comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cati. que ẽ in mẽbris meis. Infelix ego hõ:
qͥs me liberabit de corpore mortis huius:
Corruptioni gͦ uel mortiferis apꝓpinqͣre
ẽ. considerata infirmitate humanitatis suȩ
peccatorẽ se ex suis meritis cernere: atq ap̃
se arrogantiã ex ꝓpriis uirtutib ñ habere.
Qd enĩ sumꝰ: si conditoris nr̃i ꝓtectione de
seram᷑: Quȩ nimirũ ꝓtectio minꝰ necessa¬
ria credit᷑: si semꝑ habeat᷑. S utilit̃ plerũq
subtrahit᷑: ut sibimet ipsi hõ quã sine illa
nichil sit ostendat᷑. Manus gͥ dĩ aliquando
nos nobis ꝑ aduersa insinuat: quȩ etiã ne-¬
scientes nos in ꝓsꝑis portat: qua destituti.
dũ cadere incipimus. & tam̃ adiuti retine.¬
mͣ: & doctrina fit qđ in lapsu trepidauimꝰ:
& custodia qđ in statu ꝑmanemꝰ. Nemo
gͦ se alicuiꝰ uirtutis estimet. etiã cũ quid
fortit̃ potest: qr si diuina ꝓtectio deserat.
ibi repente eneruit̃ obruitur. ubi se ualen-¬
ter stare głatur. Qd ẽ enĩ qđ uir dĩ contͣ

Expanded text:
ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Corruptioni ergo et mortiferis appropinquare est, considerata infirmitate humanitatis suae, peccatorem se ex suis meritis cernere, atque apud se arrogantiam ex propriis viribus non habere. Quid enim sumus, si a conditoris nostri protectione nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur, sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimetipsi homo, quia sine illa nihil sit ostendatur. Manus ergo Domini aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae etiam nescientes nos in prosperis portat: qua destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur, et doctrina fit quod in lapsu trepidavimus, et custodia quod in statu permaneamus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina protectio deserat, ibi repente enerviter obruitur, ubi se valenter stare gloriatur; quid est enim quod vir Dei contra
Abbreviated transcription (Latin):
ranti. quasi quȩd̃a plage ꝑcussionis st̃
lamenta compunctionis. Unde etiã salo-¬
mon recte ium ꝑcussionis utriusq con¬
uingens dicit. Liuor uulneris abstergit
mala: & plagȩ in secretiorib uentris. P
liuorẽ quippe uulneris. disciplinã insinu¬
at corporeȩ ꝑcussionis. Plage uͦ in secreti¬
orib uentris sunt. interna m̃tis uulnera
quȩ ꝑ compunctionẽ fuint. Sicut enim
uenter cibis repletus extenditur: ita meis
prauis cogitationib dilatata subleuatur.
Abstergunt gͥ mala & liuor uulneris &
plage in secretiorib uentris: qr & disciplina
exterior culpas diluit: & extensa mente cõ¬
punctio penitentiȩ ultione transfigit.
Sed in hoc int̾ se utraq hȩc differunt. qđ
plagȩ ꝑcussionũ dolent: lam̃ta compun¬
ctionũ sapunt. Illȩ affligentes cruciañ:
ista reficiunt dũ affligt̃. Per illas in af¬
flictionẽ meror ẽ: ꝑ hȩc in merore lȩti¬
tia. Qa tam̃ ipsa compunctio mentem

Expanded text:
ranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt ranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens dicit: « Livor vulneris abstergit mala, et plagae in secretioribus ventris . Per livorem quippe vulneris, disciplinam insinuat corporeae percussionis. Plagae vero in secretioribus ventris sunt interna mentis vulnera, quae per compunctionem fiunt. 751 Sicut enim venter cibis repletus extenditur, ita mens pravis cogitationibus dilatata sublevatur. Abstergunt igitur mala, et livor vulneris, et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa compunctio mentem
Abbreviated transcription (Latin):
unt in lectulo. Sc̃ĩs enĩ uiris dormire in
lectulo ẽ: intra m̃tis suȩ cubile quiescere.
Unde scriptũ est. Exultabt̃ scĩ in gła:
lȩtabunt᷑ in cubilib suis. Dicatur ergo
qd semel nobis loquit᷑ ds̃. ꝑ somnium in
uisione nocturna. quando irruit sopor
suꝑ homines. & dormiunt in lectulo: quia
nimirũ tunc secreta diuinitatis agnoscimꝰ.
cũ ab huiꝰ mundi tumultuosa concupiscen¬
tia. intra mentis nr̃ȩ cubilia segregamur.
Na uͦ ut sepe iã diximꝰ. aurẽ cordis tu¬
multus seculariũ negotioꝵ claudit. & qͥes
secretȩ considerationis aperit: apte sub
exteriorib actionib sopiunt᷑: aꝑta aure
interni examinis causas audiunt. Qdũ
subtilit̾ uel flagella publica. uel iudicia
occulta considerant: semetipsos afficere
flendo ñ cessant. Unde bene dictũ est. &¬
erudiens eos instruit disciplina: quia con¬
sideranti menti. & sese ꝑ penitentiã lace¬

Expanded text:
unt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in unt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae consexterioribus actionibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt, qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos affligere flendo non cessant. Sequitur: Et erudiens eos instruit disciplina. - Quia consideranti menti et sese per poenitentiam lace
Abbreviated transcription (Latin):
helui. postquã dixit nobis dm̃ ꝑ somniũ
loqui. subdidit. in uisione nocturna.
Nox quippe ẽ uita presens: in qua quã¬
diu sumus ꝑ hoc qđ interna conspicimꝰ.
sub incerta imaginatione caligamꝰ. Pro¬
pheta nanq ad uidendũ dñm. se quadã
p̃mi caligine sentiebat dicens. Anima
mea desiderauit te in nocte: Acsi diceret.
In hac obscuritate uitȩ p̃sentis uidere
te appeto: sed adhuc infirmitatis nubilo
circũscribor. Dauid qͦq huius noctis ca-¬
liginẽ uitans. claritatẽ ueri luminis pre¬
stolatus ait. Mane astabo tibi. & uidebo.
Adhuc gͦ in nocte minus se uidere con¬
spicit: qui ad uidendũ dm̃ futurũ ma¬
ne concupiscit. Quia uͦ ut diximꝰ ab ex¬
teriori actione cessare dormire ẽ: bene
helui subdidit. quando irruit sopor suꝑ
homines. Quia autẽ scĩ uiri cũ exteriori
actioni ñ deseruiunt. intra mentis cubilia
conquiescunt: apte subiunxit. & dormi-¬

