comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quartus idemq ultimꝰ erat annus pͥnci¬
patus ionathȩ. frĩs uidȩ. qñ iam renoua¬
tum erat templum atq emundatum a
ꝯtaminatiõe qua illud ꝯtaminauerant
gentes: atq defensũ ab impio nichanor:
qui rursus illud ꝯtaminare uoluerat.
iudam tradid̾itis: istud di phanũ. in pla¬
niciem deducam:⁊ altare effodiã n tem¬
plum hoc libero patri ꝯsecrabo. Illo blas¬
pliemo nichanore ꝑempto. ⁊ deo celi col¬
laudato. qͥ locum sitũ in ꝯtaminatũ con¬
seruauit᷑. habitoq ꝯmun ꝯsilio. atq de¬
creto. ut nullomͦ dies illa. absq annua ce¬
lebritate ꝑtranseat: nos inquiunt uidei.
scͥpsimꝰ uob̾ qui ⁊ ipsi debetis eẽ iuder. ñ
solum gente s et fide abrahȩ atq fidelis
uauid: ad qͦs. reꝑmissio facta .⁊ confirmata
c̃. in loco quẽ d̾s elegit᷑. hoc ẽ in iherosolimiᷤ :
scͥpsimꝰ inquã uob̾. in tͥbulatione.⁊ impetu.

Expanded text:
quartus idemque ultimus erat annus princiquartus idemque ultimus erat annus principatus Ionathę fratris Iudę, quando iam renovatum erat templum atque emundatum a contaminatione, qua illud contaminaverant gentes, atque defensum ab impio Nicanore, qui rursus illud contaminare voluerat Iudam tradideritis istud Dei fanum in planitiem deducam et altare effodiam et templum hoc Libero patri phemo Nicanore perempto, et Deo coeli collaudato, qui locum suum incontaminatum conservavit, habitoque communi consilio atque decreto, ut nullo modo dies illa absque annua celebritate pertranseat. Nos, inquiunt Judaei, scripsimus vobis, qui et ipsi debetis esse Judaei, non solum gente, sed fide Abrahae atque fidelis David, ad quos repromissio facta et confirmata est in loco quem Deus elegit, hoc est Hierosolymis. Scripsimus, inquam, vobis in tribulatione et impetu
Abbreviated transcription (Latin):
male aꝑtis. ad illã ẏsaiȩ ꝓphetiã: ⁊ erit alta¬
re dñĩ. anmedio c̾rȩ egyꝑti. Hec namq
faciendo. p̃uaricatores se ꝯstituerant legiᷤ.
ricatorum ppłi tui excollentur. ut imple¬
ant uisionem᷑i corruent. Iecirco dicunt.
n reconciliet᷑ uob: ⁊ nnc hic sumꝰ orã
ricatores. uł filii p̃uaricatoꝵ estis. faci¬
endo uł habendo templum. in terra egyp¬
ti: quale dñs ꝑ ysaiam ñ mandauit. nec
in eor eius ascendit. Suꝑ hac re. reconeili¬
aliter p̃misso exordio quo manifestȩ
beniuolentia querebatur frm̃ qͥ erãt
ꝑ egyptum: quatinꝰ benuioli. attenti.i do¬
ciles fierent ad audiendum: sequitur nar¬
ratio. Regnante demetrio. anno centesimo
isexagesimo nono: nos uidei scͥpsimꝰ uob̾.
intribulatione ⁊ impetu qͥ suꝑuenit nob̾.
mistis annis. Iamante dictũ ẽ quia ille
annus centesimꝰ.⁊ sexagesimꝰ nomus regni
grecoꝵ. quo se scͥpsisse referunt fr̃s iudei
de iudea. frĩb uideis qui erant ꝑegyptũ:

Expanded text:
saię prophetiam: Et erit altare domini in medio terrę Ęgypti. Hoc namque faciendo prevaricatores se constituerant legis ericatorum populi tui extollentur, ut impleant visionem et corruent. Idärco dicunt: Et reconricatores vel filii praevaricatorum estis, faciendo vel habendo templum in terra Aegypti, quale Dominus per Isaiam non mandavit, nec in cor ejus ascendit. Super hac re reconcilialiter premisso exordio, quo manifeste benevolentia querebatur fratrum, qui erant per Ęgyptum, quatenus benivoli, attenti et dociles fierent ad audiendum, sequitur narratio. Regnante Demetrio anno centesimo et sexagesimo nono, nos Iudei scripsimus vobis in tribulatione et impetu, qui supervenit nobis in istis annis. Iam ante dictum est, quia ille annus centesimus et sexagesimus nonus regni Grecorum, quo se scripsisse referunt fratres Iudei de Iudea fratribus Iudeis, qui erant per Ęgyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
male intellecti. templũ edificauerat
int̾m egypti. Aristobolus iste. aliquis
erat ex illius omȩ cognatis. uł posteris:
eratq magister cholomei regis philo¬
metoris. Nec mirũ. hominẽ udeũ dici
magistrũ regis egyptii: quia uideł a
dieb tholomei philadelphi. qͥ legem.
ꝑ septuaginta int̾pretes fecit int̾preta¬
ri sibiͥ magistros iudeos habere ꝯsueue¬
rant. reges egypti.xuI

Expanded text:
male intellecti templum ędificaverat male intellecti templum ędificaverat in terra Ęgypti. Aristobolus iste aliquis erat ex illius Onię cognatis vel posteris eratque magister Ptholomei regis Philometoris. Nec mirum hominem Iudeum dici magistrum regis Ęgyptii, quia videlicet a diebus Ptholomei Philadelphi, qui legem per septuaginta interpretes sibi fecit interpretari, magistros Iudeos habere consueverant reges Ęgypti.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti fui. ⁊ cetã: In scd̾a uͦ. frat̾ni nominis
ueẽ. dulcedo: dicit᷑q ppłs qui ẽ. iherosoli¬
mis. ⁊ inudea: adiecto quasi cũ suꝑcilio.
senatusq ⁊ uidas. aristobolo magistro tho¬
lomei regis. qͥ ẽ. de genẽ christoꝵ sacerdo¬
tum᷑.⁊ his qui in egypto sunt iudeis. No
men qͥppesenatus. iudicialis intensiõĩs
signũ ẽ: Porro quis ille nudas fuerit. ñ
facile ex historiis pot̾ agnosci: nͥ forte ille
sit uidas essens gen̾e. qui subillis tempo¬
rib exticit: qͥ ut ait iosephus. ñ quã in
lis q̃ p̃dixit m̃titus ẽ. Similit̾ quis ille
aristobolus magist̾ tholomei fuĩt. ñ
facile reperitur ex historiis. nͥ quia cum
dicunt qui x̃ do genẽ chrisioꝵ sacerdotã.
quempiã significant fuissȩ de pos¬
teris uł cognatis onyȩ supͣmemora¬
q: qͥ cũ eẽt filius sẏmonis pontifi¬
cis.: quasi auctoritate pontificali. cũ
ꝑatrocinio ꝓpħci p̃conii. nimirum

