comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ filioꝵ nr̃oꝵ apud nos minime frustrari. usũ
pallii donec subtilius ueriusq aliquid cognoscamꝰ
in letanus sollẽpnib id .ẽ. die natalitio beati
ris mr̃is. atq in ordinationes ur̃e celebratione
concedimus. in secretario uͦ scđ̾m morẽ p̾stinum
susceptis ac dimissis ȩccłȩ filiis induere ura frni¬
tus palliũ debeat. atq ad missarũ sollep̃nia ꝓfi¬
onis arrogare. ne dũ in ext̾ĩori habitu mordi¬
nate aliquid arripitur: ordinate etiã quȩ lice¬
Dapłicȩ moderationis cohercitꝰ ad detracti¬
oñẽ pontificis tot conũtit᷑. Unde prudentisimꝰ
pontifex: siccũ amonet dicens. Primũ nie horcor¬
tristat. q frnitas tua duplicicorde describit.ꝰ e&
alia blandum̃ta in epłis suis cerhib&. alia in lingu
dent᷑ loquit᷑. & quasi de tali astutia letat᷑. amieio
p̃sentib blandit᷑: de absentib obloquit᷑. Tercio

Expanded text:
nem filiorum nostrorum apud nos minime frustrari, usum nem filiorum nostrorum apud nos minime frustrari, usum pallii, donec subtilius veriusque aliquid cognoscamus, in litaniis solemnibus, id est die natalitio beati ris martyris, atque in ordinationis vestrae celebratione concedimus. In secretario vero secundum morem pristinum, susceptis ac dimissis Ecclesiae filiis, induere vestra fraternitas pallium debeat, atque ad missarum solemnia ita profionis arrogare: ne dum in exteriori habitu inordinate aliquid arripitur, ordinate etiam, quae liceapostolicae moderationis coercitus, ad detractionem pontificis totus convertitur. Unde prudentissimus pontifex sic eum admonet, dicens: « Primum me hoc conraternitas tua duplici corde scribit, et alia blandimenta in epistolis suis exhibet, alia in linguadenter loquitur, et quasi de tali astutia laetatur. Amicis praesentibus blanditur, de absentibus obloquitur. Tertio
Abbreviated transcription (Latin):
uã sententiã uir uanȩ głȩ cupidissimꝰ. moles¬
tissime ferens: ꝑ quoscũq potenit usũ palles
sibi restitui magnoꝑe fiagitabat. Cui ongorius
tatã: ꝓeo qͦd in letaniis induere palliũ. rationis
censura ꝓhibet᷑. Sed ꝑ excellentissimũ romanũ
patriciũ. & ꝑ eminentissimũ p̃fectũ. atqr ꝑ alio
ciuitates suȩ nobiles uiros. importune eapetit.
ut hoc debeat concedi. Nos aut̃ sollicite requi¬
rentes. ab adõdato quondã diacone frnitatis
tuȩ cognouimꝰ: qi nũꝗ consuetudo fuerit decesso¬
rib tus. ut in letaniis pallio. nͥ in solleynitate
beati ioħis baptistȩ. beati fet apłi. & benti mar¬
tyris apollinaris uterent᷑. Cui quidẽ nequaqua
erede debuimꝰ qr multi apudd ciuitatẽ fr̃ntatia
ur̃ȩ responsales sepiꝰ fuerunt. qͥ se fatent᷑ tale aliqͥs
nũꝗͣ uidisse. Et hac de re multis potiꝰeredendũ
ẽ quã uni ꝓ sua eccła aliqͥd attestanti. Sed quia
nos fr̃nitate uram contristari nolumꝰ & peticio¬

Expanded text:
sententiam vir vanae gloriae cupidissimus, molestissime ferens, per quoscunque poterat, usum pallii sibi restitui magnopere flagitabat. Cui Gregoriustatam, pro eo quod in litaniis induere pallium rationis censura prohibetur, sed per excellentissimum Romanum patricium, et per eminentissimum praefectum, atque per alios civitatis suae nobiles viros importune expetit, ut hoc debeat concedi. Nos autem sollicite requirentes ab Adeodato, quondam diacono fraternitatis tuae, cognovimus quia nunquam consuetudo fuerit decessoribus tuis, ut in litaniis pallio, nisi in solemnitate beati Joannis Baptistae, beati Petri apostoli et beati martyris Apollinaris, uterentur. Cui quidem nequaquam credere debuimus, quia multi apud civitatem fraternitatis vestrae responsales saepius fuerunt, qui se fatentur tale aliquid nunquam vidisse; et hac de re, multis potius credendum est, quam uni pro sua ecclesia aliquid attestanti. Sed quia nos fraternitatem vestram contristari nolumus, et petitio
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ merem᷑ ñ uult irasci. Hłinc et enĩꝑ psal¬
mistã dicit. Inuoca me indie tribulationis tue
eripiã te et magnificabis me. Ipse gͦ sibi testis
ẽ. qͥa inuocantib misereri desiderat. qͥ ammonet
et correptis opib. crstina die pͥmo diluculo
adseptiformẽ letaniã. iuxta distributionẽ in¬
feriꝰ designatã. deuota cũ lacrunis mente uenia¬
mꝰ. Nullꝰ ur̃m ad terrena oꝑa in agros exeat.
nulłꝰ qͦd libet negotiũ agere p̾sumat: quatinus
ad scẽ dĩ genitricis eccłiam conuenientes. qͥ
simul om̃s peccauimꝰ. simul om̃s mala qͦ fecimꝰ
deploremꝰ: ut districtꝰ iudex dũ culpas mãs
nos punire considerat. ipse asententia ꝓpositȩ
dampnationis parcat.
etania clericoꝵ: exeat ab ȩccłia sc̃i ioħis baptiste.
etania uiroꝵ: exeat abeccłia scĩ mr̃is marcelli.
damiani. Letania feminarũ coniugatarũ: ab ec¬
cłia beati pͥmi mr̃is stephani. Letania uidu¬