Expanded text:
Eliu, postquam dixit Deum nobis per somnium Eliu, postquam dixit Deum nobis per somnium loqui, subdit: In visione nocturna. Nox quippe est vita praesens, in qua quandiu sumus, per hoc quod interna conspicimus, sub incerta imaginatione caligamus. Propheta namque ad videndum Dominum quadam se premi caligine sentiebat, dicens: Anima mea desideravit te in nocte . Ac si diceret: In hac obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑ somniũ audiunt: dũ in meditati¬
one mentis a carnalib sensib abstrahunt᷑.
Hinc ẽ qđ sponsa in canticis canticorum.
sponsi uocẽ quasi ꝑ somniũ audierat: que
dicebat. Ego dormio: & cor meũ uigilat.
Acsi diceret. Dũ exteriores sensus ab huiꝰ
uitȩ sollicitudinib sopio: uacanti mente
uiuacius int̾na cognosco. Foris dormio.
sed intus cor iugilat: quia dũ exteriora qͣ¬
si ñ sentio. interiora sollerter apprehendo.
Bene gͦ helui ait. quia ꝑ somniũ loquit᷑
ds̃: atq apte subdidit. in uisione nocturna.
Nocturna enĩ uisio apparere contẽpla¬
tioni mentis. sub quibd̃a imaginationib
solet. In diurna autẽ luce certiꝰ cernimꝰ:
in nocturna uͦ uisione cunctant̃ uidemꝰ.
Et quia scĩ om̃s quandui in hac uita st̃.
diuine naturȩ secreta quasi sub quadã
umaginatione conspiciunt. quia necdũ¬
sicut st̃ ea manifestiꝰ contemplant᷑: bene

Expanded text:
quasi per somnium audiunt, dum in meditatiquasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis a carnalibus sensibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum, Sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio et cor meum vigilat . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente, vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora sollerter apprehendo. Bene ergo Eliu ait, quia per somnium loquitur Deus; atque apte subdidit in visione nocturna. In nocturna enim visione apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginationibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes, quandiu in hac vita sunt, divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, videsicut sunt ea manifestius contemplantur, bene
Abbreviated transcription (Latin):
timȩ acum̃ ascendunt. Et legẽ quasi
in montẽ ꝑcipiunt: dũ postpositis tumul.¬
tib actionum temporaliũ. in contempla¬
tionis sue uertice suꝑne uoluntaus sen¬
tentiã ꝑscrutantur. Hinc ẽ quod isdem
moyses crebro de reb dubiis ad taberna.¬
culũ redit: ibiq secreto dñm consulens.
qͥd certius decernat agnoscit. Relictis
quippe turbis ad tabernaculũ redire est:
postpositis exteriorũ tumultib. secretum
m̃tis intrare. Ibi enĩ dñs consulit᷑: & quod
audit᷑. Hoc cotidie boni rectores faciuts.
cũ se res dubias discernere non posse cog¬
noscunt. ad secretũ mentis. uelut ad qđ¬
dã tabernaculũ reuertunt᷑: diuna lege
ꝑspecta. quasi corã posita arca dñm con¬
sulunt: & qđ prius intus tacentes audi¬
unt. hoc foras postmodũ agentes in no-¬
tescunt. Ut enĩ exteriorib officiis inof¬
fense deseruiant. ad secreta cordis recur¬
rere incessabilit̾ curant: & sic uocẽ dei

Expanded text:
timae cacumen ascendunt, et legem quasi timae cacumen ascendunt, et legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium in contemplationis suae vertice supernae voluntatis sententiam perscrutantur. Hinc est quod idem Moyses crebre de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certius decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire est, postpositis exteriorum tumultibus secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur; et quod auditur. Hoc quotidie boni doctores faciunt, cum se res dubias discernere non posse cognoscunt, ad secretum mentis velut ad quoddam tabernaculum revertuntur. Divina lege perspecta, quasi coram posita arca, Dominum consulunt; et quod prius intus tacentes audiunt, hoc foras postmodum agentes innotescunt. Ut enim exterioribus officiis inoffense deserviant, ad secreta cordis recurrere incessabiliter curant, et sic vocem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit ad utraq diuisus: sed dũ sic in¬
terius erudiri appetit. ut tam̃ exterius
implicet᷑: unde exterius auditũ aperit.
inde interius obsurdescit. Moyses ad¬
mixtus egyptiis quasi uigilabat: & iccir
uocẽ dñi in egipto positus ñ audiebat:
sed extincto egyptio postqũã in desertum
fugit. illic dũ quadraginta annis deguit.
quasi ab inquietis terrenorũ desiderioꝵ
tumultib obdormiuit. Atq iccirco di¬
uinã uocẽ ꝑcipere meruit: quia ꝑ super¬
nã grãm quanto magis ab appetendis
exteriorib torpuit. tanto uerius ad cog¬
noscenda interiora uigilauit. Rursus
israhelitici popłi turbis pͣlatus. ut legis
p̃cepta ꝑcipiat. in mont̾ẽ ducitur: atq
ut interna penetret. ab externis tumul¬
tib occultatur. Unde & scĩ uiri qui ex¬
teriorib ministeriis deseruire officii ne¬
cessitate cogunt᷑. studiose semꝑ ad cordis
secreta coͣnfugiunt: ibiq cogitationis in¬

Expanded text:
sufficit ad utraque divisus; sed dum sic insufficit ad utraque divisus; sed dum sic interius erudiri appetit, et tamen exterius implicatur, unde exterius auditum aperit, inde interius obsurdescit. Moyses admistus Aegyptiis quasi vigilabat, et idcirco vocem Domini in Aegypto positus non audiebat. Sed exstincto Aegyptio, postquam in desertum fugit, illic, dum quadraginta annis deguit, quasi ab inquietis terrenorum desideriorum tumultibus obdormivit, atque idcirco divinam vocem percipere meruit; quia per supernam gratiam quanto magis ab appetendis exterioribus torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Rursus Israelitici populi turbis praelatus, ut legis praecepta percipiat, in monte ducitur, atque ut interna penetret, ab externis tumultibus occultatur. Unde et sancti viri qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt, ibique cogitationis in
Abbreviated transcription (Latin):
bis locutio diuinitatis innotescit: nisi
qđ dĩ secreta ñ cognoscimꝰ. si in terrenis
desideriis uigilemus: In somnis enĩ ex¬
teriores sensus dormiunt: & interiora
cernunt᷑. Si gͦ int̾na contẽplari uolumꝰ:
ab externa implicatione dormiamꝰ. Ux
uidelicet dĩ quasi ꝑ sonniũ audit᷑. quan¬
do tranquilla mente ab huiꝰ scłi actione
quiescitur: & in ipso m̃tis silentio. diui¬
na p̾cepta pensantur. Cũ enĩ ab ext̃nis
actionib mens sopit᷑: tunc plenius man-¬
datoꝵ dĩ pondus agnoscitur: tunc uer-¬
ba dĩ mens uiuacius penetrat: cũ ad se
admittere curarũ scłarium tumultus
recusat. Male autẽ homo uigilat: quan¬
do eũ scłarium negotiorũ estus insolent̃
inquietat. Aurẽ quippe cordis terrena¬
rũ cogitationũ turba dũ ꝑstrepit clau¬
dit: atq in secretariũ mentis quantomi¬
nus curarũ tumultuantiũ sonus cõpes¬
citur. tanto ampliꝰ uox presidentis iu¬
dicis ñ auditur. Neq enĩ ꝑfecte homo

