comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lud dicere solemꝰ. Restat gͦ ut instorũ sensuum
uoluptate id adrationem ꝑtinere fateamur. uͥ que¬
dam dim̃sio est atq modulatio. Itaq in hoc ipso e¬
dificio singula bene considerantes. ñ possumus ñ
offendi. quod unũ ostium uidemus in latere. alc̾m
ipe in medio nec tam̃ in medio collocatum. Qurppe
inreb fabricatis muilla cogente necessitate. uqua
dim̃sio partium facere ipsi aspectui uelut quan¬
dam uidetur iniuriã. Quod aut̃ uitus tres fene¬
stir una in medio duȩ a laterib parib int̾uali so¬
lo lum infundt̃. quam delectat nos diligentius in¬
tuentes. qͣmq in se antmũ rapit manifesta res ẽ.
nec inultis uob uerbis aꝑienda. Unde ipsi archi¬
tectiiam suo ũbo rationem istam uocant. &e paeites
discorditer collocatas dicunt ñ habere rationem.
Quod late patet: ac pene in om̃s artes opacꝑ hu¬
mana diffunditur. Iam in carmimib in quribus

Expanded text:
lud dicere solemus. restat ergo, ut in istorum sensuum lud dicere solemus. restat ergo, ut in istorum sensuum uoluptate id ad rationem pertinere fateamur, ubi quaedam dimensio est atque modulatio. Itaque in hoc ipso aedificio singula bene considerantes non possumus non offendi, quod unum ostium uidemus in latere, alterum prope in medio nec tamen in medio collocatum. quippe in rebus fabricatis nulla cogente necessitate iniqua dimensio partium facere ipsi aspectui uelut quandam uidetur iniuriam. quod autem intus tres fenestrae, una in medio, duae a lateribus paribus interuallis solio lumen infundunt, quam nos delectat diligentius intuentes quamque in se animum rapit! manifesta res est nec multis uerbis uobis aperienda. unde ipsi architecti iam suo uerbo rationem istam uocant et partes discorditer conlocatas dicunt non habere rationem. quod late patet ac paene in omnes artes operaque humana diffunditur. iam in carminibus, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ita dulce sit. et respondeat quia libeat. aut q
delector. nemo illud dicet rationabiliter dul¬
ce. nisi forte illiꝰ delectatio alicui rei sit necessa¬
ria: & illud qđ mandit obhoc ita confectũ
sit. Tenemꝰ quantum inuestigare potiumꝰ
queda uestigia rationis insensib. & qđ ad
uisũ atq auditum ꝑtinet. in ipsa etiã uo¬
luptate. Alii uͦ sensus ñ in uoluptate sua: sed
ꝓpt̃ aliquid aliud solent hoc nom̃ exigere. Ia au¬
tẽ est rationat animantis factum: ꝑꝑ aliquẽ fi.¬
nem. S adocłos quod ꝑtinet inquo congru¬
entia partiũ rationabił̃ dicitur. prlebrii ap¬
pellari solet. Quod uero ad aures quando rationa¬
bilem concentũ dicimus. cantumq numerosum
rationabilit᷑ compositum ẽẽ: suauitas uocatur ꝓ¬
prio iam nomine. S nec inpulchris reb qđ nos
color illicit. neq in auriũ suauitate cum pulsa cor¬
da liquide quasi sonat atq pure: rationabile il¬

Expanded text:
ita dulce situel respondeat: \'quia libet\' aut \'quia ita dulce situel respondeat: \'quia libet\' aut \'quia delector\', nemo illud dicet rationabiliter dulce, nisi forte illius delectatio alicui rei sit necessaria et illud, quod mandit, ob hoc ita confectum sit. Tenemus, quantum inuestigare potuimus, quaedam uestigia rationis in sensibus et, quod ad uisum atque auditum pertinet, in ipsa etiam uoluptate. alii uero sensus non in uoluptate sua sed propter aliquid aliud solent hoc nomen exigere, id autem est rationalis animantis factum propter aliquem finem. sed ad oculos quod pertinet, in quo congruentia partium rationabilis dicitur, pulchrum appellari solet, quod uero ad aures, quando rationabilem concentum dicimus cantumque numerosum rationabiliter esse conpositum, suauitas uocatur proprio iam nomine. sed neque in pulchris rebus, quod nos inlicit, neque in aurium suauitate, cum pulsa corda quasi liquide sonat atque pure, rationabile il
Abbreviated transcription (Latin):
amarũ eẽ uł dulce: aut quod temꝑari langui¬
do solium iusserit. calere rationabiliter aut
tepere. Nemo autẽ ortum ingressus ce rosam
narib ad mouens. audet ita laudare quam
ration abiliter fraglat: nec simedicus illum
ut olfaceret iusserit. Tunc enĩ p̃ceptum ul di¬
ctum ullud rationabilit̾ non tam̃ olere rationa¬
bilit᷑ dicitur: nec ꝓpterea quia naturał ille o¬
dor ẽ. Nam quamuis acoquo pulmentũ con¬
diatur. rationabilit conditum possumꝰ dice¬
re. rationabilit̃ aut̃ sapere cum causa extͥn¬
secus nulla sit. s p̾senti satis faciat uolupta¬
ti. nullo modo ipsa loquendi consuetudine
dicitur. Si em̃ queratur de illo cui poculũ
medicus dederit. cur iddulciter sentire de¬
buerit. aliud infertur ꝓpter quod ita ẽ: idẽ
morbi genuis. quod iã ñ in illo sensu ẽ. s aliter
sese habet in corꝑe. Si autem in t̾rogetur lig̾¬
riens aliquid gulȩ stimulo concitãtus. cur

Expanded text:
amarum esse uel dulce, aut quod temperari languiamarum esse uel dulce, aut quod temperari languido solium iusserit, calere rationabiliter aut tepere. nemo autem hortum ingressus et rosam naribus admouens audet ita laudare: quam rationabiliter fragrat! nec si medicus illam, ut olfaceret, iusserit — tunc enim praeceptum uel datum illud rationabiliter, non tamen olere rationabiliter dicitur — nec propterea, quia naturalis ille odor est. nam quamuis a coco pulmentum condiatur, rationabiliter conditum possumus dicere, rationabiliter autem sapere, cum causa extrinsecus nulla sit sed praesenti satisfiat uoluptati, nullo modo ipsa loquendi consuetudine dicitur. si enim quaeratur de illo, cui poculum medicus dederit, cur id dulciter sentire debuerit, aliud infertur, propter quod ita est, id est morbi genus, quod iam non in illo sensu est sed aliter sese habet in corpore. si autem rogetur ligurriens aliquid gulae stimulo concitatus, cur
Abbreviated transcription (Latin):
lia uł dicuntur. Duo gͥ uideo. in quibꝰ poten¬
tia uisq rationis possit ipsis etiam sensib ad¬
moueri oꝑa hominũ quȩ uidentur et renbague
audliuntur. Inutroq aut̃ utitur menis geri no
nuncio ꝓ corpis necessitate. uno quiocłoꝵ e. alte¬
roaunu. Itaq crm aliquid uidemꝰ. congru¬
estibys partib siguratum: ñ absurde dicimꝰ
ration abilit̃ apparere. Itemꝙ cum alrquid de¬
ne concinere audimꝰ. ñ dubitamꝰ dicere quoira¬
tionabilit̃ sonat. Nemo aut̃ non rideaturs
dorerit rationabilit̃ olet: aut rationabiliter¬
sapit: aut rationabilit̾ molle ẽ misi forte in
lii que ꝓpter aliquid ab hominib ꝓciuata sũ
ut ita olerent. uł saꝑent. uł feruerent. uł quid
aliua. Ut siquis locum unde grauib odorib
serpentes fugantur: rationabilit᷑ dicat ita ole¬
re. causam intuens quare sit factum. aut por¬
culũ quod medicus confecerit. rationabilit

