haeredum. Non enim hoc facto Elisaunius domui praestitit medicinam, sed totius civitatis populum reparavit. Si enim tardius hoc fecisset, interveniente sterilitate, senescentibus cunctis, civitas sine habitatore remansisset. Igitur Elisaeus, dum curavit aquas, curavit et plebem; dum fontem benedixit undarum, quemdam fontem indulsit animarum. Nam sicut sanctificatione ejus de occultis terrae venis aqua sana prodivit, ita de occultis vulvae visceribus soboles sana processit. Non enim sola tantum fluenta benedixit Elisaeus, 314 quae fontium jam gremio tenebantur; sed et illa, quae humido terrae solo indiscreta, paulatim erant in posterum defluxura. Unde ait Scriptura ad exitus aquarum benedixisse Elisaeum, ut stillantem aquam prius sanctificatio susciperet quam sinus fontis includeret. Igitur, quoniam dicit S. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
corpore: apud filium tam̃ maiore ꝑ¬
manet scĩtate. De helisei autẽ me.¬
ritis quid dicamus. cuius hec pͥma
laus. qd̃ patrem uoluit gr̃a suꝑare:
dum dari sibi amplius postulat.
qͣm scit apud eum esse qui possidet.
Auarus quidem ẽ in petendo: sed
idoneus in ꝓmerendo. Dum enĩa
patre plus exigit qͣm habebat: fact
eum meritis suis plus p̃stare qu̾a
poterat. Nam cũ idem heliseus pꝰ
gatus a ciuibꝰ ut in eadem consi¬
steret ciuitate. dixerunt ad illũ
Cõmoratio opidi bona ẽ: s aqͣ
malȩ ⁊ steriles sunt: Tunc prece¬
pit sibi dari uas fictile: ⁊ recon¬
dito in eo sale. ueniens ad exitꝰ
aquarũ. ꝓiecit in aquas dicens:
hec dicit dñs Sanaui aqͣs istas:
ñ erit ex eis moriens neq sterilis:
Et sanatȩ sunt aquȩ. usq in hẽ
diem Widete gͦ helisei quanta¬
sunt merita: cuiꝰ pͥma in ciuitate
hospitalitas. filioꝵ ẽ magna fę¬
cunditas Dum enim sterilitatẽ

Expanded text:
corpore, 313 apud filium tamen majore corpore, 313 apud filium tamen majore manet sanctitate. De Elisaei autem meritis quid dicamus? cujus haec prima laus est, quod patrem voluit gratia superare, dum dari sibi amplius postulat, quam scit apud eum esse qui possidet. Avarus quidem est in petendo, sed idoneus in promerendo. Dum enim a patre plus exigit quam habebat, fecit eum meritis suis plus praestare quam poterat. Nam cum idem Elisaeus posgatus a civibus, ut in eadem consisteret civitate, dixerunt ad illum: Commoratio oppidi bona est, sed aquae malae et steriles sunt ; tunc praecepit sibi dari vas fictile, et recondito in eo sale veniens ad exitus aquarum projecit in aquas, dicens: Haec dicit Dominus: sanavi aquas istas, non erit ex eis moriens, nec sterilis. Et sanatae sunt aquae usque in hunc proximitas hoc demonstrat, quod descendensint merita, cujus prima in civitate hospitalitas filiorum est magna fecunditas. Dum enim sterilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
diunt Quid mirũ si angłi qui ma¬
gistrum portauerunt. discipłm tue¬
bantur: ⁊ noticia quadã obsequia q̃
patri exhibuerant. etiam filio defere¬
heliseus. heliȩ sp̃italis filius dr̃: qui
ascendens in cęlũ. sp̃m duplicẽ ei suȩ
gr̃e dereliquit Cum enĩ data essec
facultas heliseo. ut peteret qđ uellet.
pͥus qͣm ab eo reciperetur helias: peti¬
uit ut duplex sp̃c helie fieret impso.
Tunc dix̃ helias. Dure petisti: s fiect.
Ohereditas p̾ciosa: in qua plus he¬
redi relinquitur ꝗͣ habetur: plus con¬
sequitur qui accipit. qͣm possidet qͥ
largitur: Preciosa plane hereditas:
quȩ dum a patre transfertur ad fi.¬
lium: meritoꝵs qͦdam fenore dupli¬
catur. Igitur helias cũ simplicem
scĩtatis ipse haberet sp̃m: heliseo
duplicem dereliquit Mirũ gͦ inmo¬
dum. plus helias gr̃e dimisit in t̾ris.
quam secum portauit ad cęlos. Et
licet ipse ad altiora totus transfert᷑

