comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ quam letat᷑. Tanquam si uenenũ aliqͥs
inimico egrotanti dare cupiens. fallatur in
specie medicamenti: et aliud ꝓ alio salutare
aliquid offerat: fiat et eger sanus dei bñfi¬
cio. qui facinus inimici eiꝰ conuertere uolu¬
it in salutem. Quod camen cum malus ille
cognouerit: de sanitate hominis quȩ ꝑ ma¬
nus eiꝰ gesta ẽ cruciatur. Si autem meretrix
conceptum filium libent̃ habeat. nec libi¬
dine nec auaricia turpis mercedis impulsa.
ab ortionis poculo de uiscerib eiciat qͦd con¬
cȩperat. ne peccanti fecunditas contradicat:
cupiditas illa quȩ diffluebat inplurimos.
ad unum dei donum conuersa. non iam cu¬
piditas. s dilectio nominabit᷑. Meretricis
gͦ filius recte intelligit᷑ grã peccatricis. Ex
uetere autem turpitudine nouus homo
in ipso numero discipłoꝵ quamuis expecca¬
torib omnes elegerit: pͥores tamen elegit. ꝑ¬
seueraturos indilectione. quã iudam simulato¬

Expanded text:
potius quam laetatur. Tanquam si venenum aliquis potius quam laetatur. Tanquam si venenum aliquis inimico aegrotanti dare cupiens fallatur in specie medicamenti, et aliud pro alio salutare aliquid offerat; fiat et aeger sanus Dei beneficio, qui facinus inimici ejus convertere voluit in salutem: quod tamen cum malus ille cognoverit, de sanitate hominis, quae per manus ejus gesta est, cruciatur. Si autem meretrix conceptum filium libenter habeat, nec libidine, nec avaritia turpis mercedis impulsa abortionis poculo de visceribus ejiciat quod conceperat, ne peccanti fecunditas contradicat; cupiditas illa, quae defluebat in plurimos, ad unum Dei donum conversa, non jam cupiditas, sed dilectio nominabitur. Meretricis ergo filius recte intelligitur gratia peccatricis. Ex vetere autem turpitudine novus homo in ipso numero discipulorum, quamvis ex peccatoribus omnes elegerit, priores tamen elegit perseveraturos in dilectione, quam Judam simulato
Abbreviated transcription (Latin):
ad litus ꝑducat᷑ includit: tamen sua oꝑa
singulȩ faciunt. Meretrices autẽ fuerunt
ambe. quia om̃s excupiditade scłi conuer¬
tunt᷑ ad grãm dei: nec de pͥorib iusticiȩ me¬
ritis uere pocest quisq głari. Meretrix
autẽ qͦd fornicatur ipsius ẽ: quod habet filiũ.
dei ẽ Om̃senĩ hoĩes abunodõcreatore formant᷑. Nec
mirandũ c̃ ꝙ etiã in pecc̃is hominũ d̃s bñ oꝑat᷑.
Nã etiã de scelere iude tͣditoris. dñsnr̃ salutẽ hu¬
mani generis oꝑatus ẽ. Sed hoc inderest: ꝙ
de cuiusquam peccato cum aliqͥdboni ds̃
fecerit. plerunq id nollet ille peccator: ñ
solum quia cũ peccat. ñ eo peccat animo.
qua ꝓuidentia ds̃ de peccato eiꝰ oꝑat᷑ iusti¬
ciam: ñ enim hoc animo iudas tradidit
xp̃m. quo animo xp̃c se tradi passus ẽ. s etiã
quod peccati sui euentum. cũ in aliqͥd meliꝰ
qͦd ipse nollet ꝓuenire cognouerit. dolet

Expanded text:
ad littus perducatur, includit ; tamen sua opera ad littus perducatur, includit ; tamen sua opera singulae faciunt. Meretrices autem fuerunt ambae; quia omnes ex cupiditate saeculi convertuntur ad gratiam Dei, nec de prioribus justitiae meritis vere potest quisquam gloriari. Meretrix autem quod fornicatur, ipsius est: quod habet filium, Dei est. Omnes enim homines ab uno Deo creatore formantur. Nec mirandum est, quod etiam in peccatis hominum Deus bene operatur. Nam etiam de scelere Judae traditoris Dominus noster salutem humani generis operatus est. Sed hoc interest, quod de cujusque peccato cum aliquid boni Deus fecerit, plerumque id nollet ille peccator: non solum quia cum peccat, non eo peccat animo, qua providentia Deus de peccato ejus operatur justitiam non enim hoc animo Judas tradidit Christum, quo animo Christus se tradi passus est; sed etiam quia peccati sui eventum, cum in aliquid melius, quod ipse nollet, pervenire cognoverit, dolet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tant᷑. pacificum ẽ. Rex gͦ pacificus. ñ
dilacerat membra. quȩ unitate atq con¬
cordia uitalem sp̃m continent: s minando
inuenit matrẽ ueram: et iudicando sepa¬
rat falsam. Sigͦ ad huiusmodi tempta¬
tonem uentum fuerit. ne unitas xͥanȩ
erum.tantũ uiuat. Non enĩ honorem
matris. s salutem filii. que mat̾ uera ẽ
querit. Ubicunq ille fuerit plus eũ possi¬
debit. sincera dilectio matris: quã falsȩ
as mulieres in una domo.duo genera ho¬
minũ in una ȩccłia. Unum eoꝵ inquib
uera caritas regnat. alterum eoꝵ in qui¬
b simulatio dominat᷑: ut ista duo omĩ¬
no tanquam duas mulieres intueamur.
dilectionem et simulationẽ. Bilectionẽ
quippe simulatio fallaciter imitat᷑. et ideo
istam cauet apłs cũ dicit. Dilectio sine simu¬
latione. Quamuis enĩ habitent in una do¬
mo. quandiu reticulũ illud euangłicũ in
mari ẽ. simulq bonos et malos pisces done

Expanded text:
rpretantur, Pacificum est. Rex vero pacificus non rpretantur, Pacificum est. Rex vero pacificus non dilacerat membra, quae unitate atque concordia vitalem spiritum continent: sed minando invenit matrem veram, et judicando separat falsam. Si ergo ad hujusmodi tentationem ventum fuerit, ne unitas christierum, tantum vivat. Non enim honorem matris, sed salutem filii, quae mater vera est quaerit. Ubicumque ille fuerit, plus eum possidebit sincera dilectio matris, quam falsae as mulieres in una domo, duo genera hominum in una Ecclesia: unum eorum in quibus vera charitas regnat, alterum eorum in quibus simulatio dominatur. Ut ista duo omnino tanquam duas mulieres intueamur, dilectionem et simulationem. Dilectionem quippe simulatio fallaciter imitatur. Et ideo istam cavet Apostolus, cum dicit: Dilectio sine simulatione . Quamvis enim habitent in una domo quamdiu reticulum illud evangelicum in mari est, simulque bonos et malos pisces, donec
Abbreviated transcription (Latin):
clamante synagogams̃ ẽ filius. S mentie¬
bat᷑. Acceperat enim eum et ipsa. s supͣ eum
dormiens: id ẽ suꝑbe sapiens necauerat. Ui¬
gilabat autem iam ista mat̃: et intelligebat
non meritissuis. quia meretrix erat. s gr̃a
dei sibi filium eẽ concessum: opus uidelicet
ȩuangłice fidei. qͦd insinu cordis nutrire
cupiebat. Itaq illa głam hominũ quere¬
bat in alieno filio: hec affectum dilectionis
gale iudicium nichil aliud nos admonet
nisi ut ꝓueritate certemus: et expellamꝰ
ypocrisin tanquam falsam matrem aspiri¬
tali ȩccłiȩ dono. tanquam ab alieno uiuo
filio. Nec patiamur eam dominari concessȩ
aliis grẽ. quȩ suam custodire non potuit.
S hoc faciamus defendentes atq certan¬
tes: nonusq adꝑiculum diuisionis. Illa enĩ
sententia iudicis. cum iussit paruulũ di¬
uidi. non ẽ unitatis p̃cisio: s ꝓbatio cari¬
tatis. Salomonis enĩ nomensic̃ latini int̃¬

