comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rei ssuit. ne secłariᷤ doctna te occupet que
tanqͣm lictũ estimat᷑ in comꝑatiõe uere sa¬
pietie. Que cũq enĩ doctͥna aut mores ñ
componit aut fidẽ non instruit. aut cari¬
tatẽ non acceñdit. uana est. uec ut aurũ
ditat. s ut lutũ sordidat. Morales deniq
circuli sunt. obedientia usq ad mortẽ. ca¬
ritas ufq ad sangͥnẽ. castitas usq ad car¬
naliũ desiderioꝵ mortificationẽ. humili¬
tas usq ad extremã deiectionẽ. Incͥculo
mͣ. incͥculo castitatis re formamur. incͥcu¬
lo humilitatis exaltam᷑. Nonsc̃soat cͥculũ
obedientie iobedientia. non diuidat eͥ¬
culum caritatis inuĩdia. non contami¬
net cͥculũ castitatis immundicia. ñ rũpat
diliges. castiges. ⁊ humilies animã tuam.
Hoc de cͥculis. De angulis uero memorie
satis arbitror fuisse dictũ ubi de anguliᷤ

Expanded text:
rei sint, ne saecularis doctrina te occupet, quae rei sint, ne saecularis doctrina te occupet, quae tanquam lutum aestimabitur in comparatione verae sapientiae. Quaecunque enim doctrina aut mores non componit, aut fidem non instituit, aut charitatem non accendit, vana est nec ut aurum ditat, sed ut lutum sordidat. Morales denique circuli sunt obedientia usque ad mortem, charitas usque ad sanguinem, castitas usque ad carnalium desideriorum mortificationem, humilitas usque ad extremam dejectionem. In circulo circulo castitatis reformamur, in circulo humilitatis exaltamur. Non scindat circulum obedientiae inobedientia, non dividat circulum charitatis invidia, non contaminet circulum castitatis immunditia, non rumpatdiligas, castiges et humilies animam tuam. Hoc de circulis. De angulis vero memoriae satis arbitror fuisse dictum, ubi de angulis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. iut̾cio iustificationẽ. in quarte głifi¬
cationẽ recolit. Uel uno pẽde cͥcuit᷑ corpꝰ
creatũ. quarto spm̃ incͥ̾cumstͥptũ. Uno
pẽde incẽdit prũdũter. alio fortit̃. t̾cio iꝰ¬
de. quarto tẽꝑant̃. ⁊ sobrie. Uno pede hy¬
toriã. alio allegoriã t̃cio moralitatẽ. quar¬
do anagogem requirit. Hec de quatuor
pedib mense Quatuor quoq cͥeulos ħt
aureos. ut humilit̃ audiat doc̾tores. fide¬
lit̃ sfirmt̃ retineat. sensum ⁊ ingeniũ ue¬
hem̃ter exerceat. noua de not̾im cum
lucro exeueiat. De pͥmo salomen. Audi
fili mi p̃cepta patͥs tui. ⁊ne dimittas legẽ
matͥs tue. De scd̾o. Liga eam in corde tuo
uigit᷑. De t̾cio psalinista. Meditatus uoc¬
de cũ corde meo ⁊ exerciabar ⁊ scobebã
dit seruum pͥgrũ. Quare inquiens ñ de¬
disti peciuuã meã ad m̃surã. ⁊ ego ueniens
cũ usuris utiq exegissẽ illã: firculi isti au¬

Expanded text:
nem, in tertio justificationem, in quarto glorifinem, in tertio justificationem, in quarto glorificationem recolit. Vel uno pede circuit corpus creatum, quarto spiritum incircumscriptum. Uno pede incedit prudenter, alio fortiter, tertio juste, quarto temperanter et sobrie. Uno pede historiam, alio allegoriam, tertio moralitatem, quarto anagogen requirit. Haec de quatuor pedibus mensae. Quatuor quoque circulos habeat aureos, ut humiliter audiat doctores, fideliter et firmiter retineat sensum, et ingenium vehementer exerceat, nova de veteribus cum lucro excutiat. De primo Salomon: Audi, fili mi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae . De secundo: Liga eam in corde tuo jugiter . De tertio, Psalmista: Meditatus sum nocte cum corde meo, et exercitabar et scopebam re, inquit, non dedisti pecuniam meam ad mensam, et ego veniens cum usuris utique exegissem illam? Circuli isti au
Abbreviated transcription (Latin):
rabis.⁊pones in quatuor anguł eiusdem
mense ꝑ quatuor pedes. Nemoria quatuor
ht̃ cͥculos aureos. quatuor angulos. ⁊ qua¬
tuor pedes. Uno pede utit᷑ memoria. ãd
illa que qͥdẽ tͣnsierunt. s ad hue mia nius
stant. ⁊ non longe ex cesserunt. alio ad renio¬
ta que longius ap̃senti conitione se ces¬
serunt. t̾cio ad remotiora. que ñ uisi cum
magno stũdio recogitari possunt. quarto
ad remotisissima que non nisi libroꝵ lee¬
tione ⁊ antiquoꝵ relatione reꝑiri possũt.
Nel uno pede terit t̾ram. alio ambulat su
ꝑaquas alio uolat in aere. quarto ascen¬
dit suꝑ uentoꝵ pennas incęlo. Humiliat᷑
inpͥmo. compungit᷑ inscd̾o. accendit᷑ int̃¬
cio eraltat᷑ in quarto. In pͥmo nascit᷑ cũ
tur. In pͥmo naniuttatis iħu recorda¬
datur. in scd̾o bap̾matis. t̾cio tͣnsfigura¬
dionis. in quarto ascensionis. In primo
reatũ originalis culpe. inscd̾o absolutio¬

Expanded text:
rabis, et pones in quatuor angulis ejusdem rabis, et pones in quatuor angulis ejusdem mensae per quatuor pedes . Memoria quatuor habet circulos aureos, quatuor angulos, et quatuor pedes. Uno pede utitur memoria ad illa quae quidem transierunt, sed adhuc in januis stant, et non longe excesserunt; alio, ad remota quae longius a praesenti cognitione secesserunt; tertio ad remotiora, quae non nisi cum magno studio recogitari possunt; quarto ad remotissima quae non nisi librorum lectione et antiquorum relatione reperiri possunt. Vel uno pede terit terram, alio ambulat super aquas, alio volat in aere, quarto ascendit super pennas ventorum in coelo. Humiliatur in primo, compungitur in secundo, accenditur in tertio, exaltatur in quarto. In primo cum tur. In primo nativitatis Jesu recordatur, in secundo baptismatis, in tertio transfigurationis, in quarto ascensionis. In primo reatum originalis culpae, in secundo absolutio
Abbreviated transcription (Latin):
tabili ꝓmissionum ꝓfunditate runulas
ui eorde nouas effodiens. uũquã dieit suf¬
ficit. Nouum enĩ saporẽ uideo querit. qͥ¬
nouato desiderio iupposito religionis non
seneseit nec tepeeit. Cũ gͦ głiam uirium
uirtutib iã ñ pede s pennas urget. ad
coronã aureolã festinat.ut qui p̃occupa¬
uit ñ uissa fac̾e. audeat ñ sꝑata cape.
Plus enĩ quã petimꝰ aut intelligunꝰ dat
nobis deus. de corona aureola dictumẽ.
Qui potest caꝑe capiat. ut quia manda¬
tũ de uͥginib non habet apłs. de inple¬
de consilio sine mandato subunuat reᷤ¬
tare coronã aureolã suꝑ g̾nale ꝓmissum.
⁊ uincat p̾mio. qui uincit m̾tto. Qui fide.
scłm uicerunt. quot passib alios p̃cesse¬
runt etate. sexii. ꝓfessione. passione. casti¬
tate.caritate. ⁊ cursu cet̾arum uirtutum:.
altuus ad coronã aureolã euolauerunt. Se¬
quit᷑. Quatuor quoq circulos aureos p̾ꝑa¬