Expanded text:
quantum meremur non vult irasci. Hinc etenim per psalquantum meremur non vult irasci. Hinc etenim per psalmistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, et correctis operibus crastina die, primo diluculo, ad septiformem litaniam, juxta distributionem inferius designatam, devota cum lacrymis mente veniamus. Nullus vestrum ad terrena opera in agros exeat; nullus quodlibet negotium agere praesumat, quatenus ad sanctae genitricis Dei ecclesiam convenientes, qui simul omnes peccavimus, simdeploremus, ut districtus judex dum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. Litania clericorum exeat ab ecclesia B. Joannis Baptistae. Litania virorum, ab ecclesia sancti martyris Marcelli. Damiani. Litania feminarum conjugatarum, ab ecclesia beati Petri et martyris Stephani. Litania vidu
Abbreviated transcription (Latin):
cut ꝓpħa ammonet. leuemꝰ corda nr̃a cũ ma¬
nib ad dm̃. Id dm̃ quippe corda cũ manib
leuare ẽ: orationis nr̃ȩ studiũ. cũ merito bonȩ
actionis erigere. Dat ꝑfec̾to. dat tremori nr̃o
fiduciã. qͥ ꝑ ꝓpħam clamat. Nolo mortẽ pecca¬
toris. s ut conuertat᷑ et uiuat. Nullus aũt de
iniqͥtatũ suarũ immanitate desꝑet. Ueterno¬
sas nãq niniuitarũ culpas. triduana peni¬
tentia abstersit. Et conuersus latro. uite p̃¬
mia etiã in ipsa sententia suę mortis emeruit.
Mutemꝰ gͥ corda. et p̃sumamꝰ nos ĩa ꝑcepisse qd
petimus. Citius ad p̃cẽ udex flectitur. si a praui¬
tate sua petitor. corrigat᷑. Imminente gͦ tantę
animaduersionis gladio. nos ĩportutus p̃cib
insistamꝰ. Ca nãq quȩ ingrata hominib ẽẽ solet
ĩportunitas. iudicio ueritatis placet. qͥa pius
ac misericors ds̃ uult ase p̃cib ueniã exigi. qͥa

Expanded text:
cut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum macut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe corda cum manibus levare est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis eregere. Dat profecto, dat tremore nostro fiduciam, qui per profetam clamat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate dispesas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit , et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit . Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis precibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misericors Deus vult a se praecibus veniam exigi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lisimi. ut flagella dĩ quȩ metuere uentura de¬
biumꝰ. saltẽ p̾sentia et exꝑta timeamus. Conu̾¬
sionis nobis aditũ dolor aꝑiat. et cordis nr̃i
duritiã. ipsa ꝗͣ patim̃ pena dissoluat. Ut enĩ
ꝓpħa teste p̃dictũ ẽ: ꝑuenit gladiꝰ usq ad a¬
nimã. Ecce et enĩ plebs cuncła cȩlestis ire mu¬
crone ꝓcutit᷑. et repentina singuli cede uas¬
tant᷑. Nec languor mortẽ preuenit. s languo¬
ris moras ut cernitis. mors ipsa p̃currit. Percus¬
sus qͥsq ante rapit᷑. qua ad lam̃ta penitentiȩ̨
conuertat᷑. Pensate gͦ qualis ante districti iu iuͤ¬
dicis conspectũ ueniat. cui ñ licet fiere qđ̃ fecit.
Et habitatores qͥdẽ ñ ex parte subtrahunt᷑.s pa¬
rit̾ corruunt. Domꝰ uacuȩ relinquunt᷑. filioꝵ
funera parentes aspiciunt: et sui eos ad inte
onẽ uacat. Rcuocemꝰ ante ocłos mentis quicqͥd
errando cõmisimꝰ. et qͦd nequit᷑ egimꝰ: flendo pu¬
niamꝰ. Preueniamꝰ faciẽ eiꝰ inconfessione: et si¬

Expanded text:
simi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa jam quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: 37 Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur; nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo qualis ante conspectum districti Judicis pervenit, cui non licet flere quod fecit. Et habitatores quidem non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt. Domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interonem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimniamus. 'Praeveniamus faciem eius in confessionem', et si
Abbreviated transcription (Latin):
condolert. Quoꝵ memor ur̃a fr̃nitas. cõpetenti sibi mo¬
uisitare: & eũ pꝰ modũ ꝓ excrescenti molestia corꝑis. in
rauennati urbe susciꝑe. Vnde ñ solũ nos impensȩ ca¬
ritatis. s & dm̃ uob̃ fecistis ꝓculdubio debitorẽ. cui
in frĩs infirmitate condoluisse ꝓbamini: ipsũq egrũ
in sui m̃bri molestia ñ solũ uisitasse. s etiã suscepisse.
Quẽ quidẽ ipse ꝓ sua simplicitate illic ordinait omĩno
renuebã: s petentiũ importunitas fecit. ut nullatenꝰ¬
ipsi consulitis. si cũ ad me uł ꝑ siciliã transmittatis.
ñc̃ ad suã ñ ualet eccłam remeare. ꝓptẽa eo absente.
legandã. It em uniu̾sis habitatorib arimini. Si cul¬
pã urãm filii dilestissimi intentiꝰ uelitis attendẽ.
assidua uos apud dm̃ debetis oratione purgare: quod
ut corꝑalẽ molestiã incurrer&: quãuis in eo nichil

Expanded text:
condolere. Quorum memor vestra fraternitas competenti sibi mocondolere. Quorum memor vestra fraternitas competenti sibi movisitare, et eum postmodum pro excrescenti molestia corporis in Ravennati urbe suscipere. Unde non solum nos impensae charitatis, sed et Deum vobis fecistis procul dubio debitorem, qui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnimode renuebam, sed petentium importunitas fecit ut inunc ad suam non valet ecclesiam remeare, propterea, eo absente, egorius universis habitatoribus Arimini. Si culpam vestram, filii dilectissimi, intentius velitis attendere, assidua vos apud Deum debetis oratione purgare, quod ut molestiam corporalem incurrerit, quamvis in eo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ ꝓ necessitate corꝑis: hoc necdnĩco die ꝓhibemus.
Scriptũ qͥppe. ẽ. Nlemo ũ ꝗͣ carnẽ suã odio habuit. sed
nutrit & fouet eã. Et rursũ scriptũ. ẽ. Carnis curã ne
feceritis in desidus. Qui gͥ carnis curã in concupiscentiss
fieri ꝓhib&. ꝓfecto innecessitatib concedit. Nã si dñico
die corpꝰ lauare peccatũ. ẽ: lauari gͦ die eodẽ. nec facies
debet. Si aut̃ hoc in corꝑis parte concedit᷑. cur hoc exi¬
gente necessitate toto corꝑi deneget᷑. Dnicoꝵ uͦ die a
labore treno cessandũ. ẽ. atq omimꝰ orationib insis¬
tendũ: ut siquid negligentiȩ ꝑ sex dies agit᷑. ꝑ diẽ re
bat. ut altiꝰ infirmitatẽ. in suo corꝑe hc̃ sustinu¬
isse si uelis aspicias. Unde ioħi rauennati epõ. scribens
ait. Dnicis mandatis p̃cipim᷑ ꝓximos sic̃ nosmet ipsos
diligere: eoꝵq languorib tanꝗͣ ꝓpriis infirmitatib