Expanded text:
clamante Synagoga, Meus est Filius. Sed mentieclamante Synagoga, Meus est Filius. Sed mentiebatur; acceperat enim eum et ipsa: sed super eum dormiens, id est, superbe sapiens necaverat. Vigilabat autem jam ista mater, et intelligebat, non meritis suis, quia meretrix erat, sed gratia Dei sibi filium esse concessum, opus videlicet evangelicae fidei, quod in sinu cordis nutrire cupiebat. Itaque illa gloriam hominum quaerebat in alieno filio: haec affectum dilectionis gale judicium nihil aliud nos admonet, nisi ut pro veritate certemus, et expellamus hypocrisim tanquam falsam matrem, a spirituali Ecclesiae dono tanquam ab alieno vivo filio; nec patiamur eam dominari concessae aliis gratiae, quae suam custodire non potuit. Sed hoc faciamus defendentes atque certantes non usque ad periculum divisionis. Illa enim sententia judicis, cum jussit parvulum dividi, non est unitatis praecisio, sed probatio charitatis. Salomonis enim nomen, sicut Latini inte
Abbreviated transcription (Latin):
lectu sp̃ali. tanquam de corpore oꝑis sui ani¬
etiam supponere cupiebant: et ab eis tan¬
quam uiuũ filiũ nom̃ auferre xp̃ianum.
Quos ita refellit apłs. ut tantominꝰ ad eos
ꝑtinere dicat gr̃am xp̃ianam. quantoma¬
gis eam sibi tanquam debitam uindicaN:
et quasi iure oꝑum suam eẽ głabant᷑. Ei
enim qui oꝑatur inquit. merces non im
uero qui non oꝑatur: credenti autẽ in eũ
qui iustificat impiũ: deputat᷑ fides ad
iusticiam. Et ideo illos etiam ab eoꝵ nu¬
mero excludit. qui ex iudeis recte credide
Quas reliquias dicit popłi iudeoꝵ saluas
factas: cum multitudo isset inꝑditionẽ.
Sic gͦ et in hoc tempore inquit. reliquiȩ
ꝑ electionem gr̃ẽ saluȩ facte sunt. Si aũt
grã. iam non exoꝑib. Alioquin gr̃ã. iam
non ẽ grã. Ut illi excludantur a grã. qͥ
tanqũa suum ꝓprium id est oꝑib suis debitũ.
et datum euangłii p̃mium uindicant: quasi

Expanded text:
lectu spirituali tanquam de corpore operis sui anilectu spirituali tanquam de corpore operis sui aniuae Gentibus etiam supponere cupiebant, et ab eis tanquam vivum filium, nomen auferre Christianum. Quos ita refellit Apostolus, ut tanto minus ad eos pertinere dicat gratiam christianam, quanto magis eam sibi tanquam debitam vindicant, et quasi jure operum suam esse gloriantur. Ei enim qui operatur, inquit, merces non impbitum. Ei vero qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ad justitiam . Et ideo illos etiam ab eorum numero excludit, qui ex Judaeis recte crediderQuas reliquias dicit populi Judaeorum salvas factas, cum multitudo isset in perditionem? Sic ergo et in hoc tempore, inquit, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus: alioquin gratia jam non est gratia . Ut illi excludantur a gratia, qui tanquam suum proprium, id est, operibus suis debitum et datum Evangelii praemium vindicant: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
us. et ꝓpt̃ spãlia uiuus. ꝑtinet ad eam que
sursum ẽ ierłm: quia et inferi deorsum sunt.
quo ꝑtinent mortui: suꝑi autẽ sursum qͦ
ꝑtinent uiui. Hac illuminatione tanquã
mane facto. intelligit ȩccłia grãm spiritalẽ.
repellens a se carnale opus legis.tanquam
mortuũ alienum: et sibi uindicans uiuam
fidem. qm̃ iustus ex fide uiuit. quã inpa¬
tris et filii et sp̃c sc̃i nomine consecuta ẽ:
et idõ tanquã triduanum filiũ certa co¬
met illa suum ẽẽ euangłm:tanquã sibi de¬
bitum. et ꝑse generatum. Nam hoc dice¬
bant gentib in ipsa contentione: qui ex
iudeis carnalit̃ sentientes. xp̃ianos se di¬
cere audebant. Tanquã debitum enĩ iusti¬
ciȩ suȩ. dicebant uenisse ȩuangłiũ: sed
non erat eoꝵ quod sp̃aliter tenere ñ no¬
uerant. Quod gͦ xp̃iani uocabant᷑. alieno
nomine głantes. tanquam illa de filio quẽ
non ipsa peꝑeat etiam contendere aude¬
bant: cum ipsi ex oꝑib legis excluso intel¬

Expanded text:
er spiritualia, vivus pertinet ad eam quae sursum est Jerusalem. Quia et inferi deorsum sunt, quo pertinent mortui: superi autem sursum, quo pertinent vivi. Hac illuminatione, tanquam mane facto, intelligit Ecclesia gratiam spiritualem; repellens a se carnale opus Legis, tanquam mortuum alienum; et sibi vindicans vivam fidem, quoniam justus ex fide vivit : quam in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecuta est; et ideo tanquam triduanum filium certa comet illa suum esse Evangelium, tanquam sibi debitum, et per se generatum. Nam hoc dicebant Gentibus in ipsa contentione, qui ex Judaeis carnaliter sentientes Christianos se dicere audebant. Tanquam debitum enim justitiae suae dicebant venisse Evangelium. Sed non erat eorum, quod spiritualiter non noverant. Quod ergo Christiani vocabantur, alieno nomine gloriantes, tanquam illa de filio quem non ipsa pepererat, etiam contendere audebant; cum ipsi ex operibus Legis excluso intel
Abbreviated transcription (Latin):
cile ẽ ut male uiuat. qui bene credit. Credite
ex toto corde. Credite non claudicantes:non
hesitantes: non contra ipsam fidem humanis
suspitionib argumentantes. fid es appellata
est. abeo. quia fit quod dicit᷑. Duȩ sillabȩ
sonant. cum dicit᷑ fides. Prima sillaba est
a facto. scđa dicto. Int̾rogo gͦ te utrum cre¬
das: dicis credo. fac quod dicis: et fides ẽ. Ego
enim respondentis uocem audire possum:cor
credentis uidere non possum.S nunqͥd ego
ad uineam conduxi: quia cor uidere non pos¬
sum: Nec ego conduco. nec ego opus indico:
nec ego denariũ mercedem p̃paro.Cooꝑariꝰ
uinea laboro.Quo autem animo laborem:
qui me conduxit uidet. Michi enim ait
apłs. minimum ẽ. ut a uob iudicer. Et uos
uocem meam potestis audire: non potestis
et opus ex animo faciamus.Conducentẽ
non offendamus:ut libera fronte merce¬
inuicem corda nr̃a: s postea. Nunc autẽ
adhuc tenebras mortalitatis huius circũ¬