Expanded text:
diunt. Quid mirum si angeli, qui madiunt. Quid mirum si angeli, qui magistrum portaverant, discipulum tueantur, et novitia quaedam obsequia quae patri exhibuerant, etiam filio deferElisaeus Eliae spiritalis filius dicitur, quia ascendens ad coelum spiritum duplicem ei suae gratiae dereliquit. Cum enim data esset facultas Elisaeo ut peteret quod vellet, antequam ab eo raperetur Elias, petivit ut duplex spiritus Eliae fieret in ipso. Tunc dixit Elias: Dura petisti, sed fiet tibi . O haereditas pretiosa! in qua plus haeredi relinquitur quam habetur, plus consequitur qui accipit, quam possederit qui largitur. Pretiosa plane haereditas, quae dum a patre transfertur ad filium, meritorum quodam fenore duplicatur. Igitur Elias, cum simplicem sanctitatis ipse haberet spiritum, Elisaeo duplicem reliquit. Mirum ergo in modum! Elias plus gratiae dimisit in terris quam secum portavit ad coelos, et licet ipse ad altiora latus totus transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
conuingunt᷑ Atq ideo fit: ut scĩ s
quodam consortio coherentes. a se
inuicem ñ discedant: ⁊ mͦ angłi ad¬
t̃ras ueniant. mͦ homines ad celestia
transferant᷑. ac ꝓfectu meliore quibꝰ
uita cõmunis ẽ. incipiunt illis ui¬
uendi etiam elementa eẽ cõmunla.
Sed dicit aliquis: frequent᷑ audiuimꝰ.
angłos ad homines descendisse: Au-¬
dire etiã cupimus: quando homines
ad cęlestia transmigrarent. Manifesta
res ẽ: ⁊ in ꝓmptu posita Helias ma¬
gister helisei. nonne angłis ducentibꝰ
raptus ad celum ẽ. ⁊ quadriga ignea
impositus quasi in quodã tͥumpho
uictor ascendit: Uictor enĩ extite¬
rat. ñ gentium barbararũ: s scłariũ
uoluptatũ. Siquidem grauiores ini¬
mici sunt praui mores. qͣm hostes
infesti: ⁊ facilius intelligimꝰ hoc tpͣr
malignitatẽ hostium uinci posse. ꝗͣ
morum Ergo heliam angłi ad cȩlum
ꝑferunt: heliseum angłi in t̾ris custo¬

Expanded text:
conjunguntur. Atque ideo fit ut sancti sibi conjunguntur. Atque ideo fit ut sancti sibi quodam consortio cohaerentes a se Sagitta enim nonnisi proxime conspectum percuterras veniant, modo homines ad coelestia transferantur; ac profectu meliore, quibus vita communis est, incipiunt illis vivendi etiam elementa esse communia. Sed dicit aliquis: Frequenter audivimus angelos ad 312 homines descendisse: audire etiam cupimus quomodo homines ad coelestia transmigrarint. Manifesta res est, et in promptu posita. Elias magister Elisaei nonne angelis ducentibus raptus ad coelum est, et quadriga ignea impositus, quasi in quodam triumpho victor ascendit? Victor enim exstiterat non gentium barbararum, sed saecularium voluptatum; siquidem graviores inimici sunt pravi mores quam hostes infesti; et facilius intelligimus hoc tempore malignitatem hostium vinci posse quam morum. Ergo Eliam angeli ad coelum perferunt: Elisaeum angeli in terris custo
Abbreviated transcription (Latin):
Iirum forsitan uideat᷑. qd̾ ante dieᷤ
¶sc̃ĩ helisei grãm describentes. dixi¬
mus in defensionem ipsius de cęlis
auxilia descendisse: ⁊ armatos eqͥtes
siue quadrigas ei diuinitꝰ affuisse:
extitisse etiam circa ipsum quadrigã
igneam Mira quidẽ res: s in scõ
uiro miranda ñ ẽ. Quid enĩ mirũ. si¬
is auxilia meretur e cęlo: cuiꝰ animus
semꝑ in celo ẽ: Sic̃ ait paulus apłs:
Nr̃a autẽ conuersatio in cęlis ẽ. Ergo
si nr̃a conuersatio in cęlis ẽ: ⁊ cęlestiũ
conuersatio potest ẽẽ nob̃cũ. Hoc ẽ.
ut qui uita uiuimꝰ angłoꝵ: recte con
sortium meream᷑. Est gͦ sc̃e uiuentib
quȩdam inter se cognatio: iuncꝰtio.
atq societas Nec interest. utrum in
celis maneant an in t̾ris: angłici sint
habitus añ humani: dum in mundo
in his sunt eadem uita uł sc̃ĩtas Con¬
uersatio enim conectit. quos separat
elementum: & diu̾sis licet corporibus
diuidantur: hisdem tam̃ actibus

Expanded text:
irum forsitan videtur, quod ante dies S. Elisaei gratiam describentes diximus, in defensionem ipsius de coelis auxilia descendisse, et armatos equites, sive quadrigas ei divinitus adfuisse; astitisse etiam circa ipsum quadrigam igneam. Magna quidem res, sed in viro sancto admiranda non est. Quid enim mirum si auxilistruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis; ait enim propheta: Immittet angelus Domini in circuitu conversatio potest esse nobiscum: hoc est, ut qui vita vivimus angelorum recte eorum consortium mereamur. Est sane sancte viventibus quaedam inter se cognatio, junctio atque societas: nec interest utrum in coelis maneant an in terris, angelici sint habitus an humani, dummodo in his sit eadem vita vel sanctitas: conversatio connectit quos separat elementum, et licet diversi corporibus dividantur, iisdem tamen actibus
Abbreviated transcription (Latin):
sis carnalib ocłis. spãlis ei aspectus
ad inspiciendam dĩ grãm formaret᷑¬
est: quod ille eos ad emendationem
corrupti scłi. et ministerium suȩ uo¬
luntatis elegit. quem non fallebat
electio. Uocauit namq petrum opib¬