Expanded text:
Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominicorum die prohibemus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominicorum die prohibemus. Scriptum quippe est: Nemo carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam. Et rursum scriptum eentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem bat, ut alterius infirmitatem in suo corpore hunc sustinuisse, si velis, aspicias. Unde Joanni, Ravennati episcopo, scribens, ait: « Dominicis mandatis praecipimur proximos sicut nosmetipsos diligere, eorumque languoribus tanquam propriis infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis adhuc usq retinendũ:. s cont᷑ se paulũ apłm
ꝓdest. Nos itaq hoc qͦd de sabbato dictũ. ẽ. spũaliter
accipimꝰ. spualit̾ retinemꝰ. Sabbatũ aut̃: requies dr̃.
Uerũ aut̃ sabbatũ: ipsũ redẽptorẽ nr̃m ihm̃ xp̃m dnm
habemꝰ. Et qui lucẽ fidei cognoscit. si peccata concu¬
piscentiȩ adm̃tẽ ꝑ ocłos trahit: in die sabbati. onera
peccati ad animã ꝑ sensus corꝑeos ñ trahamꝰ. Ilã isdem
diis ac redẽptor nr̃ multa uidie sabbati legit᷑ oꝑatus.
ita ut udȩos rep̃hendet. dicens. Quis ur̃m. bou̾e aut
asinũ suũ ñ soluit in die sabbati. & ducit adaquare:
Sigͦ ipsa ꝑse ueritas ñ custodiri iuxta litterã sabbatũ
pcepit. quisqͥs ociũ sabbati scđ̃m legis literã custodit.
debeat lauari. Et quidẽ si ꝓ luxu animi atq uoluptate
qͥs lauari appetit: hoc fieri nec reliqͦ qͦub& die concedimꝰ.

Expanded text:
corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum l prodest . Nos itaque quod de Sabbato dictum est spiritaliter accepimus, spiritaliter tenemus. Sabbatum enim requies dicitur: verum autem Sabbatum ipshabemus; et qui lucem fidei ejus cognoscit, si peccatum concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit adaquare ? Si ergo ipsa per se Veritas non custodiri juxta litteram Sabbatum praecepit, quisquis otium Sabbati secundum legis litteram custodit, debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uitando. cũ sac̾dotalib infuilis consuetudin alit̃ ꝓce
Nobseruari deb̾e sabbatũ p̾dicantes. gregoruis¬
concionando talit̃ refutauit. Euenit ad me quosdã
ꝑu̾si sp̃s homines. pͣua int̾ uos aliqua. x scẽ fidi adusa
seminasse. ita ut die sabbati aliquid oꝑari ꝓhiberent.
dic̃ sabbatũ. atq dñcũ. ab om̃i faci& oꝑe custodiri:
Quia enĩ mori se x resurgere simulat. habi in uenera¬
tione uult drũcũ diẽ: & quia iudaizare popłm com¬
ꝑfidiã subdat: coli uult sabbatũ. Hoc enĩ qđ̃ ꝑ ꝓ
tandiu teneri potuit. quandiu legẽ licuit uxta
litterã custodire. At pꝰꝗͣ grã om̃ĩpotentis dĩ dñi nr̃i
ihũ xp̃i apparuit. p̃cepta legis quȩ ꝑfigurã dicta st̃.
iuata litterã seruari ñ posst̃. Flã si quis dic̃ hoc de sab¬
bato eẽ seruandũ. dicat necesse. ẽ. etiã carnalia sa¬
crificia ꝑsoluenda. Dicat p̾ceptũ qͦq de circũcisione

Expanded text:
jurando, cum sacerdotalibus infulis consuetudinalitejurando, cum sacerdotalibus infulis consuetudinaliteobservari debere sabbatum praedicantes, Gregorius taliter refutavit: « Pervenit ad me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. diem Sabbatum atque Dominicum ab omni faciet opere custodiri: quia enim mori se et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum; et quia judaizare populum comperfidiam subdat, coli vult Sabbatum. Hoc enim quod pertandiu teneri potuit, quandiu legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratia omnipotentis Dei Dominipparuit , praecepta legis, quae per figuram dicta sunt, juxta litteram servari non possunt. Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
potenti dõ rex obtulit: qͥ ꝓamore illiꝰ. ñ aquã s aurũ
acciꝑe contẽpsit. ltaq fili eaxellentissime fidenter
dius s libisti antĩ domno. quod contia cui hab ẽ¬
inc. ẽ. qͦd sic̃ amaiorib tradit᷑. & nos usq ad nĩa
tẽꝑa dũ ad huc pubesceremꝰ. ocłis nr̃is conspexiꝰ.
sent. nũꝗͣ pontificalib alloquiis fruerent᷑. nũꝗͣ ob¬
tutib apłicis potirent᷑. s eat᷑ uelũ longissimȩ porticꝰ.
ñ quidẽ in scannis. s in marmoreo pauim̃to residen¬
tes. suscepta p̃cia numerabant: ne uidelic& uideren¬
tur aliqͥd de manu pontificis accepisse. Nlã reuerendȩ
memoriȩ Nicholaus pontifex. arseniũ quondã hor¬
tanȩ ciuitatis ep̃m. iudaicas tẽ pͥmũ pellicias intro¬
ducere molientẽ. adeo adũsatꝰ. ẽ. ut ei palatinã pro¬
cessionẽ uellet adimere. nͥ suꝑsiitiosȩ gentis uestes ab¬