Expanded text:
tabili promissionum profunditate rimulas tabili promissionum profunditate rimulas in corde novas effodiens nunquam dicit: Sufficit Novum enim saporem in Deo qui novato desiderio in proposito religionis non senescit nec tepescit. Cum ergo gloriam virium virtutibus, jam non pedenat, ut qui praeoccupavit non jussa facere audeat, non sperata capere; plus enim quam petimus aut intelligimus dat nobis Deus. De corona aureola dictum est: Qui potest capere capiat , ut quia mandatum de virginibus non habet Apostolus, de impleto consilio sine mandato subinnuat restare coronam aureolam supra generale promissum et vincat praemio qui vincit merito. Qui fide saeculum vicerunt quot passibus alios praecesserunt aetate, sexu, professione, castitate, charitate, et cursu caeterarum virtutum, altius ad coronam aureolam evolaverunt. Sequitur: Quatuor quoque circulos aureos praepa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntã nr̃a ñ ꝯsentit. isatis ẽ ubi obediendo
ꝯsentit. nuolendo efficaciter legem facit.
ͥñrasilẽ uͦ coronam facit. quia nullũ si¬
ne gr̃a m̃itũ.⁊ quia ñ quam sine lib̾o arbi
corona. que si attendis lib̃m arbitͥum ra¬
s teta. Gr̃a quidẽ sola coronã posset dare.
s meluit cũ lib̾o arbcto m̾itũ p̃parare. et
m̾itis coronã reddere. Quod corona est.
rei est. quõd int̾rasilis ur̃m. Si homo non
peccass: corona int̾ra int̾rasilis ñ eẽt. Nion
enĩ eorona angłica int̾rasilis est: que de
capite illoꝵ nulla offensione corruit. s
lurana int̾rasilis est. que ꝑpeccatũ ceci¬
⁊it qꝑ grãu rediit. s equit᷑. Et suꝑ illã
aliã coronã aureolam. Eugłico tabula¬
rio eui semiuuiꝰ tͣitus fuerat adeuran¬
dum. dictũ est. Siqͥd suꝑ erogau̾is ego eũ
rediero reõdam tͥ. Coniuiũe meritoꝵ le¬
gẽ tͣnsiliens impetus sp̃e. semꝑ de insetu¬

Expanded text:
voluntas nostra non sentit, et satis est ubi obediendo voluntas nostra non sentit, et satis est ubi obediendo consentit, et nolendo efficaciter legem facit. Interrasilem vero coronam facit, quia nullum sine gratia meritum, et quia nunquam sine libero arbicorona, quae si attendis liberum arbitrium, ratota. Gratia quidem sola coronam posset dare, sed maluit cum libero arbitrio meritum praeparare et meritis coronam reddere. Quod corona est, Dei est; quod interrasilis, nostrum. Si homo non peccasset, corona interrasilis non esset. Non enim corona angelica interrasilis est, quae de capite illorum nulla offensione corruit, sed humana interrasilis est, quae per peccatum cecidit et per gratiam rediit. Sequitur: Et super illam alteram coronam aureolam . Evangelico stabulario cui semivivus traditus fuerat ad curandum dictum est: Si quid supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi . Communem meritorum legem transiliens impetus spiritus, semper de inscru
Abbreviated transcription (Latin):
digito iħe eicit demonia. secd̾o scͥbit in
t̾ra.t̾cio inlapide. quarco in corde. de pͥ¬
mo. Si indigito di eitio demonia. De sed̾e.
Iinelinauit se iħe. ⁊ scͥbẽbat int̾ra De t̾cio.
scͥpsit intabulis lapideis decẽ mand̃ata
legis. De quarto. Sebam leges meas incer
gr̃am sequens. In pͥmo deus sine ad uito¬
no. insed̾o lib̃m arbitͥum com d̾o. int̾ci¬
o dĩ ad monicio. in quarto mandati in¬
plecio. In pͥmo liberat conpeditos. in se¬
coñdo ad iuuat solutos. int̾cio illumi¬
nat cecos. in quarto consolidat paraliti¬
cos. Hii sunt quatuordigiti ad quoꝵ men¬
sur̃a corona int̾rasilis extendit᷑ que labio
aureo supponit᷑. quia qͥcquit scꝑtura ꝓmit¬
tit. ⁊ memoria de scͥpturis retin̾e pot̾. nec
minꝰ ht̃ nec ampliꝰ. uł inspe uł inre et̃ni bͣ¬
uii. Parũ namq ẽ habere ⁊ gr̃am oꝑantẽ et co¬
ꝙpantẽ siue mandatũ iubẽs uͥ libm arbitͥũ seu

Expanded text:
digito Jesus ejecit daemonia, secundo scribit in digito Jesus ejecit daemonia, secundo scribit in terra, tertio in lapide, quarto in corde. De primo: Si in digito Dei ejicio daemonia . De secundo: Inclinavit se Jesus et scribebat in terra . De tertio: Scripsit in tabulis lapideis decem mandata legis . De quarto: Scribam leges meas in corgratiam sequens. In primo Deus sine adjutorio, in secundo liberum arbitrium cum Deo, in tertio Dei admonitio, in quarto mandati impletio. In primo liberat compeditos, in secundo adjuvat solutos, in tertio illuminat caecos, in quarto consolidat paralyticos. Hi sunt quatuor digiti ad quorum mensuram corona interrasilis extenditur, quae labio aureo superponitur, quia quidquid Scriptura promittit et memoria de Scripturis retinere potest, nec minus habet nec amplius vel in spe, vel in re aeterni bravii. Parum namque est habere gratiam operantem et cooperantem, sive mandatum jubens ubi liberum arbitrium seu
Abbreviated transcription (Latin):
nib ⁊cet̾. Labiũ aureũ confessio martyr.
la : sic fides ⁊ confessio igne ꝑsecutionis ex¬
aminata. ⁊ p̃ciosior est de pac̾ia. ⁊ forcior
de constantia. ⁊clarior de pena. ⁊sublimi¬
or de contumelia. Auget enĩ pena aucta cla¬
ritatem. coustantia ꝓbat fortitudinẽ.
pacĩa pond̾at p̃cii quantitatẽ. contume¬
lia multiplicat honorẽ. Inpena ꝑsecutoriᷤ
attrocitas. in constantia mr̃is longanimi¬
tas. in pacia benignitas. in contumelia hu¬
militas. Forte ĩdo corona alta digitis qua¬
tuor dicit᷑. quia sedm altitudinem mito¬
rũ surgit remunerate p̃mioꝵ ut quasi
tot digitis crescat corona. quot eruciati¬
b cõtorta est caro inpena.Sic etiã labio
aureo in consessione peccatoꝵ coronã in¬
t̾rasilem altã qua: tuoidigitis imponit
cũ pͥmo digito ialam uoluntatẽ em̃¬
dat. secundo peccata sua accusat. t̾cio la¬
uat. quarto uircutib commucat. Primo

Expanded text:
no, etc. Labium aureum est confessio martyrumno, etc. Labium aureum est confessio martyrumla, sic fides et confessio igne percussionis examinata et pretiosior de patientia, et fortior de constantia, et clarior de poena et sublimior de contumelia. Auget enim poena aucta claritatem, constantia probat fortitudinem, patientia ponderat quantitatem pretii, contumelia multiplicat honorem. In poena persecutoris atrocitas, in constantia martyris longanimitas, in patientia benignitas, in contumelia humilitas. Forte ideo corona alta digitis quatuor dicitur, quia secundum altitudinem meritorum, surgit remuneratio praemiorum, ut quasi tot digitis crescat corona, quot cruciatibus contorta est caro in poena. Sicut etiam labio aureo in confessione peccatorum coronam interrasilem altam quatuor digitis imponit, cum primo digito malam voluntatem emendat, secundo peccata sua accusat, tertio lavat, quarto virtutibus commutat. Primo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ seminariũ discordie. Qius enĩ huma¬
nũ uisum ad tam in comp̃hensibiłr com¬
macłatũ gremiũ cor̃dis pacient̃ admiite¬
ret: certe aut nimia suffusione rubo¬
ris succũberet homo. aut assiduitate ma¬
la sua contemn̾et. aut turpitudine ille¬
cebrosa uidentes inficeret. Hac itaq r̾̃one
occultanda fuerunt cordis consilia ⁊ ar¬
chana. Rursũ si ꝑpetua obstinatione.
clauderetur ⁊ occultaret᷑ uoluntas ho¬
minis. ⁊ coagulũ humane societatis de¬
periret. ⁊ fomentũ maliguitatis. et̾nũ
silentiũ ẽẽt. Quomͦ aut̃ amicũ dilig̾es.
quẽ amieũ ⁊ fidelẽ nullatenꝰ intellige ᷤ:
Utilitatis gͦ nr̃e fuit ut u̾bũ in corde
lateret ⁊more patesceret. S ue duplex
sis: labiũ ne dolosus: aureũ. ne infidus
⁊ instabilis. ꝑcͥcuitũ debet fieri. labiũ.
simplicitatẽ confessionis. aureũ. purita¬
tem intentionis. cͥcuttus. integͥtatẽ ac¬
dicit. Qui me confessus fuerit corã homi¬

Expanded text:
ordiae. Quis vero humanum visum ac tam incomprehensibiliter commaculatum gremium cordis patienter admitteret? Certe aut nimia suffusione ruboris succumberet homo, aut assiduitate mala contemneret, aut turpitudine illecebrosa videntes inficeret. Hac itaque ratione occultanda fuerunt cordis consilia et arcana. Rursum si perpetua obstinatione clauderetur et occultaretur voluntas hominis et coagulum humanae societatis deperiret, et fomentum malignit amicum diligeres, quem amicum et fidelem nullatenus intelligeres? Utilitatis ergo nostrae fuit, ut verbum in corde lateret, et in ore patesceret. Sed ne duplex sis, labrum, ne dolosus, aureum, ne infidus et instabilis per circuitum debet fieri. Labium simplicitatem confessionis, aureum puritatem intentionis, circuitus integritatem acreo cum dicit: Qui me confessus fuerit coram Domi
Abbreviated transcription (Latin):
exarerbat᷑. que est pena maloꝵ. utͥusq
autẽ miserie stimulũ: bona conscĩa . ñ
sentit. Itinerariã miseriã ñsentit. quia
ñ egredit᷑ ad uiam illã malam que dueit
minfernũ. Manssionariã nichominus
euadit. quia clausit ianuã qua ingredit᷑
mors ad animas nr̃as. Sicut enĩ egredi re¬
eusat quia leo initiu̾e est. sic ianuam pã¬
d̾e uitat. quia coruus infenestra est. Ab¬
horret autẽ eque Inigredinẽ corui. ⁊ fero¬
citatẽ leonis. Nigredinẽ: ue de coloret᷑. fe¬
roetatẽ. ferocitatẽ: ne deuoret᷑. forsitã in¬
quiens absorbuisset nr̃am pulchritudi¬
nẽ macula corui. uel teneritudinẽ gula
leonis nisi dns adiuuisset nos. ostiũ ar¬
diluuũ expositũ unmergeret. ⁊ malam
bestiã de itiu̾e tollendo. ne ioseph ad fr̃es
uenientẽ deuoraret. Docet dñs meugłio
cens. intͣ inquit incubieulũ tuũ:⁊ clauso
nͥ conseĩe secretũ: Quõd hostiũ nͥ ostuum:

Expanded text:
exacerbatur, quae est poena malorum. Utriusque exacerbatur, quae est poena malorum. Utriusque autem miseriae stimulum bona conscientia non sentit. Itinerariam miseriam non sentit, quia non egreditur ad viam illam malam quae ducit in infernum. Mansionariam nihilominus evadit, quia clausit januam qua ingreditur mors ad animas nostras. Sicut enim egredi recusat, quia leo in itinere est; sic januam pandere vitat, quia corvus in fenestra est. Abhorret autem aeque et nigredinem corvi et ferocitatem leonis, nigredinem ne dedecoretur, ferocitatem ne devoretur. Forsitan, inquiens, absorbuisset nostram pulchritudinem macula corvi, vel teneritudinem gula leonis, nisi Dominus adjuvisset nos, xpositum immergeret, et malam bestiam de itinere tollendo, ne Joseph ad fratres venientem devoraret. Docet in Evangelio cens: Intra, inquit, in cubiculum tuum . Quod nscientiae secretum? Quod ostium nisi os tuum?
Abbreviated transcription (Latin):
re coguoscat. Putas sise aguosc̾et pulchͣ
int̾ inulieres. quod de inceps post uesti¬
gia gregũ tuarũ ase abiens. paludosa
itin̾a iucideret. ⁊ hẽdos lasciue carnes paᷤ¬
ceret: Putas quã egre relicta dulcẽdine
pinguẽ oine sua it̾ ligna siluarũ ue¬
niret. si qͣuti homini sit conscĩa ⁊ deo gͣta
si ub̾a tenuisset ÷ S nusera. s ceca. s stul¬
ta. quia anplexat᷑ stercora. quia amat
tenebras. ⁊ quod iiseriꝰ est. querit etiam
iniseriã commiseria. Nã quod ininundo
sublimius. hoc miserius est ⁊ miserabi¬
liuis. S abista miseria ambitionis. illa
ũ illam que initin̾e obsistit miseria
rethit difficultas. quia ñ miseria estiraat᷑
Fallax gr̃ã ⁊uana est pulehritudo mag¬
ne meretcis. calice aureo bibentis. s fe¬
licitas. Reuera autẽ infelicior est illa
miseria. qu a anima int̾ficitur que ẽ
ꝓspitas stultoꝵ: quã iniseria qua corpꝰ

Expanded text:
recognoscat. Putas si se agnosceret pulchra recognoscat. Putas si se agnosceret pulchra inter mulieres, quod deinceps post vestigia gregum a se abiens paludosa itinera incideret, et hoedos lascivae carnes pasceret? Putas quam aegre relicta dulcedine et pinguedine sua, inter ligna silvarum veniret, si quanti boni sit conscientia, devota si verba tenuisset? Sed misera, sed caeca, sed stulta quia amplexatur stercora, quia amat tenebras, et quod miserius est, quaerit etiam miseriam cum miseria. Nam quod in mundo sublimius, hoc miserius est et miserabilius. Sed ab ista miseria ambitionis, illa non illam quae in itinere obsistit, miseria retrahit difficultas, quia non miseria aestimatur. Fallax gratia et vana pulchritudo magnae meretricis calice aureo bibentis, sed felicitas. Revera autem infelicior est illa miseria, qua anima interficitur, quae est prosperitas stultorum, quam miseria qua corpus
Abbreviated transcription (Latin):
lominus instruit᷑. Nec credendu quõd sẽ¬
ꝑ uena cordis euacuet᷑ ꝑniciose. cum pie
insridit᷑. quin potius de effusione carita¬
tis. cõmodius fluit ⁊ lib̾uis. Parcito labo¬
re oꝑis quod a te iniuinctũ suscepi. hic
in eã magis erubesc̾e cepi putre factã cõ¬
scĩã in oꝑib mortuis. u̾n tuã alioꝵq sc̃o¬
rum qualis sit uł ẽẽ debeat. ex libris seĩs
studiosius inuestigaui Rẽ uͦ difficilẽ ⁊ gͣn¬
den. ꝓtarditate ingenii. breui unoq ser¬
mone ñ potui expedire.⁊ serco inꝓlirita¬
tem excessi. Aluid quoq me ꝓtraxit in lon¬
gum sermonẽ. ut saltẽ tam dui ad se ui¬
cluderet᷑ coscientia quo usq legeret᷑ uł
tractaret᷑ de conscĩa. ꝑutile nauiq est ꝯ¬
scientiã lentis ⁊ duturnis confricationũ
mẽdititionib ad se ipsam confou̾e. ut le¬
ta quiescat. ut fecunde incalescat. ut
sole lustrata ⁊ illustrata. se ipsã inse ip̃a

Expanded text:
lominus instruitur. Nec credendum quod semlominus instruitur. Nec credendum quod semper vena cordis evacuetur perniciose, cum pie inciditur; quin potius de effusione charitatis commodius fluit et liberius. Partito itaque labore operis, quod a te injunctum suscepi, hic meam magis erubescere coepi putrefactam conscientiam in operibus mortuis, unde tuam aliorumque sanctorum qualis sit vel esse debeat ex libris sanctis studiosius investigavi. Rem vero difficilem et grandem pro tarditate ingenii, brevi unoque sermone non potui expedire, et idcirco in prolixitatem excessi. Aliud quoque me protraxit in longum sermonem, ut saltem tandiu ad se includeretur conscientia, quousque legeretur vel tractaretur de conscientia. Perutile namque est conscientiam lentis et diuturnis confricationum meditationibus ad se ipsam confovere ut laeta quiescat, ut fecunde incalescat, ut sole lustrata et illustrata se ipsam in seipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nĩo suo fr̃i. A. monacho clareuallis.
fr̃ .P. cellensis salutẽ ⁊ conscientiã
bonam. Religiosa mens religiosa curiosi¬
tate querit de religione conseĩe ut sciat.
immo ut habeat conscĩam bonã. amplec¬
tor questionẽ magis quidẽ ut discã quã
ut doceam. Reuoeatꝰ siqͥdẽ tua questioẽ
ab euagatioe mundani cͥcuitus questionẽ
michi de questione facio. Agg̾dior ꝓuide
querens uenire ad lucẽ conscientie. quãuiᷤ
careã liunine scientie. Miro eiũ mͦ besti¬
aeris lib̃tatẽ. ⁊ forte lucẽ sme luce ocu¬
loꝵ. Eatenꝰ enĩ ⁊ ipse latibulo umbrose
rentis quĩd sit conseĩa. uena cordis in sci¬
sa. undecũq uocaui uinũ sangͥnẽ ue¬
narũ tocius mẽditationis ut de sangͥne
de fecate comtemplationis ⁊ stilo cõmen¬
Daret seu commodaret cor quod suffice¬
ret scͥbenti. ⁊ retineret unde iuueret.
T̃unc enĩ irtilit̃ scͥbit᷑. cum de tͣctatu suo.
⁊ uita ꝓpͥa em̃datur. ⁊ alieua conscĩa nicħ¬

Expanded text:
imo suo fratri ALCHERO monacho Claraevallis frater PETRUS Cellensis, salutem et conscientiam bonam. Religiosa mens, religiosa curiositate quaerit de religione conscientiae ut sciat, imo ut habeat conscientiam bonam. Amplector quaestionem, magis quidem ut discam quam ut doceam. Revocatus siquidem tua quaestione ab evagatione mundani circuitus, quaestionem mihi de quaestione facio. Aggredior proinquaerens venire ad lucem conscientiae, quamvis caream lumine scientiae. Miro enim modo bestiaeris libertatem, et forte lucem etiam sine luce oculorum. Eatenus equidem et ipse latibulo umbrosae rentis quid sit conscientia, vena cordis incisa, undecunque vocavi vivum sanguinem venarum totius meditationis. ut de sanguine defaecatae contemplationis, et stylo commendaret seu commodaret cor quod sufficeret scribenti et sibi retineret unde viveret. Tunc enim utiliter scribitur, cum de tractatu suo et vita propria emendatur, et aliena conscientia nihi
Abbreviated transcription (Latin):
menioria inluto s honestet᷑ in auro. ne uileᷤ¬
cat in ceno. s fulgeat in celo. de aurata pu.¬
rissimo auro uet̾is ⁊ noue legis. Uide men¬
sam memorie de auratam. Memoria uis¬
ti cum laudibus. Item. in memoria et̃na e¬
runt iusti. Quȩ gͦ cum laudib est. que e¬
t̃na est: de aurata est. Illoꝵ uero memoua
a eoꝵ cum sonitu. Sequit᷑. fãcies illi labiũ
aureũ ꝑcireuitũ. Unũ debet ẽẽ u̾bum cor¬
dis. ⁊ u̾bũ oris. ut purũ lac cogito̾nis emul¬
geatur ub̃e locutionis. nõ de gen̾ans colore
oͦptimo. n̾sapore bono. non liquore uero.
Coloratũ sit u̾bum tuum ueritate. sapora¬
tum bonitate. liquoratũ caritate. Totum
hoc. ⁊ in om̃ib ⁊ insingłis uerbism sit. ut
num de utilitate. sit carttatiuũ de affec¬
tione. hoc est labium aureũ ꝑ circuitum
mense.cũ memoria coidis talia ori munstiat.
quib ⁊ occulta facies secretoꝵ nr̃oꝵ cum lu¬

Expanded text:
memoria in luto, sed honestetur in auro, ne vilesmemoria in luto, sed honestetur in auro, ne vilescat in coeno, sed fulgeat in coelo deaurato, purissimo auro veteris et novae legis. Vide mensam memoriae deauratam: Memoria justi cum laudibus ; item: In memoria aeterna erunt justi . Quae ergo cum laudibus est, quae aeterna est, deaurata est. Illorum vero memoria memoria eorum cum sonitu . Sequitur: Facies illi labium aureum per circuitum . Unum debet esse verbum cordis et verbum oris, ut purum lac cogitationis emulgeatur ubere locutionis, non degenerans colore optimo, non sapore bono, non liquore vero. Coloratum sit verbum tuum veritate, saporatum bonitate, liquefactum charitate. Totum hoc et in omnibus et in singulis verbis sit, ut num de utilitate, sit charitativum de affectione. Hoc est labium aureum per circuitum mensae, cum memoria cordis talia ori ministrat, quibus et occulta facies secretorum nostrorum cum lu
Abbreviated transcription (Latin):
dimĩdio m̃broꝵ xpi illã parcicionẽ animãd¬
uertat. quia cũ capite suo pars quedã reg¬
nat.⁊alia pars ad huc inꝑegͥnatione ista mi¬
litat. In uno retineat quia iam lib̾ata est
ecclĩa in seĩs carne exutis anecessitate. ami¬
seria. ⁊ apeccato. indimidio. quia inꝑegͥnã¬
tib a necessitate peccañdi t̾m ⁊ñ amiseria.
neq apeceato. Hec de longitudine. latitu¬
uine ⁊altitudine mense que est memo¬
ria nr̃a dicta sunt. Sequit᷑. Et de aura¬
bis eam auro purissimo. Cum afacie me¬
morie fu̾int erroꝵ ealigines ⁊ illecebra¬
rum sordidissime paludes det̾se: tune
de aurabis eam si sc̃pture sae̾s ⁊puris in¬
tellectib illam in nerueris. ut sanũ sapi¬
at. ut uerũ intelligat. ut clarũ uideat.
Exclũdant᷑ uage cogitationũ lenocina¬
tiones noue fantasmatũ illusiones. ficte
unaginationũ recordationes. ne occripet᷑

Expanded text:
dimidio membrorum Christi illam partitionem animaddimidio membrorum Christi illam partitionem animadvertat, qua cum capite suo pars quaedam regnat et alia pars adhuc in peregrinatione ista militat. In uno retineat, quia jam liberata est Ecclesia in sanctis carne exutis, a necessitate, a miseria et a peccato; in dimidio, quia in peregrinantibus a necessitate tantum et non a miseria neque a peccato. Haec de longitudine, latitudine et altitudine mensae quae est memoria nostra dicta sunt. Sequitur: Et deaurabis eam auro purissimo . Cum a facie memoriae fuerint errorum caligines, illecebrarum sordidissimae paludes detersae, tunc deaurabis eam si Scripturae sacris et puris intellectibus illam innexueris, ut sanum sapiat, ut verum intelligat, ut clarum videat. Excludantur vanae cogitationum lenocinationes, novae phantasmatum illusiones, fictae imaginationum recordationes, ne occupetur
Abbreviated transcription (Latin):
ficationis. inpingat ossa humiliata. ⁊ de re¬
mun̾atione futura õdore bono attrahit
scã suspiria. Hec omma nim̃sa memorie
exponiuit᷑ si fuerit delignis sethym ne cor-¬
runpat᷑ obliuione. si duret continua ui ua¬
citate. nicħ de sensu. aml̃tens. numquam
se extͣ fundens. Habeat duos cubitos in lon¬
gitudine memoria. ut sit tenax malon su¬
on ad deflendum ⁊bonoꝵ ut gͣtes deo re¬
pendat. Habeat cubitũ ⁊ semisem in lati¬
dine. ut inuno cubito latitudinis. dei ad se
ꝑfectam dilectionẽ intelligat. indimidi¬
o suã inꝑfectionẽ ⁊ p̃uaricationẽ recolli¬
gat. Inino eubito creationis benefici¬
um. indimidio casus sui p̃cipicũmnuno
redemptionis p̃ciũ. indimidio diffiden¬
tie quoꝵdã baratrũ. qui nec redempti
redemptorẽ diligunt. uec liberati exire
uolunt᷑. Habeat qͦ inlatitũdine cubitũ
⁊semissem. ut inuno cubito memoria ea¬
put nr̃m iã ꝑfecte głificatũ agnoscat. ⁊ in

Expanded text:
ficationis impinguat ossa humiliata, et de reficationis impinguat ossa humiliata, et de remuneratione futura odore bono attrahit sancta suspiria. Haec omnia in mensa memoriae exponuntur, si fuerit de lignis sethim, ne corrumpatur oblivione, si duret continua vivacitate, nihil de sensu amittens, nunquam se extra fundens. Habeat duos cubitos in longitudine memoria ut sit tenax malorum suorum ad deflendum, et bonorum ut grates Deo rependat. Habeat cubitum et semissem in latitudine, ut in uno cubito latitudinis, Dei ad se perfectam dilectionem intelligat, in dimidio suam imperfectionem et praevaricationem recolligat. In uno cubito creationis beneficium, in dimidio casus sui praecipitium, in uno redemptionis pretium, in dimidio diffidentiae quorumdam barathrum, qui nec redempti Redemptorem diligunt, nec liberati exire volunt. Habeat quoque in altitudine cubitum et semissem, ut in uno cubito memoria caput nostrum jam perfecte glorificatum agnoscat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
pore oportuno. quilibrat sensum ꝓpositũ
iutilitatẽ audientiũ: sensui aptans loquen¬
di mat̾iam. ꝓposito temꝑans mõdũ. uti¬
litati sub ministrans congruũ finẽ ⁊ pͥn¬
cipiũ. Insabbato pone panes inm̃sa. ut
illustrante gr̃a sermonẽ uch oes. in sa¬
bato tolle panes. ut eadem coopante fruc¬
tũ sermonis ipsi gr̃e reconsignes. Thus
deniq panib suꝑ pone. ut deuocionẽ ñ¬
acies ⁊ mensam de lignis setum. ha¬
bentẽ duos cubitos. longitudinis. et
inlatitudine eubitum. ⁊altitudine cubitũ
r̃e tã minoralib dictis quã inmisticis rep̾¬
gas. Com sermo tuus gemitib ⁊luspirus
castis. quasi desiderioꝵ euaporationes. quo¬
dã remigio alarũ ad dm euehit: incen¬
sum panib ꝓpositionis supponis. Bene ita¬
q olet mensa inspe futuroꝵ. bene paseit
ire p̃sentiũ. cumi de m̾ito fidi iusticie ⁊
caritatis. cũ de crassitudine p̃sentis uisti¬

Expanded text:
pore opportuno, qui librat sensum propositum pore opportuno, qui librat sensum propositum et utilitatem audientium, sensui aptans loquendi materiam, proposito temperans modum, utilitati subministrans congruum finem et principium. In Sabbato pone panes in mensa, ut illustrante gratia sermones inchoes, in Sabbato tolle panes ut eadem cooperante fructum sermonis ipsi gratiae resignes; tuus denique panibus superpone, ut devotionem nacies mensam de lignis setim, habentem duos cubitos longitudinis, et in latitudine cubitum, et in altitudine cubitum rem tam in moralibus dictis quam in mysticis respergas. Cum sermo tuus gemitibus et suspiriis castis desideriorum evaporationes quasi quodam remigio alarum ad Deum evehit, incensum panibus propositionis superposueris. Bene itaque olet mensa in spe futurorum, bene pascit in re praesentium, cum merito fidei, justitiae et charitatis, cum de crassitudine praesentis justi
Abbreviated transcription (Latin):
panes mñsa morant᷑. ne sine gr̃a loqua¬
ris. nec uͥ de simila conficiunt᷑. ne uerita¬
tẽ falson cõmixtioe adult̾eris. Regula¬
rit̾ namq in salbo ponuntur ⁊ insab¬
bato sumunt᷑. Qñ enĩ u̾bum di p̃dican¬
dũ est nͥ eum uacat. ⁊auditorib audife
⁊p̃dicatorib docẽ: Non sabb̾o ponit pa¬
nes qui eugłirat. non recipientib u̾bũ
dei. qui loquit᷑ maure non audientis.
Non sabbato ponit in mensa panes.
qui scm̃ dat canib. ⁊ margaritas po¬
nit ante porcos.⁊on sabbo ponit
panes. Qui ñ attendit quid loquat᷑ ꝑma
tu᷑ ꝓ negotu sufficientia. Sic̃ aũt ille peceat
indiscnõe qui ñ disc̾nit ista: utiq sic ille p̃cipi¬
tatione qui añ sabbatũ sumit panes. qui
loquit᷑ añ medditatiõis decoctionẽ. añ appeti¬
tus requisitionẽ. antẽ delib̾ationẽ fãmis.
ante stomachi euacuationẽ. Insabbo tel¬
lit panes quidat escã pullis coruoꝵ intẽ¬

Expanded text:
panes in mensa morantur ne sine gratia loquapanes in mensa morantur ne sine gratia loquaris, nec nisi de simila conficiuntur, ne veritatem falsorum commistione adultereris. Regulariter namque in Sabbato ponuntur, et in Sabbato sumuntur. Quando enim verbum Dei praedicandum est, nisi cum vacat et auditoribus audire, et praedicatoribus docere? Non Sabbato ponit panes qui evangelizat non recipientibus verbum Dei, qui loquitur in aure non audientes. Non Sabbato ponit in mensa panes, qui sanctum dat canibus et margaritas ponit ante porcos . Non Sabbato ponit panes, qui non attendit quid loquatur pro tum pro negotii sufficientia. Sicut autem ille peccat confessione, qui non discernit ista, utique sic ille praecipitatione qui ante Sabbatum sumit panes, qui loquitur ante meditationis decoctionem, ante appetitus requisitionem, ante famis deliberationem, ante stomachi evacuationem. In Sabbato tollit panes, qui dat escam pullis corvorum in tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcͥculos. erunt q ex utroq lat̾e altaris ão
portandũ. Quod deuectib abche. hoc deuec¬
tib altaris. mystice sentiendũ est. nisi quõo
isti laminis eneis illi auro oꝑiunt᷑. Lamine
aut̃ significant instanciã p̃dicationis. ⁊ sonũ
momẽm t̾ram auditum.
git meditatio temꝑe oportuno. quod exigit
emoria pulsante ⁊ urgente necĩtatis alicꝰ
articło: De archa m̃sa dicat᷑ cuui deꝯscien¬
cia bona ⁊ fide ñ ficta. oratio inꝑingͣatur
⁊p̃licatio informat᷑. Uelũ quidẽ silencis
it̾dlum int̾ archã ⁊ m̃sam appendit᷑ cum tã¬
tis labiis mens deo ⁊ bono sensu replet᷑. cuin
de adipe ⁊ pinguedine boue conscĩe gratis¬
simis eructuationib sei p̃dicatores suos au¬
dictores reficiunt. Mensa ista nec uiles nec
ueteres panes habet. quia siẽ duriciã uetusta¬
tismpanib ñ nouit. ne errore putreseant:
sic iulitatẽ mat̾iei respuit. ne uanitate secłari
sordescant. Neq enĩ ultra septenariũ głie

Expanded text:
per circulos, eruntque ex utroque latere altaris ad portandum . Quod de vectibus arcae, hoc de vectibus altaris mystice sentiendum est, nisi quod isti laminis aeneis, illi auro operiuntur; laminae autem significant instantiam praedicationis, et sonum in omnem terram auditum. git meditatio tempore opportuno, quod exigit memoria pulsante et urgente necessitatis alicujus articulo. De arca mensa ditatur, cum de conscientia bona et fide non ficta oratio impinguatur, et praedicatio informatur. Velum quidem silentii interdum inter arcam et mensam appenditur, cum tantis labiis mens Deo et non sensu repletur, cum de adipe et pinguedine bonae conscientiae gratissimis eructationibus sancti praedicatores suos auditores reficiunt. Mensa ista nec viles, nec veteres panes habet, quia sicut duritiam vetustatis in panibus non novit, ne errore putrescant, sic utilitatem materiei respuit, ne vanitate saeculari sordescant. Neque enim ultra septenarium gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
pande palliolũ incorruptionis ut in¬
uoluas syndone talii non iam corpꝰ iħu. s iꝑ¬
sam tͥnitatis gr̃am ad te uenientẽ. ⁊ inte
manentẽ. Quid aut̃ cum rege secłoꝵ ĩmor¬
talumuisibili facies. immo quid ab eo acci¬
pies: Regnum ꝓfecto.⁊diadema regnin
capite tuo. Erit deniq ⁊ torques collo tuo.
Regna gͦ in regno conseĩe. nec non ⁊ sapĩe. De
his hactenus. Epistolã istam p̃forib libri de
conscientia uolo appendi. ut de libatione
ista p̃gustata. uł respuat lector simale sapit
quõd clicit᷑. uel auiduis penetret int̾iora ue¬
laminis infra quod continent᷑ plura. non
solum de conscĩa. s etiã de corde purificando
ñ usꝙ quaq inutilia. De emissione uamq
cordis. de retentione. de effusione. de solutio¬
ne. de amissione de reparatioe. de recuꝑa¬
tigrȩ preuit᷑ quedã subt̃ annotata sunt.
upputare anni

Expanded text:
uptionis, ut involvas sindone tali non jam corpus Jesu, sed ipsam Trinitatis gratiam ad te venientem et in te manentem. Quid autem tunc Regi saeculorum immortali invisibili facies, imo quid ab eo accipies? Regnum profecto et diadema regni in capite tuo. Erit denique et torques in collo tuo. Regna ergo in regno conscientiae, nec non et sapientiae. De his hactenus. Epistolam istam prae foribus libri de conscientia volo appendi, ut delibatione ista praegustata vel respuat lector, si male sapit quod dicitur, vel avidius penetret interiora velaminis, infra quod continentur plura, non solum de conscientia, sed etiam de corde purificando, non usquequaque inutilia. De emissione namque cordis, de retentione, de effusione, de solutione, de amissione, de reparatione, de recuperatione, breviter quaedam subter annotata sunt. Supputare anni
Abbreviated transcription (Latin):
itaq pura ⁊ saltare .i. congaud̃e sibi facit
angłin cium cantauerit.⁊ plorare .i. com¬
pati. cumilamentauerit. Gaudiũ est enĩ
angłis in celis. suꝑ uno peccatore peniten¬
tiam agente. Item alias scͥptũ est. quia
nuitentes compatiritur. Ecce quanti est
couscientia bona. Soror angłoꝵ est. S c̃
a ubera ñ dun habet anglice ꝑfectionis. q̃
cum habuerit. ueniet etiã usq adcuntu

Expanded text:
itaque pura et saltare, id est congaudere sibi facit itaque pura et saltare, id est congaudere sibi facit angelum cum cantaverit, et plorare, id est compati cum lamentaverit. Gaudium est enim angelis in coelis super uno peccatore poenitentiam agente . Item alias scriptum est, quia uper poenitentes compatientur. Ecce quanti est conscientia bona. Soror angelorum est, sedia ubera nondum habet angelicae perfectionis, quae cum habuerit, veniet etiam usque ad contu
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ pulsat. efficatior est inpetitionib su¬
is. ⁊statĩ ut audit᷑. exaũdit᷑. Audit᷑ autẽ
sine pulsu somi quã cito mouet᷑ affectio
cordis. Affectio enĩ sid̾o ⁊ sibi ipsi con cor¬
dat. etiã concentũ celi marmonia sua
delectat. Cantat. ⁊oeus saltat. un mo exal¬
tat. Econtͣrio quidã qui cotidie orant ⁊
dicunt. Cantauimus uobis ⁊ñ saltastis. lam̃¬
congͣculando affuistis. licet cotidie mnora¬
torio de cantaremꝰ. nec molestiis nr̃is com¬
passi estis. licet usq ad lacͥmnas compunge¬
rem᷑. De huiꝰmodi lacͥmis que subsimula¬
tione fundunt᷑. uł cum impuritate: in
ꝓpħa legit᷑. lacͥmis ur̃is polliustis altare
meum. Potius enĩ lacͥmis suis polluitur
conscĩa. quã abluit᷑. que indelectatiõe pec¬
cati. simulatorias effundit lacrimas.no¬
lens peccatũ deserere. s sic flendo redim̾e
⁊tt̾m peccare. Ita etiã o̾ictũ est de or̃one
uide. Fiat or̃o eius inpeccatũ. Conscientia

Expanded text:
sanctum pulsat, efficacior est in petitionibus suis, et statim cum auditur, exauditur. Auditur autem sine pulsu soni, quam cito movetur affectio cordis. Affectio enim si Deo et sibi concordat, concentum coeli in harmonia sua delectat. Cantat et Deus, psallit, imo exsultat. Econtrario quidam qui quotidie orant et dicunt: Cantavimus vobis, non saltastis; lamecongratulando adfuistis, licet quotidie in oratorio decantaremus, nec molestiis nostris compassi estis, licet usque ad lacrymas compungeremur. De hujusmodi enim lacrymis, quae simulatione funduntur vel cum impuritate in propheta legitur: Lacrymis vestris polluistis altare meum. Potius enim lacrymis suis polluitur conscientia, quam abluitur, quae in delectatione peccati simulatorias effundit lacrymas, nolens peccatum deserere, sed sic flendo redimere et iterum peccare. Ita etiam dictum est de oratione Judae: Fiat oratio ejus in peccatum . Conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ꝓpiciatorii. In latitudine autẽ habet
cubitum ⁊ semissem. idest tres palmos. Tri¬
nitati namq inꝑpiciatorio reconciliati su¬
mus ut iam habeamus pacem per.xp̃m ad
deum. labe pret̾itoꝵ delictoꝵ scaturigine
presentium. ⁊ caligine futuroꝵ insangͥne
agni exiiti. Abscondit ꝓpiciatorium in la-¬
titudine caritatis qua dilexit nos p̃cẽdñ¬
cia nr̃a delicta: mitigat p̃sentia. prescidit
futura. Caritas enĩ oꝑit multitudinẽ pec¬
catoꝵ qua ꝓpiciatur deus omnibus iniqui¬
tatibus nr̃is. non eas approbando. s de lendo.
Sequitur. Duos quoq cherubin aureos. ⁊
ꝓductiles. facies ex utraq parte oraculi.¬

Expanded text:
tudine propitiatorii. In latitudine autem, habet tudine propitiatorii. In latitudine autem, habet cubitum et semissem, id est tres palmos. Trinitati namque in propitiatorio reconciliati sumus, ut jam habeamus pacem per Christum ad Deum, labe praeteritorum delictorum, scaturigine praesentium, et caligine futurorum in sanguine Agni exuti. Abscondit propitiatorium in latitudine charitatis qua dilexit nos, praecedentia nostra delicta, mitigat praesentia, praescindit futura. Charitas enim operit multitudinem peccatorum , qua propitiatur Deus omnibus iniquitatibus nostris , non eas approbando, sed delendo. Sequitur: Duos quoque cherubim aureos et productiles facies ex utraque parte oraculi
Abbreviated transcription (Latin):
auinculis diaboli expẽdimur. Intercio
palmo ⁊ plaga ꝓpiciatorii.at̃cia plaga qͣ
est exclusio paradisi sanamur. cum illd
pͥmum dei decretũ usdiciale ex sententia
ueritatis ꝓlatum de expulsione hominiͤ
aparadiso ꝓpt̾ peccatum. inimutatum est
melicuatione pietatis nr̃i ꝓpiciatorii. un¬
plente ipso ꝓpiciatorio decretum quod pͥꝰ
þiulgauerat soluendo que non rap. ut.
ut sua consummatissima humilitate uin¬
ceret culpam quam ꝯtraxerat genus hu¬
manum in prumi hominis elatione. Ape¬
ruit itaq paradisum. ⁊ reuocauit errone¬
um. Inquarto palmo ⁊ plaga. aquarta¬
plaga euramur que est affucto tẽꝑalis.
iexilium mundi. s ĩterĩ inspe. nondum inre.
Inquinto palmo ⁊ plaga ꝓpiciatorii. ab illa in¬
sanabili plaga que estͤ et̾na pena: liberamͣ.
cum absorta morte inuictoria. de moree. tͥũ¬
phamus dicentes. ubi est mors uictoria tua.
ubi est mors stimulus tuus. hec de longi-¬

Expanded text:
a vinculis diaboli expedimur. In tertio a vinculis diaboli expedimur. In tertio palmo et plaga propitiatorii, a tertia plaga quae est exclusio paradisi, sanamur cum illud primum Dei decretum judiciale, ex sententia veritatis prolatum, de expulsione hominis a paradiso propter peccatum immutatum et melioratione pietatis nostri propitiatorii, implente ipso propitiatorio decretum quod prius promulgaverat, solvendo quod non rapuit, ut sua consummatissima humilitate vinceret culpam quam contraxerat genus humanum in primi hominis elatione. Aperuit itaque paradisum et revocavit erroneum. In quarto palmo et plaga, a quarta curamur, quae est afflictio temporalis et exsilium mundi; sed interim in spe, nondum in re. In quinto palmo et plaga propitiatorii, ab illa insanabili plaga, quae est aeterna poena, liberamur, cum absoluta morte in victoria, de morte triumphamus, dicentes: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Haec de longi
Abbreviated transcription (Latin):
biliter. exclusio paradisi. quarta instanter.
exilium mundi.⁊ peua temꝑalis. quinta
miserabilit̾. pena eterna inferni. In hisqͥn¬
q porticibus iacebat languens humana
natura.Inisi haberet hominẽ immo ꝓpi¬
ciatorẽ. qui ꝑ siungulas porticus pedagii
penas ꝓse solueret. ⁊ui aquam de latere
fusam. ꝑsacramentũ baptismatis inferret
non euaderet. In primo palmo siue plaga
ꝓpiciatorii apotestate diaboli liberaremur
de qua dieit apłus. Regnauit mors. id est
diabolus ab adam usq ad moysem. etiã ĩ eos
qui non peccauerunt in similitudinem p̃¬
uaricationis ade. Ait autẽ apłius. quia
sicut uadam omnes moriuntur. ita ⁊ui
xp̃o omnes uiuificabunt᷑. Bestruxit enĩ
eum qui habebat mortis inperium. ⁊ sic
adiabolo lib̾auit. Inscło palmo ⁊ plaga a
peccato que est plaga pessima uehemen¬
ter liberam᷑. quando insangͥne xp̃i iusti¬
ficam᷑ id est apeccatis soluimur. ⁊ per hoc