Expanded text:
sis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus sis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretest, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opib
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ hodie natalem sollem¬
pniter celebramus. cunctis
est honoranda credentib. quos pro
iusticiȩ pietatisq plenitudine. salua¬
tor mundi humano generi. et patres
ẽẽ dedit et iudices. Quantȩ autẽ
integritatis. quanteue pietatis fu¬
erint. hinc uel maxime ꝑuidendum
pauꝑem. oꝑe piscatorem: qui a con¬
uersatione popłari. et cõmunione
urbium segregatꝰ. uitã int̃ fluctus
agebat innocuam: et uictũ de sim-¬
plicitate querebat. Suem tamen ita
dixerim pauꝑem. ut competens ei
substantia non decẽt: quẽ bene me¬
rentẽ de deo. copiosa maris diues un¬
qui captura piscium alebatur. salu¬
te hominum pasceret᷑. Ei losissimum
etiam paulum ad fidẽ nominis sui
xp̃s uocauit ẽ celo: qui quod ꝑsequi
uidebatur eccłam. non impietate ir
teris umbre caligo detersa est: ut ue¬
rum illud lumen quod e celestib
choruscabat. et sibi adquireret et
omnib reuelaret. Cecatꝰ illuminatꝰq
est: non alia dispensatione. nͥ ut clau¬

Expanded text:
quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendumperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unqui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clau
Abbreviated transcription (Latin):
amus ipsa figura quã habeat uerita¬
tem: hoc ẽ. requiramꝰ quȩ sit ista ci¬
uitas que sterilitate laborabat: uel
quid sibi uelit uas fictile: quid etiam
ut asꝑsi sales afferant suauitatem.
Legimus in eodem apło dictum de
eccła. Letare sterilis quȩ ñ paris: e¬
rumpe ⁊ exclama quȩ ñ parturis.:
Ergo eccłia ẽ illa sterilis ciuitas: q̃
sacrilegio gentilium popłoꝵ sterili¬
tatem sustinens. deo filios ꝓcreare
ñ potuit. Atubi uenit. xp̃c. uelut uas
fictile assumens corpꝰ humanũ. sana¬
uit aquarũ uitia. hoc ẽ. resecauit sacͥ¬
legia popłoꝵ: statim eccłia que erat
sterilis. cepit eẽ fecunda. Unde ⁊ apls

Expanded text:
aec ipsa figura quam habeat veritatem; hoc est requiramus quae sit ista civitas quae sterilitate laborabat, vel quid sibi velit vas fictile, quid etiam ut aspersi sales afferant suavitatem. Legimus in eodem apostolo dictum de Ecclesia: Laetare sterilis, quae non paris; erumpe, et exclama, quae non parturis . Ergo Ecclesia est illa sterilis civitas, quae sacrilegio gentilium populorum, sterilitatem sustinens, Deo filios procreare non potuit. At ubi venit Christus, velut vas fictile assumens corpus humanum, vitia sanavit aquarum, hoc est resecavit sacrilegia populorum; statim Ecclesia, quae erat ste
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. aliquando quidem suo exem¬
plo xp̃i nos fieri imitatores uibet dicen
dit dicens. Estote imitatores dĩ: sicut
nichil ita hanc imitationẽ pariat.
quam si ita uiuat aliquis. ut bonũ
eius in cõmune ꝓficiat. atq untu̾sis
utiliora ꝓuideat: adiunxcit. Ambu¬
late in caritate. Ideo eum dixisset.
imitatores dei estote.⁊ continuo de ca-¬
ritate disseruit: quia hȩc p̃cipue uirt̾.
homines deo ꝓximos facit. Quantȩ

Expanded text:
re. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendtur dicens: Estote imitatores Dei, sicut nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit. 48. De
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃es. s ut magistros patresq mr̃m
ueneramur: qui eccłam dĩ. & cȩlestis
p̾dicationis doctrina. et pii sangͥnis
effusione fundarunt: Sermo sc̃i
ioħis ep̃i in commemoratione .s̾.pauli.
eatus paulus qui tantã ium hai¬
manȩ alacritatis oftendit. ut¬

Expanded text:
martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt. HOMIII. IN COMMEMORATIONE SANCTI PAULI. Divus Paulus qui tantam vim humanae alacritatis ostendit, et
Abbreviated transcription (Latin):
religiosi animi seuiebat : s sub nube
ignorantiȩ nouam non ꝑspiciens
gr̃am. amore antique deuotionis er¬
rabat. Ideo deniq ab oculis eius ue
Accepit et fidelissimus petrus hos ocłos:
sumpti hominis occultantẽ. filium
.ẽẽ. dei uiui. sp̃s scĩ radio illum inatus
inspexit. Ait enim dño ꝑcunctanti
quis eẽ. ab hominib putaretur: tu
responsionis plenitudinem piscatorẽ
ꝓtulisse miretur: qui compendio bre-¬
uissimȩ confessionis aꝑuit. & quod de
patre habebat dñs & quod de huma-¬
na natiuitate susceꝑat: p̃s enim.
et filius dei uiui: utriusq nature
in diuisum continet sacram̃tum.
Uere suscipiendum cunctis et mirabi¬
lem piscatorem: qui dum maris ꝓ¬
funda rimat᷑: ad altissimum maie-¬
statis ȩternȩ ꝑuenit archanum.
Hii itaq sunt ȩccłarum columpnȩ.
petrus et paulus: quos et uita scĩs¬
sima ulenerabilem ꝑduxit ad mortẽ.
et gloriosus occasus fȩcit. eẽ. ꝑpetu¬
os: quos non solum honoramus ut

Expanded text:
religiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veAccepit et fidelissimus Petrus hos oculos,sumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Asꝑsi autẽ sales qui sunt qͥ attuleit̃
medicinã: facile cognoscem᷑. Dic̃ dñs
ad apłos suos Uos estis sal t̃rȩ Ergo
si apłi salibus comparati sunt: recte
figura cõpletur. Sicut cunc effusi de
uasculo sales condierunt aquas: ita ⁊ ñc
missi a saluatore apłi popłos condiunt