Expanded text:
potenti deo rex obtulit, qui pro amore illius non aquam, sed aurum potenti deo rex obtulit, qui pro amore illius non aquam, sed aurum accipere contempsit. Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam: Libasti aurum domino, quod contra eum / habeinc est quod sicut a majoribus traditur, et nos usque ad tempora nostra, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, sent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmoreo pavimento sedentes, suscepta pretia numerabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quondam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes ab
Abbreviated transcription (Latin):
nera gregoriꝰ execrabilia iudicabat. Unde recharedo
regi uiusigotharũ pꝰ cęta scribit: dicens. Preterea indico.
quia creuit de ur̃o oꝑe in laudib dĩ. hoc qͦd dilec̃tis¬
excellentia constitutionẽ quandã cont̾ uideoꝵ ꝑfidiã
dedisset. inde qͥbꝰ ꝓlata fuerat rectitudinẽ uit̃ m̃tis
inflec tere pecuniarũ sumã offerendo molitist̃: quã
excellentia uĩa contẽpsit. & omĩpotentis di placere
iudicio requirens. auid innocentiã p̃tulit. Qua in re
mͥ dauid regis fac̾tũ ad menoriã uenit. Cui dũ con¬
cupita aquã de cistña bethleemitica quȩ int̾ hostiles
cuneos habebat᷑. ab obsequentib militib fuisset ob¬
lata. ꝓtinꝰ dix̃. Absit ame: ut sanguinẽ istoꝵ homi¬
nũ bibã. Quã quia fudit & bib̾e noluit. scriptũ. ẽ.
libauit eã dnõ. Si gͥ ab armato rege. in sacrificiũ dĩ
ũsa. ẽ. a qua contẽpta. pensemꝰ quale sacrificiũ om̃i¬

Expanded text:
nera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dicens: « Praeterea indico, quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hoc quod dilectisexcellentia / constitutionem quandam contra Iudęorum perfidiam dedisset, hi, de quibus prolata fuerat, rectitudinem vestrae mentis inflectere pecuniarum summam offerendo moliti sunt. Quam excellentia vestra contempsit et omnipotentis dei placere iudicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit: Cut dum concupita aqua de cisterna Bethleemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset adlata, protinus dixit: Absit a me, ut sanguinem hominum istorum bibam. Quam quia effudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam domino. Si ergo ab armato rege in sacrificium dei versa est aqua contempta, pensemus, quale sacrificium omni
Abbreviated transcription (Latin):
si ȩccłȩ deberi epm̃ ordinare: & dans eac more p̾cep¬
tũ. clerũ. plebẽq eiꝰdẽ ȩxcłȩ ñ desiitiꝰ ãmonere.¬
quatinꝰ ad eligendũ sibi antistitẽ concordi ꝓuisione
concurrant. Item etherio ep̃o. Quãuis triste nob̃
ti tam̃ sollicitudo regiminis. cor nr̃m instanti pulsat
aculeo. magna nos eccłuis cura ꝓspicere: & antequã ho¬
rũ possit utilitas deꝑire. quid fieri debeat. dõ aucꝰ tore
mitꝰ & fletꝰ audire sit. Ile gͦ languente pastore. grex
quod absit insidiatoris laniandus dentib exponat᷑. uł
ȩccłȩ ipsiꝰ utilitates deꝑant. cauta nos necesse. ẽ. ꝓuisi¬
one trac tare. Et quia uiuente ep̃o quẽ ab officio suo
necessitas infirmitatis. ñ crimen abducit. aliũ loco eiꝰ
nͥ recusante eo nulla sinit racio ordinari. siñ int̾ualla
egritudinis hab̾e.ẽ. solitꝰ ipse data peticione nec infir

Expanded text:
si Ecclesiae debere episcopum ordinari; et datis ex more praecepsi Ecclesiae debere episcopum ordinari; et datis ex more praeceptis, clerum plebemque ejusdem Ecclesiae non destitiquatenus ad eligendum sibi Antistitem concordi provisione concurrant. » Item Etherio episcopo: « Quamvis triste nobis ti tamen sollicitudo regiminis cor nostrum instanti pulsat aculeo, magna nos ecclesiis cura prospicere, et antequam harum possit utilitas deperire, quid fieri debeat, Deo auctore,mitus et fletus audire sit. Ne ergo languente pastore, grex, quod absit, insEcclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est provisione tractare. Et ideo quia vivente episcopo quem ab officio suo necessitas infirmitatis, non crimen abducit, alium loco ejus, nisi recusante eo, nulla sinit ratio ordinari, si intervalla aegritudinis 1218 habere est solitus, ipse data petitione non se ult
Abbreviated transcription (Latin):
eccła pastorali hac tenꝰ sit regimine destituta. dudũ
fr̃nitas ur̃a cognouit. Quẽ dũ habitatoꝵ loci illius
p̃cib ꝑmoti sepiꝰ hortarem᷑. ut si de eadẽ capitis qua
detinebat᷑ molestia melioratũ se eẽ sentiret: ad suã
auoiliante dño reu̾teret᷑ excłam. Qui datis inducus
in hoc: quadrienniũ expectat᷑. Quẽ dũ nos clericoꝵ¬
stantiꝰ hortarem. ut si ualeret cũ eis auxiliante dño
remearet. data scriptis supplicatione nos pecut.
ut quia ad eiꝰdẽ eccłȩ regimen. uł susceptũ officiũ
ꝓ eadẽ qua detineret᷑ molestia assurgere nullatenꝰ
potuiss&. eccłȩ ipsi ordinare ᷑ deberemꝰ. Vnde quia
cunctarũ eccłarũ iniunctȩ nos sollicitudinis cura
constringit. ne diutiꝰ gregi fideliũ desit custodia
pastoralis. illoꝵ p̾̃cib. huiꝰq eac sui impossibilitate
renuntiatione cõpulsi. uisũ nob̃. ẽ. eidẽ ariminen¬

Expanded text:
ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta, dudum ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta, dudum fraternitas vestra cognovit. Quem dum habitatorum loci illius precibus permoti saepius hortaremur detinebatur, molestia melioratum se esse sentiret, ad suam, auxiliante Deo, reverteretur Ecclesiam; qui, datis induciis, in hoc quadriennio exspectatur. Qui, dum cleri vstantius hortaremur ut si valeret cum eis auxiliante Domino remearet, data scriptis supplicatione, nos petiit ut, quia ad ejusdem Ecclesiae regimen vel susceptum officium pro eadem qua detinetur molestia assurgere nullatenus posset, Ecclesiae ipsi ordinare episcopum deberemus. Unde quia cunctarum Ecclesiarum injuncta nos sollicitudinis cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastoralis, illorum precibus hujusque ex sui impossibilitate renuntiatione compulsis, visum nobis est eidem Ariminen
Abbreviated transcription (Latin):
re: ut neq ds omp̃s offendat᷑. neq ciuitas inueniat᷑
ẽẽ neglecta. Si uͦ isdc̃ reuerentissimꝰ ioħs fortasse pro
molestia sua petierit. ut ab ep̃atꝰ honore debeat ua¬
care: peticionẽ eo scripto dante concedendũ ẽ. Alit̃
aut᷑ id facere ꝓ omĩpotentis di timore omiño ñ uale¬
mꝰ. Qd si hoc petere ille noluerit. s ꝓ hoc qͦd pussimo
imꝑatori cõplacet. quicquid iubet facere in eiꝰ. ẽ. po¬
testate. sic̃ nouit ipse ꝓuideat: nos tantũ mͦ in depo
si canonicũ. ẽ. sequim᷑. si uͦ canonicũ ñ. ẽ. in quantũ
ontificib uoluntariȩ sius renuntiantib sedib
successoies gregorius nullo mͦ denegabat. eosq
pꝰmodũ de reditib relictȩ eccłȩ sufficient᷑ nutrien¬
dos eẽ censebat. Unde mariniano rauennati ep̃o
significans ait. Qualit ordinati a nob̃ sac̃dotis. cor¬
ꝑis qua notũ. ẽ. impediente molestia. ariminensis