Expanded text:
bis locutio divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilemus? In somnio enim exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mente ab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecurecusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque in secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim homo perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uiciis tẽptari necesse ẽ. Siue enĩ
in laborib flagelloꝵ. seu in certaminibus
uicioꝵ. ñ solũ nobis nr̃a infirmitas inno.
ce cognoscit. Si enĩ bella desunt: uirtutũ
exꝑimenta ñ ꝓdeunt. Imꝓuidus miles ẽ:
qui fortẽ se in pace głatur. Na gͦ sepe ui¬

Expanded text:
aliquando tentari vitiis necesse est. Sive enim aliquando tentari vitiis necesse est. Sive enim in laboribus flagellorum, seu in certamine vitiorum, non solum nobis nostra infirmitas innotece cognoscit. Si enim bella desunt, 758 virtutum experimenta non prodeunt. Improvidus miles est, qui fortem se in pace gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nere in uirtute ꝓficimꝰ. etiã qͥd sumꝰ ex ꝓpͥa
infirmitate memorem᷑: & qui ex ꝑceptione
muneris oꝑa uirtutis inferimꝰ. ex infirmi¬
tatis nr̃e memoria. sacrificiũ humilitatis
offeramus. Aliquando autẽ post ꝓfectũ
uiriũ non solũ tẽptant uicia: sed etiã fla¬
gella castigant. Cũ autẽ tẽptam̃ uiciis:¬
pia dispensatione nobiscũ agit᷑. ne his uir-¬
tutib quib ꝓficimꝰ extollamur. Cũ uero
flagellis atterim᷑. malis increpantib ad¬
monem᷑: ne mundo blandiente seducam᷑.
Uicia dũ nos tẽptant. ꝓficientes in nos
uirtutes humiliant: flagella dũ tẽptant.
surgentes in corde huiꝰ mundi uolupta¬
qͥd de nobis ꝑ ferientia flagella cognosci¬
mus: qͥd de hoc mundo fugiamꝰ. ꝑilla re.¬
stringim̃ ne intrinsecus extollam᷑: per ista
cõprimim᷑. ne qͥd extrinsecus appetamus.
In hac gͦ uita dũ sumꝰ. & flagellis atteri. &

Expanded text:
nere in virtute proficimus, etiam quid sumus ex propria nere in virtute proficimus, etiam quid sumus ex propria infirmitate memoremur; et qui ex perceptione muneris opera virtutis inferimus, ex infirmitatis nostrae memoria sacrificium humilitatis offeramus. Aliquando autem post profectum virium non solum tentant vitia, sed etiam flagella castigant. Cum autem tentamupia dispensatione nobiscum agitur, ne his virtutibus quibus proficimus extollamur. Cum vero flagellis atterimur, malis increpantibus admonemur, ne mundo blandiente seducamur. Vitia dum nos tentant, proficientes in nos virtutes humiliant. Flagella dum tentant, surgentes in corde hujus mundi voluptauid de nobis simus, per ferientia flagella cognoscimus quid de hoc mundo fugiamus, per illa restringimur ne intrinsecus extollamur, per ista comprimimur ne quid exstrinsecus appetamus. In hac ergo vita dum sumus, et flagellis atteri, et
Abbreviated transcription (Latin):
lut ꝑditã dolet: seq ex se uacuũ sentiens in¬
firmitatẽ suã ex ipsa sua in anitate cognos¬
cit. Unde ab om̃i mox iocunditate frangi¬
tur: & escas prioris lȩtitiȩ respuens co quẽ
solũ libent̃ appetit. luctu satiatur. Unus¬
qͥsq enĩ cũ sibi bene uiuendi ꝓsꝑitas arri-¬
det. hilarescit: atq ipsa hilaritas animũ
uelut desiderabilis cibus reficit: s cũ temp¬
tatione paulo ampliꝰ imminente pulsat᷑.
ã mente eiꝰ ꝑ meroris fastidiũ gaudiũ om̃e
respuit᷑: quȩ prius eodẽ gaudio quasi sati-¬
ata lȩtabatur. Na gͥ homo tẽptatꝰ ab ore
cordis om̃em cibũ respuit delectationis. ni¬
chilq ei aliud quã semet ipsũ & cognosce.¬
re & flere delectat: bene dr̃. abominabilis
ei fit in uita sua panis: & anime illiꝰ cibus
iccirco moderamine occultȩ dispensationiᷤ
ita tẽptari ꝑmittim᷑: ut qui ex diuino mu¬

Expanded text:
lut perditam dolet, seque ex se vacuum sentiens, inlut perditam dolet, seque ex se vacuum sentiens, infirmitatem suam ex ipsa sua inanitate cognoscit. Unde ab omni mox jucunditate quasi frangitur; et escas prioris laetitiae respuens, eo quem solum libenter appetit luctu satiatur. Unusquisque enim cum sibi bene vivendi prosperitas arridet hilarescit, atque ipsa hilaritas animum velut desiderabilis cibus reficit. Sed cum tentatione paulo amplius imminente pulsatur, a mente ejus per moeroris fastidium gaudium omne respuitur, quae prius eodem gaudio quasi satiata laetabatur. Quia igitur homo tentatus ab ore cordis omnem cibum respuit delectationis, nihilque eum aliud quam semetipsum et cognoscere et flere delectat, bene dicitur: Abominabilis ei fit in vita sua panis, et animae illius cibus nis ita tentari permittimur, ut qui ex divino mu
Abbreviated transcription (Latin):
sitoriȩ delectationis inclinat. Et refocil¬
lare animã nitit᷑: qr ꝑuersis suis desideriis
satisfacere conat᷑. Unde bene mox & ex illa¬
uoce electȩ multitudinis subdit᷑. Uide dñe
crescente. in eis ñ summa & cȩlestia. s ab¬¬
aliud panẽ. qũa p̃sentis uitȩ delectationẽ
uocat: Qpostquã ium tẽptationis exp̃s¬
sit: ilico subdidit. Abominabilis ei fit
in uita sua panis. & animȩ illiꝰ cibus ante
desiderabilis: quia uidelicet om̃e qđ priꝰ
de ipsa ꝓsꝑitate uidendi dulce sapiebat.
postmodũ ꝑ ium tẽptationis amarescit.
Nonnũqu̾a uͦ qͥcquid gaudii. quicquid
uirtutis fauere uidebatur subito in pa-¬
uore tẽptationis amittit᷑: & quasi euacu¬
atis eisdẽ uirtutib tristis animꝰ solo me-¬
rore possidet᷑. Cũ enĩ paulo uehem̃tius
impulsu tẽptationis afficit᷑: qi exercere
iuim solitȩ fortitudinis ñ ualet. eã iam ue¬