Expanded text:
 attulerint medicinam facile cognoscemus. Dicit Dominus ad apostolus: Vos estis sal terrae . Ergo si apostoli salibus comparati sunt recte figura completur: sicut tunc effusi de vasculo sales condierunt aquas; ita et nunc missi a Salvatore apostoli populos condiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tium. auctores martyrum. pͥncipes sacer¬
dotum: nec uolueritis eoꝵ natalem nob̃c̃
festiuissimũ celebrare. atq illi celesti int̾eẽ
conuiuio: in qͦ ꝓ marg̾rum suoꝵ tanta
leticia sub̾am uite ipse nob̾ dñs ministra¬
uit. Uultis aũ scire. quantis bonis frau¬
dati fueritis: Interrogate fr̃s qui tunc
temꝑis mecũ pariter affuerunt: ꝗͣ refe¬
cti a dñica mensa dĩcesserint: uł qͣles secũ
domũ sp̃itales diuitias reportarint. Unũ
scio: qd̃ si quis illa die honoratus aut diuẽ
natalem filii sui ad decimũ usq miliari¬
um ad pͣndium rogauisset: ꝓpt̾ accurataᷤᷤ
epulas: ⁊ mequales mensuras. absq dubio
uos ituros fuisse. Igitur fr̃s quotienscũq
missis om̃ibꝰ scłi actibꝰ. sine aliqͣ dilatione
conciirere debemꝰ. reddere ilł honorificen¬
tiam. qui nob̾ salutẽ ꝓfusione sui sangui¬
nis pepererunt: qui tanqͣm sacrata hostia
ꝓ nĩa ꝓpitiatione dño sunt oblati: p̃ser¬

Expanded text:
tium, auctores martyrum, principes sacertium, auctores martyrum, principes sacerdotum: nec volueritis eorum natalem nobiscum festivissimum celebrare, atque illi coelesti interesse convivio, in quo pro martyrum suorum tanta laetitia, substantiam vitae ipse nobis Dominus ministravit? Vultis autem scire quantis bonis fraudati fueritis? Interrogate fratres, qui tunc temporis mecum pariter adfuerunt, quam refecti a Dominica mensa discesserint, vel quales secum domum spiritales divitias reportaverint. 5. Unum scio, quod si quis illa die honoratus aut dives ob natalem filii sui ad decimum usque milliarium ad prandium rogavisset, propter accuratas epulas, et inaequales mensuras absque dubio vos ituros fuisse. Igitur, fratres, quotiescumque missis omnibus saeculi actibus, sine aliqua dilatione concurrere debemus, reddere illis honorificentiam, qui nobis salutem profusione sui sanguinis pepererunt, qui tamquam sacrata hostia pro nostra propitiatione Domino sunt oblati, praeser
Abbreviated transcription (Latin):
emere festinauit: & maluit om̃s quaᷤˢᷤ
habebat geminas amittere: tantũ ut
unam. xp̃i emeret margaritã. Vnde
ratis delicti. nolui uob̃ pandere eugłi¬
cȩ refectionis eloquia: s magis ingere¬
re animose indignationis iniuriam:
⁊ pͥus uos uerbetibꝰ sp̃italibꝰ em̃dare:
ac sic margarite ditare muneribus.
Salui in qu̾a peccatum ur̃m incu¬
sando acriter increpare: qũa leniter
dissimulando nutrire: Quisquis enĩ
frẽm ñ arguit peccantẽ: quodam mͦ
hortatur ut peccet. Nolo aũ putetis.
q̃ ñ de amore faciam: uos sepius uer¬
berando: filius eñĩ qui castigatione dignꝰ ẽ
plus amatur: sic̃ ait scͥptura sc̃a. Quem enum
diligit dñs corripit: castigat aũ omnẽ filiũ
quẽ recipit. Dicite enim mͥ. si ũ dolendum
fuerit hoc pecc̃m: sic uos salutis ur̃e imme¬
mores tunc fuisse. ut beatissimis apłis petͦ¬
⁊ paulo. honorificentiam minime reddi
deritis: cũ ipsos sciatis esse doctores gen¬

Expanded text:
emere festinavit, et maluit omnes, quas emere festinavit, et maluit omnes, quas habebat, saeculi gemmas amittere, tantum ut unam Christi emeret margaritam. Unde ratis delicti, nolui vobis pandere evangelicae refectionis eloquia; sed magis ingerere animosae indignationis injuriam, et prius vos verberibus spiritualibus emendare, ac sic margaritae ditare muneribus: malui, inquam, peccatum vestrum incusando acriter increpare, 390 quam leniter dissimulando nutrire. Quisquis enim fratrem non arguit peccantem, quodammodo hortatur. Nolo autem putetis quod non de amore faciam vos saepius verberando. Filius enim qui castigatione dignus est, plus amatur, sicut ait Scriptura sancta: Quem enim diligit Dominus corripit; castigat autem omnem filium quem recipit . Dicite mihi si non dolendum fuerit hoc peccatum, sic vos salutis vestrae immemores tunc fuisse, ut beatissimis apostolis Petro et Paulo honorifideritis; cum ipsos esse sciatis doctores gen
Abbreviated transcription (Latin):
atis ad correptionem urãm arbitror posse
sufficere fr̃s dilec̾ti. qd̾ anteriore dñica
ꝓfecturus. nulla uob̃ sacrarũ luteraꝵ
sp̃italia dona largitus sim: s tm̃ uos
increpans ⁊ arguens ꝓ peccato. sine aliq̃
p̃dicationis consolatione dimiserim
Uolui enim uos hoc ipsum intelligere
qͣm grauiter peccaui̾tis: qui diuina
doquia audire minime meruistis:
hęc enim sac̾dotum uehemens ⁊ copio¬
sa uindicta ẽ: indignis quibꝰq scri¬
pturarum cȩlestium sacramenta ñ cre
dere÷ nec sic̃ ait dñs. dare scm canibꝰ:
neq margaritas ꝓicere porcoꝵ pedibꝰ
conculcandas ꝑdit enim cȩlestis mar¬
garite grãm: quisqͥs eam fedissimo pe¬
cori  circundare conatur: Gemmna
rita nͥ preciosis monilibꝰ ñ aptat᷑. Esto¬
te gͦ aurum optimũ: estote monile pre¬
ciosum: ut possit in uob̃ margarita
sp̃italis includi. Margarita eñĩ xp̃c
ẽ dñs Quam negotiator ille diues.
in eugłio uenditis om̃ibꝰ rebus suis.