Expanded text:
lia uel dicuntur. Duo igitur uideo, in quibus potenlia uel dicuntur. Duo igitur uideo, in quibus potentia uisque rationis possit ipsis etiam sensibus admoueri, opera hominum, quae uidentur, et uerba, quae audiuntur. in utroque autem utitur mens gemino nuntio pro corporis necessitate, uno, qui oculorum est, altero aurium. itaque cum aliquid uidemus congruentibus sibi partibus figuratum, non absurde dicimus rationabiliter apparere, itemque, cum aliquid bene concinere audimus, non dubitamus dicere, quod rationabiliter sonat. nemo autem non rideatur, si dixerit: \'rationabiliter olet\' aut \'rationabilitersapit\'aut rationa biliter sapit'\' nisi forte in his, quae propter aliquid ab hominibus procurata sunt, ut ita olerent uel saperent uel feruerent uel quid aliud, ut, si quis locum, unde grauibus odoribus serpentes fugantur, rationabiliter dicat ita olere causam intuens, quare sit factum, aut poculum, quod medicus confecerit. rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
mal rationale. mortale. Hic genere posito qđ
animal dictum ẽ uidemus additas duas
differentias. quib credo ammonenduᷤ erat
homo:et quo sͥ redeundum cẽt & unde fu¬
giendum. Nam ut ꝓgressus auimȩ usq ad
mortalia lapsus ẽ: ita regressus cẽ inrationẽ
debet. Uno uerbo abestus quod rationale:
alio adiuinis seꝑatur. quod mortale dicitur.
Illud gͥ nisi tenuerit bestia erit: hinc nisi sea¬
uerterit diuina non erit. S qm̃ solent doctis¬
sum uiri quid int̃ rationale ac rationabile
intersit acute subtiliterq discernere: nullo
m ẽ ad id quod instituimꝰ negligendũ. Nam
rationale eẽ dixerunt. qđ ratione uteretur:
uł uti posset. Rationabile autẽ quod ratio¬
ne factum eẽt: aut dictum. Itaq has balneas
rationabiles possumꝰ dicere. nr̃mq sermonẽ.
rationales autẽ uel illum qui has fecit. uel nos
qui loquimur. Ergo ꝓcedit ratio ab anima ra¬
tionali scilicet: in ea quȩ uel funt rationabi¬

Expanded text:
mal rationale mortale. hic genere posito, quod mal rationale mortale. hic genere posito, quod animal dictum est, uidemus additas duas differentias, quibus credo admonendus erat homo, et quo sibi redeundum esset et unde fugiendum. nam ut progressus animae usque ad mortalia lapsus est, ita regressus esse in rationem debet; uno uerbo a bestiis, quod rationale, alio a diuinis separatur, quod mortale dicitur. illud igitur nisi tenuerit, bestia erit, hinc nisi se auerterit, diuina non erit. sed quoniam solent doctissimi uiri, quid inter rationale ac rationabile intersit, acute subtiliterque discernere, nullo modo est ad id quod instituimus neglegendum. nam rationale esse dixerunt, quod ratione uteretur uel uti posset, rationabile autem, quod ratione factum esset aut dictum. itaque has balneas rationabiles possumus dicere nostrumque sermonem, rationales autem uel illum, qui has fecit, uel nos, qui loquimur. ergo procedit ratio ab anima rationali scilicet in ea, quae uel fiunt rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
ce uti ad dm̃ intelligendum: uł ipsam que aut
in nob̾ aut usq quaq ẽ animã. rarissimũ om¬
nino genus hominũ potest. Non ob aliud nisi
quia in istorũ sensuum negocia ꝓgresso. redire
in semet ipsum cuiq difficile ẽ. Itaq cum in rebꝰ
ipsis fallacib ratione totum agere homĩes
moliantur. quid sit ipsa ratio et qualis sit. nͥ
ꝑpauci ꝓrsus ignorant. Mirũ uidetur. s ta¬
men ita se res habet. Satis ẽ hoc dixisse in p̃sen¬
tia. Nam siuob̃ rem tantã sicut intelligenda
ẽ nc̃ ostendere cupiam:tam ineptus sim quã
arrogans: si uel me illam iam ꝑcepisse ꝓfitear. Ta¬
men quantũ dignata ẽ in res que nobis note
uidentur ꝓcedere: indagemus eã si possumuᷤ
interim ꝓut susceptus sermo desiderat. Ac pri¬
mũ uideamus ubi hoc uerbum quod ratio
uocatur. frequentari solet. Nam illud nos
mouere maxime debet. quod ipse homo aue¬
terib sapientib ita diffinitus ẽ. Homo ẽ ani¬

Expanded text:
ce uti ad deum intellegendum uel ipsam quae aut ce uti ad deum intellegendum uel ipsam quae aut in nobis aut usque quaque est animam rarissimum omnino genus hominum potest non ob aliud, nisi quia in istorum sensuum negotia progresso redire in semet ipsum cuique difficile est. itaque cum in rebus ipsis fallacibus ratione totum agere homines moliantur, quid sit ipsa ratio et qualis sit, nisi perpauci prorsus ignorant. mirum uidetur, sed tamen se ita res habet. satis est hoc dixisse in praesentia; nam si uobis rem tantam, sicut intellegenda est, nunc ostendere cupiam, tam ineptus sim quam adrogans, si uel me illam iam percepisse profitear. tamen quantum dignata est in res, quae nobis notae uidentur, procedere, indagemus eam, si possumus, interim, prout susceptus sermo desiderat. Ac primum uideamus, ubi hoc uerbum, quod ratio uocatur, frequentari solet; nam illud nos mouere maxime debet, quod ipse homo a ueteribus sapientibus ita definitus est: homo est ani
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nr̃oꝵ quibdã magnis animi bonis quȩ nos
soli scimꝰ ꝑsuadeas uelim. Nam error iste ñ mi¬
nima et hac causa nutͥtur. quod ñ pauci se subi¬
to ad bonã uitam mirãq conuertunt: & donec
aliquib clariorib factis innotescant. quales erañ
ẽẽ creduntur. Nam ne longius abeam. quis istos ad¬
olescentes qui antea nouerant. facile credat tam
studiose magna querere: tantas repente in hac ȩ¬
tate indixisse inimicicias uoluptatib: Ergo
hanc opinionẽ pellamꝰ ex animo. Nam et illud di¬
uinũ auxilium quod ut decebat religiose in
ultimo sermonis tui posuisti. latius quã non¬
nulli opinantur officium clementiȩ suȩ ꝑu
niuersos ppłos agit. S ad disputationis nr̃e
si placet ordinẽ redeamus. & qm̃ de auctori¬
tate satis dictum ẽ: uideamus quid sͥ ratio
uelit. Ratio ẽ mentis motio: ea quȩ discunt᷑
distinguendi et annectendi potens. Qua du¬