Expanded text:
biliter, exclusio paradisi; quarta instanter, biliter, exclusio paradisi; quarta instanter, exsilium mundi et poena temporalis; quinta miserabiliter, poena aeterna inferni. In his quinque porticibus jacebat languens humana natura, et nisi haberet hominem, imo propitiatorem, qui per singulas porticus, pedagii poenas pro se solveret, et in aquam de latere fusam, per sacramentum baptismatis inferret, non evaderet. In primo palmo sive plaga propitiatorii, a potestate diaboli liberamur de qua dicit Apostolus: Regnavit mors, id est diabolus, ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae . Ait autem Apostolus: Quia, sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur ; destruxit enim eum qui habebat mortis imperium , et sic a diabolo liberavit. In secundo palmo et plaga a peccato, quae est pessima, vehementer liberamur, quando in sanguine Christi justificamur, id est a peccato solvimur et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
facit ubi habundauerat delictum. ibi ha¬
bundet gra. Deauro purissimo fuit. qui
igne clarescit. malleo ꝓficit. passione dul¬
cescit. morte iurescit. contumelia mansueᷤ¬
eit. pauꝑtate affluit. ⁊ inprecio ommp̃eio
p̃ciosius elucescit. Sequitur. Duos cubitos
id unidium. tenebit longitudo eius. Fadẽ
mensura est arche que ꝓpiciatorii. in longi¬
tudine ⁊ latitudine. Est autẽ hec longitu¬
dinis mensura: quinq palmorum. quia duc
eubiti :⁊ dimidius faciunt quinq palinoᷤ
Salua maior auctoritate ꝓpiciatorii nr̃i
quinq palmos in longitudine. quinq illas
corꝑis sui plagas non absurde intelligendũ
puto. Eo usq et enĩ longanimitatẽ pacĩe
sue extendit. ut his p̃titulatus quinq notiᷤ¬
simis ⁊ nominatissimis plagis: aquinq noᷤᷤ
liberaret capitalib miseriis. pruna quarũ
nos urgebat crudelit̾. seruitus diaboli. se¬
conda fortiter uinculum peccati. tercia fle¬

Expanded text:
facit, ut ubi abundaverit delictum, ibi afacit, ut ubi abundaverit delictum, ibi abundet gratia . De auro purissimo fuit, qui igne clarescit, malleo proficit, passione dulcescit, morte virescit, contumelia mansuescit, paupertate affluit et in pretio omni pretio pretiosius elucescit. Sequitur: Duos cubitos et dimidium, tenebit longitudo ejus . Eadem mensura est arcae, quae propitiatorii in longitudine et latitudine: est autem haec longitudinis mensura, quinque palmorum, quia duo cubiti et dimidius faciunt quinque palmos, salva majorum auctoritate; propitiatorii nostri quinque palmos in longitudine, quinque illas corporis sui plagas non absurde intelligendum puto. Eo usque etenim longanimitatem patientiae suae extendit, ut his praetitulatus quinque notissimis et nominatissimis plagis, a quinque nos liberaret capitalibus miseriis; prima quarum nos urgebat crudeliter, servitus diaboli, secunda fortiter vinculum peccati, tertia fle
Abbreviated transcription (Latin):
atorium de prostibulo meretricem suscipit.
⁊ omnes eius abominatioẽs eitissime diluit.
fu̾gitiuum excipit ⁊ patrie reddit. Langͥ¬
dum accipit ⁊ sanat. cecum ⁊ illuminat.
leꝓsum ⁊ euat. mortuum ⁊suscitat. S un¬
de hoc ꝓpiciatoriũ: De auro purissimo. De
auro purissimo fuit ꝓpiciatorium. inquod
latro ille de cruce ⁊ meruee uultus de fix̃.
cui pessime m̃ito non solum supplicium
grã remissionis indulsit. s etiam paradisũ
eodem die uera ⁊ copiosa ꝓpiciatio dei con¬
tulit. De auro purissimo fuit ꝓpiciatoriũ
redemptoris nr̃i. quia in eo non preceden¬
tiahumane nature merita. s preueniens gr̃a
ipsam naturam uerbo uniuit ⁊ reconeiliato¬
nem seu ꝓpitiatinem. dei ⁊ hominis conpleuit.
De auro purissimo fuit. qui de sp̃u scõ concep¬
tus: soe integerrima uirgine uatus fuit.
De auro purissimo est: qui gr̃am suam boniᷤ
⁊ malis tribuit De auro purissimo est. qui

Expanded text:
atorium de superstibulo meretricem suscipit, atorium de superstibulo meretricem suscipit, et omnes ejus abominationes citissime diluit, fugitivum excipit et patriae reddit, languidum accipit et sanat, caecum et illuminat, leprosum et curat, mortuum et suscitat. Sed unde hoc propitiatorium? de auro purissimo; de auro purissimo fuit propitiatorium, in quod latro ille de cruce vultus defixit; cui pessime merito, non solum supplicium gratia remissionis indulsit, sed etiam paradisum eodem die vera et copiosa propitiatio Dei contulit. De auro purissimo fuit propitiatorium Redemptoris nostri, quia in eo non praecedentia humanae naturae merita, sed praeveniens gratia ipsam naturam Verbo univit et reconciliationem seu propitiationem Dei et hominis complevit. De auro purissimo fuit, qui de Spiritu sancto conceptus, et de integerrima Virgine natus fuit; de auro purissimo est qui gratiam suam, bonis et malis tribuit. De auro purissimo est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueritatẽ. timeretur tam̃ ꝓpter speciem.
Sic incarnata sap̃ia. cum rebargueret homo
homines. ⁊ ouina in nocentia nullum con¬
demnaret.tam̃ mala iudeoꝵ conseientia.
grauẽ ad uidendum ꝓpter lippitudinem
suam reputabat. timens illũ iudicem ma¬
lorum suorum. non saluatorem ammarũ
Mitius gͦ ad huc ꝓpitiatorium querit pusil¬
lanimiss mortalium natura. id est iħm be¬
nignum. quod totum i innature ueritate.
⁊insimilitudiis sp̃e. ⁊ in nominis appellatio¬
ne. ꝓpitiationẽ resonet. indulgentiã ꝓpinet.
gr̃am resũdet. quod excipiat lapsum. quod
consolidet remissum. quod reparet ꝑditum.
quod uincat inbono inalum. Propiciatoriũ
non attendit iudicium. merita non inue¬
nit. s facit. non nũat ante actos erroress
amputat. Propiciatoriũ ueritatẽ accusan¬
tem ꝓcul stare iubet. innocentem sallla¬
re accelerat. Propiciatorium natat insangͥ¬
ne iħu tanqitã nauis influmine. Propici¬

Expanded text:
per veritatem, timentur tamen propter speciem. per veritatem, timentur tamen propter speciem. Sic incarnata sapientia, cum redargueret homo homines, et ovina innocentia nullum condemnaret, tamen mala Judaeorum conscientia gravem ad videndum propter lippitudinem suam repugnabat, timens illum judicem malorum suorum et non Salvatorem animarum. Mitius ergo adhuc propitiatorium quaerit pusillanimis mortalium natura, id est Jesum benignum, quod totum et in naturae veritate, et in similitudinis specie, et in nominis appellatione propitiationem resonet, indulgentiam propinet, gratiam resudet, quod excipiat lapsum, quod consolidet remissum, quod reparet perditum, quod vincat in bono malum. Propitiatorium non attendit judicium: merita non invenit, sed facit; non numerat anteactos errores, sed amputat. Propitiatorium veritatem accusantem procul stare jubet; innocentem servare accelerat. Propitiatorium natat in sanguine Jesu, tanquam navis in flumine; propiti