Expanded text:
atis ad correctionem vestram arbitror posse sufficere, fratres dilecti, quod anteriore Dominica profecturus, nulla vobis sacrarum litterarum spiritalia dona largitus sim: sed tantum vos increpans et arguens pro peccato, sine aliqua praedicationis consolatione dimiserim. Volui enim vos hoc ipsum intelligere quam graviter peccaveritis, qui divina eloquia audire minime meruistis. Haec enim sacerdotum vehemens et copiosa vindicta est, indignis quibusque scripturarum coelestium sdere, nec, sicut ait Dominus, dare sanctum canibus, neque margaritas projicere porcorum pedibus conculcandas . Perdit enim coelestis margaritae gratiam quisquis eam foedissimo peccatori circumdare conatur. Gemma erita, nonnisi pretiosis monilibus non aptatur. Estote ergo aurum optimum, estote monile pretiosum, ut possit in vobis margarita spiritualis includi. Margarita enim Christus est Dominus, quam negotiator ille dives in Evangelio, venditis omnibus rebus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
montem. Sedem queritis claritatis:
prius bibite calicem humilitatis.
De ipsocalice dixerunt martyres. Calicẽ
salutaris accipiam: & nom̃ domin in¬
uocabo. Non gͦ times. ne ibi defitias.
N on inquit. Quare : quia nom̃ dm̃
inuocabo. Quomͦ uincerent marii¬
res. nisi ille in martyrib uinceret qͥ
linguam eorum: & ꝑ eos diabolum
interra superabat. & in celo maro¬
res coronabat. O beati: qui sic bibi¬
runt calicem istum. finierunt do¬
lores: & acceperunt honores. Aitẽ

Expanded text:
montem. Sedem quaeritis claritatis? montem. Sedem quaeritis claritatis? Prius bibite calicem humilitatis. De ipso calice dixerunt martyres, Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Non ergo times ne ibi deficias? Non, inquit. Quare? Quia nomen Domini invocabo. Quomodo vincerent martyres, nisi ille in martyribus vinceret, qui linguam eorum, et per eos diabolum in terra superabat, et in coelo martyres coronabat. O beati qui sic biberunt calicem istum! finierunt dolores, et acceperunt honores. Attend
Abbreviated transcription (Latin):
impenderamus. Plane impenderamꝰ
mala nr̃a: retribit bona sua. Retri¬
buit enim bona pro malis: cum nos
retribuerunꝰ mala ꝓ bonis. Querit
qͦ quid recribuat. Angustias patit᷑
unde debitum soluat: non inuenit.
Quid retribuam domino pro om̃ib
quȩ retribuit michi: & quasi in ue¬
nerit quid retribueret: calicem inqͥt
salutaris accipiam. & nom̃ dnĩ inuo¬
cabo. Quid ẽ hoc: Certe reddere
cogitabat: adhuc querit accipere di¬
cens. Calicem salutaris accipiam.
Quis ẽ calix iste: Calix passionis:
amarus & salubris. Calix quem
uisi prius biberet medicus: tangere
timeret egrotus. Ipse ẽ calix iste. A¬
gnoscimus uiore. xꝑ̃i calicẽ istum:
dicentis. Pater si fieri pot̾: transeat
ame calix iste. Nam & filii zebedĩ
ꝑmatrem suam. quesierunt excelsa
loca: ut unus eorum sederet adextͥs
alius a sinistris. Quib ille ait. Pote¬
stis bibere calicem quem ego bibitu¬
rus sum: Altitudinẽ queritis: per