Expanded text:
sitoriae delectationis inclinat, et refocilsitoriae delectationis inclinat, et refocillari animam nititur, quia perversis suis desideriis satisfacere conatur. Unde bene mox voce illius electae multitudinis subditur: « Vide, Dcrescente, in eis non summa et coelestia, sed abaliud panem quam praesentis vitae delectationem vocat? Qui postquam vim tentationis expressit, illico subdidit: Abominabilis ei fit in vita sua panis, et animae illius cibus ante desiderabilis, quia videlicet omne quod prius de ipsa prosperitate vivendi dulce sapiebat, postmodum per vim tentationis amarescit. Nonnunquam vero quidquid gaudii, quidquid virtutis favere videbatur, subito in pavore tentationis amittitur, et quasi evacuatus eisdem virtutibus tristis animus solo moerore possidetur. Cum enim paulo vehementius impulsu tentationis afficitur, quia exerere vim solitae fortitudinis non valet, eam jam ve
Abbreviated transcription (Latin):
nib & saturati estis: de septẽ enĩ panib
intra scãm ȩccłam detestatur: qui ꝑ sacroᷤᷤ
ordines ad dñm ꝓpinquantes. ñ in eis¬
dẽ ordinib uirtutũ merita s sub sidia
uitȩ p̃sentis exquirt̃: nec cogitant qͥd ui-¬
dendo imitari debeant. sed quȩ cõpendia
ꝑcipiendo satient᷑. Satiatos quippe de pa-¬
nib dnm̃ sequi ẽ. de scã ȩccła temporalia
alim̃ta sũpsisse: & ñ ꝓ signis ẽ dñm. sed ꝓ
panib querere. ad religionis officiũ. non
ꝓ augendis uirtutib. s ꝓ requirendis sub¬
sidiis inhiare. Rursũ ꝑ panẽ. iocunditas
humanȩ delectationis accipit᷑: unde ihe-¬
remias ꝓpħa cũ synagoge ꝑditos mores
defleret. dixit. Om̃is popłs eiꝰ gemens. &
querens panẽ: dedert̃ preciosa quȩq pro
cibo. ad refocillandã animã. Gemens enĩ¬
popłs queret panẽ. cũ praua hominũ mul¬
titudo affligit᷑: qr ñ ad uotũ de p̃sentis

Expanded text:
nibus, et saturati estis . De septem enim panibus nibus, et saturati estis . De septem enim panibus intra sanctam Ecclesiam detestatur, qui per sacros ordines ad Dominum propinquantes, non in eisdem ordinibus virtutum merita, sed subsidia vitae praesentis exquirunt; nec cogitant quid vivendo imitari debeant, sed quae compendia percipiendo satientur. Satiatos quippe de panibus Dominum sequi est de sancta Ecclesia temporalia alimenta sumpsisse. Et non pro signis est Dominum, sed pro panibus quaerere, ad religionis officium, non pro augendis virtutibus, sed pro requirendis subsidiis inhiare. Rursum per panem jucunditas humanae delectationis accipitur. Unde Jeremias propheta dum synagogae perditos mores defleret, dixit: Omnis populus ejus gemens et quaerens panem: dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocillandam animat quaerens panem. » Prava quippe hominum multitudo affligitur, quia non ad votum, de praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ur̃m ñ in saturitate: Rursũ ꝑ panem.
hereticoꝵ p̃dicatio designat᷑: sicut ꝑ salomo.¬
nẽ mulieres hereticȩ eccłȩ typũ gestans. &
stultos conuocans dicit: Panes occultos li¬
bent̃ edite: Uel sicut in nr̃a translatione
scriptũ ẽ. aquȩ furtiuȩ dulciores st̃: & pa.¬
nis absconditus suauior. St̃ enĩ ñ nullȩ he.¬
reses quȩ aꝑte metuunt p̃dicare qđ senti¬
unt: & apud infirmoꝵ m̃tes uerba sua tan¬
tomagis condunt. quanto quasi ampliꝰ re-¬
uerent̃ abscondt᷑: unde ñ immerito dr̃. pa¬
nes occultos libent̃ edite. Miseris enĩ cor¬
dib occulta hercticoꝵ uerba eo magis sa-¬
punt: quo cũ reliquis cõmunit̾ ñ habent᷑.
Rursũ ꝑ panẽ subsidiũ uitȩ p̃sentis acci-¬
Dñe ds̃ si dederis mͥ panẽ ad manducan¬
dũ. & uestẽ ad induendũ: & sic̃ in euugłio.
dñs tarbis se sequentib dicit. queritis me
ñ qr udistis signa s qr manducastis ex pa¬