Expanded text:
rum nostrorum quibusdam magnis animi bonis, quae nos rum nostrorum quibusdam magnis animi bonis, quae nos soli scimus, persuadeas uelim. nam error iste non minima et hac causa nititur, quod non pauci se subito ad bonam uitam miramque conuertunt et, donec aliquibus clarioribus factis innotescant, quales erant, esse creduntur. nam ne longius abeam, quis istos adulescentes, qui antea nouerat, facile credat tam studiose magna quaerere, tantas repente in hac aetate indixisse inimicitias uoluptatibus ? ergo hanc opinionem pellamus ex animo; nam et illud diuinum auxilium, quod, ut decebat, religiose in ultimo sermonis tui posuisti, latius, quam nonnulli opinantur, officium clementiae suae per uniuersos populos agit. sed ad disputationis nostrae, si placet, ordinem redeamus et, quoniam de auctoritate satis dictum est, uideamus, quid sibi ratio uelit. Ratio est mentis motio ea, quae discuntur, distinguendi et conectendi potens, qua du
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ulla causa mentiendi: aut saltim occasio. Nã
neq te. falsa tua laude studiosiorẽ fieri puto: &
hii assunt. qui utrũq nouerunt. & ei sermo iste
mittetur. cui nr̃m nullus ignotus ẽ. Bonos aut̃
uiros deditosq optimis morib. siñ aliter sentis
atq dixisti: pauciores te arbitror ẽẽ credere. qͣm
in ꝓbabile ẽ. S multi penitus latent. Ite mul
toꝵ latentium: ea ipsa quȩ mira s̃ latent. In
animo enĩ st̃ ista. qui neq sensu accipi potest. &
plerumq dum congruere uult uiciosoꝵ homi¬
nũ colloquiis: ea dicit quȩ aut ꝓbare aut appete¬
re uideatur. Multa etiam facit ñ libenter ꝓpter
aut uitandum odiũ hominũ: aut ineptiã fugi¬
endam. Quod nos audientes aut uidentes: diffici¬
le alit᷑ existimamꝰ quã sensus iste renunciat. Eoq
fit: ut multos ñ tales eẽ credamus. quales & se ip¬
si. et eos sui familiares nouerunt. Quod tͥ examico¬

Expanded text:
modo ulla causa mentiendi aut saltem occasio; nam modo ulla causa mentiendi aut saltem occasio; nam neque te falsa tua laude studiosiorem fieri puto et hi adsunt, qui utrumque nouerunt, et ei sermo iste mittetur, cui nostrum nullus ignotus est. Bonos autem uiros deditosque optimis moribus, si non aliter sentis atque dixisti, pauciores te arbitror esse credere, quam mihi probabile est; sed multi penitus latent, item multorum non latentium ea ipsa, quae mira sunt, latent; in animo enim sunt ista, qui neque sensu accipi potest et plerumque, dum congruere uult uitiosorum hominum conloquiis, ea dicit, quae aut probare aut adpetere uideatur. multa etiam facit non libenter propter aut uitandum odium hominum aut ineptiam fugiendam, quod nos audientes aut uidentes difficile aliter existimamus, quam sensus iste renuntiat, eoque fit, ut multos non tales esse credamus, quales et se ipsi et eos sui familiares nouerunt, quod tibi ex amico
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia. diuina. ac ꝓrsus uera ẽẽ ꝓclamet. in ap¬
petendo sealit̃ gerit: ut mͥ uerissimũ uideatur. aut
diuinos homines. aut ñ sine diuina ope sic uiue¬
re. Cui ego. hec p̃cepta uiuendi quȩ tͥ ut semꝑ plu¬
rimũ placent alipi. quãuis hic meis uerb̃ ꝓtp̃r
expressa sint: ñ tam̃ ame inuenta optime scis. His
enĩ magnoꝵ hominũ & pene diuinoꝵ libri plenis¬
simi sunt. Quod ñ ꝓpt᷑ te mͥ dicendum putaui.
s ꝓpter istos adolescentes: ne ineis quasi auctori¬
tatem meã iure contemnant. Nammͥ om̃ino
illos nolo credere. nisi docenti: rationemq reddenti.
ꝓpter quos ꝓrerum magnitudine concitandos:
etiam te arbitror istum interposuisse sermonẽ.
Non enĩ tibi sunt ad sequendũ ita difficilia. quȩ
tanta rapusti auiditate. tantoq in ea nature ad¬
inirabilis impetu ingressus es: ut ego tͥ uerboꝵ.
tu michi rerum magister effectus sis. Non eñ est

Expanded text:
caelestia diuina ac prorsus uera esse proclamet, in adcaelestia diuina ac prorsus uera esse proclamet, in adpetendo aliter se gerit, ut mihi uerissimum uideatur aut diuinos homines aut non sine diuina ope sic uiuere. — Cui ego: Haec praecepta uiuendi, quae tibi, ut semper, plurimum placent, Alypi, quamuis hic meis uerbis pro tempore expressa sint, non tamen a me inuenta esse optime scis. his enim magnorum hominum et paene diuinorum libri plenissimi sunt, quod non propter te mihi dicendum putaui sed propter istos adulescentes, ne in eis quasi auctoritatem meam iure contemnant. nam mihi omnino illos nolo credere nisi docenti rationemque reddenti, propter quos pro rerum magnitudine concitandos etiam te arbitror istum interposuisse sermonem. non enim tibi sunt ad sequendum ista difficilia, quae tanta rapuisti auiditate tantoque in ea naturae admirabilis impetu ingressus es, ut ego tibi uerborum, tu mihi rerum magister effectus sis. non enim est
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas plerumq fallit. In eis tam̃ uire uiac̃t᷑
excellere. qui qͣntum imꝑitoꝵ sensus capit. nuil¬
ta dant indicia doctnarum suarũ: &e ñ uurunt
alit̃. quam uiuendum ẽc̃ p̃cipiunt. Quib lia¬
liqua etiam fortunȩ munera accesserint. quoꝵ ap¬
pareant usu magni. contemptuq maiores. diffi¬
cillimũ omĩno ẽ: ut eis quisq uiuendi p̾cepta dan¬
tib credens. recte uituꝑetur. Hic alipius. ꝓmag¬
na inquit uite unago abste ante ocłos nr̃os cum
plene: tum breuiter constituta ẽ. Cui quãius
cotidianis p̃ceptis tius inhiemus. tam̃ nos bo¬
die cupidiores. flagrantioresq reddidisti. Ad q̃
si fieri posset. ñ solum nos. uerum etiã cunctos
hoĩes iam ꝑuenire et eidem in herere cuperem.
siut hec auditu mirabilia. ita eẽnt imitatione fa¬
cilia. Nam nescio quom̃ quod utina uł a nobis
ꝓcul absit. animus humanus dũ hec audiendo