Expanded text:
impenderamus. Plane impenderamus impenderamus. Plane impenderamus mala nostra, retribuit bona sua: retribuit enim bona pro malis, cum nos retribuerimus mala pro nobis. Quaerit ergo quid retribuat; angustias patitur, unde debitum solvat non invenit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quasi invenerit quod retribueret, Calicem, inquit, salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Quid est hoc? Certe reddere cogitabat. Adhuc quaerit accipere: Calicem salutaris accipiam. Quis est calix iste? Calix passionis amarus et salubris: calix quem nisi prius biberet medicus, tangere timeret aegrotus. Ipse est calix iste: agnoscimus in ore Christi calicem istum dicentis, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam et Filii Zebedaei per matrem suam quaesierunt excelsa loca, ut unus eorum sederet a dextris, alius a sinistris: quibus ille ait, Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum ? Altitudinem quaeritis? Per
Abbreviated transcription (Latin):
mus animas pro frĩbus ponere. Et
alibi dicitur. Adm̃sam magnam
sedisti: diligenter considera quȩ
apponuntur tibi: qm̃ talia opor¬
tet te preparare. Magna m̃sa est:
ubi ȩpulȩ sunt ipse dñs m̃se. Ne¬
mo pascit conuiuas de se ipso. hoc
cibus & potus. Agnouerunt ergo
martyres quid comederent & bibe¬
talia redderent: nisi ille daret un¬
de redderent. qui prior impendit:
nde & psalmus ubi scriptũ can¬
tauimus. preciosa inconspectudo¬
mini mors scõrumeius: quid nob̃
comiñdat: Considerauit illic
homo: quanta accepit adeo. Con¬
siderauit quanta munera gr̃ȩ omĩ¬
potentis. qui eum creauit: qui ꝑdi¬
tum quęsiuit: qui inuento ueniã
declit: qui pugnantem infirmis ui¬
rib iuuit: qui se ꝑiclitanti non
subtraxit: qui uincntẽ coronauit:
cui premium seipsum dedit. Con¬
siderauit hȩcom̃ia: & exclamauit
& dixit. Quid retribuam domino
pro om̃ib quȩ retribuit micbi: No¬
&e quid rependeret ñ habebat. Non
retribiit. Si recribuit: aliquid nos

Expanded text:
us animas ponere . Et alibi dicitur: Ad mensam magnam sedisti, diligenter considera quae apponuntur tibi, quoniam talia te oportet praeparare . Mensa magna est, ubi epulae sunt ipse dominus mensae. Nemo pascit convivas de se ipso: hoc cibus et potus. Agnoverunt ergo martyres quid comederent et bibetalia redderent, nisi ille daret unde redderent, qui prior impendit? Unde et Psalmus, ubi scriptum cantavimus, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus, quid nobis commendat? Consideravit illic homo quanta accepit a Deo; circumspexit quanta munera gratiae Omnipotentis qui eum creavit, qui perditum quaesivit, qui invento veniam dedit, qui pugnantem infirmis viribus juvit, qui se periclitanti non subtraxit, qui vincentem coronavit, qui praemium se ipsum dedit: consideravit haec omnia, et exclamavit, et dixit, Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Noet quid rependeret non habebat. Non retribuit. Si retribuit, aliquid nos
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrum gesta. quib ubiq
floret eccłia. ipsis oculis no¬
stris ꝓbamus quam uerum sit.
quod cantauimus. quia p̃ciosa
inconspectu domini mors sc̃orũ
tius. Quando & inconconspectu
nĩo preciosa ẽ. & inconspectu euis ꝓ
cuuis nomine factaẽ. Sed p̃cuim
mortium istarum: mors ẽ. unius.
Quantas mortes emit: unus mori¬
ens. Qui si non moreretur: gra¬
num frumenti ñ multiplicaret᷑
Audistis uerbaeius cũ appropinqͦ¬
rit passioni. idest cum nr̃e pro¬
pi quaret redemptioni. Nisi gra¬
num iritici cadens in terra mor¬
titum fuerit: ipsum solũ manet.
iantem mortuum fuerit: mul¬
tum fructum affert. Egit enim
in cruce grande commerciũ: ibi
solutus est saculus pretii nostri.
Quando latus eius aꝑtumest. lan¬
cea ꝑcussoris: emanauit in de p̃¬
cium totuis orbis. Empti sunt fi¬
deles & martyres: sed martyrum
fides probata. ẽ. Testis ẽ sanguis.
Q uod illis impensum ẽ. reddide¬
runt: & impleuerunt quod ait

Expanded text:
tyrum gesta, quibus ubique floret Ecclesia, ipsis oculis nostris probamus quam verum sit quod cantavimus, quia pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus: quando et in conspectu nostro pretiosa est, et in conspectu ejus, pro cujus nomine facta est. Sed pretium mortium istarum mors est unius. Quantas mortes emit unus moriens, qui si non moreretur, granum frumenti non multiplicaretur? Audistis verba ejus cum appropinquaret passioni, id est, cum nostrae appropinquaret redemptioni: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Egit enim in cruce grande commercium; ibi solutus est sacculus pretii nostri: quando latus ejus apertum est lancea percussoris, emanavit inde pretium totius orbis. Empti sunt fideles et martyres: sed martyrum fides probata est; testis est sanguis. Quod illis impensum est, reddiderunt, et impleverunt quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
custodit obtutib semꝑ corporis uici
populus. Iudeus enim priorxp̃m in le¬
ge portat & nescit: E retrorsum eũ po¬
nens. quadam dorsi auersione contem¬
pnit. Unde ait ꝓph̃a. Obscurentur
oculi eorum neuideant: & dorsum
eorum semꝑ incurua . xꝑĩanus uero
cit. semꝑ custodit obtutib. & quadã
gradiuim suorum uicinitate comple.¬
ctitur: & quanto eum ille popłs paruo
itinerc post se relinquit: tanto eum
iste directo gradu festinat attingere.