Expanded text:
menti sui et cętera; in secunda vero fraterni nominis menti sui et cętera; in secunda vero fraterni nominis deest dulcedo diciturque populus, qui est Iherosolimis et in Iudea, adiecto quasi cum supercilio: Senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptholomei regis, qui est de genere cristorum sacerdotum, et his, qui in men quippe senatus judicialis intentionis est signum. Porro quis ille Judas fuerit, non facile ex historiis potest agnosci, nisi forte ille sit Judas Essaeus genere, qui sub illis temporibus exstitit, qui ut ait Iosephus numquam in his, quę predixit, mentitus est. Similiter quis iste Aristobolus magister Ptholomei fuerit, non facile reperitur ex hystoriis, nisi quia, cum dicunt: qui est de genere cristorum sacerdotum, quempiam significant fuisse de posteris vel cognatis Onię supra memorati, qui, cum esset filius Symonis pontificis, quasi auctoritate pontificali cum patrocinio prophetici preconii nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum ꝯmune p̃ceptũ. ⁊ decre¬
tum. quo decreuerant uniu̾ss genti
iudeoꝵ omĩb annis agere dies istos: scͥꝑ¬
serunt frĩb uideis. qͥ erant ꝑ egyptum
semel ⁊⁊ itm̃: scił. pͥmũ. anno centesimo
sexagesimo non oͭdeinde anno centesimo
octogesimo octauo. ꝑ hoc qͦd semel et
itm̃ scͥpsert̃ annis decẽ ⁊ nouẽ. int̾ utͣsq
uices int̾iectis. illud datur intelligi qͦd
ad pͥmã uicem ñ obtemꝑau̾int: tpote
qͥ templũ aliud habentes qͦd ut supͣdic¬
tum ẽ scdm̃ ysaiȩ uaticiniũ. se ꝯstruxis¬
se iactabant: demplũ illud qͦd erat ihero¬
solimis. ñ ad seꝑtinẽ uolebant: atq iocir¬
co festiuitatẽ dedicationis. uł purificatio¬
nis illiꝰ susciꝑe detrectabant. Pinde notã¬
dum: qͦd pͥma am monitione sequens
aliquantulũ acrior sit. Nam pͥma uice.
salutatiotam dulcis ẽ. ut anmadũt
potest: ꝑ id qͦd dicunt frĩb iudeis. fr̃s iu¬
der⁊ benefaciat uob̾ ds̃. ⁊ meminerit cesta¬

Expanded text:
ecundum commune preceptum et decretum, quo decreverant universę genti Iudeorum omnibus annis agere dies istos, scripserunt fratribus Iudeis, qui erant per Ęgyptum semel et iterum, scilicet primum anno centesimo sexagesimo nono, deinde anno centesimo octogesimo octavo. Per hoc, quod semel et iterum scripserunt annis decem et novem inter utrasque vices interiectis, illud datur intelligi, quod ad primam vicem non obtemperaverint, utpote qui templum aliud habentes, quod ut supra dictum est secundum Ysaię vaticinium se construxisse iactabant, templum illud, quod erat in Iherosolimis, non ad se pertinere volebant atque idcirco festivitatem dedicationis vel purificationis illius suscipere detrectabant. Proinde notandum, quod prima admonitione sequens aliquantulum acrior sit. Nam prima vice salutatio tam dulcis est, ut animadverti potest per id, quod dicunt fratribus Iudeis fratres Iudei: Et benefaciat vobis deus et meminerit testa
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidẽ tholomeus filius lagi multos
captiuos a montanis pide. uł a uicinis lo¬
cis iherosolimoꝵ traliens. ad egyptũ cõmi¬
grare fecit: quos uideł iudeos tholomeꝰ
philadelphus. qͥ iam dicto tholomeo
lagi filio. successit. famulantes in egypto.
a seruitutis uincło resoluit. usq ad cen¬
tũ uiginti milia. sicut iosephus ꝯmemo
⁊ ad illos. uidei qui erant iherosoli¬
mis. ⁊ qͥ in regioẽ nidea. scͥpsert̃ anno fe¬
re tricesimo nono. pꝰquã menelao sieut
iam dictũ ẽ. int̾fecto. ⁊ alelnmopontifi¬
catũ adepto. iunior ons̃as. cũ infinita
multitudine uideoꝵ ꝯfiigit in egyptum.
Siqͥdem anno centesimo quadragesimo
nono regni grecoꝵ constat anthiochũ eu¬
patorẽ int̾fecisse menelaũ anno aũ centesi¬
mo octogesimo octauo. ppłs qͥ ẽ. iheroso¬
limis. ait hec scͥptura. his qͥ inegypto st̃
nideis. salutẽ. ⁊ samtatẽ. Ueruntimi stĩd
attende causa poscit: quia ꝯuincta uł con¬

Expanded text:
Siquidem Ptholomeus filius Lagi multos Siquidem Ptholomeus filius Lagi multos captivos a montanis ludeę vel a vicinis locis Iherosolimorum trahens ad Ęgyptum commigravit, quos videlicet Iudeos Ptholomeus Philadelphus, qui iam dicto Ptholomeo Lagi filio successit, famulantes in Ęgypto a servitutis vinculo resolvit usque ad centum viginti milia, sicut Iosephus commemo ad illos Iudei, qui erant Iherosolimis et qui in regione Iudea, scripserunt anno fere trigesimo nono, postquam Menelao sicut iam dictum est interfecto et Alchimo pontificatu adepto iunior Onias cum infinita multitudine Iudeorum confugit in Ęgyptum. Siquidem anno centesimo quadragesimo nono regni Grecorum constat Antiochum Eupatorem interfecisse Menelaum, anno autem centesimo octogesimo octavo populus, qui est Iherosolimis, ait hęc scriptura: His, qui in Ęgypto sunt, Iudeis salutem et sanitatem. Verumtamen et illud attendere causa poscit, quia coniuncta vel con
Abbreviated transcription (Latin):
suũ menelaũ rex int̾fecisset. ⁊ pͥncipatum
sacerdotii alchimo dedisset. ñ existenti de
genẽ sacerdotũ: flexus alysia. ut transpo¬
neret honorẽ. ab ea familia ad aliã domũ:
fugit ad tholomeũ. regem egẏptiꝰ ⁊ honorẽ
meruit ab ip̃o n⁊ uxore eiꝰ cleopatra: locũq pe¬
tiit in regiõe eliopolichana: ubi simile ihe¬
rosolimorũ edificaret templũ. Cemplum
illud ꝑmansit. usq ad imꝑiũ uespasiani:
annis ducentis quinquaginta. Ip̃a aũ urb
que uocabat᷑ onye. pꝰ ea dimicantib ad u̾sũ
romanos uideis. ad solũ usq deleta ẽ. ⁊i neq
urbis neq templi restat uestigiũ. Sub occa¬
sione gͥ onye pontificis anfinita examina
uideoꝵ. ad egẏꝑtũ ꝯfugerunt. Asserebat er̃
onyas. se ysaiȩ implere uaticimũ. sebentis
erit altare dnĩ in medio t̾rȩ egiptiͥ. i tituli¬
uixta t̾minũ eiꝰ. dni. S ⁊ antea. ñ parua
iudeoꝵ multitudo in egẏptũ descendat.

Expanded text:
suum Menelaum rex interfecisset, et principatum suum Menelaum rex interfecisset, et principatum sacerdotii Alchimo dedisset, non existente de genere sacerdotum, flexus a Lysia, ut transponeret honorem ab ea familia ad aliam domum, fugit ad Ptolomaeum regem Aegypti, et honorem meruit ab ipso, et uxore ejus Cleopatra, locumque petiit in regione Heliopolitana, ubi simile Hierosolymorum aedificaret templum. Templum illud permansit usque ad imperium Vespasiani annis ducentis quinquaginta. Ipsa autem urbs, quae vocabatur Onyae, postea dimicantibus adversum Romanos Judaeis, ad solum usque deleta est, et neque urbis, neque templi restat vestigium. Sub occasione igitur Onyae pontificis infinita examina Judaeorum ad Aegyptum confugerunt. Asserebat enim Onyas, se Isaiae implere vaticinium scribentis: « Erit altare Domino in medio terrae Aegypti, et tituluxta terminum eius domini. Sed et antea non parva Iudeorum multitudo in Ęgyptum descenderat.
Abbreviated transcription (Latin):
antiochi. sũmũ sacerdotiũ ꝯtulerat.
T̃res qͥppe fuerant filii sẏmonis ponti¬
ficis: uideł. onyas. qͥ patri in pontificatu
successit: quẽq andronieus int̾feeit:
⁊ ihesiis. ⁊ alt̾ onyas: quoꝵ ihesus. iaso¬
nẽ. onẏas uͦ menelaũ se appellari fecit:
ambo grecis nominib delectat ritũq
gentilẽ se imittari uelle ꝓfessi. De onya.
filius paruilus relictis fucrat: dictꝰ
n ip̃e onyas. Cumq onyas. ut iam die¬
tũ ẽ ab antiocho int̾fectus fuissetꝰ. frĩ eiꝰ
iam dicto. iasoni. antiochus epiphanes põ¬
tificatum tradiderat:. si rursus sublatum¬
illi honorem. menelao ꝯtulerat. Mortuo
antiocho. eũ successisset illi filius equiuo¬
cus: int̾fecit eundẽ menelaũ: suggerente
lysia. causã hunc eẽ omĩũ maloꝵ. filius
aũ pontificis onyc. de qͦ p̃diximꝰ qͥ de fune¬
to patre adhuc puerulus fuerat derelictꝰ.
uidens inqͥt iosephus qͦd patruũ auu ncłm

Expanded text:
Antiochi summum sacerdotium contulerat. Antiochi summum sacerdotium contulerat. Tres quippe fuerant filii Symonis pontificis videlicet Onias, qui patri in pontificatu successit, quemque Andronicus interfecit, et Ihesus et alter Onias, quorum Ihesus Iasonem, Onias vero Menelaum se appelambo Graecis nominibus delectari, ritumque gentilem se imitari velle professi. De Onya filius parvulus relictus fuerat, dictus et ipse Onyas. Cumque Onyas, ut jam dictum est, ab Andronico interfectus fuisset, fratri ejus jam dicto 612 Jasoni Antiochus Epiphanes pontificatum tradiderat, sed rursus sibi sublatum honorem Menelao contulerat. Mortuo Antiocho cum successisset sibi filius aequivocus, interfecit eumdem Menelaum, suggerente Lysia, causam hunc esse omnium malorum. Filius autem pontificis Onyae, de quo praediximus, qui defuncto patre adhuc puerulus fuerat derelictus; videns, inquit Josephus, quod patruum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hominib ꝯsidet dĩ ꝯfessor uerus: cau¬
sã ht̃ cur gratulet᷑. cur tẽplũ illud. ma
orbem face̾ ñ ignoram᷑. Ubic̃q inuocet᷑
altare uł templũ nomini dñi. illic istoꝵ
beatoꝵ ⁊ memorabiliũ machabeoꝵ simul
pietas redolet. ⁊ memoria floret: ⁊ uoces
animarũ illorũ. salutẽ nob̾ et̾nã parturi¬
entiũ. chorius eccłe ꝯsonat celebriter: cele¬
brat ꝯsonant̾. Igitur ad magnificandam
rem tã gratiosam. tam głosam scd̾m illd̾
ꝓemiũ ꝓcedendum ẽ: ⁊ siminus quam
petis uł optas elucidando illud factum
fuerit᷑. meȩ ñ neglegentiȩ. s impossibili¬
tate. rectȩ deputabis.U
tunc ẽẽnt ꝑ egyptum: ad quos. sic inci¬
pit. frĩb qͥ sunt ꝑ egyptũ uideis. salute
dicunt fr̃s qͥ sunt iherosolimnis udei. ⁊ qͥ
in regione iudea:⁊ pacẽ bonam. Anno
centesimo quadra gesimo nono regni
grecoꝵ. rex antiochus. mnenelaum int̾¬
fecerat fr̃em oniȩ minore: cui. pat̾ eiꝰdẽ

Expanded text:
consideret, Dei confessor verus causam habet, cur gratuletur, cur templum illud Machorbem facere non ignoramus, ubicunque invocatur altare vel templum nomini domini, illic istorum beatorum et memorabilium Machabeorum simul pietas redolet et memoria floret et voces animarum illorum salutem nobis eternam parturientium chorus ecclesię consonat celebriter, celebrat consonanter. Igitur ad magnificandam rem tam gratiosam, tam gloriosam secundum illud proemium procedendum est; et si minus quam petis vel optas elucidando illud factum fuerit, meę non negligentię, sed imposibilitati recte deputabis. tunc essent per Ęgyptum, ad quos sic incipit: Fratribus, qui sunt per Ęgyptum, Iudeis salutem dicunt fratres, qui sunt Iherosolimis, Iudei et qui in regione Iudea, et pacem bonam. Anno centesimo quadragesimo nono regni Grecorum rex Antiochus Menelaum interfecerat fratrem Onię minorem, cui pater eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. pͥisꝙͣ fiant magistri. Hec gͥ tria qus ꝓpo¬
suimꝰ. dicturi simul atq audituri: pͥmum
mat̾iam querimꝰ uł ꝓponimꝰ: cura quam.
maxime u̾satur scͥptura sed̃i huiꝰ macha
Nspice quia tota scͥptura libri huiꝰ circa
di legem. ⁊ maxime circa templũ dñi
uersatur: qͦd tunc in toto orbe t̾rarũ nomi¬
In dnĩ dedicatũ. solum. ⁊ unicũ habebat᷑.
Principiũ narrationis ẽ. de heliodoro. et
erarii eustodia: qualit̾ omĩno impossibi¬
le fuerit eos decipi qͥ eredid̾ant loco ⁊ tẽplo:
qͦd ꝑ unui̾sũ mundũ. ꝓ sui ueneratione et
scĩtate uenerabat᷑. finis aũ in ip̃o temploe̾:

Expanded text:
esse, priusquam fiant magistri. Hęc igitur tria, quę propoesse, priusquam fiant magistri. Hęc igitur tria, quę proposuimus dicturi simul atque audituri, primum materiam quęrimus vel proponimus, circa quam maxime versatur scriptura secundi huius Machanspice quia tota Scriptura libri hujus circa Dei Legem, et maxime circa templum Domini versatur, quod tunc in toto orbe terrarum nomini Domini dedicatum, solum et unicum habebatur. Principium narrationis est de Heliodoro et aerarii custodia, qualiter omnino impossibile fuerit eos decipi, qui crediderant loco et templo, quod per universum mundum pro sui veneratione et sanctitate venerabatur . Finis
Abbreviated transcription (Latin):
simã exactionẽ tuã assurgẽ possim.
qua cupis.⁊ petis. ut litt̾ę seriem quȩ sub¬
obscura uidetur tibi elucidet sermo in¬
tentus atq studiosus in u̾bo d̾iͥ descend̾e
libet ad illud qͦd quondã audiuimꝰ int̾ sco¬
lares paruuli: ubi lectionem suscipientes.
mat̾iam intentionẽ. atq utilicatem. ꝓpo¬
nere magistri solent auditorib sis. Ma¬
tiam quippe. intentionẽ. atq utilicatem
huiꝰ ꝓemii oꝑe p̃cium ẽ distinctis expe¬
uire capitulis: ut tali ordine aliquatenus
elucescat. qͥd in ista littera dicat spc̃ ille qͥ
in omĩ sc̾ptura diuinitꝰ inspirata. p̃sens
ẽ ⁊ loquitur eccłiis. E ristimo. qͦd mat̾i̾a.
intentio. atq ucilitas scͥpturȩ huiꝰ quãli¬
bet breuis. tales sint ut a sapientib dignę
uebeant audiri. a sapientib qui ñ sunt
sapientes inoculis suis. immo qͥ ut sapien¬
tes fiant stult dignant᷑ fieri: dẽ Aiscipłi

Expanded text:
simam exactionem tuam assurgere possim, simam exactionem tuam assurgere possim, qua cupis et petis, ut litterę seriem, quę subobscura videtur, tibi elucidet sermo intentus atque studiosus in verbo dei, descendere libet ad illud, quod quondam audivimus inter scolares parvuli, ubi lectionem suscipientes materiam, intentionem atque utilitatem proponere magistri solent auditoribus suis. Materiam quippe, intentionem atque utilitatem huius proemii operę pretium est distinctis expedire capitulis, ut tali ordine aliquatenus elueescat, quid in ista littera dicat spiritus ille, qui in omni scriptura divinitus inspirata presens est et loquitur ecclesiis. Existimo, quod materia, intentio atque utilitas scripturę huius, quamlibet brevis, tales sint, ut a sapientibus digne debeant audiri, a sapientibus, qui non sunt sapientes in oculis suis, immo qui, ut sapientes fiant, stulti dignantur fieri, id est discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥerant in iherosolimis:⁊ iniuudea: ⁊ inter
utrũq scͥptum. tempꝰ int̾fuit ferme de¬
cem ⁊ nouem annoꝵ.Simulq ⁊ hoc sei¬
endum: quia regnante demetrio. annꝰ
centesimus ⁊ sexagesimꝰ nonus qͦ pͥmũ.
scͥpsert̃: quartꝰ.idemq ultimꝰ fuit annus.
pͥncipatus ionathȩ. frĩs iudȩ: annus aũ
centesimꝰ octogesimꝰ octauus. qñ sed̾o sqͥp¬
serunt. annusꝰ fuit undecimꝰ. pꝰ mortẽ
symonis. frĩs eiꝰdem ionathȩ.siue iudȩ.
quẽ uideł. symonẽ. int̾fecit ꝑ insidias.
gener ipsius tholomeis. filius abobi.
His ita se habentib. claret. qͥs ille anti¬
ochus fuerit. de cuiꝰ int̾itu gratulant᷑.
narrantes qualit̾ inꝑside cecid̾it: qͦd ui¬
delicet is fuerit antiochus. filius demetͥs:
qͥ ⁊ ꝑsecutus ẽ. tͥphonem impiũ. ⁊ uicit:
s iudeos in multis afflixit᷑: ⁊ sẏmone ad¬
huc uiuente: ipꝰ symonẽ. filio eiꝰ hirca¬
no pͥncipatũ habente.uii.
ic iam ut aliquatenus ad deuotis¬

Expanded text:
erant in Iherosolimis et in Iudea, et inter utrumque scriptum tempus interfuit ferme decem et novem annorum. Simulque et hoc sciendum, quia regnante Demetrio annus centesimus et sexagesimus nonus, quo primum scripserunt, quartus idemque ultimus fuit annus principatus lonathę fratris Iudę. Annus autem centesimus octogesimus octavus, quando secundo scripserunt, annus Simonis fratris ejusdem Jonathae sive Judae, quem videlicet Simonem interfecit per insidias gener ipsius Ptolomaeus filius Abobi. His ita se habentibus claret quis ille Antiochus fuerit, de cujus interitu gratulantur, narrantes qualiter in Perside ceciderit, quod videlicet, is fuerit Antiochus filius Demetrii, qui et persecutus est Trionem impium, et vicit, sed et Judaeos in multis afflixit, et Simone adhuc vivente et post Simonem filio ejus Hircano principatum habente. ic iam ut aliquatenus ad devotis
Abbreviated transcription (Latin):
te sẏon quã melyopol: in iudea quã in
egypto:. intemplo posteroꝵ dauid fidelis.
quã in templo onyȩ p̃uaricantis. Non¬
dũ erat ut diceret᷑: uenit hora. qñ neq
in monte garizim. neq in iherosolimis
ad orabitis patrẽ: s in spũ ⁊ ueritate. qr
ñdum uenerat salus quȩ ex iudeis ẽ. et
tãdiu stare oportebat templũ illud. do¬
nec salus illa ueniret : donec ad illud tem¬
plũ suũ. xp̃e a suis parentib deferretur.
cũ oblationib hostiarũ quas p̃cipit ler:

Expanded text:
te Syon quam in Elyopoli, in Iudea quam in te Syon quam in Elyopoli, in Iudea quam in Ęgypto, in templo posterorum David fidelis quam in templo Onię prevaricantis? Nondum erat, ut diceretur: Venit hora, quando neque in monte Garizim neque in Iherosolimis adorabitis patrem, sed in spiritu et veritate, quia nondum venerat salus, quę ex Iudeis est, et tamdiu stare oportebat templum illud, donec salus ista veniret, donec ad illud templum suum Christus a suis parentibus deferretur cum oblationibus hostiarum, quas precipit lex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstaret templum illud. sicut antiquũ ita
⁊ solũ eẽ legitimi. templa aũ cctã. si ue
ingariimsiue in egẏpto. ꝑ p̃uaricationẽ
eẽ ꝯstructa: testante danielis uisione ꝓpheti¬
ca qua dictũ ẽ. filii quoq p̾uaricatorũ ppłi
tui extollentur. ut impleant uisionem. et
corruent. Oniam qͥppe.⁊ qui cũ eo fuerunt.
significat. quos iccirco filios p̃uaricatorũ
uicit: quia legẽ dm̃ reliquert̃: uolentes
re. Excollentur ait insuꝑbiam: ⁊ uisionẽ.
hoc ẽ. ꝓpheticã ueritatẽ. se implere iacta¬
plian qͦd erat in iherosolimis: ꝓpt̾ ueritatẽ
di. ad ꝯfirmandas ꝓmissiones de aduentu
xp̃i filii dĩ. testificatas ex lege ⁊ ꝓphetis:
ut ẽ. illud: quia de syon exibit lex: iu̾bum
dñĩ de iherłm. Causa ista. causa finalis
i utilitas magna. semꝑ debet eẽ in ocłis.
in conspectu cordis nr̃s:⁊ tunc questione
rosolimis quã inmonte garizim: in mon¬

Expanded text:
constaret templum illud sicut antiquum ita constaret templum illud sicut antiquum ita et solum esse legitimum, templa autem cętera sive in Garizim sive in Ęgypto per prevaricationem esse constructa testante Danihelis visione prophetica, qua dictum est: Filii quoque prevaricatorum populi tui extollentur, ut impleant visionem, et corruent. Oniam quippe et qui cum eo fuerunt significat, quos idcirco filios prevaricatorum dicit, quia legem domini reliquerunt volentes re. Extollentur, ait, in superbiam et visionem, hoc est propheticam veritatem, se implere iactaplum, quod erat in Hierosolymis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones de adventu Christi Filii Dei, testificatas ex lege et prophetis, ut est illud: Quia de Syon exibit lex et verbum domini de Iherusalem. Causa ista causa finalis et utilitas magna semper debet esse in oculis, in conspectu cordis nostri, et tunc quęstione rosolimis quam in monte Garizim, in mon
Abbreviated transcription (Latin):
lomei munificentia inuitati. Samaritȩ
quoq temꝑib alexandri macedonis tẽ¬
plũ suꝑ garizim inontẽ ꝯstruxerant. aue¬
torib sanabal ath satrapa. ⁊genero eius
manasse frẽ iaddi pontificis iherosolimi¬
tani. sicut iosephus. pleniꝰ sc̾bit. Contin¬
gebat gͦ. ꝓpt̾ templa sediciones ercitari
ita ut corã regib quoq certarent. dicen¬
tib uideis de regione uidea scd̾m legẽ
moysi. cemplũ se ꝯstruxisse in iheroso¬
limis: samaritis. ingarizim. Porro hii qͥ
ꝑ egẏptum erant suũ defendebant. uł
p̃ferre ꝯtendebant templũ. quas testimo¬
no ꝓpħies auctoritatis. nmirũ inale in¬
tellecta u̾bi ueritate: longeq facti a sensu.
uł sententia tantȩ ꝓphetiȩ. C ausa gͥ sieut
iam dictũ ẽ. postulabat ut scͥberent iud̾is
qͥ erant ꝑegẏptum de his quȩ circa tẽplũ
in iherosolimis. manifesta di uirtute fac¬
ta sunt. hanc habentes intentionẽ. quatinꝰ

Expanded text:
lomei munificentia invitati. Samaritę lomei munificentia invitati. Samaritę quoque temporibus Alexandri Macedonis templum super Garizim montem construxerunt auctoribus Sanabalath satrapa et genero eius Manasse fratre Iaddi pontificis Iherosolimitani, sicut Iosephus plenius scribit. Contingebat ergo propter templa seditiones excitari, ita ut coram regibus quoque certarent dicentibus Iudeis de regione Iudea secundum legem Moysi templum se construxisse in Iherosolimis, Samaritis in Garizim. Porro hi, qui per Ęgyptum erant, defendebant vel preferre contendebant templum quasi testimonio propheticę auctoritatis nimirum male intellecta verbi veritate longeque facti a sensu vel sententia tantę prophetię. Causa igitur sicut iam dictum est postulabat, ut scriberent Iudeis, qui erant per Ęgyptum de his, quę circa templum in Iherosolimis manifesta dei virtute facta sunt, hanc habentes intentionem, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
erat iherosolimis sc̾tn ⁊ legitimũ asserẽ.
ac dõ placitũ: ⁊ illũ fuisse locũ oratio¬
nis solũ quem ds elegit: in quo illi opor¬
teret sacͥficari. C ausa postulabat tunc
seͥbere illis qͥ ꝑ egyptũ erant udeis.: eũ
intentiõe huiꝰmodi. Siquidẽ onyas ut
suꝑͣiã dictũ ẽ. fugiens in egẏptũ ad tho¬
lomeum philomethorẽ. uolensq memo¬
riã ⁊ głam et̾nã sui relinquere: peti¬
uit a tholomeo rege  regina cleopatra
licentiã. quatinus cemplũ edificaret
inegypto simile iherosolimoꝵ. ⁊ hoe ĩ pe¬
trato atq ꝑacto. leuitas ⁊ sac̾dotes de ge¬
nẽ suo ꝯstituerat᷑: afidens inꝓpłna ysaie:
qͥ ante sexcentos annos p̃diterat. qͦd debe¬
ret altare dni eẽ int̾ra egypti. De illo
templo ꝯtingebat. sediciones excitari.
int̾ uideos qͥ erant in regione uidea:⁊ eos
qͥ ꝑ egyptũ. nante onyam .⁊ cũ onya diss¬
cesserant: alii captiui. sicut iã dictũ ẽ ab¬
uucti alii sponte opulentia locoꝵ. ⁊ tho¬

Expanded text:
herosolymis, sanctum ac legitimum asserere ac deo placitum et illum fuisse locum orationis solum, quem deus elegit, in quo illi oporteret sacrificari. Causa postulabat tunc scribere illis, qui per Ęgyptum erant, Iudeis cum intentione huiusmodi. Siquidem Onias ut supra iam dictum est fugiens in Ęgyptum ad Ptholomeum Philometorem volensque memoriam et gloriam eternam sui relinquere, petivit a Ptholomeo rege et regina Cleopatra licentiam, quatenus templum ędificaret in Ęgypto simile Iherosolimorum, et hoc impetrato atque peracto levitas et sacerdotes de genere suo constituerat confidens in prophetia Ysaię, qui ante ducentos annos predixerat, quod deberet altare domini esse in terra Ęgypti. De illo templo contingebat seditiones excitari inter Iudeos, qui erant in regione Iudea, et eos, qui per Ęgyptum et ante Oniam et cum Onia discesserant, alii captivi sicut iam supra dictum est abducti, alii sponte opulentia locorum et Ptho
Abbreviated transcription (Latin):
celebrate m̃se nono istam quoq festiui¬
tatem purificationis templi᷑. quȩ in de
purificatio dicit᷑. quia ꝯtaminatũ fuerat
templũ ab aliengenis. machabeus aut̃.
⁊ qui cum illo erant. dño se ꝓtegente⁊ẽ¬
plũ quidẽ ⁊ ciuitatem recepit aras aũ.
quas alienigenȩ ꝑ plateas extrureunt.

Expanded text:
celebrate mense nono istam quoque festivicelebrate mense nono istam quoque festivitatem purificationis templi, quę inde purificatio dicitur, quia contaminatum fuerat templum ab alienigenis. Machabeus autem et qui cum illo erant domino se protegente templum quidem et civitatem recepit, aras autem, quas a
Abbreviated transcription (Latin):
solsepnẽ cab̾nacłoꝵ. in montib ⁊ spelũ¬
cis. more bestiarũ egerant. Ppt̾ qͦd tyrsoᷤ.
n ramos iurides. ⁊ palmas p̾ferebant ei qͥ
ꝓsꝑauit mundare locum suũ: ⁊ decreue¬
runt ꝯmuni p̃cepto ⁊ decreto uniu̾sȩ gen¬
t uideoꝵ omĩb annis agere dies istos.
Manifeste dicit quia dieb octo egerũt.
inmodũ tab̾nacłoꝵͥ causamq reddit.
cur ñ inmodũ p̾soȩ dedicationis quã fe¬
cit salomon. s in modũ egerint tab̾na¬
cłoꝵ. quȩ festiuitas agebatur. ut iam dic¬
tũ ẽ. nĩ se septimo: ꝓpt̾ aliam rationem.
Quȩ illa causa ẽ: fiecordantes ait. qͦd a ñ
modicũ temporis. diem sollẽpnem cab̾na¬
cłoꝵ in montib ⁊ speluncis more bestiar᷑
egerint. Claret gͥ. qͥd dicant:⁊ nunc fre¬
quentate dies sconophegiȩ. m̃sis chasleu.
Idem enĩ ei̾ac si dicant. In modũ sceno¬
phegyȩ. idẽ. festiuitatis tab̾nacłoꝵ. quȩ ex
causa antiqua. m̃se septimo celebratur.

Expanded text:
peluncis more bestiarum egerant. Propter quod tyrsos et ramos virides et palmas preferebant ei, qui properavit mundare locum suum. Et decreverunt communi precepto et decreto universę genti Iudeonim omnibus annis agere dies istos. Manifeste dicit, quia diebus octo egerunt in modum tabernaculorum causamque reddit, cur non in modum priscę dedicationis, quam fecit Salomon, sed in modum egerint tabernaculorum, quę festivitas agebatur ut iam dictum est mense septimo propter aliam rationem. Quę illa causa est? Recordantes, ait, quod ante modicum temporis diem solemnem tabernaculorum in montibus et speluncis more bestiarum egerint. Claret igitur, quid dicant: Et nunc frequentate dies scenophegię mensis casleu. Idem enim est acsi dicant: in modum scenophegię, id est festivitatis tabernaculorum, quę ex causa antiqua mense septimo celebratur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis sinsm faciat pacem. E raudiat
orationes uras. ⁊ reconeilietur nob̾: nec
uos deserat intempore malo. Et nunc hic
sum᷑: orantes ꝓ uobͥ. Quomͦ debuit fr̃na
caritas. ita salutauit᷑: uimp̃catae̾. fr̾ĩb su¬
is iudeis: quoꝵ utiq eor ñ fuerat adaꝑtũ
in lege.:⁊ in p̃ceptis dnr̃dicentes: inunc
hic sumꝰ. oiantes ꝓ nob̾. Si enĩ cor ad aꝑtũ
habuissent in lege: imp̃ceptis dm̃ nequa

Expanded text:
is, et faciat pacem. Exaudiat orationes vestras, et reconcilietur vobis, nec vos deserat in tempore malo. Et nunc hic sumus orantes pro vobis. » Quomodo debuit fraterna charitas, ita salutavit, et imprecata est fratribus suis Judaeis, quorum utique cor non fuerat adapertum in lege et in praeceptis Domini, dicens: « Et nunc hic sumus orantes pro vobis. » Si enim cor adapertum ha
Abbreviated transcription (Latin):
marimę circa illam renouationis tem¬
pli leticiam. scͥptura illa u̾satur: talem
habens intentionẽ. ut omĩs omĩno ubi¬
cũq sit iudeus. uͥcũq sit ꝯfessor uerus.
qͥ i nomine. ⁊ re sit ꝯfessor qͦd sua int̾p̾tati¬
one significat hoc nom̃ qͦd ẽ uideus : de il
la templi reparatiõe gratuletur. corde
magno ⁊ animo uolente:ad aꝑto corde
in lege di. ⁊ in p̾̃ceptis eius. Et reuera.
si causã quã p̃manib habemꝰ. attendat¬

Expanded text:
maxime circa illam renovationis temmaxime circa illam renovationis templi lętitiam scriptura illa versatur talem habens intentionem, ut omnis omnino, ubicumque sit Iudeus, ubicumque sit confessor verus, qui et nomine et re sit confessor quod sua interpretatione significat hoc nomla templi reparatione gratuletur, corde magno et animo volente, adaperto corde in lege Dei, et in praeceptis ejus. Et revera si causam, quam pra
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur:⁊ hoc in laude magna. deo ẽ ascͥbẽ¬
dum: cuiꝰ in manu corda sunt filioꝵ ho¬
minũ: qr ꝓmissionis suȩ memor. ut eam
adimpleret mittendo implenitudine dem¬
ꝑoris filium suũ. u̾bũ suũ. egit infunden¬
do desiquim: egit impendendo auxiliũ:
quatinꝰ gens ip̃a. de qua ꝓmissionẽ adim¬
pleri oportebat. semet ipãm defenderet et
tasti n instant᷑ exigis. cuͦno. amicoꝵ.
mu̾renulas aureas facientiũ sponsȩ ⁊ dilec¬
tȩ regis et̾̃ni. ualde familiaris. sermo p̃seis
se se intendit: scł. ad elucidendã quo ad pos¬
sibile erit. ⁊ d̾s donabit scͥpturã: quȩ se¬
cundũ machabeorũ librũ. quasi ꝓlogus
uł ꝓemũ p̃cedit. Uno eodemq tractatu.
diligens anim᷑. utrũq effice̾ gestit᷑ scilici
ni magnitudinẽ dignitatẽq eius. cuiꝰ iam
breuiter memini. declamare leticis. ꝓre
nouatione templi: scͥpturã aliquate¬
nus elucidare iam dicti ꝓemii. Demꝙ̃.

Expanded text:
Igitur et hoc in laude magna deo est ascribenIgitur et hoc in laude magna deo est ascribendum, cuius in manu corda sunt filiorum hominum, quia promissionis suę memor, ut eam adimpleret mittendo in plenitudinem temporis filium suum, verbum suum, egit infundendo desiderium, egit impendendo auxilium, quatenus gens ipsa, de qua promissionem adimpleri oportebat, semetipsum defenderet et tasti, et instanter exigis, Cuno, amicorum murenulas aureas facientium sponsae, et dilectae Regis aeterni valde familiaris, sermo praesens sese intendit, scilicet, ad elucidandum, quoad possibile erit et Dcundum Machabeorum librum quasi prologus vel proemium precedit. Uno eodemque tractatu diligens animus utrumque efficere gestit, scilicet et magnitudinem dignitatemque eius, cuius iam breviter memini, declamare lętitię pro renovatione templi, et scripturam aliquatenus elucidare iam dicti proemii. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Uid de leticia magna dicam: quȩ
facta ẽ inppło de emundatione ac
renouatione templi. qͦd ꝯtaminatũ stete¬
rat ꝑtres annos: Nam leticia quã mag¬
na fuerit eorũ. inͥ ẏmnis .⁊ ꝯfessionib be¬
nedicentiũ dnm̃ꝰ. iosephus quoq testat᷑:
ab illo in quiens tempore. ꝑ octo dies. hanc
renouatioĩs templi festiuitatẽ celebramꝰ:
uocantes eam lumina: eoqͦd p̃pt̃ spem.
hoc nob̾ splendidũ lum̃ colendȩ religio¬
nis apparuit. Quis nͥ d̾s m̃tib eoꝵ tan¬
tũ sui nominis infiidit amorẽ. ut recu¬
ꝑationẽ loci. in quo nom̃ eius inuocaret᷑.
tanta leticia ꝯcelebrarent. tamq lumi¬
nosam ducẽnt᷑: i ꝑ singłos annos dieb
octo. qͦd eatenꝰ ñ fiebat. celebrandã decer¬
nerent : Siqͥdem salomon. octo qͥdem di¬
eb dedicationẽ celebrauit᷑.i in die octa¬
ua dimisit ppłm: s ñ ẽ. scͥptũ qͦd totidem.
ide̾ octo dieb constituerit. ꝑ singłos annoᷤᷤ
oedicatioĩs eiꝰdem celebrari festiuitatem.

Expanded text:
uid de lętitia magna dicam, quę facta est in populo de emundatione ac renovatione templi, quod contaminatum steterat per tres annos? Nam letitia quam magna fuerit eorum in ymnis et confessionibus benedicentium dominum, Iosephus quoque testatur: Ab illo, inquiens, tempore per octo dies hanc renovationis templi festivitatem celebramus vocantes eam Lumina, eo quod preter spem hoc nobis splendidum lumen colendę religionis apparuit. Quis nisi deus mentibus eorum tantum sui nominis infudit amorem, ut recuperationem loci, in quo nomen eius invocaretur, tanta lętitia concelebrarent tamque luminosam ducerent et per singulos annos octo diebus, quod eatenus non fiebat, celebrandam decernerent? Siquidem Salomon octo quidem diebus dedicationem celebravit et in die octava dimisit populum, sed non est scriptum, quod totidem id est octo diebus constituerit per singulos annos dedicationem eiusdem celebrari festivitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit. nͥmͥ uinctũ uidã tradideritis.
istud d̾i phanũ in planiciem deducã. et al¬
tare effodiam. et templũ hoc libero patri
ꝯsecrabo: atq his dictis ab iit: pugnãq ꝯmi¬
sit: nichanor inquã dux ipẽ pͥmus inbello
cecidit: oms̃q ꝯmuni ꝯfilio. decreuerunt.
nullomͦ diem istam. absq celebritate p̃tire:
habere aũ celebritatẽ. c̾cia decima die m̃sis
adar. qͦd dicitur uoce syriaca. pͥdie mardo¬
chei die. Sorro media libri eiꝰdem. hoc hñt:
quia qua die templũ ab aliemgernis pollu¬
tum fuerat ꝯtigit eadem die purgationẽ
fieri. iucesima ⁊ quinta m̃sis qͥ fuit chasic.
Et cũ leticia. dieb octo egerunt. inmodum
tab̾nacłoꝵ recordantes. quod ante modicũ
temꝑis. diem sollẽpnem tab̾ nacłoꝵ in mon¬
tib ⁊ speluncis. iore bestiarum egerant.
qui ꝓsꝑauit mundari locũ suũ. Et decre¬
uerunt ꝯmuni p̃cepto. ⁊ decreto nnui̾se
genti uideoꝵ. omĩb annis agere dies istos.