Expanded text:
auctoritas plerumque fallit, in eis tamen iure uidetur auctoritas plerumque fallit, in eis tamen iure uidetur excellere, qui, quantum imperitorum sensus capit, multa dant indicia doctrinarum suarum et non uiuunt aliter, quam uiuendum esse praecipiunt. quibus si aliqua etiam fortunae munera accesserint, quorum appareant usu magni contemtuquemaiores.difficillimum omnino est, ut eis quisque uiuendi praecepta dantibus credens recte uituperetur. Hic Alypius: Permagna, inquit, uitae imago abs te ante oculos nostros cum plene tum breuiter constituta est, cui quamuis cotidianis praeceptis tuis inhiemus, tamen nos hodie cupidiores flagrantioresque reddidisti. ad quam, si fieri posset, non solum nos uerum etiam cunctos homines iam peruenire et eidem inhaerere 3 cuperem, si, ut haec auditu mirabilia, ita essent imitatione facilia. nam nescio quo modo — quod utinam uel a nobis procul absit! — animus humanus dum haec audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ aerioꝵ animalium mua fallacia qui prerũ
Ad istos sensus corpis ꝑtinentiũ quascła diuinatiões
Niiullasq potentias. deciꝑe animas facillime c̃õ¬
suerunt: aut ꝑiturarum fortunarũ curiosas auit
fragilium cupidas potestatum. aut inaniũ for¬
miciolosas iniraculoꝵ. Illagͦ auctoritas diuma
aicencia ẽ: que non sclum in sensibilib signis trans¬
cendit omnem humanam facultatẽ. s et ipsum
Nomine agens. ostendit ei quousq seꝓpter ipsum
depresserit. Et non teneri sensib quib uident᷑
illa miranda. s acd intellectũ iubet euolare. simul
demonstrans et quanta hic possit. & cur hec faci¬
at. et qͣm paruipendat. Doceat eni oportet &e fac¬
tis potestatem suam. et humilitate dementiam.
&e p̾ceptione naturam. Quȩ omnia. sacris quibͦ
initiamur secretius firmiusq traduntur. Inqͥb̃
bonoꝵ uita facillime ñ disputationũ ambagibs
s misterioꝵ auctoritate purgatur. humana uͦ

Expanded text:
aeriorum animalium mira fallacia; quae per rerum aeriorum animalium mira fallacia; quae per rerum ad istos sensus corporis pertinentium quasdam divinationes, nonnullasque potentias, decipere animas facillime consuerunt, aut periturarum fortunarum curiosas, aut fragilium cupidas potestatum, aut inanium formidolosas miraculorum. Illa ergo auctoritas divina dicenda est, quae non solum in sensibilibus signis transcendit omnem humanam facultatem sed et ipsum hominem agens ostendit ei, quo usque se propter ipsum depresserit, et non teneri sensibus, quibus uidentur illa miranda, sed ad intellectum iubet euolare simul demonstrans, et quanta hic possit et cur haec faciat et quam parui pendat. doceat enim oportet et factis potestatem suam et humilitate clementiam et praeceptione naturam, quae omnia sacris, quibus initiamur, secretius firmiusque traduntur, in quibus bonorum uita facillime non disputationum ambagibus sed mysteriorum auctoritate purgatur. humana uero
Abbreviated transcription (Latin):
te rationẽ. & quid sit ipsa ratio. quã post au¬
ctoritatis cunabula firmus et idoneus iã
sequitur atq comp̃hendit. et quid intellectꝰ
in quo uniu̾̃sa sunt uł ipse potius uniuersa.
ce quidl preter uniu̾sa. unuersors pͥncipi¬
um. Ad quam cognitionẽ in hac uita ꝑue¬
nire pauei. ultra quã uͦ etiam post hane ux¬
tam nemo ꝓgreddi potest. Qui aut̃ sola aucto
ritate contenti. bonis tantũ morib. reidiscp uo¬
tis constant᷑ oꝑam decłint. aut conteninentes.
aut ñ ualentes disciplinis lib̾alib ato optimis
eradiri. beatos eos quide cum int̾ homines ui¬
uiit nescio quomodo appellem. Iam̃ inconcus¬
se credo. mox ut corpus hoc reliquerint. eos quo be¬
ne magis minus ue uixerunt: eo facilius aut diffici¬
lus libari. Auctoritas autẽ partim diuina ẽ par¬
tim humana. S uera. firma. summa ea ẽ quȩ
diuina nominatur. in qua metuenda et uitan

Expanded text:
te rationem, et quid sit ipsa ratio, quam post aute rationem, et quid sit ipsa ratio, quam post auctoritatis cunabula firmus et idoneus iam sequitur atque comprehendit; et quid intellectus, in quo uniuersa sunt, uel ipse potius uniuersa; et quid praeter uniuersa uniuersorum principum. ad quam cognitionem in hac uita peruenire pauci, ultra quam uero etiam post hanc uitam nemo progredi potest. qui aritate contenti, bonis tantum moribus rectisque votis constanter operam dederint, aut contemnentes, aut non valentes disciplinis liberalibus atque optimis erudiri, beatos eos quidem, cum inter homines vivunt, nescio quomodo appellem; tamen inconcusse credo mox ut hoc corpus reliquerint, eos quo bene magis minusve vixerunt, eo facilius aut difficilius liberari. 27. Auctoritas autem partim divina est, partim humana: sed vera, firma, summa ea est quae divina nominatur. In qua metuenda est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mentẽ bonã. pacatãq uitã. Sequitur
ut dicam quomodo studiosi erudiri debeatꝰ
qͥsicut dictũ c̃. uuiuere instituerunt. Ad dis¬
cendum item necessario dupliciter ducimur.
auctoritate atq ratione. Temꝑe auctoritas.
re autẽ ratio prior ẽ. Aliud ẽ enĩ quod in agen¬
do anteponitur. aliud qđ pluris in appeten¬
do estimatur. Itaq quãqͣm bonoꝵ auctoritas
imꝑite multitudini uideatur ẽc̃ salubrior.
ratio uero aptior eruditis. tam̃ quia nullus
hominũ nisi eximꝑito ꝑitus fit. nullus au¬
tem imꝑitus nouit quałe se debeat prebere do¬
centib. et quali uita esse docił possit. euenit
ut om̃ĩb bona magna & occulta discere cupi¬
entib. non aꝑiat nisi auctoritas ianuã. Iũa
quisq ingressus sine ulla dubitatione iite.
optimȩ p̾cepta sectatur. Per quȩ cum doci¬
lis factus fuerit. tum demum discet & qͣnta
ratione p̃dita sint ea ipsa quȩ secutus ẽ an¬

Expanded text:
sunt mentem bonam pacatamque uitam. Sequitur sunt mentem bonam pacatamque uitam. Sequitur ut dicam quomodo studiosi erudiri debeant, qui sicut dictum est uiuere instituerunt. ad discendum item necessario dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione; tempore auctoritas, re autem ratio prior est. aliud est enim quod in agendo anteponitur, aliud quod pluris in appetendo aestimatur. itaque quamquam bonorum auctoritas imperitae multitudini uideatur esse salubrior, ratio uero aptior eruditis, tamen quia nullus hominum nisi ex imperito peritus fit, nullus autem imperitus nouit qualem se debeat praebere docentibus et quali uita esse docibilis possit, euenit ut omnibus bona magna et occulta discere cupientibus non aperiat nisi auctoritas ianuam. quam quisque ingressus sine ulla dubitatione uitae optimae praecepta sectatur, per quae cum docilis factus fuerit, tum demum discet et quanta ratione praedicta sint ea ipsa quae secutus est an
Abbreviated transcription (Latin):
ahiari pudeat. ita dñentur ut ens seriu de¬
leetet. In alienoꝵ autem peccatis molestinon
sint. Immo inimicicias uitent cautissime te¬
tant equissie finiant citissime. In omunue¬
ro contractu atq conu̾satione cum homini¬
b satis ẽ seruare unum hoc uulgare ꝓuer¬
bium. nemmi faciant qđ pati nolunt. Nem
publicam nolint amministrare nasipbecdes
ꝑsici autem uł intra ȩtatem senatoriam festi¬
uent. uł certe intra iuuentutem. S quisqͥs
seno ad ista se conuerterit. non arbitretur i¬
chil s̃ ẽẽ preceptum. Nam ista utiq facilius
decocta ȩtate seruabit. Inom̃i autem uita. lo¬
co. tp̃r. amicos aut habeant. aut habere in¬
tent. Obsequantur dignis. etiam hoc non ex¬
petentib supbos minus curent minime fint
A pte congruenterq uiuant: dm̃ colant. cogi
tent. querant. fide spe. caritate subnira. Op¬
tent tranquillitatem atq certum cursũ stu¬
du sui. omĩumq sociors. Et sibi quibꝙ pos¬