Expanded text:
anem anem haereticorum praedicatio designatur, sicut per Salomonem mulier haereticae ecclesiae typum gestans, et stultos convocans, dicit: Panes occultos libenter edite . Vel, sicut in nostra translatione scriptum est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Sunt enim nonnullae haereses quae aperte metuunt praedicare quod sentiunt, et apud infirmorum mentes verba sua tanto magis condiunt, quanto quasi amplius reverenter abscondunt. Unde non immerito dicitur: Panes occultos libenter edite. Miseris enim cordibus occulta haereticorum verba eo magis sapiunt, quo cum reliquis communiter non habentur. Rursum per panem subsidium praesentis viDeus, si dederis mihi panem ad manducandum, et vestem ad induendum . Et sicut in Evangelio Dominus turbis se sequentibus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex pa
Abbreviated transcription (Latin):
habitatis in terra austri. cũ panib occur¬
rite fugienti. In t̾ra quippe austri habi¬
tant: qui in scã eccła positi. suꝑni sp̃c ca¬
ritate ꝑflant᷑. Fugit autẽ: qui huiꝰ mun¬
di mala euadere concupiscit. Qgͦ in t̃ra
austri habitat. fugienti cũ panib occur¬
rat: id ẽ is qui iã scõ spũ intra eccłam ple¬
nus ẽ. eũ qui mala sua euadere nititur.
eruditionis eloquio consolet᷑. Fugienti sci¬
licet cũ panib occurrere ẽ. metuenti eter¬
na supplicia doctrinȩ sacrȩ escas offerre:
& mͦ tumorẽ terrore compͥmere. mͦ pauo¬
rẽ exhortatione refouere. Qa panis refe-¬
ctio scripturȩ sacrȩ nͨ inconuenient̃ acci
pit᷑. ꝑ eundẽ ꝓpħam iudeis solã litterã ser¬
uantib. dr̃. Quare appenditis argentum.
& ñ in panibꝰ: Acsi diceret. Pensatis sa¬
cra eloquia. s ñ in refectione: qr dũ solam
speciẽ litterȩ custoditis. de sp̃uali intelli¬
gentia pinguedinẽ int̾nȩ refectionis amit¬

Expanded text:
habitatis in terra Austri, cum panibus occurrite fugienti . In terra quippe Austri habitant qui in sancta Ecclesia positi superni Spiritus charitate perflantur. Fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Austri habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est, is qui jam sancto Spiritu intra Ecclesiam plenus est eum qui mala sua evadere nititur eruditionis alloquio consoletur. Fugienti scilicet cum panibus occurrere est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatione refovere. Quia panis refectio Scripturae sacrae non inconvenienter acciper eumdem prophetam Judaeis solam litteram servantibus dicitur: Quare appenditis argentum, et non in panibus ? Ac si diceret: Pensatis sacra eloquia, sed non in refectione, quia dum solam speciem litterae custoditis, de spirituali intelligentia pinguedinem internae refectionis amit
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝓpriȩ plenitudinis impinguat᷑: bñ
ossa: qr dũ ꝓpria infirmitas tẽptatione
interrogante cognoscit᷑. om̃is illa nr̃arũ
uiriũ uelut pingius uiridisq gratulatio.
subito anxietatis merore siccatur. Et qui
nos alicuiꝰ ẽẽ mom̃ti bona nr̃a pensando
credidimꝰ: pulsati paulo amplius ꝑituros
nos iãiamq formidamꝰ. Tunc om̃e bono¬
rũ nr̃oꝵ gaudiũ uertit᷑ in pauorẽ penarũ:
tunc iniquos nos dep̃hendimꝰ. qui scos pau¬
lo ante credebamꝰ. Tabescit mens: stupens
ocłi: om̃e qd prius ꝓsperũ arridebat eua-¬
nescit: lux ipsa fastidio ẽ: & solȩ se in ani.¬
mo tenebrȩ meroris effundunt. Nichil
qđ delectet aspicit᷑: triste est qͥcquid occur¬
rit. Unde & apte sequit᷑. Ab ominabilis¬

Expanded text:
tione propriae plenitudinis impinguatur, bentione propriae plenitudinis impinguatur, benossa, quia dum propria infirmitas tentatione interrogante cognoscitur, omnis illa nostrarum virium, velut pinguis viridisque gratulatio, subito anxietatis moerore siccatur, et qui nos alicujus esse momenti bona nostra pensando credidimus, pulsati paulo amplius perituros nos jam jamque formidamus. Tunc omne bonorum nostrorum gaudium vertitur in pavorem poenarum. Tunc iniquos nos esse deprehendimus, qui sanctos paulo ante credebamus. Tabescit mens, stupent oculi, omne quod prius prosperum arridebat evanescit; lux ipsa fastidio est, et solae se in animo tenebrae moeroris effundunt; nihil quod delectet aspicitur, triste est quidquid occurrit. Unde et apte sequitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
quã nobis ab hoc scło preparamꝰ. flagel¬
lo tẽptationis afficimur: qui fortasse de
uirtutib nr̃is inflari potiumꝰ. cognitȩ
infirmitatis nr̃ȩ tedio extenuam᷑. Cum
enĩ sicut cupimꝰ ad dm̃ ꝓficimus: si pro¬
fectũ nrm temptatio nulla pulsaret. ali¬
cuiꝰ nos fortitudinis ẽẽ crederemꝰ. Sed qr
nobiscũ suꝑna dispensatione agit᷑. ut
infirmitatis nr̃e quia ꝓficientes obliuisci¬
mur: tẽptati recolamꝰ. & in ꝓfectu nr̃o qͥd
de diuino munere. & in tẽptatione cognos¬
cimꝰ qͥd de ꝓpriis uirib sumꝰ. Quȩ nos
ꝓfecto tẽptatio ad plenũ raꝑet: nisi pro¬
tectio suꝑna seruaret. S pulsat. nec fran¬
git: impellit. nec mouet: quatit. nec deicit:
ut de nr̃a infirmitate sentiamꝰ ẽẽ qđ quati¬
mur: & de diino munere ẽẽ qđ stamus.
Et qr sepe anima alicuiꝰ boni sibi conscia
cũ uirtutes suas sibi ad memoriã reuocat.
quadã delectatione pascit᷑. & quasi gratula¬

Expanded text:
quam nobis ab hoc saeculo praeparamus flagelquam nobis ab hoc saeculo praeparamus flagello tentationis afficimur, qui fortasse de virtutibus nostris inflari potuimus, cognitae infirmitatis nostrae taedio extenuamur. Cum enim sicut cupimus ad Deum proficimus, si profectum nostrum tentatio nulla pulsaret, alicujus nos fortitudinis esse crederemus. Sed quia nobiscum superna dispensatione agitur, ut infirmitatis no quid de divino munere, et in tentatione cognoscimus quid de propriis viribus sumus. Quae nos profecto tentatio ad plenum raperet, nisi protectio superna servaret. Sed pulsat, nec frangit; impellit, nec movet; quatit, nec dejicit, ut de nostra infirmitate sentiamus esse quod quatimur, et de divino munere esse quod stamus. Et quia saepe anima alicujus boni sibi conscia, cum virtutes suas sibi ad memoriam revocat, quadam delectatione pascitur, et quasi gratula
Abbreviated transcription (Latin):
breui tẽpore sine tẽptatione in bonis stu¬
diis fuerit: mox de eisdẽ studiis in quibus
qͥescendo exerit. de ipsis uirtutib quib
multiplicari nitit᷑. dũ ꝓficere se sentit ele¬
uatur. Unde pio rectoris nr̃i modera¬
mine. impulsu tẽptationis afficit᷑: ut in
eo ipsa ꝓfectus sui elatio cõprimatur:
qr postquã dixit. incripat quoq ꝑ dolo¬
rẽ in lectulo. apte subiunxit. & omnia ossa¬
cra uirtutes accipimꝰ: sicut scriptũ ẽ. Dñs
custodit om̃ia ossa eoꝵ: unũ ex eis non con¬
teret᷑. Qd utiq ñ de ossib corporis: sed
de uirib dr̃ mentis. Nã certo nouimꝰ. qđ
& multoꝵ martyrũ corporalit ossa confra¬
cta sunt: & ꝑsecutores dñi latronis illius
cui dictũ est hodie mecũ eris in paradiso.
sic̃ latronis alteriꝰ. in cruce crura fregert̃.
Cũ gͦ increpat ꝑ dolorẽ in lectulo. om̃ia
ossa marcescere facit: quia cũ in ea reqͥe