Expanded text:
dideritis, istud Dei fanum in planitiem deducam, et altare effodiam, et templum hoc Libero patri consecrabo. Atque his dictis abiit . » Pugnamque commisit Nicanor, in qua dux ipse primus 613 in bello cecidit, omnesque communi consilio decreverunt nullo modo diem istam absque celebritate praeterire. Habere autem celebritatem tertia decima die mensis adar, quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei die. Porro media libri eiusdem hoc habent, quia qua die templum ab alienigenis pollutum fuerat, contigit eadem die purgationem fieri vicesima et quinta mensis qui fuit casleu et cum laetitia diebus octo egerunt in modum tabernaculorum recordantes quod ante modicum temporis diem sollemnem tabernaculorum in montibus more bestiarum egerant qui prosperavit mundari locum suum. Et decreverunt communi precepto et decreto universę genti Iudeorum omnibus annis agere dies istos.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: ⁊ ñ moriem᷑ om̃s. sicut mortii sunt
fr̃s nr̃i in occultis. Et actenus inqͥt iose¬
phus ꝑmanet nob̾ ꝯsuetudo pugnandi:
etiã si tali die. bella ꝯsurgant᷑. Igitur q
ut iam dictum ẽ. unctionẽ habet ex do
⁊quẽ unctio eius docet de omĩb. ipse
scit. ipẽ intelligit. ip̃e instatera rationis
appendit. multũ in istis exꝑim̾tũ posse
ostendi dictoꝵ apłi. dicentis: egentes.
angustiati. afflicti. in solitudinib er¬
rantes. inmontib.⁊ inspeluncis. ⁊ in ca¬
uas agit afflicte illoꝵ fidei. quia ueracit᷑
in dolorib peꝑert̃ nob̃. parturiert᷑ aĩȩ
illorũ omĩ scło. et̃nȩ fructũ salutis: na¬
tiuitatẽ iħu xp̃s. ueri ⁊ et̾ne saluatoris.
Non dicim neq dicere uł asser̾e pos¬
sumus. qͦd om̃s illi cuiꝰcũq sexis uł
etatiᷤ. tal tempestate trucidati. scientiã
habuerint. uł hab̾e potiu̾nt tantȩ ex¬

Expanded text:
n moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis. Et hactenus, inquit Iosephus, permanet nobis consuetudo pugnandi, etiam si tali die bella consurgant. Igitur qui ut iam dictum est unctionem habet ex deo, et quem unctio eius docet de omnibus, ipse scit, ipse intelligit, ipse in statera rationis appendit, multum in istis experimentum posse ostendi dictorum apostoli dicentis: Egentes, angustiati, in solitudinibus errantes, in montibus et in speluncis et in cafidei, quia veraciter in doloribus pepererunt nobis, parturierunt animę illorum omni seculo eternę fructum salutis, nativitatem Iesu Christi veri et ęterni salvatoris. Non dicimus neque dicere vel asserere possumus, quod omnes illi cuiuscumque sexus vel ętatis tali tempestate trucidati scientiam habuerint vel habere potuerint, tantę
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i:s hoc admiram᷑ in laude u̾bi di.
infirmam̃to ꝓposit dĩ. qͦd multis etiã
nescientib amorẽ p̃cordialit̾ in fudit
ꝯseruandi genĩs sui atq defendendi:
de quo. nasci oportebat salutẽ genĩs
humani. xp̃m di filiũ. scłm ueritatẽ
ꝓmissionis. ꝓmissionẽ ueritatis: qui a
Us̃ uerax ẽ: ⁊ clamabat ad eum humi

Expanded text:
 hoc admiramur in laude verbi dei, in firmamento propositi dei, quod multis etiam nescientibus amorem precordialiter infudit conservandi generis sui atque defendendi, de quo nasci oportebat salutem generis humani Christum dei filium secundum veritatem promissionis, promissionem veritatis, quia deus verax
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sariorũ: si recogites milia castroꝵ hosti¬
lium: qͥd uł quantũ erat mathathias de
uico uł monte modin. cũ qͥnq filiis. ⁊ ali¬
quot cognatis. ⁊ illis qͥ ꝑmanserint inui¬
daismo ppłarib suis: Benera scđm mi
merũ suũ. pariuilũ fuere auxiliũ. s se¬

Expanded text:
adversariorum, si recogites milia castrorum hostiadversariorum, si recogites milia castrorum hostilium, quid vel quantum erat Mathathias de vico vel monte Modin cum quinque filiis et aliquot cognatis et illis, qui permanserant in iudaismo popularibus suis. Revera secundum numerum suum parvulum fuere auxilium, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
garunt aciem gladii: ꝯualuert̃ de infirmita¬
te . fortes facti sunt in bello: castra uerterunt
exteroꝵ. In sc̃o uictoꝵ eii smodi ꝯcilio. in
fortiũ taliũ exercitu melito. libent̃ aspici¬
mus p̃liatores machabeos. uidã .⁊ fr̃s euis
ac socios: quoꝵ bellica uirtꝰ. quoꝵ labores
i certamina głosa. xpm̃ saluatorẽ nobis
quodãmͦ peꝑerunt: quia gentẽ suã. de qͣ
xp̃c nascitur᷑ erat ⁊ natꝰ ẽ. cũ eã gentes de¬
lere uellent. magnanimit̾ defenderunt:
⁊ illud iã dictũ caput draconis qͥntũ. in
rege antiocho eiꝰq ducib uirilit̾ ꝑcusse¬
runt. u̾bo di:. u̾bo dõ cooꝑante ip̃oꝵ la¬
borib: ut ille impĩ rex. sicut de illo ad
uamelem fuerat p̾dictũ. sinc manii cõ¬
tererent᷑. Isti sunt paruulũ illud auxili¬
um. qͦd iã ꝑuisũ. atq ꝓmissũ fuerat. di¬
cendo. Cumq corruerent᷑ subauditur
ue ppło płimi: subleuabunt᷑ auxilio par¬
uulo. Nam si respicias multitudinem

Expanded text:
 de infirmitate, fortes facti sunt in bello, castra verterunt exterorum. In sancto victorum eiusmodi concilio, in fortium talium exercitu inclito libenter aspicimus preliatores Machabeos, Iudam et fratres eius ac socios, quorum bellica virtus, quorum labores et certamina gloriosa Christum salvatorem nobis quodammodo pepererunt, quia gentem suam, de qua Christus nasciturus erat et natus est, cum eam gentes delere vellent, magnanimiter defenderunt et illud iam dictum caput draconis quintum in rege Antiocho eiusque ducibus viriliter percusserunt verbo dei, verbo deo, cooperante ipsorum laboribus, ut ille impius rex, sicut de illo ad Danihelem fuerat predictum, sine manu contereretur. Isti sunt parvulum illud auxilium, quod iam previsum atque premissum fuerat dicendo: Cumque corruerint subauditur: de populo plurimi, sublevabuntur auxilio parvulo. Nam si respicias multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ntentionẽ eoꝵ dem fuisse: ut neq templũ qͦd in
egypto fecerat onias. neq templũ quod in monte
garizim fecerant samaritȩ: s solũ templũ qͦderat
iherosolimis legitimũ fuisse.x
udei qͥ erant in regione uidaa: quia inde salus
que ex iudeis ẽ erat uentura.Iin lege sua.¬

Expanded text:
ntentionem eorundem fuisse, ut neque templum, quod in Ęgypto fecerat Onias, neque templum, quod in monte Garizim fecerant Samaritę, sed solum templum, quod erat Iherosolimis, legitimum fuisse Iudei, qui erant in regicxne Iudea, quia inde salus, quę ex Iudeis est, erat ventura In eiu
Abbreviated transcription (Latin):
&e hii quorũ extant libri ꝓprii: quoꝵ si tẽ¬
pora ꝯsideres scd̾m gesta. titulos ꝙ libris
p̃fixos. planȩ ꝑpendis qͥ a u̾bum dñi. nuliiꝰ
regũ temꝑe ꝓpositũ suũ neglexit. semꝑq
diaboli mendaciũ in idolis. ueritas dei re¬
darguit in ꝓphetis.

Expanded text:
et hi quorum ex tunc libri proprii, quorum si temet hi quorum ex tunc libri proprii, quorum si tempora consideres secundum gesta titulosque libris praefixos, plane perpendis, quia verbum Domini nullus regum tempore propositum neglexit, semperque diaboli mendacium in idolis, veritas Dei redarguit in prophetis.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat uir dñi. in sermone dñi. P ost hune.
adhuc iniuebat ahia filonites. qͥ locutus fue¬
iat i ꝯeibboam. qd̾ regnaturꝰ eẽt suꝑ isrł. Ille.
loquente in se dño:ego inqͥt ad iheroboam
missus sũ durus nuntiꝰ. & mortui fuerint
de iheroboã in ciuitate. comedent eos ca neᷤ
qͥ autẽ mortu fuerint in agro. uorabunt
eos ai es celi. qͥa dñs locutus ẽ. c&e cet̾a. P ost
illũ fuit iheii filiꝰ anani. ad quẽ factus est
sermo dñi contͣbaasa: qͥ ꝑcusserat nadab
filiũ eiꝰdem iheroboã. iuxta eandẽ sententi¬
am. Qui inguit mortuus fuent debaasa
in ciuitate comedent eũ canes: ae qͥ mortuuᷤ
fuerit ex eo in regione comedent eũ uolucs
celi. Post hc̃ u̾bi dei uexilũ ergens igneo
curru tͥumphat helias: deinde helyseus:
simulq filii ꝓpħarũ plurimi. ex quib cen¬
tũ uiros pauit abdias seruus dñi inspelũ¬
cis. cũ intͥficeret iͥ erabel ꝓpħas dñs. demde¬

Expanded text:
edixerat vir domini in sermone domini. Post hunc edixerat vir domini in sermone domini. Post hunc adhuc vivebat Ahia Sylonites, qui locutus fuerat Iheroboam, quod regnaturus esset super Israel. Ille loquente in se domino: Ego, inquit ad Iheroboam, missus sum durus nuntius: qui mortui fuerint de Iheroboam in civitate, comedent eos canes; qui autem mortui fuerint in agro, vorabunt eos aves celi, quia dominus locutus est et cętera. Post illum fuit Iheu filius Anani, ad quem factus est sermo domini contra Baasa, qui percusserat Nadab, filium eiusdem Iheroboam iuxta eandem sententiam: Qui, inquit, mortuus fuerit de Baasa in civitate, comedent eum canes; et qui mortuus fuerit ex eo in regione, comedent eum volucres cęli. Post hunc verbi dei vexillum erigens igneo curru triumphat Helyas, deinde Helyseus simulque filii prophetarum plurimi, ex quibus centum viros pavit Abdias servus domini in speluncis, cum interficeret Iezabel prophetas dom
Abbreviated transcription (Latin):
U A n c̃ o gͦ erat nequior hostis:
tanto smaiꝰ. tantoq ꝓmptiꝰ opor¬
tebat adeẽ p̃sidiũ u̾bi deis t ita factũ ẽ
Tunc enĩ plures atq crebriores p̃li sui
tubas fec̃ audiri. u̾bum dñiꝰ scilicet pro¬
phetas qͦs misit: addendo cũ uocib eoꝵ.
u̾itutẽ insignis atq prodigiis. I nicium
duelli pͥmaq cong̾ssio u̾ibi dñi &e huiꝰ ca¬
pitis .i. regni isrħtici. talis fuit. As cenden¬
de iheioboam suꝑ altare. ut adoleret in¬
oensũ. ecce uir dei uenit de iuda insermo¬
Altare altare: ħ dic̃ dñs. s oce filiꝰ nascet᷑
domui dd̾ iosias noĩe. ceĩmolabit suꝑte.
sacdotes excelsoꝵ: St deinceps. Hoc erit
signũ qd locutus ẽ dñs. E oce scindetur
altare: & esfundet᷑ cin is qͥ in eo ẽ. E xtendã.¬
te autẽ iheroboam manũ suã de altari ce
dicente. app̃heudite eũ: exaruit manꝰ eiꝰ. nec
ualuit eam retiah̾e ad se: altare qͦ scissum¬
ẽ. &e effusus cinis de altari. iuxta signũ qd̾ p̃¬

Expanded text:
uanto ergo erat nequior hostis, tanto maius tantoque promptius oportebat adesse presidium verbi dei. Et ita factum est. Tunc enim plures atque crebriores prelii sui tubas fecit audire verbum domini, scilicet prophetas, quos misit addendo cum vocibus eorum virtutem in signis atque prodigiis. Initium duelli primaque congressio verbi domini et huius capitis, id est regni israhelitici talis fuit: Ascendente Iheroboam super altare, ut adoleret incensum, ecce vir dei venit de Iuda in sermo Dominus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum. » Et deinceps: « Hoc erit signum quod locutus est Dominus: Ecce scindetur altare, et effundetur cinis qui in eo est. » Extendente autem Jeroboam manum suam de altari, et dicente: « Apprehendite eum, exaruit manus ejus, nec valuit eam retrahest et effusus est cinis de altari iuxta signum, quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
ricidã. multȩq plebis iudeoꝵ homicidam:
ueinde filios eiusdẽ alexandri. hircanum
⁊ aristobolũ. qͥ pͥncipatũ. dira ꝯtentionela¬
cerauert᷑. nec multo pꝰ. hero dem᷑ genere
alienũ. crudelitate p̃cipuũ. totiusq ho¬
micidii. domestici atq publici. signiftrũ:
mortisq satellitem sempit̾nȩ ꝓ ditioni
uestinatũ. Deata gͥ sors illoꝵ: qualemẽq
habu̾nt mortis euentũ. Nam corpora il¬

Expanded text:
ricidam, multaeque plebis Judaeorum homicidam, ricidam, multaeque plebis Judaeorum homicidam, deinde filios ejusdem Alexandri Hircanum et Aristobulum, qui principatum dira contentione laceraverunt, multo post Herodem genere alienum, crudelitate praecipuum, totiusque homicidii domestici atque publici signiferum mortisque satellitem, sempiternae perditioni destinatum. Beata igitur sors illorum qualemcunque habuerint mortis eventum. Nam « corpora
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiã: ⁊ pꝰmodũ a trifone dolis circũ¬
uentꝰ atq occisus ẽ. Similit̾ symon. mi¬
serat cũ illis renouare amiticiã: nec mul¬
to pꝰ a genero suo tholomeo ꝑ insidias int̾¬
fectus ẽ. Tales euentꝰ singłoꝵ fines obscu
nuerint auxiliũ: dum querunt ab ho¬
minib scłi quas pacis. ⁊ securitatis firma¬
m̃tum. Porro diligens ammꝰ causam aliã
libentiꝰ arbitratur: scił. qͥd iccirco talit̾ in
breui decesserint: quia sicut de scĩs dicit
apls quib dignꝰ ñ erat mundꝰ. ita ⁊ talib
ac tantis ducib. ut dui ꝑmanerent tunc
temporis dignus ñ erat ille ppłs. utpote iã
quasi senex atq delirus. pene totus. p̃ter
paucos iustos. miniũ refrigescens a diuinȩ
religionis cultu. Inde pꝰ hircanũ symonis
filiũ. ducẽ habere meruit hircani filium.
aristobolũ. matris. ifrĩs int̾fectorem: dein¬
ue frem eiꝰdẽ aristobol alexandrũ: ipm par¬

Expanded text:
amicitiam, et postmodum a Triphone dolis circumamicitiam, et postmodum a Triphone dolis circumventus atque occisus est. Similiter Simon miserat cum illis renovare amicitiam, nec multum post a genero suo Ptolomaeo per insidias interfectus est. Tales eventus singulorum fines obscurnuerint auxilium, dum quaerunt ab hominibus saeculi quasi pacis et securitatis firmamentum. Porro diligens animus causam aliam libentius arbitratur, scilicet, quod idcirco taliter in brevi decesserint, quia sicut de sanctis dicit Apostolus: « Quibus dignus non erat mundus ; » ita et talibus ac tantis ducibus ut diu permanerent, tunc temporis dignus non erat ille populus, utpote jam quasi senex atque delirus pene totus, praeter paucos justos, nimium refrigescens a divinae religionis cultu. Inde post Hircanum, Simonis filium, ducem habere meruit Hircani filium Aristobulum, matris et fratris interfectorem, deinde fratrem ejusdem Aristobuli Alexandrum et ipsum par