Expanded text:
re, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur re, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur esse neglecta. Si vero idem reverendissimus Jomolestia sua petierit ut ab episcopatus honore debeat vacare; eo petitionem scripto dante concedendum est. Aliter autem nos id facere pro omnipotentis Dei timore omnimodo non valemus. Quod si hoc petere noluerit; quod piissimo imperatori complacet, quidquid jubet facere, in ejus est potestate. Sicut novit, ipse provideat, nos tantummodo in deposi canonicum est, sequimur; si vero canonicum non est, in quantum » Pontificibus voluntarie suis renuntiantibus sedibus successores Gregorius nullo modo denegabat, eosque postmodum de reditibus relictae ecclesiae sufficienter nutriendos esse censebat. Unde Mariniano, Ravennati episcopo, significans, ait: « Qualiter ordinati a nobis sacerdotis, corporis qua notum est impediente molestia, Ariminensis
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa sit. Neq potuit pꝰmodũ. lic& om̃s generalit̃
ad unitatẽ de scismate repedaueri nt. ad pristiuȩ
coniunctionis unionẽ hac tenꝰ reformari
icut nulli clericoꝵ ꝓ infirmitate corꝑis quar¬
Itarũ subsidia gregorius minuebat. tta nulli
pontificũ ꝓ egritudine qualib& succedendũ forẽ
docebat. Unde anatholio constantino politano.
suo diacono rescribens ait. Scripsit in dilectio tua
pussimũ dnm̃ nrm. reuerentissimo fr̃i meo primȩ¬
uistinianȩ ep̃o. ꝓegritudine capttis quã paritur
si molestia corꝑis irruit. honore suo pͥuet᷑ egrotꝰ. Atq
idõ hoc ꝑ nos fieri nullatenꝰ potest: ne peccatũ in mea
anima ex eiꝰ depositione ueniat. S suggerendũ. ẽ. ut
si is qui.ẽ. in regunine egrotat. dispensator illi talis re¬
quirat᷑. qui possit eiꝰ omĩa agere. & locũ illiꝰ in regimi¬
ne eccłȩ ipso ñ deposito ac in custodia ciuitatis imple¬

Expanded text:
divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter ad unitatem de schismate repedaverint, ad pristinae conjunctionis unionem usque hactenus reformari. 39. Sicut nulli clericorum pro infirmitate corporis quartarum subsidia Gregorius minuebat, ita nulli pontificum pro aegritudine qualibet succedendum fore docebat. Unde Anatolio, Constantinopolitano subdiacono, rescribens, ait: « Scripsit mihi dilectio tua, piissimum dominiscopo pro 151 aegritudine capitis quam patitur si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Atque ideo hoc per nos fieri nullatenus potest, ne peccatum in mea anima ex ejus depositione veniat. Sed suggerendum est ut, si is qui est in regimine aegrotat, dispensator illi talis requiratur, qui possit ejus curam omnem agere, et locum illius in regimine ecclesiae, ipso non deposito, ac in custodia civitatis imple
Abbreviated transcription (Latin):
eũ diu̾sis pͥmũ cepit si posset suasionibꝰ ab ono reuocait
ꝓposito. Quoddũ ꝑficert aucꝰtore dõ minime ualuisset.
sedicionẽ illi suoꝵ cuuũ excitare ñ timuit. Quantapͦ
lerit: pleniꝰ illic ac ueriꝰ e uicino poteritis agnoscere.
Direc tis itaq excellentiȩ uiẽ uissionib his qui in hẏstrie
partibꝰ locũ ur̃m agere dõ auctore noscunt᷑. districtiꝰ
iub etote. quatinꝰ. x̾ sepedictũ fit̾m nr̃m ab illatis de¬
beant defensare molestus. & quietẽ illiꝰ multis ad imi¬
tandũ ꝓfuturã. modis om̃ib ꝓuocare. ut hęc ur̃a pro¬
uisio. & conu̾soꝵ sit optata securitas. & occasio oborta
sequentiũ. Deniq seuer quia ad uiutatẽ sc̃ȩ uniũ salis
eccłȩ redire ñ ineruit. ad seuidendũ qͦq suȩ ipsiꝰ dioeceseos
unitatt̃. romanũ pontificẽ sua uecordia suscitauit:
adec ut ab ipso illiꝰ obitꝰ tẽꝑe. aquileiensis diocesis in
duos metropolitanos catholicoꝵ uidelicet scismaticoꝵq

Expanded text:
eum diversis primum cepit, si posset, suasionibus a bono revocare proposito. Quod dum perficere, auctore Deo, minime valuisset, seditionem illi suorum civium excitare non timuit. Quanta velerit, plenius illic ac verius e vicino poteritis agnoscere. Directis itaque excellentiae vestrae jussionibus, iis qui in Istriae partibus locum vestrum agere, Deo auctore, noscuntur, districtius jubetote, quatenus et saepe dictum fratrem nostrum ab illatis debeant defensare molestiis, et quietem illius multis ad imitandum profuturam modis omnibus procurare, ut haec vestra provisio, et conversorum sit optata securitas, et occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso illius obitus tempore, Aquileiensis dioecesis in duos metropolitanos, catholicorum videlicet, schismaticorumque
Abbreviated transcription (Latin):
uenire: ut egritudinis tuȩ ego specialit᷑ in quantũ ua¬
leo curã gerã. & quietẽ tuã custodiã: qr huic egritudi¬
ni. estiuu̾i tẽpꝰ medici uehem̃t᷑ dicunt ꝑicłosũ. Et¬
sũ debilis: & omĩno.ẽ. utile. ut cũ di grã sanꝰ ad tuã
eccłam redeas. aut certe si uocandus es. int̾ manus
tuoꝵ uoceris. Et ego qui me porimũ morti uideo. si
me omp̃s as̃ ante uocare uoluerit: int̾ manꝰ tuas
debeam transire.
Ro barbaroꝵ incursionib. bis in ebdomada