Expanded text:
custodit obtutibus, semcustodit obtutibus, sempopulus. Judaeus enim prior est, Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero cit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere.
Abbreviated transcription (Latin):
rem fidĩ. animȩ puritatem. Uinum
te omĩum pependit in ligno. Sicut
enim botrus redditurus uinũ. prius
inuinea quadam nature arte sus pen-¬
cditur: ita & xꝑ̃c editurus uinũ sp̃ale
martyrii. incruce. quadã ꝓnidentia di¬
unitatis aptatur. Ipse plane botrus:
quem duo exploratores illi. hocẽ iħs
narie. & caleph filius iephone. inpha¬
langa ad filios isrł ꝓpriis hꝑme¬
ris detulerunt. Quod quidem factũ.
iam tunc p̃figurabat aduentum dñi
saluatoris. Nam botrus inphalanga
suspensus: in cruce xꝑ̃c appensus o¬
stenditur. Duo aũt in phalanga por¬
tantes uuam. duopopłi demonstrãt᷑.
xꝑ̃ianus utiq uel iudeus. Et sicut
mos ẽ portantium. unus p̃cedens alĩ
subsequens: ita prior uideoꝵ designat
popłs. xꝑ̃ianorum scds. Et sicut
antecedens. quod portat ñ uidet. et re¬
trorsum id semꝑ habens. quadam dor¬
si auersione contempnit. qui autẽ
sequit. semꝑ id oculis ꝓspicit. semꝑ

Expanded text:
rem fidei, animae puritatem. Vinum rem fidei, animae puritatem. Vinum te omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur populus, Christianorum secundus. Et sicut antecedens, quod portat, non videt, et retrorsum idem semper habens, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ cypriani festiuitatem.
sicut om̃ib notumẽ. hodie
celebramus : & natali sicut
dicunt imminente uunde¬
miȩ. natalem eius martyrii ꝓcura¬
iis. Conueniunt igitur uota nr̃a.
uelmundi. Mundus uindeniarum
ub̃tate lȩtatur: nos scõꝵ passione gau¬
demus. Quȩ quidem passio: uinde
ex pressione uinũ fundit᷑: ita & scõrũ
martyrio uini uice sangius effundit᷑:
nisi quod uua temporales fructus
optinet. passio sempiternos. Recte
gͦ martyrium uindemiis cõparatur:
habet enim & ebrietatem suam: habet
& calicem suũ: de quo dicit ꝓpħa dd̾.¬
& calixtuus inebrians quam p̃clarus
ẽ. Et ipse dominus in passionis suȩ
eritu constitutus: ait. Pat̃. si possibi
calix marꝙrio comparatur: quia sic̃
cum calix bibitur. omnis humor no¬
xiuis uni calore decoquitur. ita et
martyrii poculum cũ hauritur. om̃s
peccatoris feces. passionis gła tẽpãtur.
Ninum gͦ quõdam salutare martẏri¬
i ẽ: quod cordi lecitiam prestat. calo¬

Expanded text:
i Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; nos sanctorum passione gaudemus; quae quidexpressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibilcalix martyrio comparatur; quia sic ut cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calo
Abbreviated transcription (Latin):
fidem atq pietatem: nullȩ argum̃ta¬
tiones euellant de cordib ur̃is. Serua¬
te: quod accepistis. Quid cñi habctis.
quod ñ accepistis: Hocẽ deo conficen:
dicere. quod ait ipse apłs paulus. Nos
autem ñ spm̃ huius mundi accepimꝰ.
Sꝑs huius mundi facit suꝑbos: sꝑ̃s
huius mundi facit inflatos: spiritꝰ
huiꝰ mundi facit. ut putet se quisq
aliquid ẽẽ cum nichil sit. Sed contra
spm̃ huius mundi. quid ait apłs:
dum. quid ait : Nos non spm̃ huius
mundi accepimus: sed sꝑm̃ qui ex dõẽ.
Unde ꝓbas: Ut sciamus. quȩ a dõ do¬

Expanded text:
fidem veramque pietatem nullae argumentafidem veramque pietatem nullae argumentationes evellant de cordibus vestris. Servate quod accepistis. Quid enim habetis quod non accepistis? Hoc est Deo confiteri, dicere quod ait apostolus Paulus, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus. Spiritus hujus mundi facit superbos, spiritus hujus mundi facit inflatos, spiritus hujus mundi facit ut putet se quisque aliquid esse, cum nihil sit. Sed contra spiritum hujus mundi, quid ait Apostodum, quid ait? Nos non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est. Unde probas? Ut sciamus quae a Deo do
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ quod alio loco dicis. plus om̃ib
laboraui. non autem ego. sed grã dĩ
mecum. Ecce iterum dicis: cursum
consũmaui. Non ipse dedit. ut cursũ
consũmares: Si non ipse dedit: qͥd. ẽ.
quod alio loco dicis. non uolentis neq
currentis. sed miserentis ẽ dĩ: Fidẽ
seruaui. Seruasti. Agnosco. ap̃ꝓbo.
Fateoꝵ. seruasti. Sed nisi dominus eu¬
stodierit cuutatem: in uanũ ugilat
qui custodit eam. Illogͦ ipso uiuan¬
te. ipsoq donante. & bonum ago¬
nem certasti: & cursum consũmasti:
& fidem seruasti. Sa ueniam apłe: ꝓ
pria tua non nouimus nisi mala.
Da ueniam apłe. Sicimus. quod tu
dociusti. audio confitentem: qui a ñ
inuenio ingratũ. Prsus tua ate ñ
coronat merita tua: nichil coronat
arbitrio in bonis oꝑib. quisquis ac¬
cipit. sic accipiat. ut nouerit dautem:
ut quisquis datori ñ sit ingratus:
Medico ñ suꝑbiat: uel ad huc insanus.
uel non ase sanus.Hanc inquam

