comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se solio p̃sidet: quia examine discretioniᷤ caret.
Et quasi a uidicii fui sessione repellitur⁊
quia ꝑ ext̾iores concuꝑiscentiaᷤ uagatira
Liquet enĩ qͦdmens quȩ intus consilii sede
ꝑdidit foras se ꝑdesidia in numerabiliter
spargit. & quia agere intellecta dissimulat:
cecatur recte ut etiam nesciat quid agat.
Et̃ sepe iusto tudicio in sua ipsa uolunta¬
te relinquit᷑. et subea quȩ anxie apꝑetit
laboriosa mundi minist̾i̾a relaxat᷑. Unde
aꝑte sub dr̃. Quia ñ uocaberis mollis et
stat inmirum qd̃ ten̾e filiȩ suȩ parentes
parcunt: nec duris atq seriuilib hanc
filiam uocat. qͣndo dilectam uniꝰ cuiꝰq am¬
nam a laboriosis huiꝰ mundi seruitiis reuo¬
cat: ne dum extĩorib actib afficitur. ab inter¬
nis desidiis induretur. Sed caldeoꝵ filia
mollis et tenera ñ uocatur: qͥa mens prauis
desidiis dedit ineo quẽ anxiȩ appetit huiꝰ

Expanded text:
se solio praesidet, quia examine discretionis caret, se solio praesidet, quia examine discretionis caret, et quasi a judicii sui sessione repellitur, quia per exteriores concupiscentias vagatur. Liquet enim quod mens quae intus coperdidit, foras se per desideria innumerabiliter spargit, et quia agere intellecta dissimulat, caecatur recte, ut etiam nesciat quid agat, et saepe justo judicio in ipsa sua voluntate relinquitur, et sub ea, quae anxie appetit, laboriosa mundi ministeria relaxatur. Unde et apte subditur: « Quia non vocaberis mollis et Constat nimirum , quo tenerae filiae parentes parcunt, nec duris atque servilibus hanc filiam vocat, quando dilectam uniuscujusque animam a laboriosis hujus mundi servitiis revocat, ne, dum exterioribus actibus afficitur, ab internis desideriis induretur. Sed Chaldaeorum filia mollis et tenera non vocatur, quia mens pravis desideriis dedita in eo quem anxie appetit, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Cui bene mox addit᷑. S ede inpulu̾e. Des¬
cendens enĩ inpulu̾e residet: qui celestia
deserens. terrenis cogitationib asꝑsus mnin¬
fimis uilescit. Ubi ad huc ingeminando su¬
biungitur. Sede int̾ra. Ie si exꝓbrans di¬
cat. Quia celesti conu̾satione noliusti de eri¬
gere : sub temetipso ꝓstratus int̾renis actib
humiliare. Unde et necessario ꝓtinuis ad¬
ditur. Nõ ẽ solium filiȩ caldeoꝵ. Caldei
nanq feroces int̾p̃tãtur. Ualde autẽ fe¬
roces ft̃: qui uoluuitates ꝓpͥas sequentes nec
sius parcere mortib sciunt. Feroces sunt
trena desidia÷ quȩ non solum contra p̃cep¬
ta conditoris. sed sepe etiam contra ꝑcussio¬
num uerba. durã atq in sensibilem m̃tem
recddunt. Sed filia ferocium ñ ht̃ solium⁊ qͥa
mens quȩ adamorem mundi exprauis de¬
sideriis nascitur atq eisdẽ desideriis ob¬
durat᷑. meo qđ se t̾renis concupiscentiis
fubieit. sedem iudicii amiitit. Nulliq ap̃

Expanded text:
Cui bene mox additur: Sede in pulvere. DesCui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, qui coelestia deserens terrenis cogitationibus aspersus in infimis vilescit. Ubi adhuc ingeminando subjungitur: Sede in terra. Ac si exprobrans dicat: Quia coelestis conversatione noluisti te erigere, sub temetipso humiliatus in terrenis actibus humiliare. Unde et necessario protinus additur: Non est solium filiae Chaldaeorum. » Chaldaei namque feroces interpretantur. Valde autem feroces sunt, quia voluntates proprias sequentes, nec suis parcere moribus sciunt. Ferocia sunt terrena desideria, quae non solum contra praecepta Conditoris, sed saepe etiam contra percussionum verbera duram atque insensibilem mentem reddunt. Sed filia ferocium solium non habet, quia mens, quae ad amorem mundi ex pravis desideriis nascitur, atque eisdem desideriis obduratur, in eo quod se terrenis concupiscentiis subjicit, sedem judicii amittit, nullique apud
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et post modũ ad facienda÷ recte filiȩ ba-¬
bilonis quȩ abint̾nȩ rectitudinis iudicio
descendit. ꝑferientem sententiã dr̃. ut pͥus
inpuluere. & post int̾ra sedeat: quia nisi se
incogitatione ꝓsterneret: in malo oꝑe non
inhesisset. Hoc enim loco humana mens
uirgo ñ incorrupta ut arbitror dr̃. sed infe¬
cunda. Et quia babilon confusio interp̃ta¬
tur: recte infecunda mens babilonis filia
uocatur: quȩ in eo qͦđ nequaqͣm bona oꝑa
germminat. dum nullo ordine recte uiuen¬
di componit᷑. quasi confusione matre ge¬
nerat᷑. S̾ in autẽ uirgo ñ infecunda dr̃. s
incorrupta ÷ postquam statum salutis ꝑ¬
didit. ad confusionis suȩ cumulũ appellatur
qđ fuit. Cũi apte ꝑincrepationẽ dr descẽ¬
de. In alto quippe stat humanus animus
qͣndo suꝑnis retributionib in hiat. Sed
ab hoc statu descendit ÷ cum turꝑit᷑ uictus
sese defluentib mundi desideris subicit.

Expanded text:
tur, et postmodum ad facienda, recte filiae Batur, et postmodum ad facienda, recte filiae Babylonis, quae ab internae rectitudinis judicio descendit, per ferientem sententiam dicitur, ut prius in pulvere, et post in terra sedeat, quia nisi se in cogitatione prosterneret, in malo opere non inhaesisset. Hoc enim loco humana mens virgo non incorrupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo, dum nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine recte vivendi componitur, quasi confusione matre generatur. Sin autem virgo non infecunda dicitur, sed incorrupta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur, quod fuit. Cui apte per increpationem dicitur: Descende. In alto quippe stat humanus animus, quando supernis retributionibus inhiat. Sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ neq enĩ ultra elongabitur: & salus et̾¬
lla quȩ ꝑeum ẽ danda credentib. ñ morabit᷑
amplius. Dabo enim insyon salutem sempi¬
ternam his qui credid̾unt ex uob⁊ et in isrł¬
głam meã suꝑ eos qui fidẽ xꝑi mei receꝑuit
Hoc factum ẽ in illa multitudine credentiũ
quoꝵ erat cor unũ & anima una. SeqͣR.
escende. sede inpuluere uirgo filia babi¬
lonis ÷ sede int̾ra. Reꝓbis & cum occa¬
sio deest peccatum ꝑpetrandi: desidioꝵ cogi¬
tationes. eoꝵ cordib nullatenus desunt. Et
eum semꝑ diabolũ seqͣntur in oꝑe ⁊ ualde tam̃
se ei obligant in cogitatione. Unde nẽ recte
dr̃. Descende sede inpuluere uirgo filia ba¬
blonis : sede int̾ra. Cum enĩ semꝑ pulius sit
ren nisi cogitationes debemus acciꝑe. quȩ
dum importune ac silenter inmente euo¬
lant. eius oculos excecant. & quid ꝑt̾ram
nisi t̾rena actio designatur: Et quia reꝑ¬
borum mens pͥus ad praua cogitanda deici-¬