Expanded text:
venire, ut aegritudinis tuae ego specialiter, inquantum vavenire, ut aegritudinis tuae ego specialiter, inquantum valeo, curam geram, quietemque tuam custodiam, quia huic aegritudini aestivum tempus msum debilis, et omnino est utile ut cum Dei gratia sanus ad tuam ecclesiam redeas, aut certe si vocandus es, inter manus tuorum voceris, et ego, qui me morti proximum video, si me omnipotens Deus ante vocare voluerit, inter tuas manus debeam transire. » 53. Pro barbarorum incursionibus bis in hebdomada
Abbreviated transcription (Latin):
agunt᷑. ad salutẽ animȩ dirigant᷑. Flagella temꝑalia.¬
etnã uob̃ p̃parent quietẽ: & ꝑ eos dolores qui cũ fine
st̃. gaudia uob̃ sine fine concedat. It ẜ os marinano
grauissimo merore me inuenert̃ ꝑculsũ: quia fr̃nitatẽ
tuã retuler̃ de uomitu sanguinis egrotare. Ex qua re
sollicite & singillatĩ. eos quos hic docꝰtos lectione no¬
uimꝰ medicos fecunꝰ requiri: & quid singuli senserint.
qͥdue dictauerint. scĩtati ur̃ẽ scriptũ misimꝰ. Qui tam̃
quietẽ & silentiũ p̃ omĩb dicꝰtant. Quã situa fr̃nitas
in sua eccła possit hab̾e. ualde sũ dubiꝰ. Et idõ uidet᷑
mͥ. ut ordinata illic ȩccła. uł qͥ missarũ sollẽpnia ex¬
plere ualeant. uł qui ep̃ii curã gerere. hospitalitatẽ
& susceptionẽ possit exhibere. quȩ monasterus custo¬
diendis p̃eẽ tua fr̃nitas ad me ante estuũ tẽpꝰ debeat

Expanded text:
aguntur ad salutem animae dirigantaguntur ad salutem animae dirigantetem praeparent, et per eos dolores qui cum fine sunt gaudia vobis sine fine concedat. » Item Mariniano,gravissimo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus, qui tamen quietem et silentium prae omnibus dictant. Quam si tua fraternitas in sua ecclesia possit habere, valde sum dubius: et ideo videtur mihi ut ordinata illic ecclesia, vel qui missarum solemnia celebrent, vel qui episcopii curam gerere, hospitalitatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis custodiendis praeesse, tua fraternitas ad me ante aestivum tempus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
eulogio patriatchȩ
alexandrino.
Ante hoc tempus bonefacu
cartularii responsalis mei. qui mn
urbe regia demorat᷑. uebem̃t̃ me scripta turbaueit:
quȩ dicebant dulcissimã mͥ atq suauissimã scitatẽ
urãm defectũ eorꝑei lummis ꝑtulisse. E & quib scriptis.
graui merore ꝑcussus sũ. S subito creatoris ac redẽpto
& sanũ de ea corꝑis molestia quã audierã agnoscens
ex ultaui uehem̃t᷑: qr tanta cordis leticia subsecuta. ẽ.
quanta prius tristiciȩ amaritudo p̃cesserat. Scimꝰ enĩ
qr in omĩpotentis dĩ adiutoriũ: multoꝵ salus ẽ. uita
iurã. Iteos rusticianȩ patricie. Quotiens de urbe re¬
gia ad nos aliqͥs uenit. curȩ nob̾. ẽ. de corꝑis urisos¬
pitate requirere. s peccatis meis facientib & semꝑ au¬
dio quȩ me tedet audire. qr in tanta tenuitate ac debi¬
litate. adhuc in uob̃ referunt podagrȩ dolores excresce¬
re. S oro omĩpotentẽ dm̃. ut omĩa quȩ inunt̃ corꝑe

Expanded text:
Eulogio patriarchae Alexandrino: « Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ac Redemptoret sanum de ea corporis molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanta cordis laetitia secuta est quanta prius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est vita ius Rusticianae patriciae. Quoties de urbe regia ad nos aliquis venit, curae nobis est de corporis vestri sospitate requirere, sed peccatis meis facientibus, ea semper audio quae me poenitet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere. Sed oro omnipotentem Dominum ut omnia quae in vestro corpore
Abbreviated transcription (Latin):
modis om̃ib uendicet᷑. Hui uͦ qͦs huiꝰcemodi oportã
seruos amittere. ne forsitan utilitates suas irraciona¬
bilit̾ estiment impediri. sollicita uos hoc conuenit
considatione seruare: ut si paganos qͦs mercimonis
causa de ext̾nis finib emerint: int̾ tres m̃ses dũ ep̃¬
tor cui uendi debeant inueniat᷑. fugere ad eccłam for¬
te contigerit. & uelle se dixerint fieri apĩanos. uł
etiã extra eccłam hanc talẽ uoluntatẽ ꝓdiderint.

Expanded text:
modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujuscemodi oportet modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujuscemodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter existiment impediri sollicita vos hoc convenit consideratione servare, ut si paganos, quos mercimonii causa de externis finibus emerint, infra tres menses dum emptor cui venditi fuerant non invenitur, fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se dixerint fieri Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodiderint,
Abbreviated transcription (Latin):
subtilitate & sollicitudine studeat ꝑscrutari. & sires
uera.ẽ. atq manifesta tͥ ueritate constiterit. qr neq
dii tui sit redimere: sciens quia quicquid in eis dedis.
seruos ancillasq uideoꝵ fidĩ causa ad ȩccłam refugientes
consuetudinẽ manere ꝑmittas. S si quilib& ui¬
dȩoꝵ seruus adue nerabilia loca. fidĩ causa con¬
fugerit. nullatenꝰ eũ patiamini p̃iuidiciũ sustinere.
Sed siue olĩ cepĩanꝰ. si que nõ fuerit baptitatidus. sine
inlib̾tate pͥstinã legalit̾ reuocabat. uerũ etiã
pagana ad fidẽ uenire uolentia. uendi nullo mͦ
ꝑmittebat. Onde fortimato neapolitano ep̃o. int̃
cet̾a scribens. ait. Fr̾nitatẽ urãm oport& c̃e̾ sollicitã.
& si dẽ iudeoꝵ seruicio ñ solũ udeus. s etiã qͥsꝗ paga
fuerit. ne hunc sub qͦsib& ingenio uł argum̃to cuiꝰ¬
pia uideoꝵ uenundandi facultassit. S is qͥ adx p̃i¬
anã conũti fidẽ uoluerit. defensione urã in libͥtatẽ