Expanded text:
quid est quod alio loco dicis, Plus illis omnibus quid est quod alio loco dicis, Plus illis omnibus laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum ? Ecce iterum dicis, Cursum consummavi. Non et ipse dedit, ut cursum consummares? Si non ipse dedit, quid est quod alio loco dicis, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei ? Fidem servavi. Servasti: agnosco, approbo; fateor, servasti. Sed, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam . Illo ergo ipso adjuvante, ipsoque donante, et bonum agonem certasti, et cursum consummasti, et fidem servasti. Da veniam, Apostole, propria tua non novi, nisi mala. Da veniam, Apostole; dicimus, quia tu docuisti: audio confitentem, non invenio ingratum. Prorsus tua a te ticoronat merita tua, nihil coronat arbitrio, in bonis operibus quae quisquis accipit, sic accipiat, ut noverit dantem, ut quisquis datori non sit ingratus, medico non superbiat, vel adhuc insanus, vel non a se sanus: hanc, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
uam: ut approbem dĩ miscdiam. A
it paulus ex saulo. fit uefus testis ex
falso. Qui spargebat. colligit. qui op¬
yngnabat. defendit. Unde hoc saulo
quod dicimus: Ipsum audiamus.
Ialicem salutaris accipiam. Certe
taibuebas. Accipis: ad huc accipis.
s ed modo appropinquante passione.
retribuam bona ꝓ bonis: ñ bona
ꝓmalis. Prius gͦ deus debebat ma¬
la ꝓmasis. N oluit autem retribu̾e
mala promalis:s retribuit bona ꝓ
matis. Retribuendo bona pro ma¬
lis. inuenit quomͦ retribueret bo
us saulo: nichil boniiuenit. Cum
in illo nichil boni inuenisset: ma¬
la dimisit: bona retribuit. Cum
gͦ ei prius bona retribuit. preuenit:
seddonando bona. quib retribueret
bona. Ecce retribuit mercedem. his
bonis operib: Bonũ certam̃ certan¬
ti. cursum consũmanti. fi dem ser¬
uanti. Retribuit bona: sed quib bonis:
Quȩ dedit ipse. An non ipse dedit. ut
bonum certam̃ certar es: si ñ ipse dedit:

Expanded text:
tiam, ut approbem Dei misericordiam. A tiam, ut approbem Dei misericordiam. A fit Paulus ex Saulo; fit verus testis ex falso. Qui spargebat, colligit: qui oppugnabat, defendit. Unde hoc Saulo, quod dicimus? Ipsum audiamus. Calicem salutaris accipiam . Certe retribuebas? Accipis: adhuc accipis. Sed modo plane propinquante passione, retribuam bona pro bonis, non bona pro malis. Prius ergo Dominus debebat mala pro malis: noluit autem retribuere mala pro malis, sed retribuit bona pro malis. Retribuendo bona pro malis, invenit quomodo retribueret bonus Saulo, nihil boni invenit. Cum in illo nihil boni invenisset, mala dimisit, bona retribuit. Cum ergo ei prius bona retribuit, praevenit: sed donando bona quibus retribueret bona, ecce retribuit mercedem his bonis operibus. Bonum certamen certanti, cursum consummanti, fidem seranti, retribuit bona; sed quibus bonis? Quae ipse dedit. Annon ipse dedit, ut bonum certamen certares? Si non ipse dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
tribũ beniami. Ipse dicit. Dictum
aut erat in ꝓpħia. beniamin lupus
sit: posterius pauit. Rapiebat: ꝓrss
rapiebat. Legite. rapiebat. Legł ae
acceꝑat: ut quoscumq inueniret
sectantes tuam xꝑ̃i. uinctos adducert
puniendos. Ibat. seiuebat: cedes et
sanguinem ꝓrsus anhelabat. Ftre
rapit: sed adhuc mane ẽ: uanitas
subsole est. fit ei uesꝑa: quando
cecitate ꝑcutitur. O culi eius abhiuꝰ
mundi uanitate clauduntur: ali
interiores illuminantur. Uas pan¬
loante ꝑditionis. fit uas elections.
Et ecce impletur. diuidet ȩscas. I¬
uisiones escarum eitis ubiq s¬
eitantur. Ui de quematomodum
diuidat eseas. Noui᷑ quid cui con¬
gruat. Siuidit ñpassim: non cõ¬
fuse erogat diudit: hoc ẽ distribi¬
it. distinguit: non passim. sĩ con¬
fuse dispensat. Loquit᷑ sapientã
int̃ ꝑfectos. Quib dam uero non
ualentib capere solidum cibum.
loante faciebat: Quid: Nolił
ordari. Immo recorder hominis nequi¬

Expanded text:
tribu Benjamin. Ipse dicit . Dictum tribu Benjamin. Ipse dicit . Dictum autem erat in Prophetia, Benjamin lupus sit, posterius pavit. Rapiebat, prorsus rapiebat. Legite, rapiebat: legite lacceperat, ut quoscumque inveniret sectantes viam Christi, vinctos adduceret puniendos. Ibat, saeviebat, caedes et sanguinem anhelabat. Ecce rapit: sed adhuc mane est, vanitas sub sole est. Fit ei vespera, quando caecitate percutitur. Oculi ejus ad hujus mundi vanitatem clauduntur, alii interiores illuminantur. Vas paulo ante perditionis, fit vas electionis: et ecce impletur, Dividet escas: divisiones escarum ejus ubique recitantur. Vide quemadmodum dividat escas. Novit quid cui congruat. Dividit; non passim, non confuse erogat. Dividit, hoc est, distribuit, distinguit; non passim, non confuse dispensat. Loquitur sapientiam inter perfectos : quibusdam vero non valentibus capere solidum cibum, lo ante faciebat: quid? Nolo recordari: imo recorder hominis nequi