Expanded text:
fidei. Neque enim ultra elongabitur, et salus aeterna, quae per eum danda est credentibus, non morabitur amplius. Dabo in Sion salutem aeternam his, qui crediderint in vobis, et in Jeram meam super his, qui fidem Christi mei receperint, Hoc factum est in illa « multitudine credentium, quorum erat cor unum, et anima una .escende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra. » Reprobis, et cum occasio deest peccatum perpetrandi, desideriorum cogitationes eorum cordibus nullatenus desunt; et cum non semper diabolum sequantur in opere, valde tamen se ei obligant in cogitatione. Unde nunc recte dicitur: « Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra. » Cum enim semper pulvis sit rem nisi cogitationes debemus accipere, quae dum importune ac silenter in mente evolant, ejus oculos excaecant? Et quid per terram nisi terrena actio designatur? Et quia reproborum mens prius ad prava cogitanda duci
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. nec recordatione sarcitur: sedeum ali¬
qua deserens p̃termittit. more m̃tum obluriᷤ
ei dr̃: et eum post longum tempus quȩ uo¬
luerit uisitat᷑. nr̃ȩ mutabilitatis consuetu
aliquotiens estimaint ȩccłia se diuinitus ob¬
luiomi traditam: quia tot et tanta mala ꝑ
multos annos passa ẽ abadu̾sariis. ut ꝑse
metipsam desꝑare cogeret᷑. Sed huic eiꝰ esti¬

Expanded text:
pitur, nec recordatione sarcitur, sed cum alipitur, nec recordatione sarcitur, sed cum aliqua deserens praetermittit, more mentium oblivisci dicitur; et cum post longum tempus, quae voluerit, visitat, nostrae mutabilitatis consualiquoties aestimavit Ecclesia se divinitus oblivioni traditam, quia tot et tanta mala per multos annos passa est ab adversariis, ut per semetipsam desperare cogeretur. Sed huic ejus aesti
Abbreviated transcription (Latin):
ruet ꝑt̾ram eccłia: ꝑmontes uͦ sc̃i p̃dicatores.
Celi gͥidẽ. habitatores cęloꝵ angłi laudare
iubentur. atq tra. id ẽ ȩccłia exultare: monte ᷤ¬
re: quia ipse dñs iħs consolatus ẽ idẽ ꝑse ip¬
sum uisitauit et redemit ppłm suũ: & post
uite huiꝰ tͥbulationes miserebit᷑ pauꝑum
suoꝵ. qui ꝓ eius amore spontaneã nc̃ pauꝑ¬
tatem tolerant. dicentes quia ꝓpter u̾ba la¬
bioꝵ tuoꝵ ego custodiui uias duras. Tales
enim pauꝑes plenariã conseqñtur mise¬
ricordiã: cum ueneruit temꝑa refrigerii.
Quia gͦ duris interim afflictionib p̃mũt.¬
& ñ nulli eorum int̾adu̾sa pusillamines fi
syon idest amina xꝑ̃iana minus adhuc ꝑfecta.
uł etiam ȩccłia insiuo m̃bris infirmantib
se interadũsa relictam adño. quia mox atͥbula¬
tionib non eripitur: et obliuioni se ab eo da
tam quia dutius malis p̃sentib atteri ꝑmit¬
titur. Dei autẽ memoria. nec obliuione rũ¬

Expanded text:
r terram Ecclesia, per montes vero sancti praedicatores. Coeli igitur, id est habitatores coelorum angeli laudare jubentur, atque terra, id est Ecclesia exsultare, montesqre, quia ipse Dominus Jesus consolatus est, per se ipsum visitavit, et redemit populum suum, et post vitae hujus tribulationem miserebitur pauperum suorum, qui pro ejus amore spontaneam nunc paupertatem tolerant dicens, quia « propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . » Tales enim pauperes plenariam consequentur misericordiam, cum venerint tempora refrigerii. Quia ergo duris interim afflictionibus premuntur, et nulli eorum inter adversa pusillamines fiuSion, id est anima Christiana minus adhuc perfecta vel etiam Ecclesia in suis membris infirmantibus se inter adversa relictam a Domino, quia mox a tribulationibus non eripitur; et oblivioni datam se ab eo, quia diutius malis praesentibus atteri permittitur. Dei autem memoria nec oblivione rum
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ fideles et in omĩb planis pascua eoꝵ:
quia inaꝑtis et latis expositoꝵ dictis meis
eorũ sp̃ali cibo reficit᷑. Olim uͦ non inplaniᷤ
et latis doctorum sermonib. sed inp̃rupti
& montuosis et asꝑis erant pascua fideli¬
um: qͣndo rigida et inuolitta legis doctͥna
pascebant᷑. Sed mine inplanis et latis doc¬
torum sermonib alimonia dulci reficiunt᷑.
erient neq ficient siẽ ait dñs. Ego sum paniᷤ
uite: qui uenit ad me ñ esuriet: & qui credit
mmne ñsiciet un quam. Et non ꝑcutiet eoᷤ
estus & sol. idẽ. tͥbulationis ardor ñ fatigabit
aut ledet mentẽ eoꝵ quia diuinitus ꝓtegen¬
tur sic̃ scͥptum ẽ. Obumbrasti suꝑ caput
meũ indie belli. & item. Subumbra illius
quem desidãbam sedi. Quia miserator eorũ
reget eos ut dicant. Dñs regit me et nicħ
mͥde erit: in loco pascue ibi me collocauit.
Et ad fontes aquaꝵ potabit eos dequib di

Expanded text:
centur, fideles, et in omnibus planis pascua eorum, centur, fideles, et in omnibus planis pascua eorum, quia in apertis et latis expositorum dictis mens eorum spiritali cibo reficitur. Olim vero non in planis et latis expositorum sermonibus, sed in praeruptis et montuosis, et asperis erant pascua fidelium, quando rigida, et involuta legis doctrina pascebantur, sed nunc in planis et latis doctorum sermonibus alimonia dulci reficiuntur. neque sitient, sicut ait Dominus. « Ego sum panis vitae, qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet unquam . » Et non percutiet eos aestus et sol, id est tribulationis ardor non fatigabit aut laedet mentem eorum, quia divinitus protegentur, sicut scriptum est: « Obumbrasti super caput meum in die belli . » Et iterum: « Sub umbra illius, quem desiderabam: sedi . » Quia miserator eorum reget eos, ut dicant: « Dominus regit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . » Et ad fontes aquarum potabit eos, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ram. idest t̾renoꝵ hominũ m̃tẽ a somno pͥ¬
stini torporis ad bene agendum excitans
ꝑ uigilem redderes. ul ab intͣ̾na morte eãsus¬
citare. &hereditates dissipatas. idest gentes qͣs
ꝑdiuersos errores maligni sp̃s dissiꝑauerant
possideres inxpo. Ut diceres his qui insu cor¬
dis carcere iuncti sunt peccatoꝵ fimib exi¬
te foras. confitendo mala quȩ intus occulta¬
tis. et his qui ft̃ intenebris obscuratum ha¬
bentes intellectum. alienati auia dĩ ꝑ igno¬
rantiam quȩ ẽ in illis ꝓpt̾cecitatẽ cordi poꝵ di¬
ceres reuelaminiadẽ uelamen ignorantiȩ
quo mens ur̃a tegitur abiette. ut abiecto uelami¬
ne. luce ueritatis illustrari possitis. Seqͣr.
Suꝑ uias pascent᷑: et momĩb planis passcua
eoꝵ. Quid ꝑuias nisi apłi designant᷑: qui
nos recto cursu reducunt ad patͥam nr̃am.
Gia enim eum singłarit̃ legit᷑. solet. xp̃c in¬
telligi: cum autẽ uiȩ plurali num̾o ponĩ¬
tͣ apłos plerun q significant. Suꝑ uias gͥ¬