Expanded text:
 sollicitudine studeat perscrutari; et si revera ita est, atque manifesta veritate tibi constiterit quia neque dii tui sit redimere, sciens quia quidquid in eis dederisservos ancillasque Judaeorum, fidei causa ad Ecclesiam confugientes,consuetudinem manere permittas, sed cum quilibet Judaeorum servus ad venerabilia loca fidei causa confugerit, nullatenus eum patiamini praejudicium sustinere, sed sive olim Christianus, sive nunc fuerit baptizandus, sine in libertatem pristinam legaliter revocabat, verum etiam pagana ad fidem venire volentia, vendi nullo modo permittebat. Unde Fortunato, Neapolitano episcopo, inter caetera scribens, ait: « Fraternitatem vestram oportet esse sollicitam ut si de Judaeorum servitio non solum Judaeus, sed etiam quisqua, ne hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit; sed is, qui ad Chrianam converti fidem desiderat, defensione vestra in libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
irtũcidi saliẽ paganoꝵ neminẽ. gregoriꝰ
ꝑmittebat. Quã ob rẽ leoni cathenensi ep̃o. res
inqͥt ad nos omĩno detestabilis. & legib inimica ꝑ¬
uenit. Quȩ si uera. ẽ. fr̃nitatẽ tuã uehem̃t᷑ accusat.
quia ea te minori sollicitudine ꝓbat eẽ culpabilem.
Coꝑimꝰ aut̃ qͦd uidei uł samarei degentes cathene. pa¬
gana mancipia emerint.: atq ea curũ cide ausu te¬
merario p̃sũpserint. Id circo necesse. ẽ. ut omĩmodo
relũ in hac causa sac̃dotalẽ exerteas. & cũ omĩ hoc ui¬
uacitate. ac sollicitudine studeas ꝑscrutari. Et si ita
repꝑeris. mancipia ipsa sine mora in lib̾tatẽ modis
om̃ib uendica. & eccłastica eis tuitionẽ impende.
nec quicꝗͣ dnõs eoꝵ de p̾cio quolib& mͦ reciꝑe patiaris.

Expanded text:
saltem paganorum neminem Gregorius permittebat. Quamobrem Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam dominos eorum de pretio qu
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. & conũsi animꝰ ad pͥorẽ denuo uomitũ ñ mutat᷑.
Adhibendus. ẽ. gͦ illis sermo. qui & ertoris inipsis spinas
urere debeat. & p̾dicando qͦd in his tenebrescit illumi¬
net: ut ꝓ his amonitione frequenti mercedẽ fr̃nitas
ur̃a capiat. & eoꝵ quantos donauerit ad regeneratio¬
nẽ noue iutȩ ꝑducat. It eos uictori ep̃o parnomita¬
no. Dic̃ uideis ñdebet ee̾ licentia quicꝗͣ in sy nagogis
suis ult̾ ꝗͣ ꝑmissũ.c̃. lege p̃sumere: ita in hisquȩ eis con¬

Expanded text:
 conversi animus ad priorem denuo vomitum non mutatur. Adhibendus ergo illis est sermo, qui et errorum in ipsis spinas urere debeat, et praedicando quod in his tenebrescit illuminet, ut pro his admonitione frequenti mercedem fraternitas vestra capiat, et eorum quantos Deus donaverit, ad regenerationem novae vitae perducat. » Item Victori, episcopo Panormitano: « Sicut Judaeis non debet esse licentia quidquam in synagogis suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita in his quae eis con
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiosior. Oportebat qͥppe te respectu locitui. ac xp̃i¬
anȩ religionis intuitu nulli relinquere occasionẽ suꝑ¬
stitionis iudaicę: ut simplices animȩ. ñ tã suasionib
quã potestatis uire quodã mͦ deseruirent. Quã ob rẽ
hortam᷑ fr̃nitatẽ urãm. ut sca̾m pussimarũ legũ tra¬
mitẽ. nulli udeo liceat xp̾ianũ mancipiũ in suo re¬
tinere diu̾o. S si qua penes eosinuenunt᷑. lib̾tas eis
tuitionis auxilio. ex legũ sanctione seruet᷑.
ab hebreoꝵ seruicio ꝑ legalẽ uiolentiã gregorius
libare ñ poterat: suis p̃tiis redim̃dos eẽ censebat. Unde
tiũ portitor. lacrimabilit̾ nob̾ innotuit. iiii. fr̃s suos
de captiuitate a iudeis redep̾tos eẽ. atq eos nc̃ narbo¬
ne in coꝵdẽ udȩoꝵ seruicio detineri. Et quia omĩno
graue execrandũq ẽ. xp̃ĩanos eẽ in seruicio uideoꝵ.¬

Expanded text:
operosior. Oportebat quippe te, respectu loci tui, atque Chrioperosior. Oportebat quippe te, respectu loci tui, atque Christianae religionis intuitu, nullam relinquere occasionem superstitioni Judaïcae, ne simplices animae non tam suasionibus quam potestatis jure quodam ternitatem tuam, ut secundum piissimarum legum tramitem nulli Judaeo liceat Christianum mancipium in suo retinere dominio; sed si qui penes eos inveniuntur, libertas eis, tuitionis auxilio, ex legum sanctione servetur.ab Hebraeorum servitio per legalem violentiam Gregorius liberare non poterat, suis pretiis redimendos esse censebat. Unde tium portitor lacrymabiliter nobis innotuit, quatuor fratres suos de captivitate a Judaeis redemptos esse, atque eos tunc Narbonae in eorumdem Judaeorum servitio detineri. Et quia omnino grave execrandumque est Christianos in servitio e
Abbreviated transcription (Latin):
nasas quidã sceleratissimꝰ uidȩoꝵ sub nomine beati heliȩ
sibi punienda temeritate fanũ construxerit. multosq
illic xp̃ianoꝵ ad adorandũ sa ł crilega seductione
suis ea obsequiis ac utilitatib. deputauit. Dũ gͥ seue¬
rissime in eũ ꝓ tantis facinorib debuisset temeritas hec¬
uindicari. głosus iustinꝰ. medicam̃to auariciȩ ut nob̾
scriptũ. ẽ. delinit᷑. dĩ distulit inuiriã uindicare. Gła
aut̃ ur̃a hȩc omĩa districta examinatione ꝑquirat.
& si huiꝰ modi manifestũ ẽẽ repꝑerit. ita districꝰtissime
ac corꝑalit̃ in eundẽ sceleratũ festinet uindicare uideũ
quatinꝰ hac ex causa. & grãm sibi dĩ nt̃i eoncili&. & his
se posteris ꝓ sua mercede imitandũ monstr& exemplis.
tatẽ iuxta legũ p̃cepta. sine ambiguitate ꝑducite: ne
atur. Tt eos uenantio epõ lugdunensi. Multoꝵ ad nos
gentib inseruitiũ xp̃iana detineri mancipia. Quȩ res
tanto uisa . ẽ. asꝑior. quanto a fr̃nitate tua pacientia

Expanded text:
Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, sub nomine beati Eliae altare punienda temeritate construxerit, multosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega seductione suis ea obsequiis ac utilitatibus deputavit. Dum igitur severissime in eum pro tantis facinoribus debuisset ulcisci, gloriosus Justinus medicamento avaritiae, ut nobis scriptum est, delinitus, Dei distulit injuriam vindicare. Gloria autem vestra haec omnia districta examinatione perquirat, et si hujuscemodi manifestum esse repererit, ita districtissime ac corporaliter in eumdem sceleratum festinet vindicare Judaeum, quatenus hac ex causa et gratiam sibi Dei nostri conciliet, et his se posteris pro sua mercede imitandum monstret exemplis. rtatem, juxta legum praecepta, sine ambiguitate perducite; ne, atur. » Item Venantio, episcopo Lunensi: « Multorum ad nos gentibus in servitium Christiana detineri mancipia. Quae res nobis tanto visa est asperior quanto a fraternitate tua patientia
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ p̃cedentia. in eoꝵ seruicia. etiã si ipsi
eos ad apĩanitatẽ subsequant᷑. nullomͦ reuocabat.
Unde ioħi sẏracusano ep̃o. felix inqͥt p̾sentiũ portitor.
dũ huiꝰmodi suꝑstitionis homines. xp̃iana quȩlib&
mancipia posside. nec ratio legis nec reuerentia
se asserit seruitio ꝑmansisse. d cognoscente hoc
decessore ur̃o scȩ̃ memoriȩ macoimiano sano relo
sic̃ decuit sac̃dotali cõmoto: de samarei nefario
seruitio lib̾auit. S qr eiꝰdẽ samarei filiꝰ. pꝰquinq
seruitiũ quantũ ipse dic̃ qͦdãmꝰ nitit᷑ redigere. sc̃itas
urã hȩc quȩ ed octi sumꝰ. diligent᷑ inquirat. & si ei tta
eẽ constiterit. eũ tueri studeat. & a nullo sub qualib&
occasione grauari ꝑmittat. Quia dũ suꝑstitiose secꝰ tȩ
mancipia dnõs suos ad fidẽ p̃cedentia. seruttia eoꝵ¬
in aꝑta redigi iura ꝓhibeant. quanto magis hic de
xp̃ianis parentib natꝰ. & fac̾bꝰ a paruulo xp̃ĩanꝰ. hanc

Expanded text:
servitium, etiamsi ipsi eos ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabat. Unde Joanni, Syracusano episcopo: « Felix, inquit, praesentium portitor qdum hujuscemodi superstitionis homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia in ejus asserit servitio permansisse. Sed cognoscente hoc decessore vestro sanctae memoriae, Maximiano, ab eo se zelo, sicut decuit, sacerdotali commoto, de Samaraei nefario servitio liberavit. Sed quia ejusdem Samaraei filius post quinque servitium, quantum ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permittat, quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto magis hic de Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cutere deceitabat. Qua ꝓpt̃ uirgilio & theodoro epĩs
galliarũ. pꝰaliqua scribens ait. Plurimi uidaicȩ reli¬
gionis uiri in hac ꝓuintia cõmanentes. ac sub inde
in massiliȩ partib ꝓdiu̾̃sis negotus abulantes. ad m̃a
ꝑduxere noticiã multos consistentiũ in illis partib
p̃dicatione ꝑducti st̃. Nã intentũ quidẽ huicemodi.
de ꝓfiteor. S hanc eandẽ utentionẽ. nͥ cõpettas scrip¬
turȩ sacrȩ comitet᷑ effect: timeo ne aut mercedis opꝰ
exinde ñ ꝑueniat. aut uixta aliquid. animarũ quas
eripi uolumꝰ qͦd absit dispendia subsequant᷑. Dũ enĩ
qui spiã ad baptismatis fontẽ. ñ p̃dicationis suauita¬
te. s necessitate ꝑuenerit. ad pͥstinã suꝑsittionẽ reme

Expanded text:
us decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus praedicatione perductosprofiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animarum quas eripi volumus, quod absit, dispendia subsequantur. Dum enim quispiam ad baptismatis fontem non praedicationis suavitate, sed necessitate perveneri
Abbreviated transcription (Latin):
monstrata. ẽ. ꝑuenit itaq ad nos. quod sup̃ scriptꝰ
felix. euangłi diaconi tui filiã stupro deceꝑit. Quod
si uerũ. ẽ. quãuis eẽt᷑ graui lege pęna plectendus. nos
tam̃ aliquatenꝰ legis duriciã mollientes. huiꝰ modi dis¬
ponendo. id. ẽ.ut aut quã stupͤuit uxorẽ habeat.
aut certe si renuendũ putauerit. districtiꝰ ac corꝑalit̾
castigatꝰ. excõmunicatqͦ in monasterio in quo peni¬
tentiã ꝑagat recrudat᷑: de qͦ ei nulla sit egrediendi¬
sine p̃ceptione licentia.
siR usine uxoris ꝓpriȩ uoluttate conũ sũ etiã¬
si fuisset tonsoratꝰ: gregoriꝰ uxori reddi ubebat.
Qua ꝓpt᷑ adrianio parnomitano notario seribens.
ait. Agathosa latria p̾sentiũ. questa. ẽ. maritũ
suũ cont᷑ uoluntatẽ suã in monasterio urbici abbis
cẽ conũsũ. Qd qr ad eiꝰdẽ abbatis culpã & inindiã ñ.ẽ.

Expanded text:
monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diaconi tui, filiam stupro deceperit. Quod si verum est, quamvis gravi esset de lege poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam ceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, Panormitano notario, scribens, ait: « Agathosa, latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est