Expanded text:
dominari pudeat, ita dominentur, ut eis seruire dedominari pudeat, ita dominentur, ut eis seruire delectet. in alienorum autem peccatis molesti non sint inuito. inimicitias uitent cautissime, ferant aequissime, finiant citissime. in omni uero contractu atque conuersatione cum hominibus satis est seruare unum hoc uulgare prouerbium: nemini faciant, quod pati nolunt. rem publicam nolint administrare nisi perfecti, perfici autem uel intra aetatem senatoriam festinent uel certe intra iuuentatem. sed quisquis sero ad ista se conuerterit, non arbitretur nihil sibi esse praeceptum; nam ista utique facilius decocta aetate seruabit. in omni autem uita loco tempore amicos aut habeant aut habere instent. obsequantur dignis etiam non hoc expectantibus, superbos minus curent, minime sint. apte content, quaerant fide, spe, caritate subnixi; optent tranquillitatem atque certum cursum studiis suis omniumque sociorum et sibi quibusque pos
Abbreviated transcription (Latin):
siderant. simul geminũ ordinem sequi iubet.
Cuius una pars uite: altera eruditionis ẽ. Ad¬
olescentib gͦ studiosis eius. ita uiuendum ẽ.
ut auenerus reb. ab illecebris uentris et gut¬
turis. ab ĩmodesto corꝑis cultu & ornatu. ab
inanib negociis ludoꝵ. ac tepore somni atq
pigriciȩ. ab emulatione. obtrectatione. in ui¬
dentia. ab honors potestatumq ambitionib:
ab ipsius etiam laudis immodica cupiditate se
abstineant. Amorẽ autẽ pecume: totius suȩ
spei certissimũ uenenum esse credant. Nichil
eneruiter faciant. nicħ audacter. In peccatis
autem suoꝵ uł pellant omĩo iram: uł ita re¬
frenent: ut sit pulse simił. Neminẽ odint.
nulla uicia non curare uelint. Magnoꝑe ob¬
seruent cum uindicant ne nimrũ sit. Cum
ignoscunt. ne parum. Nichil puniant qđ̃
non ualeat ad melius. nichil indulgeant quod
uertat in peius. Suos putent om̃s. in que.
sin potestas data fuerit. Ita sermanti ut e ise

Expanded text:
siderant, simul geminum ordinem sequi iubet, siderant, simul geminum ordinem sequi iubet, cuius una pars uitae, altera eruditionis est. adulescentibus ergo studiosis eius ita uiuendum est, ut a ueneriis rebus, ab inlecebris uentris et gutturis, ab inmodesto corporis cultu et ornatu, ab inanibus negotiis ludorum ac torpore somni atque pigritiae, ab aemulatione obtrectatione inuidentia, ab honorum potestatumque ambitionibus, ab ipsius etiam laudis immodica cupiditate se abstineant, amorem autem pecuniae totius suae spei certissimum uenenum esse credant. nihil eneruiter faciant, nihil audacter. in peccatis autem suorum uel pellant omnino iram uel ita frenent, ut sit pulsae similis. neminem oderint, nulla uitia non curare uelint. magnopere obseruent, cum uindicant, ne nimium sit, cum ignoscunt, ne parum. nihil puniant, quod non ualeat ad melius, nihil indulgeant, quod uertat in peius. suos putent omnes, in quos sibi potestas data fuerit. ita seruiant, ut eis
Abbreviated transcription (Latin):
audiremus conantem docere puerum silla¬
bas. quem prius litteras nemo docusset. ñ
dico ridendum tanquam stultum. s uinci¬
endum tanquam furiosum putaremus. ñ
obaluid opinor nisi quod docendi ordinem
non teneret. At multa talia & imperitos qͤ
adoctis reprehendantur ac derideantur & de¬
mentes homines que nec stultors iudicium
fugiant facere nemo ambigit. Et tam̃ etiã
ista omnia quȩ fatenur esse ꝓuersa. non eẽ
pret̃ diuinũ ordinem alta queda & amulti¬
tudinis uł suspicione remotissima disciplina.
se ita studiosis. & dm̃ atq animas tantum a¬
mantib animis manifestaturum ẽẽ ꝓmit¬
tit: ut non nob summe numeroꝵ possint
ẽẽ certiores. Hec autem disciplina ipsa dĩ lex
ẽ. que apud eum fixa et inconcussa semper
manens.in sapientes anmas quasi transcri¬
bitur. ut tanto sciant se uiuere melius. tanto¬
q sublimius.: quanto & ꝑfectius eam contem¬
plantes. intelligendo & uiuendo. custodiunt

Expanded text:
audiremus conantem docere puerum syllaaudiremus conantem docere puerum syllabas, quem prius litteras nemo docuisset, non dico ridendum tamquam stultum, sed uinciendum tamquam furiosum putaremus non ob aliud, opinor, nisi quod docendi ordinem non teneret. at multa talia et inperitos, quae a doctis reprehendantur ac derideantur, et dementes homines, quae nec stultorum iudicium fugiunt, facere nemo ambigit, et tamen etiam ista omnia, quae fatemur esse peruersa, non esse praeter diuinum ordinem alta quaedam et a multitudinis uel suspicione remotissima disciplina se ita studiosis et deum atque animas tantum amantibus animis manifestaturam esse promittit, ut non nobis summae numerorum possint esse certiores. Haec autem disciplina ipsa dei lex est, quae apud eum fixa et inconcussa semper manens in sapientes animas quasi transcribitur, ut tanto se sciant uiuere melius tantoque sublimius, quanto et perfectius eam contemplantur intellegendo et uiuendo custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Si autem non concedis. incipit di ordine
natum malum uideri. & malortim auct̾orẽ
deum fateberis: quo sacrilegio mͥ detestabiliꝰ
nichil occurrit. Quod eum siue non intelli¬
genti siue dissimulanti se intellexisse uersa¬
diceret. & se silentio dedit. Tum mater ego
inquit non puto nichil potuisse preter dei
ordinem fieri. Quia ipsum malum quod na¬
tum ẽ. nullo modo di ordine natum ẽ. s illa
iusticia mordinatum id ẽẽ non siuit. & ins̾
meritum ordinem redegit: & compulit. Hic
ego cum om̃s cernerem studiosissime ac ꝓ
siuis quemq uirib dm querere. sed ipsum
de quo agebamus ordinem non tenere. quo
ad illius ineffabilis maiestatis indelligentiã
puenitur: oro uos inquam si ut uideo mul¬
tum diligitis ordinem. ne nos preposterds
& iordinatos esse patiamini. Quam quã
enim occultissima ratio se demonstraturam
polliceatur:. nichil preter dumnum ordinẽ
fieri. tamen si quempiam ludi magistrum

Expanded text:
cat; si autem non concedis, incipit dei ordine cat; si autem non concedis, incipit dei ordine natum malum uideri et malorum auctorem deum fateberis, quo sacrilegio mihi detestabilius nihil occurrit. - Quod cum siue non intellegenti siue dissimilanti se intellexisse uersa quod diceret, et se silentio dedit. tum mater: Ego, inquit, non puto nihil potuisse praeter dei ordinem fieri, quia ipsum malum, quod natum est, nullo modo dei ordine natum est, sed illa iustitia id inordinatum esse non siuit et in sibi meritum ordinem redegit et conpulit. Hic ego, cum omnes cernerem studiosissime ac pro suis quemque uiribus deum quaerere sed ipsum, de quo agebamus, ordinem non tenere, quo ad illius ineffabilis maiestatis intellegentiam peruenitur: Oro uos, inquam, si, ut uideo, multum diligitis ordinem, ne nos praeposteros et inordinatos esse patiamini. quamquam enim occultissima ratio se demonstraturam polliceatur nihil praeter diuinum ordinem fieri, tamen si quempiam ludi magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ordo ẽẽ cȩpit. Semꝑ erat ordo apud dm. Et
inuenitur cepisse. quia ordo ipse bonus ẽ. aut
ex bono ẽ: nunquam aliquid sine ordine fuit.
aut erit aliquando. Quamuis & nescio quid
potius occurrit. s illa consuetudine obluuonis
elapsum ẽ. Quod credo ordine contigisse. ꝓmeri¬
to uł gradu uł ordine uite. Hescio quomͦ michi
inquit effugit. quam numc sperno sententia.
Non enim debui dicere postquam malũ natum
ẽ. cȩpisse ordinem. s ut illam iusticiam
de qua trigecius disseruit. ita & ordinem
fuisse apud deum: s adusum eius ñuenisse.
nisi postquam mala eẽ ceperunt. Eodẽ inquam
relaberis. Iuud enim quod minime iuis.: incon¬
cussum manet. Nam siue apud din fuit ordo.
siue ex illo tempore cepit ec̃. ex quo etiã malũ:
malum tamen illud preter ordinem natum ẽ.
Quod si concedis. fateris aliquid preter ordinem
posse fieri: quod causam tuã debilitat ac detrun¬

Expanded text:
est, ordo esse coepit. semper erat ordo apud deum etest, ordo esse coepit. semper erat ordo apud deum etinuenitur coepisse, quia ordo ipse aut bonum est aut ex bono est, numquam aliquid sine ordine fuit nec erit aliquando. quamuis et nescio quid potius occurrit, sed illa consuetudine obliuionis elapsum est; quod credo ordine contigisse pro merito uel gradu uel ordine uitae. — Nescio quomodo mihi, inquit, effugit quam nunc sperno sententia; non enim debui dicere, postquam malum natum est, coepisse ordinem, sed ut illa iustitia, de qua Trygetius disseruit, ita et ordinem fuisse apud deum, sed ad usum non uenisse, nisi postquam mala esse coeperunt. — Eodem, inquam, relaberis; illud enim, quod minime uis, inconcussum manet. nam siue apud deum fuit ordo siue ex illo tempore esse coepit, ex quo etiam malum, tamen malum illud praeter ordinem natum est. quod si concedis, fateris aliquid praeter ordinem posse fieri, quod causam tuam debilitat ac detrun
Abbreviated transcription (Latin):
modi opus consideranda ẽ. & in hominẽ. qͣnto
magis indeo: Si tamen inangustus rerum.
atq uerboꝵ componere illi quoquo mͦ ista ꝑ¬
mittimur. Nam ut intelligamus quia deus
semꝑ iustus fuit. quando exstitit malũ. qõ
abono seuingeret nichil distulit sua cuiꝙ
tubuere. Non enim tunc ei erat discenda iusticia:
sed tunc ea utendum quam semꝑ habuit. Quod
cum & licentius & mater intanta necessitate ap̃
probassent. quid inquam dicis licenti. ubi est
quod tam magnoꝑe assertusti nchil pret̾ or¬
dinem fieri: Quod enim factum ẽ. ut malũ
nasceretur. non utiq di ordine factum ẽ. sed
cum ec̃t natum di ordine inclusum ẽ. Et ille
ammirans ac moleste ferens. quod tã repende
bona causa eẽt lapsa de manib. prorsus inqͥt
ex illo dico cȩpisse ordinem. ex quo malum
ẽẽ cȩpit. Ergo inquam ut esset ipsum malũ
ñ ordine factum ẽ: si postquam malũ ortum

Expanded text:
modi opus consideranda est et in homine, quanto modi opus consideranda est et in homine, quanto magis in deo, si tamen in angustiis rerum atque uerborum componere illis quoquo modo ista permittimur. nam ut intellegamus, quia deus semper iustus fuit, quando extitit malum, quod a bono seiungeret, nihil distulit sua cuique tribuere; non enim tunc ei erat discenda iustitia, sed tunc ea utendum, quam semper habuit. Quod cum et Licentius probassent: Quid, inquam, dicis, Licenti? Ubi est quod tam magnopere asseruisti, nihil praeter ordinem fieri? quod enim factum est, ut malum nasceretur, non utique dei ordine factum est, sed cum esset natum, dei ordine inclusum est.— Et ille ammirans ac moleste ferens, quod tam repente bona causa esset lapsa de manibus: Prorsus, inquit, ex illo dico coepisse ordinem, ex quo malum esse coepit. — Ergo, inquam, ut esset ipsum malum, non ordine factum est, si, postquam malum ortum
Abbreviated transcription (Latin):
sua cuiq non trbuit: potest uidcri uistus fuis¬
se. Cui licentius ergo nobis dicendum censes
inquit scimꝑ malum fuisse: Non audeo¬
mon inquit illa. hoc diccrt. Quid ergo dice¬
mus inquam: Si ds ideo iustus ẽ. quia iudi¬
cat iuiterbonos & malos: quando non erar ma¬
lum non erat iustus. Hic illis tacentib. anm¬
aduerti trgetium respondere uelle. atꝙ per¬
misi. At ille prorsus inquit. erat deus iusts
Poterat enim bonum malumq secernere. s er¬
sticisset: et ex ipso quo pottrat uistus erat. Mon
enim cum dicumus ciceronem prudenter in¬
uestigasse comurationem catilinş. tem peran¬
ter nullo corruptum fusse premio. quo par¬
ceret malis. iuste illos summo supplicio sena¬
cus auctoritate mact̾asse fortiter sustinuisle
omnia cela ininicoꝵ. & molem ut ipse dixit
in uidiş. non in eo fuissent uututes iste. nisi ca¬
tilina rei publieȩ tantam ꝑniciem comparas¬
set. Qutus enum ꝑscipsam non ꝑ aliquod hux

Expanded text:
sua cuique non tribuit, potest uideri iustus fuissua cuique non tribuit, potest uideri iustus fuisse. — Cui Licentius: Ergo dicendum nobis censes semper malum fuisse? — Non audeo, inquit illa, hoc dicere. — Quid ergo dicemus ? inquam; si deus iustus est, quia iudicat inter bonos et malos, quando non erat malum, non erat iustus. — Hic illis tacentibus animaduerti Trygetium respondere uelle atque permisi. at ille: Prorsus, inquit, erat deus iustus. poterat enim bonum malumque secernere, si extitisset, et ex ipso, quo poterat, iustus erat. non enim, cum dicimus Ciceronem prudenter inuestigasse coniurationem Catilinae, temperasse, nullo corruptum fuisse praemio, quo parceret malis, iuste illos summo supplicio senatus auctoritate mactasse, fortiter sustinuisse omnia tela inimicorum et molem, ut ipse dixit, inuidiae, non in eo fn;ssent uirtutes istae, nisi Catilina rei publicae tantam perniciem comparasset. uirtus enim per se ipsa, non per aliquod huius
Abbreviated transcription (Latin):
neo potius. ut ea quȩ supradicta sunt. uel leg̃
cures. si audire nequiuisti. Quam quidem ab¬
sentiam a sermone nr̃o animi tui non egre
tuli. dduiq ita ec̃ te ꝑtuli. ut noq illa impech¬
rem quȩ tecum intentus remotusq a nobis
ꝓte agebas: & ca ꝓsequerer. quȩ te amittere
stilus iste non sineret. Hunc illud quero. quod
nondum discutere diligenti ratione temptaui¬
mus. Ham icprimum nobis istam de ordine
questionem nescio quis ordo peperit. memini
te dixisse hanc eẽ iusticiam di. qua separat in¬
ter bonos & malos: & sua ciuq tribuit. Nam
ntilla ẽ. quantum sentio manifestior iusticie
diffinitio. Itaq respondeas uelim. utrum tibi
uideatur aliquando dm non fuisse iustum.
Nuinquam inquit. Si ergo sẽꝑ inqͣm ds iustus.
semp bonum & malum fuerunt. Prorsus inqͥt
mater. nichil aliud uideo quod sequatur. Hon
enim iudictum dei ullum fuit. quando ma¬
lum non fuit. nec si aliquando bonis et malis

Expanded text:
neo potius, ut ea, quae supra dicta sunt, uel legere neo potius, ut ea, quae supra dicta sunt, uel legere cures, si audire nequiuisti. quam quidem absentiam a sermone ntuli, diuque ita esse te pertuli, ut neque illa impedirem quae tecum intentus remotusque a nobis, pro te agebas, et ea persequerer quae te amittere stilus iste non sineret. 22. Nunc illud quaero, quod nondum discutere diligenti ratione tentavimus. Nam ut primum nobis istam de ordine quaestionem nescio quis ordo peperit, memini te dixisse hanc esse justitiam Dei, quae separat inter bonos et malos, et sua cuique tribuit . Nam nam est, quantum sentio, manifestior iustitiae definitio; itaque respondeas uelim, utrum tibi uideatur aliquando deum non fuisse iustum. — Numquam, inquit. — Si ergo semper, inquam, deus iustus, semper bonum et malum fuerunt. — Prorsus, inquit mater, nihil aliud uideo, quod sequatur. non enim iudicium dei fuit ullum, quando malum non fuit, nec, si aliquando bonis et malis
Abbreviated transcription (Latin):
formidare ista contraria. quomͦ quisq nec sine
đo sit: nec cum deo. Pon te moueant inquã ista.
N am ubi res conuenit: quis ñ uerba contemnat:
Quare iam adillam tandem ordinis diffinitio¬
nem redeainus. Nam ordinem eẽ diristi: quo ds̃
agit omnia. Nichil autem ⁊it uideo. non agit ds̃.
Nam inde tibi iusum ẽ. nichil preter ordinem
posse inueniri. Maneat inquit sententia mea.
S iam uideo quid sis dicturus: utrum ds agat.
quȩ non bene agi confitemur. Optime inquã
prorsus oculum inmentem iniecisti. S ut ui¬
disti quid essem dicturis: ita peto uideas qͥd
respondendum sit. Atq ille mitans capite
atq humeris. turbamur inquit. Et hiuc for¬
te questioni mater suꝑuenerat. Atq ille post
aliquantum silentium pecit. ut ame hoc ip¬
sum rursus interrogaretur. cui loco suꝑius a
trigetio fuisse responsum. non omnino anim
aduercrat. Ium ego quid inquam. uel cur tͥ
repetam: Actum atunt ne agas. Quare mo¬

Expanded text:
formidare ista contraria, quomodo quisque nec sine formidare ista contraria, quomodo quisque nec sine deo sit nec cum deo. Non te moueant ista, inquam. nam ubi res conuenit, quis non uerba contemnat? quare iam ad illam tandem ordinis definitionem redeamu». nam ordinem esse dixisti. quo deus agit omnia. nihil autem, ut uideo, non agit deus; nam inde tibi uisum est nihil praeter ordinem posse inueniri. -Manet, inquit, sententia mea; sed iam uideo, quid sis dicturus: utrum deus agit, quae non bene agi confitemur. — Optime. inquam; prorsus oculum in mentem iniecisti. sed ut uidisti. quid essem dicturus. ita peto uideas, quid respondendum sit. — Atque ille nutans capite atque umeris: Turbamur, inquit. — Et huic forte quaestioni mater superuenerat. atque ille post aliquantum silentium petit, ut a me hoc ipsum rursus interrogaretur; cui loco superius a Trygetio fuisse responsum non omnino animum aduerterat. tum ego: Quid, inquam, uel cur tibi repetam? actum, aiunt, ne agas. quare mo
Abbreviated transcription (Latin):
loco inlocum transitum facere: s mentem ipsã
interim tibi cedo inquam. ne res obscurssima.
& diitius diligentiusq tractanda impediat in p̃¬
sentia ꝓpositum nr̃m. S illud uideamus. qm̃
diffinitum ẽ a nobis quid sit eẽ cum deo. utrũ
scire possimus. etiam quid sit ẽc̃ sine deo. quãuis
iam eẽ manifestum arbitror. Nam credo iuderi t̾
eos qui cum do non sunt: ẽẽ sinc do. Si possent
inquit michi uerba supetere. diccrem quod tibi
fortasse non displiceret. S peto ꝑferas infantiam
meam: resq ipsas ut te decet ueloci mente preri¬
pias. Nam isti nec cum do michi uidentur esse.
& a deo tamen haberi. Itaq non possum eos sine dõ
ẽẽ diccre. quos ds̃ habet. Cum deo item non dico.
quia ipsi non habent deum: siquidem din habe
iam inter nos pridem insermone illo quẽ die
natali tuo iocundissimum habiuinuis. placiuit
nichil aliud eẽ: quam deo ꝑfriu. S fateor me

Expanded text:
loco in locum transitum facere, sed mentem ipsam loco in locum transitum facere, sed mentem ipsam interim tibi cedo, inquam, ne res obscurissima, et diutius diligentiusque tractanda, impediat in praesentia propositum nostrum. Sed illud videamus, quoniam definitum est a nobis quid sit esse cum Deo, utrum scire possimus etiam, quid sit esse sine deo, quamuis iam manifestum esse arbitror. nam credo uideri tibi eos. qui cum deo non sunt, esse sine deo. — Si possent, inquit, mihi uerba suppetere, dicerem quod tibi fortasse non displiceret. sed peto perferas infantiam meam resque ipsas, ut te decet, ueloci mente praeripias. nam isti nec cum deo mihi uidentur esse et a deo tamen haberi, itaque non possum eos sine deo esse dicere, quos deus habet. cum deo item non dico, quia ipsi non habent deum, si quidem deum habere iam inter nos pridem in sermone illo, quem die natali tuo iucundissimum habuimus, placuit nihil aliud esse quam deo perfrui. sed fateor me
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Ergo inquam posset alicuius uiuum
corpus hic modo nobiscum esse. ut animus
hinc ab esset: Posset inquit. Etiam ne inquã
si nobiscum colloqueretur. & nos aliquid do¬
ceret. Etiam si nos inquit ipsam doceret sa¬
pientiam. non illum dicerem nobiscum esse
s secum. Non gͥ incorpore inquam. Non inqͥt.
Cui ego:corpus illud quod caret animo. nonne
mortuum fateris. cum ego uruum ꝓposuerĩ:
Nescio inquit quomodo explicem. Nam &s corpuis
hominis tuuum eẽ non posse uideo.si animꝰ ineo¬
non sit & non possum diccit ubuibi su corꝰ sa¬
pientis. non eus animum eẽ cum deo. Ego inqͥ
faciam ait hoc explices. fortasse enim quia libiq
ds ẽ. quoquo ierit sapiens inuenit dm.: cũ quo
eẽ possit. Ita fit ut possimus & non negare illũ
de loco inlocum transire quod ẽ moueri.: et tam̃
semp ẽẽ cum dõ. fateor in quit corpuis ulud de

Expanded text:
batur. — Ergo, inquam, posset alicuius sapientis uiuum batur. — Ergo, inquam, posset alicuius sapientis uiuum corpus hic modo nobiscum esse, ut animus hinc abesset? — Posset. inquit. — Etiamne, inquam, si nobiscum conloqueretur et nos aliquid doceret ? — Etiamsi. inquit. nos ipsam doceret sapientiam, non illum dicerem nobiscum esse sed secum. — Non igitur in corpore? inquam. — Non, inquit. — Cui ego: Corpus illud, quod caret animo, nonne mortuum fateris, cum ego uiuum proposuerim? — Nescio, inquit, quomodo explicem. nam et corpus hominis uiuum esse non posse uideo, si animnon sit; et non possum dicere, ubiubi sit corpus sapientis, non ejus animum esse cum Deo. Ego, inquam, faciam, ut hoc explices. Fortasse enim quia ubique Deus est, quoquo ierit sapiens, invenit Deum cum quo esse possit. Ita fit ut possimus et non negare illum de loco in locum transire, quod est moveri; et tamen semper esse cum Deo. Fateor, inquit, corpus illud de
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium tuum: nam manet postulatio mea.
Et ne me prorsus interroges. utrum mͥ diffini re
placcat. quando id facere potuero. ipse profi¬
tebor. Quȩ dum dicta essent. puer de domo cui
dederamus id negocii. cucunit ad nos. & horã
prandii ẽẽ nunciauit. Tum ego quid sit inqͣm
moueri. non diffinire nos puer iste s ipsis oclis
cogit ostendere. E amus igitur. & de isto loco
inalium locum transeamus. Nam nichil est
aliud nisi fallor moueri. Hic cum arrisissent.
discessimus. At ubi refecimus corpora. qm̃ cȩ¬
lum obduxerat nubes: soltto loco inbalneo con¬
sedimus. Atq ego: concedis gͦ inquam licenti
nichil esse aliud motum. quam de loco in lo¬
cum transitum: Concedo inquit. Concedis gͦ
nquam neminem meo loco eẽ. inquo non fue¬
rat. & motum non fuisse. Non intelligo inquit.
Si quid inquam inalio loco fuit dudum. &
nunc ẽ inalio. motum ẽẽ concedis: Assentie¬

Expanded text:
beneficium tuum; nam manet postulatio mea, beneficium tuum; nam manet postulatio mea, et, ne Ille prorsus interroges, utrum mihi definire placeat, quando id facere potuero, ipse profitebor. — Quae cum dicta essent, puer de domo, cui dederamus id negotii, cucurrit ad nos et horam prandii esse nuntiauit. tum ego: Quid sit, inquam, moueri, non definire nos puer iste sed ipsis oculis cogit ostendere. eamus igitur et de isto loco in alium locum transeamus; nam nihil est aliud, nisi fallor, moueri. — Hic cum arrisissent, discessimus. At ubi refecimus corpora, quoniam caelum obduxerat nubes, solito loco in balneo consedimus. atque ego: Concedis ergo, inquam. Licenti, nihil esse aliud motum quam de loco in locum transitum ? — Concedo, inquit. — Concedis ergo, inquam, neminem loco esse, in quo non fuerat, et motum non fuisse? — Non intellego, inquit. — Si quid, inquam, in alio loco fuit dudum et nunc alio est, motum esse concedis? — Assentie
Abbreviated transcription (Latin):
mentem sapientis manere immobilem me¬
quantum assequi ualeo docere uoluistis. Sed
illud me mouet. quomͦ cum iste sapiens qͣmdiu
inter hommes uiuit incorpore eẽ non negetur
quo pact̾o fiat ut eius corpore huc atq illuc
uagante mens immobilis maneat. Isto enim
modo potest dici cum mouetur nauis. homi¬
nes qui inea sunt non moueri: quamuis ab
ipsis eam possideri gubernariq fateamur.
Et enim & si sola eam cogitatione regerent. face¬
rentq ue quo uellent. tamen cum ea moue¬
retui: non possent illi qui ibidem constituti
sunt non moueri: Non ait licentius anmus
ita ẽ. in corpore. ut corpus imperet animo. Neq
ego hoc dico inquam.s etiam eques non ita ẽ.
inequo: ut ei equus imperet. Ettamen quãuis
quo uelit equum agat. equo modo moueatur
necesse ẽ. Potest inquit sedere ipse immobilis.
Cogis nos inquam diffiniri: quid sit moueri Qd
si potes. facias uolo. Prorsus inquit maneat q̃so

Expanded text:
mentem sapientis manere immobilem mementem sapientis manere immobilem mequantum assequi ualeo. docere uoluistis. Sed illud me mouet, quomodo. cum iste sapiens, quamdiu inter homines uiuit, in corpore esse non negetur, quo pacto fiat, ut eius corpore huc atque illuc uagante mens immobilis maneat. isto enim modo potes dicere, cum mouetur nauis. homines, qui in ea sunt. non moueri, quamuis ab ipsis eam possideri gubernarique fateamur. etenim si sola eam cogitatione regerent facerentque ire, quo uellent, tamen, cum ea moueantur, non possunt illi qui ibidem constituti sunt non moueri. — Non, ait Licentius, animus ita est in corpore, ut corpus imperet animo. - Neque ego hoc dico, inquam; sed etiam eques non ita est in equo, ut ei equus imperet, et tamen, quamuis quo uelit equum agat, equo moto moueatur necesse est. — Potest, inquit, sedere ipse immobilis. — Cogis nos, inquam, definire, quid sit moueri; quod si potes, facias uolo. — Prorsus, inquit, maneat quaeso