Expanded text:
brevi tempore sine tentatione in bonis stubrevi tempore sine tentatione in bonis studiis fuerit, mox de eisdem studiis in quibus quiescendo se exerit, de ipsis virtutibus quibus multiplicari nititur, dum proficere se sentit, elevatur. Unde pio rectoris nostri moderamine, impulsu tentationis afficitur, ut in eo ipsa profectus sui elatio comprimatur. Quapropter postquam dixit: Increpat quoque per dolorem in lectulo, apte subjunxit Rec. cra virtutes accipimus, sicut scriptum est. Dominus custodit omnia ossa eorum, unum ex eis non conteretur . Quod utique non de ossibus corporis, sed de viribus dicitur mentis. Nam certe novimus quod et multorum martyrum corporaliter ossa confracta sunt, et persecutores Domini, latronis illius, cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso , sicut latronis alterius in cruce crura fregerunt. Cum ergo increpat per dolorem in lectulo, omnia ossa facit marcescere, quia cum in ea requie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uita p̃sens qua ad patriã tendimꝰ: &
iccirco occulto hic iudicio frequenti per¬
turbatione concutim᷑. ne uiã ꝓ patria di¬
ligamꝰ. Solent enĩ nonnulli uiatores cũ
amena fortasse in itinere prata conspici¬
unt. ꝑgendi moras innectere: & a cepti
itineris rectitudine declinare: eorũq greᷤᷤ.¬
sus tardat pulchritudo itineris dũ dele¬
ctat. Electis gͦ suis ad se ꝑgentib dñs
buiꝰ mundi it̃ asꝑum facit: nedũ quisq¬
uitȩ p̾sentis requie. quasi uiȩ amȩnitate
pascit᷑. magis eũ diu ꝑgere. qu̾a citius ꝑ¬
uenire delectet: ne dũ oblectat᷑ in uia. obli¬
uscat᷑ qđ desiderabat in patria. Quia
gͦ in hac uita om̃is nr̃a quã fortasse pa¬
rauimꝰ requies ꝑturbabitur: recte dr̃.
increpat quoq ꝑ dolorẽ in lectulo: idest
in p̾sentis uitȩ requie. uel temptationis
nos stimulis. uł flagelli afflictione cont᷑.¬
bat. Nã sepe humanꝰ animus qualibet

Expanded text:
est vita praesens, qua ad patriam tendimus: et est vita praesens, qua ad patriam tendimus: et idcirco hic occulto judicio frequenti perturbatione conterimur, ne viam pro patria diligamus. Solent enim nonnulli viatores, cum amoena fortasse in itinere prata conspiciunt, pergendi moras innectere, et a coepti itineris rectitudine declinare, eorumque gressus tardat pulchritudo itineris, dum delectat. Electis ergo suis ad se pergentibus Dominus hujus mundi iter asperum facit, ne dum quisquvitae praesentis requie, quasi amoenitate viae pascitur, magis eum diu pergere, quam citius pervenire delectet; ne, dum oblectatur in via, obliviscatur quod desiderabat in patria. Quia ergo in hac vita omnis nostra, quam fortasse paravimus, requies turbatur, recte dicitur: Increpat quoque per dolorem in lectulo, id est, in praesentis vitae requie vel tentationis nos stimulis vel flagelli afflictione conturbat. Nam saepe humanus animus quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiꝰ uersasti in infirmitate eiꝰ. Cũ enĩ
quisq curis scł̃arib fatigatur. & deserere
ꝑ diuinã grãm huiꝰ mundi itinera labo¬
riosa cõpungitur: cogitare solet quomͦ
p̃sentis uitȩ desideria fugiat. & ab eiꝰ la¬
borib requiescat: sibiq mox desideratȩ
quietis ordinẽ querit: & uelut quodam
stratu. sic a cunctis laborib cessationis lo¬
cũ inuenire concupiscit. Sed quia in hac
uita adhuc hõ positus. in cuiꝰ libet ordiniᷤᷤ
loco. in cuiuslibet secreti recessu. iuuere
sine tẽptationib nullatenꝰ potest: plerũq
in id qđ ad requiẽ construit᷑. maior dolor
tẽptationis inuenit᷑: unde recte ꝑ ꝓpħam¬
dr̃. uniuersũ stratũ eiꝰ uersasti in infir-¬
mitate eiꝰ. Ac si diceret. Om̃e qđ hic
sibi parauit ad requiẽ: hoc ei mutasti oc¬
culto iudicio ad ꝑturbationẽ. Qđ pio qͥ¬
dẽ consilio agit᷑: ut huiꝰ peregrinationis
tẽpore electorũ uita turbetur. Uia qͥppe

Expanded text:
i in infirmitate ejus 754 . Cum enim quisque curis saecularibus fatigatus deserere per divinam gratiam hujus mundi itinera laboriosa compungitur, cogitare solet quomodo praesentis vitae desideria fugiat, et ab ejus laboribus requiescat, sibique mox desideratae quietis ordinem quaerit, et velut quoddam stratum, sic a cunctis laboribus cessationis locum invenire concupiscit. Sed quia in hac vita adhuc homo positus, in cujuslibet ordinis loco, in cujuslibet secreti secessu vivere sine tentationibus nullatenus potest, plerumque in id quod ad requiem construitur, major dolor tentationis invenitur. Unde recte prsum stratum ejus versasti in infirmitate ejus. Ac si diceret: Omne quod sibi hic paravit ad requiem, hoc ei mutasti occulto judicio ad perturbationem. Quod pio quidem consilio agitur, ut hujus peregrinationis tempore electorum vita turbetur. Via quippe
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ usui ꝓpaginis dicatũ incõpetenter
fluens. cetera membra coinquinat: cũ
sermo ꝑ quẽ in audientiũ sensib nasci
scientia debuit. si inordinate ꝓdeat. eti¬
am quȩ recta senserit fedat. Unde he¬
liu quoq etiã quȩ recta potest sentire
cõmaculat: dũ cui uel qͥd loquat᷑ igno¬
rat. Et quasi fluxũ sanguinis sustin&:
qui linguã utilitati congruã. ꝑ uerba
uanȩ locutionis mouet. Bono autem
ordine & factũ se astruit. & animatum:
ꝑ sp̃m factũ. & ꝑ spiraculũ se narrat ani¬
matum. Facto quippe adã. scriptum ẽ.
Inspirauit in faciem eius spiraculũ uitȩ:
& factus ẽ homo in animã uiuentẽ. Sed
de mͥ: & aduersus faciẽ meam consiste.
nis. in fastu subito suꝑbȩ elationis erũ¬
pit: atq aliis uerbis hoc idem replicat