Expanded text:
cile est ut male vivat, qui bene credit. Credite cile est ut male vivat, qui bene credit. Credite ex toto corde, credite non claudicantes, non haesitantes, non contra ipsam fidem humanis suspicionibus argumentantes. Fides appellata est ab eo quia fit quod dicitur. Duae syllabae sonant, cum dicitur fides: prima syllaba est a facto, secunda a dicto. Interrogo ergo te utrum credas. Dicis, Credo. Fac quod dicis, et fides est. Ego enim respondentis vocem audire possum, cor credentis videre non possum. Sed numquid ego ad vineam conduxi, qui cor videre non possum? Nec ego conduco, nec ego opus indico, nec ego denarium mercedem praeparo. Coopervinea laboro: quo autem animo laborem, qui me conduxit videt. Mihi enim, ait Apostolus, minimum est, ut a vobis judicer . Et vos vocem meam potestis audire, non potestis et opus ex animo faciamus. Conducentem non offendamus, ut libera fronte merceNuadhuc tenebras mortalitatis hujus circum
Abbreviated transcription (Latin):
opus nostis: s cõmemorabo. Audite qd nostis:
et facite qͦd audistis. Diximus opus dei eẽ iu¬
sticiam. Int̾rogatus autem dñs iħc. qͦd eẽt
opus dei: respondit. Hoc est opus dr̃ut cre¬
datis in eum quem ille misit. Poterat dicere¬
nos p̃sumere aliquid conducti contra patrẽ¬
familias ausisumus: Siiusticia ẽ opus dĩ
sicut ego dixi: quomodo erit opus dĩ qͦd do¬
minus dixit. ut credat᷑ in eum. si ipsa sit iu¬
sticia credere in cum: S ecce inquis adnõ au¬
diuimus.hoc est opus dei ut credamus in e¬
um: ate audiuimus quod opus deisit. iusti¬
cia. Probanobis.credere in xp̃m. Hanc ẽẽ iu¬
iusticia: Uidetur tibi qm̃ iam respondebo
Impone huic oꝑi nomen. Proculdubiosi be¬
ne consideras quod audisti. responsurus es
michi. ita.fides uocat᷑. Credere in xp̃m: fi¬
des uocat᷑. Accipio quod loqueris: credere
ture locum. Iustus ex fide uiuit. facite iu¬
sticiam. Credite. Iustus ex fide uiuit. Diffi¬

Expanded text:
opus, nostis: sed tamen commemorabo. Audite quod nostis, opus, nostis: sed tamen commemorabo. Audite quod nostis, et facite quod audistis. Diximus, opus Dei esse justitiam. Interrogatus autem Dominus Jesus quod esset opus Dei, respondit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Poterat dicerenos praesumere aliquid conducti contra patremfamilias ausi sumus? Si justitia est opus Dei, sicut ego dixi; quomodo erit opus Dei quod Dominus dixit, ut credatur in eum, nisi ipsa sit justitia credere in eum? Sed ecce, inquis, a Domino audivimus, Hoc est opus Dei, ut credamus in eum; a te audivimus quod opus Dei sit justitia: proba nobis credere in Christum, hanc esse juustitiam. Videtur mihi, quoniam jam respondeo Impone huic operi nomen. Procul dubio si bene consideras quod audisti, responsurus es mihi: Ista fides vocatur; credere in Christum, fides vocatur. Accipio quod dicis, credere m, Justus ex fide vivit . Facite justitiam, credite: Justus ex fide vivit. Diffi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa quodlectum fuerat. aliquid exponere
uoluissem: lectum autẽ fuerat querenti ho¬
mini quib sacrificiis placaret dm̃. renuntia¬
tum cẽ. nichil ab illo quȩrere.nisi facere iu¬
ditiũ et iusticiam. et diligere miscd̃iam. para¬
tumq ẽẽ ire cũ domino dõ suo: tractaui quan¬
tum potui de iudicio: tantũq sermo ꝓductꝰ
ẽ:ut non remaneret temporis spacium. quo
possem de cȩteris disputare. Unde me ꝓmissi
hodierna die de iusticia dicturum eẽ. S qͥ
expectabatis ut de ȩuangłio loquerer. nolite
uos putare fraudatos. Opus enim in illa ui¬
Quipucriuenerunt: pͥma hora se adductos
putent. Qui adolescentuli: tercia. Qui iuue¬
nes: sexta. Qui grauiores: nona.Qui decre¬
piti: undecima. De tempore. nolite causari.
Opus quod facitis facite: mercedem securi ex¬
spectate. Et si attenditis dominꝰ ur̃ qualis ẽ:
nolite inuidere si merces ȩqualis ẽ. Quod est

Expanded text:
Propheta quod lectum fuerat aliquid exponere Propheta quod lectum fuerat aliquid exponere voluissem; lectum autem fuerat, quaerenti homini quibus sacrificiis placaret Deum, renuntiatum esse, nihil ab illo Deum quaerere, nisi facere judicium et justitiam, et diligere misericordiam, paratumque esse ire cum Domino Deo suo: tractavi, quantum potui, de judicio; tantumque sermo productus est, ut non remaneret temporis spatium, quo possem de caeteris disputare. Unde me promisi hodierno die de justitia esse dicturum. Sed qui exspectabatis, ut de Evangelio loquerer, nolite vos putare fraudatos. Opus enim in illa viQui pueri venerunt, prima hora se adductos putent; qui adolescentuli, tertia; qui juvenes, sexta; qui graviores, nona; qui decrepiti, undecima. De tempore nolite causari. Opus quod faciatis audite, mercedem securi exspectate. Et si attenditis Dominus vester qualis est, nolite invidere, si merces aequalis est. Quod est
Abbreviated transcription (Latin):
na.quȩ te faciant bonũ. Quȩ inquis ista:
int̃ bona tua. Crubesce bonis cuis: noli ẽẽ ma¬
lus in eis. ne pereas cum eis. Cetera quomͦ se ha¬
beant fr̃s mei. quomodo sit seruanda iusti¬
cia. et quomͦ diligenda misericordia. et quo¬
modo debeat unusquisq paratus ẽẽ. ire cũ
domino dõ suo: alio tempore dño donande
disputabimus uobis. Tenete me debitorẽ:
ne diuhabeatis fatigatorem. Explicit.¬
ectiones scãs plures cum recitarentur
audiuimus: et de hisoportet nos dicere. qͦd
dominus fuerit donare dignatus. S lecti¬
onum omnis auditor. quod recentius lectũ
ẽ magis meminit: et ut in de aliquid atcͣta¬
tore uerbi dicatur exspectat. Cum gͦ in ul¬
timum sit sc̃m ȩuangłium recitatũ: ñ du¬
bito expectare caritatem ur̃am. ut de ista
uinea et de conductis. et de mercede de¬
nario aliquid audiatis. S ego memini suꝑi¬
ore dominico quid ꝓmiserim.Cum enĩ de scõ

Expanded text:
na, quae te faciant bonum. Quae sunt, inquis, ista?na, quae te faciant bonum. Quae sunt, inquis, ista?inter bona peritura. Erubesce bonis tuis: noli esse malus in eis, ne pereas cum eis. Caetera quomodo se habeant, fratres mei, quomodo sit servanda justitia, et quomodo diligenda misericordia, et quomodo debeat quisque paratus esse ire cum Domino Deo suo, alio tempore, donante Domino, disputabimus vobis. Tenete me debitorem, ne diu habeatis fatigatorem, ectiones sanctas plures, cum recitarentur, audivimus, et de his nos oportet dicere, quod Dominus fuerit donare dignatus. Sed lectionum omnis auditor quod recentius lectum est magis meminit, et ut inde aliquid a tractatore verbi dicatur exspectat. Cum ergo ultimum sit sanctum Evangelium recitatum, non dubito exspectare Charitatem vestram, ut de ista vinea, et de conductis, et de mercede denarii aliquid audiatis. Sed ego memini superiore Dominico quid promiserim. Cum enim de sancto
Abbreviated transcription (Latin):
et quȩro abste.tibi quare male ẽ. Responsu¬
rus es. Egestas angit. p̃mit difficultas: dolor
fortasse membroꝵ. timor ab inimico. Tibi idõ
male est. quia pateris mala: et bene ẽ illi qͥ
est ipsum malum: Multum int̃ est. int̾ ma¬
lum pati. et malum eẽ. Tu quod pateris ñ es.
Noli gͦ falli. noli falli. Non potest fieri ut tibi
male sit quia pateris malum: et illi bene sit
qui ẽ malus. Cum enĩ ẽ malus. putas quia ñ¬
patitur malum. cum patit᷑ se ipsum᷑: Tibi
malum ẽ quia malum alienũ pateris incor¬
pore tuo: et illi bñ est qui malũ se ipsũ pati¬
tur in corde suo: Tibimale ẽ quia malã ha¬
bes uillam: et bene ẽ illi qui malã habet ani¬
mam: Estobonus.quihabes bona.Bone
sunt diuitie. bonũ ẽ aurũ. bonum ẽ argen¬
tum. bone sunt familiȩ: bonȩ possessiones.
Omnia ista bona sunt. S unde facias be
ne. Nonquȩ te faciant bonum. Habetobo¬

Expanded text:
et quaero abs te, Tibi quare male est? Responsuet quaero abs te, Tibi quare male est? Responsurus es, Egestas angit, premit difficultas, dolor fortasse membrorum, timor ab inimico. Tibi ideo male est, quia pateris mala, et bene est illi, qui est ipsum malum? Multum interest inter malum pati, et malum esse. Tu quod pateris non es;Noli male sit, qui pateris malum; et illi bene sit, qui epatitur et malum, cum patitur se ipsum? tibi male est, quia malum alienum pateris in corpore tuo, et illi bene est, qui malum se ipsum patitur in corpore suo? tibi male est, qui forte malam habes uitam, et bene est illi, qui malam habet animam? esto bonus, qui habes bona. bonae sunt diuitiae, bonum est aurum, bonum et argentum, bonae familiae, bonae possessiones. omnia ista bona sunt, sed une, non quae te faciant bonum. Habeto bo
Abbreviated transcription (Latin):
crede non iniuste fieri. que siit aut facit
ds̃. Humanaratione ducebaris: diuina
auctoritate reuocare: & crede aliquid ibi
eẽ. qͦd te lateat. nam dm̃ ꝑuersum et iniquũ
nim ait. Donec introeam inscũariũ dei: qͦ
intrat fides. Et post fidem quid: Q intel¬
ligam innouissima. Ueniet enim nouissi¬
ma dies. quando nulli bono erit male. nul¬
li malo erit bene. Uenient inquã nouissi¬
ma. quando discernent᷑ pii ab impiis. iusti
ab iniustis. laudatores dei. ablaphematori¬
b dĩ. Ueniet quando discernent᷑. ut nulli
sicut dictum ẽ. bonosit male. nulli malo
sit bene. Quare gͦ modonon sic: forte et
modo sic. S nunc ẽ in occulto: post erit
scũarium dei: forte ibi si possum docebo te.
Immo disce mecũ ab eo qui docet me etiã
nunc non eẽ malis bene. et melius eẽ bo¬
nis quam malis: quamuis nondũ uene¬
rit bonoꝵ plena felicitas. nondumq uene
mecum. non eẽ bene malis. Rogo enĩ te

Expanded text:
crede non injuste fieri quod sinit aut facit crede non injuste fieri quod sinit aut facit Deus. Humana ratione ducebaris, divina auctoritate revocare, et crede aliquid ibi esse quod te latet. Nam Deum perversum et iniquum nim ait: Donec introeam in sanctuarium Dei, quo intrat fides: et post fidem quid? Et intelligam in novissima. Venient novissima, quando nulli bono erit male, nulli malo erit bene. Venient, inquam, novissima, quando discernentur pii ab impiis, justi ab injustis, laudatores Dei a blasphematoribus Dei: venient quando discernentur, ut nulli, sicut dictum est, bono sit male, nulli malo sit bene. Quare modo sic. Sed quod nunc est in occulto, tunc erit sanctuarium Dei: forte ibi, si possum, docebo te, imo disce mecum ab eo qui docet me, etiam nunc non esse malis bene, et melius esse bonis quam malis, quamvis nondum venerit bonorum plena felicitas, nondumque venermecum non esse bene malis. Rogo enim te,
Abbreviated transcription (Latin):
cabosic. docebosic: dicam hominib. ad
dm̃ curam rerum humanarũ non ꝑtinere.
Si dicebam narrabosic: ecce generationẽ
filiorum tuoꝵ reprobaui. Quomͦ gͦ nar¬
rabo sic: Nonsic narrauit moyses.non
sic narrauerunt abraham. ysaac. et iacob.
non sic narrauit iheremias. non sic isai¬
as: non sic cȩder: ꝓphete. Isti autẽ oms
pi cognoscere. Susceprinquit cognoscere.
S magnum ẽ hoc cognoscere: difficile ẽ¬
hoc cognoscere. Hoc inquit postquam dix̃
suscepi cognoscere: hoc laborẽm ante me.
Quomodo cognoscam et iustum dm̃ eẽ. et
res humanas nosse: et ꝑuersis bene esse.
rectis aliquando male esse: Quomͦ sit u¬
stum suscepi cognoscere: et labor ẽ ante me.
um dei: et intelligam innouissima. Intra
gͦ inscũarium dei. anima fidelis. Intra in
scũarium dei anima pia: cui non displicet
ds̃. in malis tuis. et inbonis maloꝵ. Cui ñ
displicet ds̃. et si nescis quaratione fiant.

Expanded text:
cabo sic, docebo sic, dicam hominibus ad cabo sic, docebo sic, dicam hominibus ad Deum curam rerum humanarum non pertinere. Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Quomodo ergo narrabo sic? Non sic narravit Moyses, non sic narravit Abraham, Isaac et Jacob; non sic narravit Jeremias, non sic Isaias, non sic caeteri Prophetae. Isti autem omnes pi cognoscere. Suscepi, inquit, cognoscere: sed magnum est hoc cognoscere, difficile est cognoscere. Hoc, inquit, posteaquam dixit, Suscepi cognoscere; hoc labor est ante me: quomodo cognoscam et justum Deum esse, et res humanas nosse, et perversis bene esse, rectis aliquando male esse. Quomodo sit justum, suscepi cognoscere, et labor est ante me. um Dei, et intelligam in novissima. Intra ergo in sanctuarium Dei, anima fidelis; intra in sanctuarium Dei, anima pia, cui non displicet Deus in malis tuis, et in bonis malorum cui non displicet Deus. Et si nescis qua ratione fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
recto displicuerat quod mali abundarent
bonis. Quomͦ inquit sciuit ds̃: Ꝙ si est
scientia in excelso. Uidete adhuc quid ad¬
iungat: uidete quẽadmodum titubando
ppinquet casui. et sit uicinus casui. Uide¬
te inquam qͥd adiungat. Nunqͥd uane
iustificaui eor meũ: et laui in innocentib
manus meas : Perdidi inquit totũ quod be¬
ne uixi: iustificaui cor meũ: laui int̃ inno¬
centes manꝰ meas: Ad hoc ut sint mali feli¬
ces. et ego tribuler. Et fuiinquit flagellatꝰ
tota die.Gaudent illi: et ego flagellor.Gau¬
dent qui blasphemant dm̃: flagellor qui
colo dm̃i. Quomodo sciuit ds̃: Hinc tituba
et quasi ueri simili ratione duceret᷑. ꝓpter
istam inconuenientiam credere ad dm̃ gu¬
bnationem rerũ humanarũ non ꝑtinere:
placuerat illi sic p̃dicare. hoc asserere. Hoc
dicere. Reuocatus ẽ scõꝵ auctoritate. p̃di¬
catione. Uidete enim uerba eius. Si dice¬
bam inquit. Si dicebam narrabo sic. p̃di¬

Expanded text:
recto Deus displicuerat, quod mali abundarent recto Deus displicuerat, quod mali abundarent bonis. Quomodo, inquit, scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Videte adhuc quid adjungat; videte quemadmodum ritubando propinquet casui, et sit vicinus perditioni; videte, inquam, quid adjungat: Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas? Perdidi, inquit, totum quod bene vixi. Justificavi cor meum, lavi in innocentibus manus meas, ad hoc ut mali sint felices, et ego tribuler. Et fui, inquit, flagellatus tota die. Gaudent illi, et ego flagellor: gaudent qui blasphemant Deum, flagellor qui colo Deum. Quomodo scivit Deus? Hinc titubavet quasi verisimili ratione duceretur propter istam inconvenientiam credere ad Deum gubernationem rerum humanarum non pertinere; placuerat illi sic praedicare, hoc asserere, hoc docere: revocatus est sanctorum auctoritate et praedicatione. Videte enim verba ejus: Si dicebam, inquit; Si dicebam, narrabo sic, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ds̃. si rectus fueris. Non discrepabis are¬
cto: nisi prauus atq ꝑuersus. Rectus autem
recto conuenies: et sine dubio tibi placebit
ds̃. Quando enim displicebat: ꝑuersitati
tuȩ displicebat. Audipsalmum. Quambo¬
nus ds̃ isrł. rectis corde. Qui hoc dicit inpsal¬
mo: displicuerat illi ds̃: Absit ame ut argu¬
am: et non potius confitenti credam. Ecce
audite mecum: et considerate quid dixerit.
Quambonus inquit ds̃ isrł. Quib: Rectis
corde. Mei autem inquit quando non eram
rectus corde. mei autem pene commoti sunt
pedes: paulominus effusi sunt gressus mei.
Quod est commoti sunt pedes. hoc ẽ effusi ft̃
gressus mei. Quod ẽ pene: hoc ẽ paulomi¬
nus. Quid itaq ait: Pene paulominus
pene cecidi. Unde intantũ ꝑiculũ ꝑuenisti:
deo:pene cecidi a dõ. Eece unde illi displi¬
rit. Ecce ipsi peccatores in scłm. obtinuert̃
se dicit inpsalmo. ipse loquit᷑. cui nondũ

Expanded text:
tibi Deus, si rectus fueris. Non discrepabis a retibi Deus, si rectus fueris. Non discrepabis a recto, nisi pravus atque perversus: rectus autem recto convenies, et sine dubio tibi placebit Deus. Quando enim displicebat, perverstati tuae displicebat. CAPnus Israel Deus rectis corde! Iste qui hoc dicit in Psalmo, displicuerat illi Deus? Absit a me ut arguam, et non potius confitenti credam. Ecce audite mecum, et considerate quid dixerit. Quam bonus Deus, inquit, Israel! Quibus? Rectis corde. Mei autem, inquit, quando non eram rectus corde, mei autem pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod est, commoti sunt pedes; hoc est, effusi sunt gressus mei. Quod est, pene; hoc est, paulo minus. Quid itaque ait, pene, paulo minupene cecidi. Unde in tantum periculum pervenisti? Deo, pene cecidi a Deo. Ecce unde illi displirit: Ecce ipsi peccatores. In ipso psalmo verba se dicit in Psalmo, ipse loquitur, cui nondum
Abbreviated transcription (Latin):
nec te laudes in bonis tuis: et dm̃ accuses in ma¬
lis tuis. Hoc est ꝑuersum iudicium: et ideo nec
iudicium. Ut enim ostenderet ds̃ ꝑuersũ iudi¬
cium non cẽ iudicium: non ait. quid dñs que¬
rit ate nisi facere rectum iudicium. s facere
inquit iudicium. Si enim rectũ: tunc iudici¬
um. Si autem ꝑuersum: non iudiciũ s uici¬
um. Quid gͦ faciebas. quando te ꝑdideras: et
post tuam ꝑditionem ibas: Ibas. et non redi¬
bas. Quid faciebas: Scio quid faciebas. In bo¬
nis tuis te laudabas: inmalis tuis dm̃ blasphe¬
mabas. Hoc ẽ ꝑuersum iudiciũ: et idõ ut di¬
xi nec iudicium. Uis gͦ facere rectum iudici¬
um. hoc iudicium: Illud quod faciebas cor¬
rige.p̃postera: et rectum iudicium erit. Qͥd
est corrige: Dm̃ lauda in bonis tuis: te accu¬
sa in malistuis. Cum tibi gͦ ꝑuersus displi¬
cueris. teq illo qui creauit adiuuante corre¬
xeris: rectus seruabis iusticiam. Placebit enĩ

Expanded text:
nec te laudes in bonis tuis, et Deum accuses in manec te laudes in bonis tuis, et Deum accuses in malis tuis. Hoc enim est perversum judicium; et ideo nec judicium. Ut enim ostenderet Deus perversum judicium non esse judicium, non ait, Quid Dominus quaerit a te, nisi facere rectum judicium; sed, facere, inquit, judicium. Si enim rectum, tunc judicium; si autem perversum, non judicium, sed vitium. Quid ergo faciebas, quando te perdideras, et post tuam perditionem ibas; ibas, et non redibas? Quid faciebas? Scio quid faciebas: in bonis tuis te laudabas, in malis tuis Deum blasphemabas. Hoc est perversum judicium; et ideo, ut dixi, nec judicium. Vis ergo facere rectum judicium, hoc est judicium? Illud quod faciebas, corrige; praepostera, et rectum erit. Quid est, Corrige? Deum lauda in bonis tuis, te accusa in malis tuis. Cum tibi ergo perversus displicueris, teque illo qui creavit adjuvante correxeris, rectus servabis justitiam. Placebit enim
Abbreviated transcription (Latin):
dno fructum uentris mei. ꝓpeccato animȩ
meȩ:Primogenita inquit mea offeram dõ
meo. ꝓpeccato animȩ meȩ:Respondet᷑ t¬
bi ohomo. O homo aquo respondet᷑: nisi
querenti quid offeras dõ: et unde places do¬
quid sit bonum. aut quid aliud dñs exqui¬
rat ate: nisiut facias iudicium et iusticiam.
et diligas miscd̃iam paratusq sis ire cũ dño
dõ tuo. Querebas quid offerres ꝓte: offer te.
Quid enim dñs querit ade. nisite: Quia in
omni creatura t̃rena. nichil melius fecit te.
Quȩrit te ate: quia tu ꝑdideras te.Si autẽ
facias quod iussit: inuenit inte iudiciũ et
iusticiam. Iudicium pͥmo inte ipso: iustici¬
am ad ꝓximum tibi. Quomͦꝰ iudiciũ inte
ipso: Ut displiceat tibi quod eras. et possis eẽ qd̾
non eras.Iudicium inquam dete ipso inte ipso.
sine acceptione ꝑsonȩ tuę. ut non parcas pecca¬
tis tuis: nec ideo tibi placeant quia tu facis: nec¬

Expanded text:
Deo fructum ventris mei pro peccato animae Deo fructum ventris mei pro peccato animae meae? Primogenita, inquit, mea offeram Deo meo pro peccato animae meae? Respondetur tibi, o homo. O homo, a quo respondetur, nisi i, o homo, quaerenti quid offeras Deo, et unde places Dondetur tibi quid sit bonum; aut quid aliud Dominus exquirat a te, nisi ut facias judicium et justitiam, et diligas misericordiam, paratusque sis ire cum Domino Deo tuo. Quaerebas quid offerres pro te: offer te. Quid enim Dominus quaerit a te, nisi te? Quia in omni creatura terrena nihil melius fecit te. Quaerit te a te, quia tu perdideras te. Si autem facias quod jussit, invenit in te judicium et justitiam: judicium primo in te ipso, justitiam ad proximum tibi. Quomodo judicium in te ipso? Ut displiceas tibi quod eras, et possis esse quod non eras. Judicium, inquam, de te ipso in te ipso sine acceptione personae tuae, ut non parcas peccatis tuis, nec ideo tibi placeant, quia tu facis:
Abbreviated transcription (Latin):
Dectiones diuinorum eloquioꝵ eũ reci¬
tarentur audiuimus: ea nobis ẽ materies lo¬
quendi ꝓposita. Inde saꝑe debemꝰ. inde se¬
minare quod sapimus: adiuuante illo in
cuiꝰ manusunt sicut scͥptum ẽ. & nos et ser¬
mones nr̃i. Nec frustra alio loco scriptumẽ.
In domino laudabo sermonẽ: in dnõ lauda¬
bo uerbum. Hoc laudatur in dño: qͦd dat
dñs. Quamuis gͦ infirmisimus: uasa tam̃
sumus eius: capimus quantũ possumꝰ com¬
municamus sine liuore quod capimꝰ. Sup¬
pleat ille incordib ur̃ĩs. qͦd nos minus fe¬
cerimus: quia et quod oꝑamur in aurib
urĩs. quid est nisi ille totum agat in cordi
bus urĩs: Lectio pͥma ꝓpħica quid nobis
cõmendauerit. me cõmemorante recolite.
Quid dignum inquit offeram dño: Quȩrebat
homo sacrificium quo placaret dm̃: uł qͦd
placeret domino. Curuem inquit genu dõ
excelso: Placabo eum in milib tauroꝵ. aut in
denis milib caprarũ pinguiũ: aut offerã

Expanded text:
Lectiones divinorum eloquiorum, cum recitarentur, audivimus. Ea nobis est materies loquendi proposita; inde sapere debemus, inde seminare quod sapimus, adjuvante illo, in cujus manu sunt, sicut scriptum est, et nos et sermones nostri . Nec frustra alio loco scriptum est, In Domino laudabo sermonem, in Domino laudabo verbum . Hoc laudatur in Domino, quod dat Dominus. Quamvis ergo infirmi simus, vasa tamen sumus ejus: capimus quantum possumus, communicamus sine livore quod capimus. Suppleat ille in cordibus vestris, quod nos minus fecerimus: quia et quod operamur in auribus vestris, quid est, nisi ille totum agat in cordicium. Lectio prima prophetica quid nobis commendaverit, me commemorante recolite. Quid dignum, inquit, offeram Domino? Quaerebat homo sacrificium quo placaret Deum, vel quo placeret Deo: Curvabo, inquit, genu Deo excelso, placabo eum in millibus taurorum, aut in denis millibus caprarum pinguium, aut offeram
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nam: mirare potius quod ds̃ ꝓte ꝑuenit
ad mortem. Quid dubitas deꝑmisso. tanto
pignore accepto: Uidegͦ quomodo te con¬
firmat: quomodo ꝓmissionem dei robo¬
rat. Quotquot inquit receꝑunt eũ dedit
eis potestatem filios dei fieri. Qua gene¬
ratione: Non illa usitata. non ueteri:non
transitoria uł carnali.Non ex carne inquit.
non ex sanguine neq ex uoluntate uiri:
s ex dõ natisunt. Miraris. non credis. Uer¬
bum caro factum ẽ: et habitauit in nobis.
Ecce unde factum ẽ sacrificium uesꝑtinũ.
Inhereamus illi: nob̃ cũ offerat᷑. qui ꝓ nob̾
oblatus ẽ. Sic enim uesꝑtino sacrificio
uita uetus interficitur: et diluculo noua

Expanded text:
aeternam? mirare potius quod Deus pro te pervenit aeternam? mirare potius quod Deus pro te pervenit ad mortem. Quid dubitas de promisso, tanto pignore accepto? Vide ergo quomodo te confirmat, quomodo promissionem Dei roborat: Quotquot, inquit, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri. Qua generatione? Non illa usitata, non veteri, non transitoria vel carnali. Non ex carne, inquit, non ex sanguine, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Miraris, non credis? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce unde factum est sacrificium vespertinum. Inhaereamus illi: nobiscum offeratur, qui pro nobis oblatus est. Sic enim vespertino sacrificio vita vetus interficitur, et diluculo nova
Abbreviated transcription (Latin):
flant᷑ hoĩe: iudicandi de capitib humanis.
ferendi sententias de innocentib et nocen¬
tib. Potestatem inquit dedit eis. filios dei
fieri. Iam enim erant. non filii. et fiunt fi¬
lii: quia ille ꝑquem fiunt filii dei. iam erat
filius dei. et factus ẽ filius hominis. Iam
gͦ et illi erant filii hominũ: et facti sunt filii
dei. Descendit ad id quod non erat: quia a¬
liud erat. Leuauit te ad id qͦd non eras: qͥa
aliud eras. Erige gͦ spem. Magnum ẽ qͦd
tibi ꝓmissum ẽ: s amagno ꝓmissum est¬
Multum ẽ. et incredibile uidet᷑. et quasi
non posse existimat᷑ filios hominũ fieri fi¬
lios dei. s plus pro illis factum ẽ. quia filiꝰ
dei. factus ẽ filius hominis. Erige gͦ spem.
ohomo: pelle acorde infidelitatem. Incre¬
dibilius ꝓte iam factum ẽ: quã qͦd tibi
ꝓmissum ẽ. Miraris si homohabeat uicã
ȩc̃nam: miraris si homo ꝑueniat ad uitã

Expanded text:
flantur homines, judicandi de capitibus humanis, flantur homines, judicandi de capitibus humanis, ferendi sententias de innocentibus et nocentibus? Potestatem, inquit, dedit eis filios Dei fieri. Jam enim erant non filii, et fiebant filii; quia ille per quem fiunt filii Dei, jam erat Filius Dei, et factus est filius hominis. Jam ergo et illi erant filii hominum, et facti sunt filii Dei. Descendit ad id quod non erat, quia aliud erat. Levavit te ad id quod non eras, quia alius eras. Erige ergo spem. Magnum est quod tibi promissum esMultum et incredibile videtur, et quasi non posse aestimatur filios hominum fieri filios Dei. Sed plus pro illis factum est, quia Filius Dei factus est filius hominis. Erige ergo spem, o homo, pelle a corde infidelitatem. Incredibilius jam pro te factum est, quam quod tibi promissum est. Miraris si homo habeat vitam aeternam? miraris si homo perveniat ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
meũ intres. Et dñs. Amen dico uobis: ñ in¬
ueni tantam fidem in isrł. In oliua ñ inue¬
ni: quod inueni in oleastro. Ergo oliua suꝑ¬
biens p̃cidat᷑: oleaster humilis inseratur.
Uide inserentẽ: uide p̾cidentẽ. Propterea
dico uobis: quia multi aboriente et occiden¬
te uenient. Multus ueniet oleaster. inseren¬
dus in oliua. Et recumbent cũ abraham. et
ysaac. et iacob. in regno cȩloꝵ. Audisti quẽ¬
admodum oleaster humilis inserat᷑: audi quẽ¬
admodum oliua suꝑba p̃cidatur. filii autẽ
regni ibunt intenebras exteriores. Ibi erit
fletus et stridor dentium. Quare: Quia sui
cum non recepunt. Et quare insertus ẽ.ole¬
aster: Quia quotqͦt eum receꝑunt:dedit eis
potestatem filios dei fieri. Erige cor genus
humanũ: respira inauras uitȩ. et serenissi¬
me lib̾tatis. Quid audis: Quid tibi ꝓmitcit᷑:
Dedit eispotestatẽ. Quã potestatẽ: Ne forte uñ in¬

Expanded text:
meum intres. Et Dominus: Amen dico vobis, non inmeum intres. Et Dominus: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. In oliva non inveni quod inveni in oleastro. Ergo oliva superbiens praecidatur, oleaster humilis inseratur. Vide inserentem, vide praecidentem: Propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente venient; multus veniet oleaster inserendus in oliva; et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum. Audisti quemadmodum oleaster humilis inseratur; audi quemadmodum oliva superba praecidatur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Quare? Quia sui eum non receperunt. Et quare insertus oleaster? Quia quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fierhumanum, respira in aura vitae et securissimae libertatis. Quid audis? quid tibi promittitur? Dedit eis potestatem. Quam potestatem? An forte unde in
Abbreviated transcription (Latin):
de seruitute eruti. ad regnum ꝑducti: tot be¬
neficiis empti. Ecce sui qui ñ receperunt. sed
non recipiendo facti sunt alieni. In oliua erant̃.
suꝑbiendo fracti sunt. Oleaster contemptibi¬
lis. amaritudine bacarũ asꝑnabilis. ꝑ totũ
mundũ erat. illo totus mundus errabat: s
oliua suꝑbiendo p̃cidi. Audi oliuam suꝑbien¬
tem et frangi dignam. Nos deseruitute ñ su¬
mus nati. Patrem habemus abraham. Res¬
pondetur. Si filii abrahȩ eẽtis. facta abrahȩ
faceretis. Contra id qđ dictum ẽ. deseruitute
non sumusnati: si uosfilius liberauerit. uere
liberi eritis. Liberos uos eẽ iactatis: Omnis qͥ
facit peccatum:seruus ẽ peccati. Quanto ergo
mitius homo seruus esses hominis: quã ꝑuer¬
se cupiditatis: Illi tamen suꝑbiendo humilẽ
non receperunt. Uide oleastrum dignum in¬
seri. centurionem illum. non de isrłitis. s
de gentib. Dnẽ non sũ dignus ut sub tectũ

Expanded text:
de servitute eruti, ad regnum perducti, tot bede servitute eruti, ad regnum perducti, tot beneficiis empti. Ecce sui, qui non receperunt: sed non recipiendo facti sunt alieni. In oliva erant, superbiendo fracti sunt. Oleaster contemptibilis, amaritudine baccarum aspernabilis, per totum mundum erat; illo totus mundus horrebat siloliva superbiendo praecidi . Audi olivam superbientem, et frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed de Gentilibus: Domine, non sum dignus, ut sub tectum
Abbreviated transcription (Latin):
mam domũ construxit. Domus inhabi¬
tatoribus. Quomͦ: Bona domus: benedi¬
cat eam ds̃. Mala domus: parcat ei ds̃.
Ergo mundus ꝑ eum factus ẽ: et habitatio
et habitatores. Et mundus eũ non cogno¬
nit: quasi non p̃scius quod sui ñ eẽnt eũ
recepturi: Audiꝓpt̃ qͦs uenerit. Quot qͦt
autẽ receꝑunt eũ. Sui non receꝑunt: et
sui receperunt. Mundus non credidit: et to¬
tus mundus credidit. Sicut dicimꝰ. tota
arbor plena foliis. Nunquid fructibus ẽ.
locus ablatus: Utrunq dici. utrunq in¬
telligi potest: et arbor foliis plena. et ar¬
bor fructib plena. Una arbor iutroq: s
folus disꝑgendis. fructib colligendis. Er¬
tis. sui eum non receꝑunt. nolite dolere:
quia credendo ipsius estis.Sui eũ ñ re¬
ceꝑunt. Qui isti sunt: forte iudei. olim
uocati ex egypto. liberati in manu poten¬
ti.ꝑ rubrũ mare traiecti. ꝑsiccum uadentes.
hostib insequentib carentes. manna pasti.

Expanded text:
mam domum construxit. Domus in habimam domum construxit. Domus in habitatoribus; quomodo, Bona domus, benedicat eam Dominus; mala domus, parcat ei Deus. Ergo mundus per eum factus est, et habitatio et habitatores: et mundus eum non cognonit, quasi non praescius quod sui non essent eum recepturi? Audi propter quod venerit: Quotquot autem receperunt eum. Sui non receperunt, et sui receperunt ; mundus non credidit, et mundus totus credidit. Sicut dicimus, Tota arbor plena foliis; numquid fructibus est locus ablatus? Utrumque dici, utrumque intelligi potest, et arbor foliis plena, et arbor fructibus plena: una arbor in utroque, sed foliis dispergendis, fructibus colligendis. Ertis, Sui eum non receperunt, nolite dolere: quia credendo ipsius estis. Sui eum non receperunt. Qui isti sunt? Forte Judaei olim vocati ex Aegypto, liberati in manu potenti, per Rubrum mare trajecti, per siccum evadentes, hostibus insequentibus carentes, manna pasti,
Abbreviated transcription (Latin):
animal quod ẽ illuminationis huiꝰ capax:
hoc est. omnẽ hominẽ habentẽ mentẽ
atq rationem: qua possit ẽẽ particeps
minat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundum. Et ubi erat: In hoc mun¬
do erat. S et terra in hoc mundo erat: et sol
et luna. in hoc mundo erant. Audi de die
tuo. omentis humane ocłs. In hoc mundo
erat: et mundus ꝑ ipsũ factus ẽ. Sic erat
hic. ut et antequã mundus eẽt. non qua¬
si non haberet ubi ẽẽt. Ds̃ enim habitan¬
do continet. non continet᷑. Ergo miro et in¬
effabili modo in hoc mundo erat: et mun¬
dus ꝑ ipsum factus ẽ: et mundus eũ non co¬
gnouit. Quis ẽ mundus qui ꝑ eum factꝰ ẽ:
Inprincipio fecit ds̃ cȩlum et tram: quia om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt. Quis mundꝰ eũ ñ
cognouit: Mundus et mundus: sicut do¬
mus et domus. Domus infabrica: domꝰ
inhabitatorib. In fabrica domus: quẽad¬
modũ magnam domũ fecit. pulcherri¬

Expanded text:
animal, quod est illuminationis capax, animal, quod est illuminationis capax, hoc est omnem hominem habentem mentem atque rationem, qua possit esse particeps m habentem mentem venientem in hunc mundum, ubi erat? In hoc mundo erat. Sed et terra in hoc mundo erat, et sol et luna in hoc mundo erant. Audi de die tuo, o mentis humanae oculus! In hoc mundo erat, et per ipsum mundus factus est. Sic erat hic, ut et antequam mundus esset, non quasi non haberet ubi esset. Deus enim habitando continet, non continetur. Ergo miro et ineffabili modo in hoc mundo erat. Et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. Quis est mundus, qui per cum factus est? In principio fecit Deus coelum et terram , quia omnia per ipsum facta sunt. Quis mundus eum non cognovit? Mundus et mundus, sicut domus et domus; domus in fabrica, domus in habitatoribus. In fabrica domus; quemadmodum, Magnam domum fecit, pulcherri
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑhiberet delumine. Quomͦ ñ
erat ille lumen:si uel lucerna erat: Primo
uide quia lucerna erat. Audire uislucer¬
nam de die. et diem de lucerna: Uosinqͥt
misistis ad ioħem: et uoluistis ad horã ęxul¬
tare inlumine eius.Ille erat lucerna ardeis
et lucens. Iohannes gͦ iste quid uidebat:
qui lucernam contemnebat:Non erat ille
lumen: s ut testimonium ꝑhiberet de
luminẽ. De quo lumine: Erat lum̃ ue¬
rũ: qd̾ illuminat omnẽ hominẽ uenien¬
tem in hunc mundũ. Si omnẽ hommẽ:
gͦ et ioħem. Quinondũ se uolebat osten¬
dere diem:ipse sibi suam accenderat te¬
stem lucernam. S talis erat lucerna: qͦ
de die posset accendi. Audi ipsum ioħem
confitentem. Nosinquit omnes de ple¬
nitudine eius accepimus. Xp̃c putaba¬
tur: hominẽ se ẽẽ fatebatur. Dñs puta¬
batur: seruũ se eẽ confitebat᷑. Diesputa¬
suꝑbiȩ uentus extinguat. Erat enĩ lum̃
uerum. quod illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ inhunc mundũ: id est omne

Expanded text:
monium perhiberet de lumine? Quomodo non erat ille lumen, si vel lucerna erat? Primo vide quia lucerna erat. Audire vis lucernam de die, et diem de lucerna? Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis ad horam exsultare in lumine ejus: ille erat lucerna ardens et lucens . Joannes ergo iste quid videbat, qui lucernam contemnebat? Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. De quo lumine? Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem, ergo et Joannem. Qui nondum se volebat ostendere diem, ipse sibi suam accenderat testem lucernam. Sed talis erat lucerna, quae de die posset accendi. Audi ipsum Joannem confitentem: Nos, inquit, omnes de plenitudine ejus accepimus. Christus putabatur, hominem se esse fatebatur. Dominus putabatur, servum se esse confitebatur. Bene agne ventus exstinguat. Erat enim lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: id est omne
Abbreviated transcription (Latin):
.xit. sicut in die honeste ambulemꝰt Non
resultare neq dissonare a coapło suo petro
qui dixit. Cui bene facitis intendentes. ser¬
moni scilicet diumno. tanquam lucernȩ in
obscuro loco: donec dies lucescat. et lucifer

Expanded text:
xit, Sicut in die honeste ambulemus, non xit, Sicut in die honeste ambulemus, non resultare, neque dissonare a coapostolo suo Petro, qui dicit, Cui benefacitis intendentes, sermoni scilicet divino, tanquam lucernae in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam fidem qua credimus in dm̃. incõ¬
paratione infidelium. dies sumus. In in¬
fidelitate nox cum ipsis fuimus: modo
lux dicente apło. Fiustis aliquando tene¬
brȩ: nunc autẽ lux in domino. Tenebre in
nobis. lux in domino. Item in alio loco.
Om̃s eñ uos filii lucis estis: et filii diei. Nonsu¬
mus noctis. neq tenebrarum. Sicut indie
honeste ambulemus. Dies gͦ incompara¬
tione infidelium. In comparatione uͦ illiꝰ
diei quando resurgent mortui. et corrup¬
tibile hoc induet᷑ incorruptione. et mortale
hoc induet᷑ inmortalitate: ad huc nox sumꝰ.
ad huc nox ẽ. quid sequit᷑: E nondũ appa¬
ruit qͥd erimus. Scimus autem quia cũ
apparuerit similes ei erimus: quia uide¬
bimus eũ sicutiẽ. S ista merces ẽ. ñ opꝰ
Uidebimus eũ sicuti ẽ: ipsa ẽ merces. Tunc
erit dies: quo clarior esse non possit. Nunc
gͦ inisto iam die honeste ambulemus: in
ista adhuc nocte non inuicem iudicemus.
Uidete enim et ipsum apłm paulũ quidi¬

Expanded text:
ipsam fidem qua credimus in Deum, in comparatione infidelium dies sumus. In infidelitate nox cum ipsis fuimus, modo lux, dicente Apostolo, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Tenebrae in vobis, lux in Domino. Item in alio loco: Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei: non sumus noctis, neque tenebrarum . Sicut in die honeste ambulemus . Dies ergo in comparatione infidelium. In comparatione vero illius diei, quando resurgent mortui, et corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate , adhuc nox sumus. adhuc nox est, quid sequitur? Et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Sed ista merces est, non opus. Videbimus eum sicuti est, ipsa merces est. Tunc erit dies, quo clarior esse non possit. Nunc ergo in isto jam die honeste ambulemus: in ista adhuc nocte non de invicem judicemus. Videte enim et ipsum apostolum Paulum, qui di