Expanded text:
ram, id est terrenorum hominum mentem a somno pristini torporis ad bene agendum excitans, pervigilem reddens, vel ab interna morte jam suscitares; et haereditates dissipatas, id est gentes, quas per diversos errores maligni spiritus dissipaverant, possideres in Christo, ut diceres his, qui in sui cordis carcere vincti sunt peccatorum funibus: Exite foras confitendo mala, quae intus occultatis: et his, in tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a via Dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis ipsorum diceres: Revelamini, id est velamen ignorantiae, quo mens vestra tegitur, abjicite, ut abjecto velamine luce veritatis illustrari possitis. Sequitur: « Super vias pascentur, et in omnibus planis pascua eorum. » Quid per vias nisi apostoli designantur, qui nos recto cursu reducunt ad patriam nostram? Via enim cum singulariter legitur, solet Christus intelligi; cum autem viae plurali numero ponuntur, apostolos plerumque significant. Super vias
Abbreviated transcription (Latin):
non potĩs expiare. Uemet suꝑ te repen¬
te miseria quam nescie s. Hȩc enim omĩa
temꝑe mortis fient. Contra ruiꝰ aduentũ
huic filiȩ babilonis quȩ de potestate sin¬
głarit̾ głatur: ꝓtinus ex ꝓbrando dr. Sta

Expanded text:
non poteris expiare: veniet super te repennon poteris expiare: veniet super te repente miseria, quam nescies. » Haec enim omnia tempore mortis fient. Contra cujus adventum huic filiae Babylonis, quae de potestate singulariter gloriatur, protinus exprobran
Abbreviated transcription (Latin):
litia fidutiam habuit ⁊ qͥa ꝑ malã astutiã.
se cet̾os suꝑare confisus ẽ. et ꝓsꝑe semꝑ a¬
gere. In malis ȩtiam quȩ faciebat ñ uidi
se diuinitus arbitrabat᷑. Sed sequit᷑. Sapi¬
entia tua & scientia tua hȩc decepit te. Hȩx
sapientia qua confidebas inmalitia tua.
nec te uideriame putabas deceꝑit te:qͥa
Hȩc decepitte: ut ñ de ista solum mͦ. sedde
omĩ sapientia & scientia eius dictum intelli¬
gatur. qm̃ sapientia caruis inimica ẽ dõ.
Congrue enim sapientia et scientia eius
dr̃ eam decepisse. Nam prudentia carnis
uiors ẽ: & scientia inflat. Unde & p̃fatus
tumor illius quo de temꝑali gła fe extolleis
cȩt̾os despicit: replicatur eum subdr. Et dix¬
isti incorde tuo. Ego sum: et non ẽ p̃ter me
altera. Ad eo enĩ singłarit̾ extollitur: ut
sesolam ẽẽ głetur. quia neminẽ sibi parẽ
cernit. Cuius elationi debita mors ex inꝓ

Expanded text:
litia fiduciam habuit, quia per malam astutiam litia fiduciam habuit, quia per malam astutiam se caeteros superare confisus est, et prospere semper agere. In malis etiam, quae faciebat, non videri se divinitus arbitrabatur. Sed sequitur: « Sapientia tua et scientia tua haec decepit te. » Haec sapientia, qua confidebas in malitia tua, nec te videri a me putabas, decepit te, quia haec decepit te, ut non de ista solummodo, sed de omni sapientia et scientia ejus dictum intelligatur, quoniam « sapientia carnis inimica est Deo . » Congrue autem sapientia et scientia ejus dicitur eam decepisse. Nam « prudentia carnis mors est . » Et: « Scientia inflat . » Unde et praefatus tumor illius, quod de temporali gloria se extollens caeteros despicit, replicatur, cum subditur: « Et dixisti in corde tuo: Ego sum, et non est praeter me altera. » Adeo enim singulariter extollitur, ut se solam esse glorietur, quia neminem sibi parem cernit. Cujus elationi debita mors improvi
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. sterilitas et uiduitas. subito indie
una idẽ. in hora mortis: ut nec quid am¬
plius oꝑari possis. et intellectum amitta ᷤᷤ
Et quasi iam hec illi accidint sub iungitur
Uinuersa uenerunt suꝑte ꝓpter multi¬
tudinẽ maleficioꝵ tuorũ: et ꝓpt̃ duriciaui¬
incantatorum tuorũ uehem̃tem. Omu̾sa
quȩ suꝑius tͥ minatus sum. uenert suꝑte
ꝓpter multitudinẽ malorũ quȩ faciebas
Quid uͦ ꝑ incantatores eius expͥmtt᷑. nisi
cet̃i potentes qui huic ministrantes ꝑua
nitatẽ scłaris potentie. uł dolositatis suȩ.
quasi fantasia magicȩ artis inhis quȩ frau¬
dulent̃ oꝑant᷑ faltunt ocłos intuentium:
ut uelut bona et honesta putent eorũ oꝑa:
Qui uehem̃tem hñt duritiam: quia igno¬
rantes uiscera miserationis innocentes le¬
dunt. et eoꝵ bona diripiunt. & ꝓpt̾ hoꝵ
erat impietatẽ eorum compescere. Cui ad
tua et dixisti. Non ẽ qui uideat me. Inma¬

Expanded text:
id est sterilitas et viduitas subito in die id est sterilitas et viduitas subito in die una, id est in hora mortis, ut ne quid amplius operari possis, et intellectum amittas. Et quasi jam haec illi acciderint, subjungit « Universa venerunt super te propter multitudinem maleficiorum tuorum: et propter duritiaorum tuorum vehementem. » Universa, quae superius tibi minatus sum, venerunt super te propter multitudinem malorum quae faciebas. Quid vero per incantatores ejus exprimitur nisi caeteri potentes, qui huic ministrantes per vanitatem saecularis potentiae vel dolositatis suae quasi phantasiam magicae artis in his, quae fraudulenter operantur, fallunt oculos intuentium, ut vel bona vel honesta putent eorum opera? Qui vehementem habent duritiam, quia ignorantes viscera miserationis innocentes laedunt, et eorum bona diripiunt. Et propter erat impietatem eorum compescere. Cui adhtua, et dixisti: Non est qui videat me. » In ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̾os potentia honoris p̃irȩ conspicit: cun¬
ctos uelut nichilũ desꝑiciens et se exal¬
tans. incogitationib suis dicit. Ego
sum: et ñ est p̃ter me amplius. Qu̾ȩ
et uiduam se ñ sessuram dic̃÷ quia se sem¬
ꝑ intellecturam sapient̃ estimat. Intelle¬
ctus enim pleru q dr uiranimȩ ⁊ de
quo dñs mulieri samaritane u̾ba sua ñ
intelligenti ait. U oca uirũ tuũ idẽ adhibe in¬
tellectũ tuũ : ⁊ ueni huc. idẽ adea qͦ dico accede. Hã sic̃ uͥ
mulierem sic intellectus animã regit.
Et sic̃ mulier ex uiro. sic anima concipit ex
intellectu qđ moꝑationẽ parit. Ait ergo
Non sedebo uidua. idẽ. ñ ero despecta m¬
tellectu amisso: quia nunquã illum amit¬
tam: sed prudent᷑ intelligam semꝑ. Et ig¬
norabo sterilitatem. idẽ. ñ ero infecunda:
sed semꝑ dilecta mͥ oꝑa. uelut filios pariã.
Sed quȩ sic loquit᷑. audire debet quid ei
diuinitus respondeat᷑. Qement tͥ duohȩc

Expanded text:
teros potentia honoris praeire conspicit, cunteros potentia honoris praeire conspicit, cunctos velut nihilum despiciens et se exaltans in cogitationibus suis. « Ego sum, et non est praeter me amplius. » Quae et viduam se non sessuram dicit, quia se semper intellecturam sapienter aestimat. Intellectus enim plerumque dicitur vir animae de quo Dominus mulieri Samaritanae verba sua non intelligenti dicit: « Voca virum tuum , » id est adhibe intellectum tuum, et veni huc, id est ad ea quae dico, accede huc. Nam sicut vir mulierem, sic intellectus animam regit. Et sicut mulier ex viro, sic anima concipit ex intellectu, quod in operationem parit. Ait ergo: Non sedebo vidua, id est non ero despecta intellectu amisso, quia nunquam illum amittam, sed prudenter intelligam semper. Et igno rabo sterilitatem, id est non ero infecunda, sed semper dilecta mihi opera velut filios pariam. Sed quae sic loquitur, audire debet quid ei divinitus respondeatur: Venient tibi duo haec,
Abbreviated transcription (Latin):
num ero dña. & hoc ꝑspicuum ẽ. Iumise¬
ricordit᷑ enim ppłm dĩ pͥncep ᷤᷤ malꝰ affligit ⁊ ĩ¬
humane tractat : neq uel senib ab afflic¬
tione seruitutis parcit: ac uelut insempi¬
t̃num se dicit dñat᷑um. dum tempore los¬
go se potestatem exercere putans. de die
ultima cogitare negligit. Uonde et subdr.
Ron posuisti hȩc suꝑcortuũ: neq recorda¬
ta es nouissimi tui. Non posuisti suꝑ cor
tuũ. idẽ. non cogitasti quia ego iratus po¬
pło meo. dedi eum in manu tua ÷ neq finiᷤ
tui recordata es. qͣndo ultionem ego de te
capiam. nemine resistente. Seqe. Et mĩc
quȩ dicis incorde tuo. Ego sum et nonẽ
p̃ter me ampliꝰ : ñ sedebo iudua. et igno
to indie una. sterilitas. et uiduitas. Deli¬
cata ẽ amma. quȩ sius uoluptatib in p̃¬
senti fruit᷑. deliciis affluens: confident̃
habitat dum nullo metu mortis cogit᷑.
sed ꝑegͥnationẽ p̃sentis exilii uelut ha¬
bitationẽ estimat patriȩ. Et dum sece¬

Expanded text:
num ero domina. » Et hoc perspicuum est. Immisericorditer enim populum Dei princeps malus affligit, et inhumane tractat, neque vel senibus ab afflictione servitutis parcit, ac velut in sempiternum se dicit dominaturum, dum tempore longo se potestatem exercere putans, de die ultima cogitare negligit. Unde et subditur: « Non posuisti haec super cor tuum, neque recordata es novissimi tui. » Non posuisti super cor tuum, id est non cogitasti, quia ego iratus populo meo dedi eum in manus tuas. Neque finis tui recordata es, quando ultionem ego de te capiam nemine resistente. Sequitur: VERSquae dicis in corde tuo: Ego sum, et non est praeter me amplius: non sedebo vidua, et ignorto in die una; sterilitas et viduitas. » Delicata est anima, quae suis voluptatibus in praesenti fruitur deliciis affluens; et confidenter habitat, dum nullo metu mortis cogitur, sed peregrinationem praesentis exsilii velut habitationem aestimat patriae; et dum se cae
Abbreviated transcription (Latin):
Temꝑe accepto ex audiui te: & iudie sa¬
lutis adiuui te. Eece nc̃ tempus acceptabi¬
die salutis ex audit ds̃ gentilitatẽ & ad iu¬
uat: quia omĩs quicun q inuocauerit no¬
men dñi. hic saluus erit. Seqͣr. Et serua¬

Expanded text:
Tempore accepto exaudivi te, et in die saTempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te. Ecce nunc tempus acceptabidie salutis exaudit Deus gentilitatem et adjuvat: quia « omnis, quicunque invocaverit nomen Domini salvus erit . » Seq
Abbreviated transcription (Latin):
gentem. ad seruũ dũoꝵ. Reges uidebunt
& consurgent pͥncipes. et adorabunt. ꝓpt̾
dñm quia fidelis ẽ. et am scm̃ ifrł qui elegit
te. Adcontemptibiłe ammã gentiliũ ad ab¬
inte salutem meam usq ad extremũ t̾re:
et pͥncipes consurgent a sono pͥstine in¬
qua dixit abrahȩ qm̃ benedicentur omneᷤ¬
tandẽ credidunt reges et pͥncipes: quia
uidert̃ ubiq gentes fide suscepisse. Seqͣr¬
Intemꝑe placito exaudiui te: & indie salu¬
tis auxiliatul sum tui. Tempus placitum
ẽ aresurrectione saluatoris usq ad finem
scłi. In quo ds̃ contemptibilem animã ex¬
audit sic̃ corneliñum. Sed et dies salutis ab
eadem resurrectione ẽ cotidie: quia salutẽ
omĩs qui uere petit accipit & qui querit
inuenit. Cotidie enim de ista die nob̾ d̾r.
Hodie si uocem eius audieritis nolite ob¬
durare corda ur̃a. Hec ita ẽẽ paulus osten¬
dit dicens coruithiis. Ex hortam᷑ ne in
uacuum grãm dĩ recipiatis. Ait enim.

Expanded text:
 Reges videbunt, et consurgent principes, et adorabunt propter Dominum, quia fidelis est, et sanctum Israel, qui elegit te. » Ad contemptibilem animam gentilium, ad abin te salutem meam usque ad extremum terrae, et principes consurgent a somno pristinae inqua dixit Abrahae: « Quoniam benedicentur tandem crediderunt reges et principes, quia viderunt ubique gentes fidem suscepisse. SeqIn tempore placito exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui. » Tempus placitum est a resurrectione Salvatoris usque in finem saeculi, in quo Deus contemptibilem animam exaudit sicut Cornelium. Sed et dies salutis ab eadem resurrectione est quotidie, quia salutem « omnis, qui vere petit, accipit, et qui quaerit, invenit . » Quotidie enim de ista die nobis dicitur: « Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . » Haec ita esse Paulus ostendit dicens Corinthiis: « Hortamur vos, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
d̃isꝑgetur. Sequit᷑. Et głificatus sum mo
cłis dñi ⁊ cui cum dixissem pat̾ clarifica fi¬
lium tuũ. respondit decȩlo dicens. Et cla¬
mecum ẽ. Et quia oportebat xꝑ̃m pati.
et resurge̾ amortuis die t̾cia. & p̾dicarrin
nomine eius penitentiã et remissionẽ

Expanded text:
dispergetur. Sequitur: « Et glorificatus sum in dispergetur. Sequitur: « Et glorificatus sum in oculis Domini. » Cui, cum dixissem: « Pater, clarifica Filium tuum , » respondit de coelo dicens: « Et clamecum est. Et quia « oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis die tertia, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remission
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it interp̃tetur : nos uͦ sequentia uideamu ᷤ
Sub iungit enim redemptor nr̃ dicens. Et¬
nẽ dic̃ dñs. formans me exittõ seruũ sibi. ut
reducam iacobadeum⁊ et isrł non congga¬
bitur. B ene ait exut̃o. Eruto enĩ uirgina¬
li formatus ẽ cooꝑante spũ scõ: ñ ex ut᷑is u¬
triusq parentis genitus. Qui formatꝰ ẽ ser¬
uus quia scđm serui formam quã ex uirgi¬
ne suscepit creatus ẽ. Obhoc etiam dr̃ eum
dñs exut᷑o seruum sibi formasse. quia ad
hoc uenit ut face̾t uoluntatẽ dĩ. & natus ẽ
seruus dĩzcum nos econtrario nascamur
serui diaboli. Inbaptismo nan q post effici¬
mur serui dĩ. Dñs inquit formans me exu¬
t᷑o seruũ sibi. dicit nẽ ut reducam iacob ad
eum. Ae sidicat. Non sum missus nisi ad oues
quȩ pierunt domus isrł. S ed quia ñ om̃s
credituri fc̃: isrł totus non conggabit᷑ in ȩc¬
cłiam. sed magis ꝑtotum orbem captiuus

Expanded text:
tuerit, interpretetur; nos vero sequentia videamus. tuerit, interpretetur; nos vero sequentia videamus. Subjungit enim Redemptor noster, dicens: Dominus formans me ex utero servum sibi, ut reducam Jacob ad eum, et Israel non congregabitur. » Bene ait: Ex utero. Ex utero enim virginali formatus est cooperante Spiritu sancto, non ex uteris utriusque parentis genitus. Qui formatus est servus, quia secundum servi formam, quam ex Virgine suscepit, creatus est. Ob hoc etiam dicitur eum Dominus ex utero servum sibi formasse, quia ad hoc venit, ut faceret voluntatem Dei; et natus est servus Dei, cum nos e contrario nascamur servi diaboli. In baptismo namque post efficimur servi Dei. Dominus, inquit, formans me ex utero servum sibi dicit nunc, ut reducam Jacob ad eum. Ac si dicat: « Non sum missus nisi ad oves, quae perierunt, domus Israel . » Sed quia non omnes credituri sunt, Israel totus non congregabitur in Ecclesiam, sed magis per totum orbem captivus
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. et ad labores inquib frustra suadaue¬
ram: udi inomĩb uanitatem & afflictionẽ
animi: & nichil ꝑman̾e subsole. Itaq post
ignorantie tenebras. anma lumine ueri¬
tatis illustrata. dolet se sine causa laboras¬
se ꝓcõmodis temꝑalib. Et terrore fut᷑i
examinis attonita. subiungit. Ergo iudici¬
um meũ eum dño. Aesidicat. Huc usq fu¬
turum iuidiciũ ignorabam⁊ sed nunc scio
quia iudicium meũ erit eum dño: qm̃i in
extremis cum illo iudicabor. qͣndo desingu¬
lis actib meis. & ediuerso de beneficiis mͥ
collatis. in illo tremendo ex amine fiet dis¬
cussio. Et opus meũ cum do meo÷ quia quic¬
qͥd hic oꝑor. apud eum seruatur indie noui ᷤ¬
simo iudicandũ. sic̃ ait. Ecce scͥptum ẽ. coram
me. Ꝙ ut malachias loquit᷑. attendit dñs &
audiuit: et scͥptus ẽ liben moni m̃ti coram
eis. Uł opus meum cum dõ meo: quia iamo¬
ꝑabor cum dõ. que scã et iusta sunt faciens
cum ipsius ad iutorio. Hȩc qui melius po¬

Expanded text:
ad labores, in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole . » Itaque post ignorantiae tenebras anima lumine veritatis illustrata dolet se sine causa laborasse pro commodis temporalibus, et terrore futuri examinis attonita subjungit: « Ergo judicium meum cum Domino. » Ac si dicat: Hucusque futurum judicium ignorabam, sed nunc scio quia judicium meum erit cum Domino, quoniam in extremis meis cum illo judicabor, quando de singulis actibus meis, et e diverso de beneficiis mihi collatis in illo tremendo examine fiet discussio. Et opus meum cum Deo meo, quia quidquid hic operor, apud eum servatur in die novissimo judicandum, sicut ait: « Ecce scriptum est coram me . » Et ut Malachias loquitur: « Attendite Dominus, et audivit, et scriptus est liber monumenti coram eo . » Vel opus meum cum Deo meo, quia jam operabor cum Deo, quae sancta et justa, faciens cum ipsius adjutorio. Haec, qui melius po
Abbreviated transcription (Latin):
nebras filia caldeorum ÷ quia ñ uocaberis
ultra dña regnoꝵ. Sedet enim quȩ stabat.
cum ꝓstrata uilescit. quȩ erecta głabatur
tacet᷑. eum excusationem ꝑu̾sitatis suȩ ñ
inueniens. merore tabescit: & intrat intene¬
bras. cum in noctem ꝑpetue dampnatiois
mitcit᷑ dicente dño. Ligatis manib & pe¬
dib mittite eũ intenebras ext̾iores. N ec
iam uocatur dña regnorũ: quia głam
potentie suȩ singłaris amittit eum uita
Seqͣr. Iratꝰ sũ suꝑ ppłm meũ contamina¬
ui hereditatem meã: & dedi eos in manu
tua. Hoc manifestum ẽ. Sepe enim dñs ppłosuo
iratus. asꝑum uł crudelem dat ei pͥncipem.
qui secut scͥptum ẽ. regnare facit hominẽ
hy pocritam ꝓpter peccata popł̃i. SeQuit᷑.¬

Expanded text:
nebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum. » Sedet enim, quae stabat, cum prostrata vilescit, quae erecta gloriabatur. Tacet, cum excusationem perversitatis suae non inveniens moerore tabescit. Et intrat in tenebras, cum in noctem perpetuae damnationis mittitur dicente Domino: « Ligatis manibus et pedibus mittite eum in tenebras exteriores . » Nec jam vocatur domina regnorum, quia gloriam pote Iratus sum super populum meum, contaminavi haereditatem meam, et dedi eos in manu tua. » Hoc manifestum est. Saepe enim Dominus populo suo iratus asperum vel crudelem dat ei principem, quia scriptum est: « Regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi . » Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccatoꝵ suoꝵ idulgentiam consequent᷑
et baptismi grãm. Uel quia caput ȩecłie xͦ
xp̃s ẽ: caput ad oratur in corꝑe. & pulius
pedum eius lingitur: quia p̃dicti reges
quicqͥd inpedib eccłiȩ t̾̃rem oꝑis ad heret.
suo sermone tergunt atq lingunt. SecͣR
Et scies quia ego dñs: suꝑ quo ñ confundẽ¬
tur qui expectant eum. Quando facta sũt
hec omĩa: tunc ꝓcerto cognouit eccłia. qͣ
pͥus se derelictam et obliuom datam puta¬
bat. quia quicun q dnm̃ iħ̾m insius tͥbu¬
lationib et temptationib expectant. ñ
confundent᷑ qm̃ aderit illis inauxilio
oportuno. ut lib̾et eos atq głificet. Don
confundent᷑ inquit qui expectant eum.
Et quare ñ confundant᷑: etiam sequentib

Expanded text:
ut peccatorum suorum indulgentiam consequerentur ut peccatorum suorum indulgentiam consequerentur et baptismi gratiam. Vel quia caput Ecclesiae Christus est, caput adoratur in corpore. Et pulvis pedum ejus lingitur, quia praedicti reges quidquid in pedibus Ecclesiae terreni operis adhaeret, suo sermone tergunt atque lingunt. Sequitur: « Et scies, quia ego Dominus, super quo non confundentur, qui exspectant eum. Quando facta sunt haec omnia, tunc pro certo cognovit Ecclesia, quae prius se derelictam, et oblivioni datam putabat, quia quicunque Dominum Jesum in suis tribulationibus et tentationibus exspectant, non confundentur, quoniam aderit illis in auxilio opportuno, ut liberet eos atque glorificet. Non confundentur, inquit, qui exspectant eum. Et quare non confundantur, etiam sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia temptationũ suaꝵ motib ñ consentien¬
do succumbere. sed regendo p̃ eẽ nouerunt.
Similit̃ et regine st̃. uł sc̃e femine uł minꝰ
fortes amniȩ electe. Et hi reges fc̃ nutricii
eccłiȩ : et nutͥces eius tales regine. Et audiamꝰ
ipsos reges nutricios enis. Paulus et silas. et
timotheus discipłis auint. Facti sumus paru¬
uli in medio ur̃m÷ tanqͣm si nutrix foueat
filios suos. & item paulus. Tanquam paruus
inxp̃o. lac uobis potum dedi ñ escam. Dec
non et petrus. Sic̃ modo geniti infantes ra¬
tionabiles. sine dolo lac concupiscite: ut in
eo crescatis insalutem. Sed et reliqui scĩdo¬
ctores. quasi reges eam usq hodie nitͥunt.
Eodem mͦ et sc̃ȩ femine inconuentib ancil¬
qm̃ reges erunt nutͥcii tui. et regine mitͥces
tuȩ. Sequit᷑. Uultu int̾ram demisso. ad orabt̃
te: et pulu̾em pedum tuoꝵ lingent. Hocad
am ꝓiciebant se ad peiles scõꝵ osculantes eos

Expanded text:
quia tentationum suarum motibus non consentienquia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Similiter et reginae sunt vel sanctae feminae, vel minus fortes animae electae. Et hi reges nutritii sunt Ecclesiae, et nutrices ejus tales reginae. Et audiamus ipsos nutritios ejus. Paulus, et Silas et Timotheus discipulis aiunt: « Facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . » Et item Paulus: « Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi non escam . » Nec non et Petrus: « Sicut modo geniti infantes rationabiles sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . » Sed et reliqui sancti doctores quasi reges eam usque hodie nutriunt. Eodem modo et sanctae feminae in conventibus anciliae, quoniam reges erunt nutritii tui et reginae nutrices tuae. Sequitur: « Vultu in terram demisso adorabunt te, et pulverem pedum tuorum lingent. » Hoc enientes projiciebant se ad pedes sanctorum osculantes eos,
Abbreviated transcription (Latin):
tium mͥ ut habitem÷ dñs insinuat subiun
gens. Hec dicit dñs ds̃. Ecce leuo ad gentes
manũ meã: et ad ppłos ex altabo signum
iueũ. & afferent filios tuos inuln̾is: et fi¬
lias tiias suꝑhumeros portabunt. Leuo inqͥt
dñs iħs adgentes manũ meã qͣsi nutu eiꝰ ad¬
uiocans eas. & dicens uenite ad me om̃s qui
laboratis et onerati estis. et ego reficiam uos:
et ad omĩs ppłos qui subcȩlo sũt exaltabo re¬
gale signim meũ. idẽ. uirtutẽ erucis meȩ.
ut om̃s ad illud congͣgentur. Et afferent
filios tuos mulnis idẽ uirdute exemploꝵ
bone actionis suȩ. quasi sustentando ad be¬
ne riiuendum eos adducent: et filias tuas
id ẽ animas ĩ becilles cum patientia porta¬
bunt suꝑ humeros cordis sui. ut eas tibi fi¬
nis. modo luxuriȩ appetitum frenant. modo
estum auaritiȩ temꝑant. mͦ głam elationis
inclinant: modo suggestiones liuoris obru¬
unt. mͦ ignẽ furoris extinguunt. Reges gͦft̃:

Expanded text:
tium, ut habitem, » Dominus insinuat subjuntium, ut habitem, » Dominus insinuat subjun Deus: Ecce levo ad gentes manum meam, et ad populus exaltabo signum meum, et afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. » Levo, inquit Dominus Jesus, ad gentes manum meam quasi nutu ejus advocans eas, et dicens: « Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam ; » et ad omnes populos, qui sub coelo sunt, exaltabo regale signum meum, id est virtutem crucis meae, ut omnes ad illud congregentur. Et afferent filios tuos in ulnis, id est virtute exemplorum bonae actionis suae quasi sustentando ad bene vivendum eos adducent, et filias tuas, id est animas imbecilles cum patientia portabunt super humeros cordis sui, ut eas tibi finis modo luxuriae appetitum frenant, modo aestum avaritiae temperant, modo gloriam elevationis inclinant, modo suggestiones livoris obruunt, modo ignem furoris exstinguunt. Reges ergo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filios habitura es. ut amplissimas basilicas
fabricare tibi necesse sit. Uel ita dicent filii dui.
Angustus mͥ ẽ locus insinagogis: fac nͥ spaci¬
um mȩccłiis ut habitem latius. ut ñ cõnpͥmar
blasphemiis uideoꝵ: ut totum orbem tua me¬
pariens transmigrata et captiua÷ et istos qͥs
enutriuit: Ego destituta et deso lata: & isti
ubi hic erant: Pace tandẽ eccłiȩ data. cum
totus orbis adfidem conuolaret. mirata est ip¬
sa filioꝵ suorũ multitudinẽ: quod tanta fecun¬
ditate donaret᷑. quȩ pͥus quasi sterilis fuerat:
et de loco adlocum ꝓpter aduersarios migra¬
re consueuerat scđm illud Cum uos ꝑsecuti
fuerint inciuitate istaͥ fugite inaliam. Et̃
int̾ra immicorũ suorũ uelut in caldea tene
batur captiua ÷ et seruilib officiis mancipata
Onde et omĩ auxilio destituta uidebat᷑. & de¬
solata int̾ manus hostium. Idõq et ipsa stu
Quomͦ autẽ posset fieri ut copiosa mulaitudo
filioꝵ eiꝰ dicẽt. angustus mͥ ẽ locus. fac spa¬

Expanded text:
filios habitura es, ut amplissimas basilicas fabricare tibi necesse sit. Vel ita dicent filii tui: Angustus mihi locus est in synagogis: fac mihi spatium in Ecclesiis, ut habitem latius, ut non comprimar blasphemiis Judaeorum, ut totum orbem tua mepariens, transmigrata et captivata, et istos quis enutrivit? Ego destituta et desolata, et isti ubi hic erant? » Pace tandem Ecclesiae data cum totus orbis ad fidem convolaret, mirata est ipsa filiorum suorum multitudinem, quod tanta fecunditate donaretur, quae prius quasi sterilis fuerat, et de loco ad locum propter adversarios migrare consueverat secundum illud: « Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam , » et in terra inimicorum suiva et servilibus officiis mancipata. Unde et omni auxilio destituta videbatur, et desolata inter manus hostium. Ideoque et ipsa stupQuomodo autem posset fieri ut copiosa multitudo filiorum ejus diceret: « Angustus est mihi locus, fac mihi spa
Abbreviated transcription (Latin):
reuertitur. p̃t̃itum laborem suũ ꝓnichilo du¬
cens ait. In uacuum laboraui. Conspieit e¬
nim quã uacuę ꝓ ista uita laboratur Ilmo¬
re enim scłi ad uersa aliqua ꝑpeti. & uacuũ
simul & laboriosum ẽ: quia & ex adu̾sitate
inens afficitur. & remun̾ationis p̃mio ñ re¬
pletur. Qui gͥ mala mundi ꝓmundo tolerat
inuacuũ laborat: quia uite sue temꝑa sine
remuñatione expendit. Sed et fortitudinẽ
suã in huiꝰ modi laborib sine causa et uane
consumit: quia eius uitam retͥbutio subse¬
sequens nulla remin̾at. & p̃sens tribulatio
fatigat. Adomĩa hȩc idoneȩ confirmanda
salomonis testimomum sufficit dicentis.
idi quȩ fiunt cuncta subsole: et ecce uniu̾¬
sa uanitas & afflictio sp̃s. & rt̾m. Cumq con¬

Expanded text:
revertitur, praeteritum laborem suum pro nihilo durevertitur, praeteritum laborem suum pro nihilo ducens ait: In vacuum laboravi. Conspicit enim, quam vacue pro ista vita laboratur. Amore enim saeculi adversa aliqua perpeti et vacuum simul et laboriosum est, quia et ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. Qui igitur mala mundi pro mundo tolerat, in vacuum laborat, quia vitae suae tempora sine remuneratione expendit. Sed et fortitudinem suam in hujusmodi laboribus sine causa et vane consumit, quia ejus vitam retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio fatigat. Ad omnia haec idonee confirmanda Salomonis testimonium sufficit dicentis: « Vidi cuncta quae fiunt sub sole, et ecce universa vanitas, et afflictio Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ta hunc itaq sensum. illa pars hebreoꝵ quȩ
fidem suscepit loquit᷑ uoce capitis sui. In ua¬
cuum laboraui: sine causa et uanȩ fortitu¬
dinẽ meã consumpsi. & addit. Ergo iudi¬
cium meũ cum dño. idẽ. iam ita iudicabont
dñs iudicat: uidelicet optimum ẽẽ. ut ñ inle¬
ge iustificari sed sp̃ũ ex fide spem iusticiȩ
expectemus. Et opus meũ cum do meo: qͥa
cooꝑante dõ opus meũ faciam et adiuuan¬
te gr̃a legem implebo. Adhuc tam̃ et alio
mͦ possunt hȩc nisi fallor intelligi. Nam qͥa
ui. Nam ꝓpt̾ mist̾ĩum assumpte humani¬
tatis assumit inse uocem alioꝵ hominũ.
sed iam penitentium. R. ecte enim in hoc loco
ex eoꝵ ꝑsona uox humani gen̾is accipit᷑:
qui post ignorantie suȩ caliginem adamo¬
re iusticie conu̾tunt᷑. et u̾itatis radiis il¬
lustrati fletib luunt qđ errauerunt. Illu¬
minatus et enim quisq respicit quam tur¬
pe fuerit qđ p̃sentis uitȩ amore laborauit.
In eis gͦ genus humanũ inquib aduitam

Expanded text:
ta hunc itaque sensum illa pars eorum, quae fidem suscepit loquitur voce capitis sui: « In vacuum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi. » Et addit: « Ergo judicium meum cum Domino, » id est jam ita judicabo, ut Dominus judicat, videlicet optimum esse, ut non in lege justificari, sed spiritu ex fide spem justitiae exspectemus. Et opus meum cum Deo meo, quia cooperante Deo opus meum faciam, et adjuvante gratia legem implebo. Adhuc tamen et alio modo possunt haec, nisi fallor, intelligi. Nam quiavi. Nam propter mysterium assumptae humanitatis assumit in se vocem aliorum hominum, sed jam poenitentium. Recte enim in hoc loco ex eorum persona vox humani generis accipitur, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem justitiae convertuntur, et veritatis radiis illustrati fletibus luunt, quod erraverunt. Illuminatus enim quisque respicit, quam turpe fuerit, quod praesentis vitae amore laboravit. In eis ergo genus humanum, in quibus ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
criptionẽ eius. & uniu̾sa p̃cepta eiꝰ cũctũq
ordinem eiꝰ. & om̃s leges eius ostende eis: ut
scͥpsi. et pulchra uarietate depuxi. et te
sẽꝑ ĩmanibꝰ meis teneo: sicut & de meis ouib
dixi quia non rapiet eas quisqͣm demanu
mea. Sed et muri uirtutum tuaꝵ semꝑ sũt
coram ocłis meis: quia sine nit̾missione eos in¬
tuens custodio nequalibet ex parte frangas¬
tur: et int̾iora tua inimicos ad mittant. Nor
gͥ ut estimaueras te dereliqui. uł oblitus sũ.
cui semꝑ tam cara fuisti Ego quidem ficut
eras construenda descͥpsi te. & nunc uene¬
runt stuctores tui quite sic̃ eis descripsi edi¬
ficent. idẽ sci p̃dicatores ex quib ius ait.
Ut sapiens architectus fundam̃tum posui.
Qui uͦ te destruebant et dissipabant. idẽ gen¬
tiles qui filios tuos idolis immolare compel¬
lebant. et heretici qui eos seducebant nẽ ex¬
ibunt ate: idẽ ꝓcul expellentur definibꝰtus

Expanded text:
criptionem eius et universa praecepta eius cunctumque criptionem eius et universa praecepta eius cunctumque ordinem eius et omnes leges eius ostende eis et sscripsi, et pulchra varietate depinxi, et te semper in manibus meis teneo, sicut de meis ovibus dixi, quia « non rapiet eas quisquam de manibus meis . » Sed et muri virtutum tuarum semper sunt coram oculis meis, quia sine intermissione eas intuens custodio, ne qualibet ex parte frangantur, et ad interiora sua inimicos admittant. Non igitur, ut aestimaveras, te dereliqui aut oblitus sum, cui semper tam chara fuisti. Ego quidem, sicut eras construenda, descripsi te, et nunc venerunt structores tui, qui te, sicut eis descripsi, aedificent, id est sancti praedicatores, ex quibus unus ait: « Ut sapiens architectus fundamentum posui . » Qui vero te destruebant, et dissipabant, id est gentiles, qui filios tuos idolis immolare compellebant, vel haeretici, qui eos seducebant, nunc exibunt a te, id est procul expellentur de finibus
Abbreviated transcription (Latin):
non oblunscar tini. Nichil tu hoc mundo in¬
ueniri potest qđ tanto affectu aliqͥd diligat
qͣnto filiũ mat̾ diligit. Sed tam̃ uberiorib
caritatis uiscerib et ꝑseuerantiori affectu
diligit ds filios suos. Nemo gͦ cum aliquid
patitur molestie estimet se adõ derelictum.
aut oblunioni traditum÷ qm̃ quẽ diligit
dñs corripit. flagellat autem omẽm filiũ
quẽ recipit. Qui et subiungit dicens ad
qualis eras construenda. sicut ezechieli
monstratum ẽ. mnultima uoluminis sui ui¬
sione: quia diligenter ibi det̾minauit m̃¬
suras uniꝰ cuiꝰq uirtutis Om̃s eñi descͥpti¬
ones et menfure domus illiꝰ. edificiũ eccłiȩ
moresq iustoꝵ depingunt. Unde et eidẽ
ꝓpħȩ dictumẽ. Eili hominis ostende do¬
mui isrł templũ ut ñ confundant᷑ ab iniqͥ¬
tatib suis: et metiant᷑ fabricam et erubescãt
ex om̃ib quȩ fecert̃. Eiguram domus. etiã
fabrice enis exitus et intͦitus. et omẽm des¬

Expanded text:
scar tui. » Nihil in hoc mundo inveniri potest, quod tanto affectu quis diligat, quanto mater filium diligit. Sed tamen uberioribus charitatis visceribus, et perseverantiori affectu diligit Deus filios suos. Nemo ergo, cum aliquid patitur molesti, aestimet se a Deo derelictum, aut oblivioni traditum: « Quoniam quem diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . » Qui et subjungit dicens ad qualis eras construenda sicut Ezechieli monstratum est in ultima voluminis sui visione, quia diligenter ibi determinavit mensuras uniuscujusque virtutis. Omnes enim descriptiones et mensurae domus illius aedificium Ecclesiae, moresque justorum depingunt, unde et eidem per tu autem fili hominis ostende domui Israhel templum et confundantur ab iniquitatibus suis et metiantur fabricam et erubescant ex omnibus quae fecerunt figuram domus et fabricae eius exitus et introitus et omnem des
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qđ uiderit patrem facientẽ. Quȩ¬
cun q enim ille fecerit: hȩc & filius si¬
militer facit. Alit̾ tñ intelligi possunt.
Cũ enim dñs nr̃ audisset apatre ser¬
uus ñs es tuisrł. quia inte głabor: ait.
Inuacirum laboraui: sine causa & uane
fortitudinẽ meã consumpsi. F ortasse gͦ
quia nominȩ isrł appellatus ẽ: in ꝑso¬
na ppłi isrł. qͦd mox adiungit locutus ẽ.
ꝑopłs itaq circun cisionis tandem intel¬
nunc dicens. Inuacuũ laboraui: sine cau¬
sa. et uane fortitudinẽ meã consumpsi.

Expanded text:
nisi quod viderit Patrem facientem. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit. . » Aliter tamen intelligi possunt. Cum enim Dominus noster audisset a Patre: « Servus meus es tu Israel, quia in te gloriabor, » ait: « In vacuum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi. » Fortasse ergo quia nomine Israel appellatus est, in persona populi Israel, quod nox adjungit locutus est. Populus itaque circumcisionis tandem intelnunc dicens: « In vanum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi.
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniantib uos. S ic exaltate et ad cele¬
stem conu̾sationẽ sublimate st̃ semite dei
id ẽ p̾cepta eius: quȩ pͥus ininfimis iace¬
bant. Uel montes inuiam ponit. et semitaᷤ
exaltat: qm̃ omĩa offendicła quȩ credenti¬
um pot̾ant impedire g̾ssus. uertit eis inpla¬
num excelsa humilians. & humilia sublum:¬
ans: ut iter planũ habeant atq campestre
Duia uͦ ꝑ has uias et semitas adeum totus
mundus erat uenturꝰ: congrue subicit.¬
xꝑinamq ꝑfidem uener̃t. alii a septem¬
trionali. alii ameridiana parte : & alii acet̾is
longinqius regionib. Quȩ tam̃ loca sp̃alit̃
lone & mari.idẽ. afrigida & amara turbu¬
lentaq gentilitate: et isti detra australi. id
ẽ deplebe iudaica que feruore fidĩ quasi me¬
ridiano sole quondã incaluit. et aura scĩ sp̃s. ue¬
lut calido uento ꝑflata ẽ. s Ppter hanc omĩ¬
um hominũ conuocationẽ que resuscitato
xp̃o facta ẽ. gaudere p̃cipitur omĩs creatura

Expanded text:
elestem conversationem sublimatae sunt semitae Dei, id est praecepta ejus, quae prius in infimis jacebant. Vel montes in viam ponit, et semitas exaltat, quoniam omnia offendicula, quae credentium poterant impedire gressus, vertit eis in planum excelsa humilians, et humilia sublimans, ut iter planum habeant, atque campestre. Quia vero per has vias et semitas ad eum totus mundus erat venturus, congrue subjimque per fidem venerunt alii a septentrionali, alii a meridiana parte, et alii a caeteris longinquis regionibus. Quae tamen loca et spiritaliter lone et mari, id est a frigida et amara, turbulentaque gentilitate, et isti de terra australi, id est de plebe Judaica quae fervore saeculi quasi meridiano sole quondam incaluit, et aura spiritus velut calido vento perlata est. Propter hanc omnium convocationem, quae resuscitato Christo facta est, gaudere praecipitur omnis creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
in hac confusione passionis uitioꝵ cap¬
tiuantib. Caldei quippe captiuantes
inter p̃tantu. Denit enim saluator ab ex¬
ilio nos adpatͥam reuocare. ascło ad para¬
disum. acaptiuitate ad regnum. Unde ce
p̃conib sus p̃cipiens sub iungit. In uoce

Expanded text:
in hac confusione passionis vitiorum capin hac confusione passionis vitiorum captivantibus. Chaldaei quippe captivantes interpretantur. Venit enim Salvator ab exsilio nos ad patriam revocare, a saeculo ad paradisum, a captivitate ad regnum. Unde etiam praeconibus suis praecipiens subjung