Expanded text:
ergo usui propaginis dicatum incompetenter ergo usui propaginis dicatum incompetenter fluens caetera membra coinquinat, cum sermo per quem in audientium sensibus nasci scientia debuit, si inordinate prodeat, etiam quae recte senserit foedat. Unde Eliu quoque etiam quae recte potest sentire commaculat, dum cui vel quid loquatur ignorat; et quasi fluxum seminis sustinet, cum linguam utilitati congruam per verba vanae locutionis movet. Bono autem ordine et factum se astruit, et animatum. Per spiritum factum, et per spiraculum se narrat animatum. Facto quippe Adam, scriptum est: Inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem . Sde mihi et adversus faciem meam consiste. nis, in fastum subito superbae elationis erumpit, atque aliis verbis hoc idem replicat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit elata: & dicturus hoc qđ recte saꝑet.
ante innotuit quantũ tumeret. Sic ni¬
mirũ. sic arrogantiũ mentes insaniuñ:
ut & in eis quȩ recte sentiunt elationis
suȩ tortitudine deprauent᷑. Unde fit.
ut etiã eoꝵ recta auditores neqͣquã in¬
struant: quia ꝓfecto illos ꝑ ea quȩ tumi¬
de sentiunt. non ad sui reuerentiã. sed
ad contẽptum uocant. Dũq dictis pru¬
dentib stultitiȩ uerba miscent᷑: quia
stultitia ab audiente despicit᷑. etiã pru-¬
dentia ñ tenetur. Hinc enĩ ꝑ moysen
dicit᷑. Uir qui fluxũ seminis sustin&:
immundus erit. Quid ẽ enĩ sermo nisi
semen: Qui dũ ordinate emittit᷑. audi¬
entis mens. quasi concipientis uterus ad
boni oꝑis prolẽ fetatur. Si uͦ importu¬
ne defluit: eminent̃ polluens. generan¬
di uirtutẽ ꝑdit. Nã si sermo semen ñ
esset: de p̃dicante paulo nequaqua athe¬
nienses dicerent. Quid sibi uult semi¬
niuerbius hic dicere: De quo & lucas
dicit: ipse enĩ erat dux uerbi. Semen

Expanded text:
sit elata; et dicturus 744 hoc quod recte saperet, ante innotuit quantum tumeret. Sic nimirum, ut et in eis quae recte sentiunt, elationis suae fortitudine depraventur. Unde fit ut etiam eorum recta auditores nequaquam instruant, quia de sentiunt, non ad sui reverentiam, sed ad contemptum vocant. Dumque dictis prudentibus stultitiae verba miscentur, quia stultitia ab audiente despicitur, etiam prudentia non tenetur. Hinc enim per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis sustinet immundus erit . Quid est enim sermo, nisi semen? Qui dum ordinate emittitur, audientis mens quasi concipientis uterus ad boni operis prolem fetatur. Si vero importune defluit, emittentem polluens, generandi virtutem perdit. Nam si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam Athenienses dicerent: Quid vult sibi seminiverbius hic dicere ? De quo et Lucas dicit: Ipse enim erat dux verbi . Semen
Abbreviated transcription (Latin):
desideria terrenȩ conuersationis calcat:
ad suꝑnã patriã ꝑ p̾cedentiũ patrum
exempla se subleuat. Et quia ꝑ contem¬
plationis donũ gr̃a sp̃uali satiatur. apte
subiungit᷑. panis ei datus ẽ: id ẽ refectio¬
ne̾ sp̃ualis gr̃e ꝑcipit: qr se a bonis infimiᷤᷤ
cȩlestia sperando suspendit. Hinc etiã de
saturabo panib: quia in illã positȩ m̃tes
humiliũ. sp̃ualiũ implent᷑ refectione do¬

Expanded text:
desideria terrenae conversationis calcat, desideria terrenae conversationis calcat, ad supernam patriam per praecedentium patrum exempla se sublevat. Et quia per contemplationis donum gratia spiritali satiatur, apte subjungitur: Panis ei datus est, id est refectionem spiritalis gratiae percipit, quia se a bonis infimis coelestia sperando suspendit. Hinc etiam de saturabo panibus , quia in illa positae mentes humilium, spiritualium replentur refectione do
Abbreviated transcription (Latin):
ante desiderabilis. Acsi aꝑte dicat. Affli¬
cta mens sibi in amaritudinẽ uerti consi¬
derat: quicqͥd se antea blande libenterq
quando ipse dñs: aliquando spualis gr̃a:
aliquando diuinȩ doctrinȩ eruditio: ali¬
quando hereticoꝵ p̃dicatio: aliquando
subsidiũ uitȩ p̃sentis: aliquando iocundi¬
tas humanȩ delectationis accipit᷑. In pa-¬
ne dñs designat᷑: sicut ipse in euugłio di¬
cit. ego sũ panis uiuus qui de cȩlo des
aures suas ne audiat sanguinẽ. & clau¬
dit oculos suos ne uideat malũ: iste in
excelsis habitabit. munim̃ta saxoꝵ subli
turare aures suas ne audiat sanguinẽ:
nisi peccatis suadentib quȩ de sanguine
& carne nascunt᷑ non prebere consensũ:
Et quid ẽ. ne malũ uideat oculos clau¬
dere: nisi om̃e qđ rectitudini aduersũ ẽ
ñ apꝓbare: Iste in excelsis habitabit:
qr quãuis eũ adhuc caro in inferiorib
retinet. mentẽ ia in sublimib fixit. Mu¬
nim̃ta saxoꝵ sublimitas eiꝰ: qr abiecta

Expanded text:
anae delectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid se antea blande libenterquequando ipse Dominus, aliquando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descaures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum, iste in excelsis habitturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus, quae de carne et sanguine nascuntur, non praebere consensum? Et quid est, ne malum videat, oculos claudere, nisi omne quod renon approbare? Iste in excelsis habitabit, quia quamvis eum adhuc caro in inferioribus retinet, mentem jam in sublimibus fixit. Munimenta saxorum sublimitas ejus, quia qui abjecta
Abbreviated transcription (Latin):
ciferari. Quib uerbis arrogantes intra
scãm eccłam positos signat: Hi enĩ ue¬
lut in faucib loqui dicunt᷑. quando non
contra aduersarios extra uiuentes clamans.
sed quoscła intra sinũ scȩ ȩccłȩ quasi uici¬
nos ac iuxta positos increpant. Sepe uͦ
arrogantes eande quã tenent arroganti¬
am se fugere ostendunt: & dũ sic cuncta
agant ut nullũ lateant. hȩc priuate sin¬
gulis quasi silent̃ narrant: quatinus non
solũ de sensu intelligentia. sed de ipso a¬
pud homines arrogantiȩ contemptu glo.¬
rient᷑. Unde nc̃ dr̃. Loquat᷑ lingua
mea in faucib meis. Acsi aꝑte dicatur.
Quȩ contra te prudent̃ sentio: ecce silent̃
narro. Aliquando autẽ in tanta impu.¬
dicitiȩ elatione ꝓsiliunt: ut aliis tacentib
ipsi soleant laudare qd dicunt. Unde

Expanded text:
ciferari. Quibus verbis arrogantes intra ciferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus dicuntur loqui, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ si om̃ino nulla st̃: ad occulta dĩ iu¬
dicia recurramꝰ: quia sicut nos nullis me¬
ritis hoc ipsũ bonũ qđ habemꝰ accipimꝰ.
ita illos quoq potest gr̃a suꝑnȩ uirtutis
infundere: ut excitati posterius. etiam
ipsa possint bona quȩ nos ante accepimꝰ
preuenire. Quis enĩ crederet qđ per
apostolatus meritũ saulus lapidatum
stephanũ precessurus erat: qui in mor¬
te eius lapidantiũ uestim̃ta seruabat:
His gͦ primũ cogitationib humiliari
cor debet: & tunc demũ delinquentium
iniquitates increpare. Sed hunc ut se¬
pe dictũ est locutionis modũ helui ig.¬
norare ostendit: qui in locutione sua ela¬
tionis typo quasi potentia euiuscła au-¬
ctoritatis inflatur dicens. Audi gͥ iob
eloquia mea. & om̃s sermones meos as¬
culta: ecce aperui os meũ. loquat᷑ lin.¬
gua mea in faucib meis. In faucib uͦ
loqui ẽ silenter dicere: & ñ clamorib uo¬

Expanded text:
Quae si omnino nulla sint, ad occulta Dei juQuae si omnino nulla sint, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos nullis meritis, hoc ipsum bonum quod habemus accepimus: ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsi possint bona, quae nos ante accepimus, praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat, qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur lingua mloqui est silenter dicere, et non clamoribus vo
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ & pharisei. Singularit̾ nãq ac pͥn¬
cipalit̾ solus ex potestate bona locutus ẽ:
quia ex infirmitate mala nulla cõmisit.
Ex diuinitatis qͥppe potentia habuit
id. qđ nobis ꝑ humanitatis suȩ innocen¬
tiã ministrauit. Nos enĩ quia infirmi
homines sumꝰ. cũ de dõ hominib loqui¬
mur. debemꝰ primũ meminisse qđ sumꝰ:
ut ex ꝓpria infirmitate pensemus quo
docendi ordine infirmis fr̾ĩb consulamꝰ.¬
Consideremꝰ igitur quia aut tales sumꝰ.
quales ñ nullos corrigimꝰ: aut tales aliquan¬
do fuimꝰ: & si iam diuina gr̃a oꝑante ñ
sumꝰ. ut tanto temperantiꝰ corde humili
corrigamꝰ. quanto nos met ipsos uerius in
his quos emendamꝰ agnoscimus. Si aũt
tales nec sumꝰ. nec fuimus. quales adhuc
illi st̃ quos emendare curamꝰ: ne cor no¬
strũ forte suꝑbiat. & de ipsa innocentia
peius ruat. quoꝵ mala corrigimꝰ alia
eoꝵ bona nobis ante ocłos reuocemus.

Expanded text:
Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et prinScribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit: ex divinitatis quippe potentia habuit, id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim qui infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmis fratribus consulamuConsideremus igitur, quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, et si jam divina gratia operante non sumus: ut tanto temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare cupimus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corripimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus.
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ nanq quȩ magistra ẽ om̃iũ mat̃q
uirtutũ. & loquendo dicere. & uiuendo
conant᷑ ostendere: ut eã apud discipłos
ueritatis plus morib qua sermonib elo¬
quant᷑. Unde paulus thessalonicensib
loquens. quasi culminis ꝓprii apłatus
oblitus. ait. factisumꝰ paruuli in medio
ur̃m. Unde petrus apłs cũ diceret. para
doctrinȩ scientia qualitatẽ docendi asse¬
ruit ẽẽ seruandã dicens. sed cũ modestia
& timore conscientiã habentes honam.
Hoc autẽ qđ discipulo paulus ait. p̃cipe
hȩc & doce cũ om̃i imperio: ñ dñationẽ
potentiȩ. sed auctoritatẽ suadet uitȩ. Cũ
imperio quippe docetur. qđ prius quam¬
dicatur agitur: nã doctrinę subtrahit
fidutiã. quando conscientia p̃pedit lin¬
guã. Non gͦ ei potestatẽ elatȩ locutioniˢ
sed bonȩ fidutiã insinuauit actionis.
Unde etiã de dño scriptũ ẽ. Erat enĩ
docens sicut potestatẽ habens: non sic̃

Expanded text:
litatem namque, quae magistra est omnium materque litatem namque, quae magistra est omnium materque virtutum, et eloquendo dicere, et vivendo conantur ostendere, ut eam apud discipulos veritatis plus moribus quam sermonibus eloquantur. Unde Paulus Thessalonicensibus loquens, quasi culminis proprii apostolatus oblitus, ait: Facti sumus parvuli in medio vestrum » Unde Petrus apostolus cum diceret: « Pardoctrinae scientia qualitatem docendi asseruit esse servandam, subdens: « Sed cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. » Hoc autem quod discipulo Paulus ait: « Praecipe haec et doce cum omni imperio ; » non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. « Cum imperio » quippe docetur, quod prius agitur, quam dicatur: nam doctrinae subtrahit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit actionis. Unde etiam de Domino scriptum est: « Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut